كـی بەرپرسیارە ژ زارۆكێن كـورد؟
هەیفا دۆسكی
هەتا سەر هەستی ئەم بەرپرسیارین ل سەر هەر رەفتارەكا زارۆكێن مە ئەجامددەن، ئەڤە ئەركەكێ مەزنە ل سەر ملێن مە هەمیان و نە منەتە ئەم ل وان دكەین.
پرسا بەرپرسیارەتیا زارۆكێ كورد نە بتنێ ئەركەكێ خێزانی یە، بەلكو پرسە كا فرە ئاستە و نەتەوەیی، سیاسی، جڤاكی و دەروونییە. دەما ئەم بەحسا زارۆكێ كورد دكەین، ئەم بەحسا ڤەگوهاستنا ناسنامە، زمان، و مێژوویەكێ دكەین كو د ناڤ بارودۆخەكێ ئالۆز و بێدەم دەرباز بوویە. ژ بەر ڤێ چەندێ، بەرپرسیارەتی دابەش دبیت بۆ سەر چەند لایەنێن سەرەكی:
دایك و باب و خێزان (بەرپرسیارەتیا ڕەسەن و ئێكسەر):
خێزان ئێكەم و گرنگترین قەلا پاراستنا زارۆكێ كوردە. بەرپرسیارەتیا خێزانێ بتنێ ب دابینكرنا خوارن و ڤەخوارنێ ژیان پێ دابین نابیت، بەلكو دابینكرنا «ژینگەها نەتەوەیی و دەروونی» یا تەندروستە. فێركرنا زمانێ دایكێ (كوردی)، گێڕانا چیرۆكێن مێژوویی، و ناساندنا كولتووری و نەتەوەیی ئێكسەر د ناڤ مالێ دا دەست پێ دكەت. ژ دەستدانا زمانێ دایكێ ژ ئالیێ زارۆكێن كورد ڤە …
هەكە ئەم بەحس ل خالا دی یا گرنگ بكەین ئەو ژی ئەرێ ئارستەیێ زارۆكێن بەرەڤ كیڤە یە؟ (چارەنڤیس و ئارستەبوون)
ئارستەكرنا زارۆكێ كورد ل ڤێ دەمی دا د ناڤبەرا «مەترسیێن جیهانگیریێ و خەباتا ب دەستڤەئینانا ناسنامەیێ» دا د ئالۆزییەكا مەزن دایە. ئەڤ ئارستەیە دێ بەرەڤ ئێك ژ دو ڕێكان ڤە چیت، ل گۆەی چۆنیەتا ڕێڤەبرنا مە بۆ ڤێ پرۆسێ:
ئارستەیێ مەترسیدار (ژینگەها نەرێنی):
هەكە لێگەڕیان و خەمساریا ل سەر زمان، پەروەردە و ناسنامەیێ بەردەوام بیت، ئارستەیێ زارۆكان بەرەڤ «بێناڤونیشانییا كلتووری و بێتامبوونا نەتەوەیی» دچیت. د ڤی حالەتی دا، زارۆك دبنە قوربانییێن.
1- بیانیبوونێ: ژ دەستدانا پەیوەندیێ ب ڕەسەنی، مێژوو و ئەدەبیاتا كوردی ڤە.
2- لاوازبوونا ئاراستەیێ نیشتمانی: نەبوونا هۆشیاریا سیاسی یا دورست دكەت كو زارۆك ببیتە خودان هەست بەرانبەر پرسێن نەتەوەیا خۆ، یان تنێ بۆ بەرژەوەندیێن تەسك و تاكەكەسی بهێتە ئارستەكرن.
3- ئارستەیێ گەشە ناساندنا هوشیار و (ژینگەها ئەرێنی و ب هیڤی):
ژ ئالیەكێ دی ڤە، هەكە ئەم زارۆكێن خۆ ل سەر بنەمایەكێ زانستی، تەكنەلۆژیایا پێشكەفتی، زمانێ دایكێ، و فێربوونا هزری ب پەروەردە بكەین، ئارستەیێ زارۆكان بەر ب:
1_ نەوەیەكێ هۆشیار و خۆدان ئیرادە: زارۆكەكێ كو بزانێت چاوا جیهانا دیجیتال مۆر بكەت، لێ د هەمان دەم دا شانازیێ ب كولتوور و سەروەریا مللەتێ خۆ بكەت.
2- پێشكەفتنا زانستی و تەكنەلۆژی: دیتنا وێنەیەكێ مەزنتر ژ جیهانێ، چێكرنا پرێن پەیوەندیێ د ناڤبەرا زانستێ سەردەم و ڕەسەنایەتیا كوردی دا.
3- پاراستنا هەبوونا خۆ: ئارستەكرنا زارۆكان بەر ب باوەریا ب خۆبوونێ، ئاڤاكرنا ئابوورییا سەربەخۆ، و زانینكرن و هوشیاركرنا مافێن رەوا یێن نەتەوەیی ب رێیا هیشیاریا سەردەم، نە ب توندوتیژیێ.