پترۆل ماكا ئاریشان
سامانێن سروشتى ههمی داهاتێ گرنگێ وهلاتانه و بهایهكێ ئابووریێ ئێكجار مهزن ههیه د بها و سهنگ و پێشڤهچوونا وهلاتان دا، لێ ل رۆژههلاتا ناڤێن و ژ بهر چهندین ئهگهران گشت سامانێن سروشتی و ب تایبهت پترۆل نه ب تنێ بوویه نهفرهت بهلكو بوویه ماكا ئاریشان و بهره بهره یا سهرێ خهلكێ خوه دخوت.
ل دووڤ راپۆرتێن جیهانى و لێ زڤرین ل دیرۆكێ پترۆل بوویه ئهگهرێ چهندین شهڕان و چهندین شۆرهشێن مللهتێن ڤێ دهڤهرێ بووینه قوربانیێن پترۆلێ كو رۆلهكێ مهزن د بهرژهوهندیێن ئابووریێن وهلاتان دا ههیه، ههر ژ شۆرهشێن كوردى و شهرێ عیراقێ ل گهل وهلاتێن دهوروبهر و داگیركرنا عیراقێ، تا دگههیته دهركهفتنا تیرۆرستێن داعش و یاریكرن ب سنۆر و پیرۆزیێن مللهتێن دهڤهرێ و ههتا قهیرانا ئابووریا كوردستانێ ژى هاتیه سهر.
پترۆل ههردهم چهكهكێ ب هێز بوویه بۆ دروستكرنا دكتاتۆران، كهفتیه دهستێ وان بۆ دانانا بنگههێن ستهم و خوه سهپاندنێ و درێژكرنا ماوهیێ دكتاتۆریهتا خوه، ژ بهر كو پترۆل هاریكاره كو جیهان ههمى سهرهدهریێ ل گهل ڤان دكتاتۆران بكهت پێخهمهت بهرژهوهندیێن خوه, ههر پترۆل بوویه رێك دایه داعش بشێت دهولهتا خوه ئاڤا كهت، و دهڤهرێ سهروبن بكهت، تاوانێن كوشتنێ بكهت و پترۆلێ وهكر هندهك دهستێ خوه دداننه سهر داهاتێ وێ و پشكهكێ ژ وى داهاتى ل سهر كۆمهكا دهوروبهرێن خوه پارڤهكهن و كونترۆلێ ل سهر وهلاتى بكهن.
وهلاتێن رۆژههلاتا ناڤین یێن خودانێن پترۆلێ ژ وان ژی ئیراق، د ماوی چهرخهكی دا نهشیان ببنه خودانێن ژێرخانا ئابووری و پترۆلێ بێخنه د خزمهتا گهشهپێدانا جڤاكی و ئابووری دا، مه دیت ل گهل داكهتنا بهایێن پترۆلی ل بازارێن جیهانی ل سالا 2014 ههتا ئهڤرۆ ئهڤ وهلاته كهفتینه چ دهرد، ژ كورتهێنانا بۆدجێ و سهپاندنا باجێ و ئهڤ گوهۆرێنین د ههیكهلێ ئابووری دا نهشیان ڤان وهڵاتان ژ قهیرانێ قورتال بكهن، ئهڤه ژی ڤهدگهریته سیستهمێ سیاسی یێ ئاڤاكری ل سهر دكتاتۆریێ، ههمی داهات بكهڤیته د خزمهتا كۆمهكا دهستنیشانكری دا ل شوونا گهنجینا وهڵاتی.
خهلكێ كوردستانێ چو جارهكێ مفا ژ پترۆلێ مفادار نهدیتیه، ب درێژاهیا دیرۆكا دهولهتا عیراقى پترۆل و سامانێن سروشتى دهاتنه فرۆتن و بكارئینان بۆ شهڕێ دژى كوردان و شكاندنا شۆرهشا وان, پشتى كوردان بخوه دهست دایه دهرئینان و فرۆتنا پترۆلێ د پرۆسهكا شكت خوارى دا ب ناڤێ سهربهخوهیا ئابوورى، هێدێ هێدى بارێ ئابووریێ خهلكى تێكچوو و خزمهت كێمبوون، و بۆدجه نهما، ئهو خزمهتێن حوكمهت پێشكێش دكهت نهمان، ههتا گههشتیه برینا پاریێ دهڤێ خهلكێ خوه، و بلندبوونا رێژێن ههژاری و بێكاریێ و وهلات یێ بهر ب پاشهرۆژهكا نهدیار ڤه دچیت و یێ كهفتیه ل ژێر ملیاران دۆلارێن قهران.
پشتى داكهتنا بهایێ پترۆلێ، گهلهك وهلات بهر ب وێ چهندێ ڤه چوون كو بشیێن پشتبهستنێ ل سهر پترۆلێ كێم بكهن و خوه بگههیننه قووناغا فره داهاتى، لێ حوكمهتا كوردستانێ پتر رژدبوو كو پترۆل كلیلا ههمى چارهسهریانه، ئهڤجا چ ژ نهچاری بیت، یان ژى كهفتبیته ل ژێر باندۆر و مهرجێن بازارێ قاچاغ و كۆمپانیێن بیانى.
ل كوردستانێ پترۆل نه ب تنێ نهبوویه داهاتهك بۆ ئابوورێ وهلاتى، بهلكو ب تنێ كۆمهكا دهست نیشانكری د مفادارن ژ ڤێ پرۆسێ، ههمى داهات كهفتیه د دهستێ وان دا و بكاردئینن بۆ مهرهمێن خوه و كریه رێكهك بۆ لاوازكرنا حوكمهتێ و سازیێن فهرمى و نهچاركرنا خهلكێ كو رازى ببن ب ڤى واقعى.
پترۆل سامانه و سامان هێزێ پهیدا دكهت و هێز ماف و راستیێ پهیدا دكهت، گهلهك ب خێرا پترۆلێ بووینه حوكمهت و حاكمێن شهرعى، ههمی جیهان دانپێدانی پێ دكهت و سهرهدهریێ ل گهل دكهت، ئهڤ چهندهیه سیستهمێن سیاسى درێژ دكهت، ل سهر حیسابا ماف و ئارمانجێن خهلكى، ب هێز و زڕتهكیێ خهلكى بێدهنگ دكهن.
