وههما رێكهڤتنا سایكس-پیكۆی و قهیرانا لۆبیێ كوردی
ئهڤرۆ سهد سال ب سهر ئیمزاكرنا رێكهڤتنا ناڤدارا (سایكس-پیكۆ)یڤه دهربازبوون، پشتی د گهرما جهنگا جیهانی یا ئێكێ دا، هندهك ژ دهڤهرا رۆژههلاتا ناڤهڕاست، ل ناڤبهرا دهولهتێن زلهێز (بریتانیا مهزن و فرهنسا) ب باوهریپێكرنا ئێكهتیا سۆفیهتیا بهرێ، ل سالا 1916 هاتییه پارڤهكرن، وهك میراتێ ئمپراتۆریا ئۆسمانی كو ب زهلامێ نهساخ هاتیه ناڤكرن.
پشتی دهربازبوونا سهد سالان ل سهر ڤێ رێكهڤتنا جارهكا دی كوردستان پارچهكری، ئهڤه ههیامهكه خوهشه، میدیایێن هندهك حزبێن كوردی، تایبهت ل كوردستانا باشوور گهلهك پووتهی ب ڤێ بیرهوهریێ دكهن و ب دهستڤههینا ئهجندایێن خوه، د دووماهیهاتنا ڤێ رێكهڤتنێ دا دبینن، وهسا بۆ خهلكی دیار دكهن كو جارهكا دی نهخشهیێ دهڤهرێ، پشتی سهد سالان ل دووڤ بهرژهوهندیێن دهولهتێن زلهێز دێ هێته پارڤهكرن و ڤێ جارێ دهلیڤهكا زێڕین ههیه كو دهولهتا كوردی ژی د نهخشهیێ نوو یێ پارڤهكرنا رۆژههلاتا ناڤین دابیت و و فهره ئهم خوه بۆ ڤێ روودانا دیرۆكی بهرههڤ بكین و ڤێ دهلیڤهیێ ژ دهست نهدهین.
ئهگهرێ ڤێ هزرێ پتر ژ وێرێ دهستپێدكهت، پشتی ل 11ی سبتهمبهرا سالا 2001 ههردو بوَرجێن بازرگانیا جیهانی ل ئهمریكایێ، ژ ئالیێ رێكخراوا ئیسلامی (قاعیده) ڤه هاتینه پهقاندن، پشتی هینگێ ئهمریكا وهك تۆلڤهكرن هێرشكریه ئهڤغانستانێ و پاشی عیراقێ و داگیر كرین. پشتی هینگێ ب چهند سالهكان بهارا عهرهبی هاتی و كورسیا هندهك دكتاتۆرێن عهرهبی ئێخستین و رهوشا دهڤهرێ تێكچووی.
ئهڤ هزرا د سهرێ خهلكهكی دا ههیی، دیار دكهت، ب هشی یان نههشی، رێژهیهكا بالند ژ جڤاكێ كوردی ب سهركردایهتیێن خوه یێن سیاسیڤه، ژ خوه بێهیڤیبووینه كو بكارن، ئهنجامێ خهباتا خوه یا دوور و درێژ و بێ ڤهرێژ، ب دهستێن خوه دهولهتا كوردی رابگههینین. واته پهنایێ دبهنه فاكتهرێ دهرانی (العامل الخارجی)، كو ئهو ژی سیاسهتا بهرژهوهندیێن زلهێزه، د دهڤهرێدا ههیی كو بۆ وان باشتره كورد ببنه دهولهت، وهك ئالترناتیڤهك بۆ توركیا دژی ئیرانێ و نهیارێن دی یێن وان ل دهڤهرێ.
من گرتی راستییهك ژ بۆ ڤێ چهندێ ههیه. پسیارا دهێت: مه ب خوه چ بۆ دهولهتا كوردی كرییه دا كو ئهم ههر ژ نۆكه بهرههڤبین، ههردهمێ نهخشهیێ نوویێ دهڤهرێ هاته راگههاندن ل سهر ئاخا (واقعی)، هینگێ، خوه ل سهر ههلوهستێن ئمپراتۆریێن عهرهبی، فارسی و ژ ههموویا كهمباختر توركیا هێشتا خهونا ب زڤڕاندنا خیلافهتا ئیسلامێڤه دبینیت بسهپینین؟! ژ بهر كو بهریا سهد سالان، ل جهنگا جیهانی یا ئێكێ، رۆلێ ڤان ههرسێ ئمپراتۆریان گهلهكێ لاوازبوو، ههر لبن دهستێن زلهێزێن مینا ئهمریكا و بریتانیا و فرهنسا و ئهلمانیا و هندهك وهلاتێن دی بوون.
ئهز دبێژم بازاڕێ نها یێ رهوشا سیاسیا ههرێما كوردستانێ، هێشتا دۆرا پارچهیێن دی یێن كوردستانێ نههاتی، ئهڤه پتر ژ بیست و پێنج سالانه یێ دیاره، ههكه تنێ ئهم باسێ قۆناغا پشتی سهرهلدانێ بكین، حزبێن مه ژ بلی بهرژهوهندیێن خوه یێن بهرتهنگ نهشیاینه تشتهك بهرچاڤ بۆ راگههاندنا دهولهتێ بكن، ههكه هات و زلهێزێن میراتگرێن سایكس-پیكۆی رۆناهیا كهسك دامه كو دهولهتا خهون رابگههینین. ئهم باسێ شهڕێن ناڤخوهیی، پیلانێن رێكهڤتنێن دژی ههڤدو ، نهبوونا گۆتارهكا سیاسی، رێكخستنا ناڤمالیا كوردی، نهبوونا ژێرخانهیا ئابووری، پێشمهرگهیهك یهكگرتی و رازی كرنا نهیارێن جیران.. . هتد ناكهین، تنێ دێ باسێ رهڤهندا كوردی ژ دهرڤهی وهلاتی كهین كو نهشیایه، ههتا نها لۆبیهك كوردی ههڤگرتی مینا لۆبیێ ئیسرائیلێ و كێمتر پهیدا بكهت كو گڤاشتنێ ل سهر وهلاتێن جیهانی یێن خودان بڕیار ل سهر ئاستێ جیهانی بكهن دا كو كێشهیا كوردی پێشبێخن و نهچار بكهن دانپێدانێ ب دهولهتا كوردی بكهن. شوونا بهێن تشتهك وهها بكن، حزبێن كوردستانێ ل جهم وهلاتێن پێشكهڤتی سیرێن ئێكو دو سپی دكهن و ههلی وی و بابێ وی ههڤركێ خوه بشكێنت و خوه د چاڤێن وان وهلاتان دا شرین كهت! حزبێن كوردی خوه تێناگههینن، هندی كو ئهو خودانێن خوه و وێ لۆبیا كوردیا بهرتهنگ بن، دێ ههر پاشڤه زڤڕن، ههكه سهد رێكڤتنێن، سایكس-پیكۆی ژی دهربازببن، د بهرژهوهندییا زلهێزان دا نهبیت دهولهتا كوردی ههر دێ مینت خهون.
