ئایین و خوین
دهمێ ئهم دبێژین ئایین رامانا وێ ئهو نینه ب تنێ ئایینێ ئیسلامێ یه، چونكى دهمێ (سبحانه وتعالى) ئادهم ئافراندى دو كورێن وى و ل دهستپێكا ژیانێ برایێ خوه كوشتى و د رێپیڤانا دیرۆكێ دا دێ بینیت زۆربهى پێغهمبهران (س. ل) شهڕ یێ كرى و خوین یا رێژتى دا دادوهریێ بسهپینن، ههروهكو ئهڤه نامهكه ژ خودێ بۆ مرۆڤان رێكا دروست دروست نابیت تهنها ب خوینێ، دێ بینین پێغهمبهر (داوود) (س. ل) نهبوو شاهـ و پێغهمبهر ههما كو (جالووت) كوشتى، ههروهسا (موسى) (س. ل) پێغهمبهریا خوه بجه ئیناى پشتى شهرێ فیرعهونى كرى، (عیسى) (س . ل) راسته خوین نهرێژت ب شهرى، بهلێ یا گوتى د (ئنجیلا مهتى)دا ههچیێ كراسهك ههبیت بلا بفرۆشیت و شیرهكى ب بهایێ وى بكریت، ههر وهسا دێ بینین كو (معاكم التفتیش) یان شهرێن خاچێ (الحروب الصلیبیه) ئاخفتنا مهسیحى بجهـ ئینا و ئهم وهك موسلمان دێ بینین دهمێ شهرێ دهستپێكێ یێ كو پێغهمبهرێ مه (س. ل) پێ رابووى ئێك ههبوو ب ناڤێ (ابن خویهره) دگۆته پێغهمبهرێ دادوهریێ ب دروستاهى بكه، دهمێ ب چهك و پهلێن شهرى بهلاڤ دكرن، و نموونهكا دى ژى دهمێ خێزانا پێغهمبهرێ مه ب دههمهن پیساتیێ هاتیه گونههباركرن.
ڤان نموونا بۆ ههر سێ ئایینێن سهرهكى دیار دبیت كو خوین نه راوستیایه و ئایینێ ئیسلامێ دهستپێكا سهربرینا نهڤیێ پێغهمبهرى (س. ل) توندرهویهكا ب هێز پهیدا كر و دگهل وێ توندرهویێ تژى قوتابخانه و لایهن یێن ئیسلامێ پهیدا كرن و ههلى بابێ خوه ئایین ل دویف هزرا خوه شرۆڤه دكهت.
بهرى (40) سالان دگهشتهكا گوزارى دا ل (پالێرمو – ئیتالیا) هاتینه داخوازكرن ژلایێ ههڤالهكێ سوورى و یێ (دورزى) بوو و خانما وى یا مهسیحى كاتولیك بوو و پشتى دانوستاندنهكا درێژ تا سپێدێ مه باسێ ئایینى دكر و ئهوێ ئافرهتێ بۆ من گۆت: من دڤیا ببمه موسلمان و پشتى من فهلسهفا ئیسلامێ خواندى و رێكا وێ من دیت ئایینهكێ پاقژه و بژینه، بهلێ دهمێ ئهز گههشتیمه قووناغهكێ ئایینێ ئیسلامێ بهلاڤ بوو و من دیت بزاڤێن (نهقشبهندى ــ صوفى ــ سوننى ــ شیعى و..هتد) و تژى لایهنێن دى ژى ههبوون وهك: (قهدیانى ــ بههائى ــ سقرى) ل وێرێ من بریار دا ئهز نهبمه موسلمان، چونكی ئهز نزانم دێ ل دویف كیژ رهوشتى چم و وهكى من زانى موسلمان دبێژن: (قال الله ــ قال الرسول) من دڤیا هێشتا گهنگهشێ گهل بكهم بهلێ ئهز ژى راوستیام پشتى هندهك وێنێن كهڤن نیشا من داین و تێدا من دیت هندهك شیرا ل سهرێ خوه ددهن و زنجیرا ل ملێن خوه ددهن و دهستا ل سهر و چاڤـ وسینگێ خوه ددهن و بێگومان من زانى ئهڤه (شیعه)نه و هنده وێنێن دى هندهك مرۆڤ دراوستیاینه و خهنجهرێ د سهرێ خوه دقوتن و شویژنا ل دهڤێ خوه ددهن و ئهزمانێ دهرد ئینن دا هندهك مار پێ ڤه دهن، بێگومان من زانى ئهڤه دهروێشێن (سونیا)نه، و ئهڤـ وێنه ژ دو ئهردێن عیراقێ هاتبوون یێ ئێكێ ژ(كهربهلا) و یێ دویێ ژ (كهربچنه) ل كهركووك، بهلێ ژ ههمیا سهیرتر ئهو بوو وێنهك ژ هندێ هاتبوو پهلێن سۆر یێن ئاگرى و ب درێژاهیا پتر ژ ئێك مهترا ل سهر ئهردى هندهك مرۆڤ یێن پێخاس ل سهر دهاتن و دچوون و یێن بكهیف بوون و بێ ئازار، ڤێجا وێ ئافرهتێ گۆته من ئهز دێ چهوا بمه موسلمان و ل دویف كیژ ژڤان بچم؟ نوكه ئهڤـ هزره هاته بیرا من و پشتى داعش پهیدا بووى ودیڤهلانكێن وێ وهك (ئهبو كومرام ــ ئهفریقا)، ئهبو سهیاف مالیزیا و بزاڤێن وى) من دگۆته خوه ئهگهر بهرى (40) سالان ئهڤـ ئافرهته ژبهر بزاڤێن خورافی (ئاشوپى) نهبوو موسلمان بۆ من ئهوى زانایێ ئایینى بینه دا ڤێ ئافرهتێ رازى كهت و ببیته موسلمان كهواته كرین و فرۆتن ب زارۆكا و ئافرهتان تێته كرن. ل ڤى دهمى پێدڤیه ژ مه ئهم هزرا خوه یا ئایینى دووباره بكهینه ڤه و تشتێ باش و پاقش ب تنێ ژێ وهرگرین ئهوێ ئافرهتێ بهرێ من دا زانكۆیهكێ ل رۆما ب ناڤێ (ئهبی روستا) و دهركهت ئهو زانكۆ ب ناڤێ زانایێ ئیسلامێ (ئبن رشد) هاتبوو ب ناڤكرن، ئهرێ پرسیار ئهڤهیه ئایینێ مه یێ پیرۆز دێ چهوا ژ هزرێن تیرۆرێ دوور ئێخین؟.
