8 ێ ئادارێ … و رهوشا ژنا كورد
رۆژا ههشتى ئادارێ ل سهرانسهرى وهڵاتێن جیهانێ ب رۆژا جهژنا ئافرهتان دهێته نیاسین , و د ئهڤێ رۆژێ دا سالانه چالاكیێن جۆراو جۆر دهێنه ساز كرن ژ ئالیێ رێكخراوێن ئافرهتان، ههروهسا رێكخراوێن مافێ مرۆڤى و ناڤهند و سازیێن داكوكیێ ل یهكسانیێ و باشكرنا رهوشا كارێ ئافرهتێ و خوش گوزهرانیا زارۆیى و خێزانێ..
ههرچهنده ئهڤ رۆژه دهێته گرێدان ب بهستنا ئێكهم كونگرێ ئێكهتیا ژنێن دیموكراتخوازێن جیهانى ل پاریسا پایهتهختێ فهرهنسا، لێ رههێن ئهڤێ بزاڤێ داكوكیێ ژ مافێ ژنان دكهت ڤهدگهریت بۆ ساڵا 1908 ێ دهما ل ب ههزاران ژنێن ئهمریكى ل باژێرێ نیویورك خۆ پیشاندان كرین و داخوازا باشكرنا رهوشا كارى و سهرهدهریهكا باشتر ل گهل ئافرهتا كاركهر بهێته كرن، كو ب خۆ نیشاندانا (گول و نان ) دهێته ناڤ كرن ,ژبهركو ههر ئێك ژ ئهوان د ئهڤێ خۆ نیشاندانێ دا پارچه نانهك و گولهك ههلگرت بوون ..
*رۆژا جیهانى یا ژنان و رهوشا ژنا كورد :پتشى جهنگا جیهانى یا دویێ و خورتبوونا بزاڤا رزگارى خوازا كورد، ههروهسا بهربهڵاڤ بوونا تێگههێن ( یهكسانى , مافێ ئافرهتێ , بزاڤێن فینیمزمى … ) ب تایبهت ژ ئالیێ تهڤگهر و بزاڤێن چهپرهوڤه ئهڤ بزاڤه بهرفرههتر بو و قهبارهكێ تام گشتى بخۆڤه دیت و كومهكا رێكخراو و سازیێن ب ژنان ڤه هاتنه دامهزراندن و مینا رێكخراوێن دى یێن جڤاكى كهفتنه ب پهیام و فورمهكا دیار هاتنه نیشاندان ..
لێ ئهڤروكه ههكه ئهم سهح بكهینه رهوشا ژنا كورد دناڤ جڤاكى دا، كو پتر ژ چارێكه سهدهیه ئهم بخۆ یێ حوكمى ل خوه دكهین, دێ بینین ( وهكو كهتوارێ بهرچاڤ ) كۆمهكا گۆهورینا ب سهر جڤاكى دا هاتینه و ئێك ژ ئهڤان گۆهۆرینا گرێدایى رهوشا ژنێ (رهگهزێ مێ):
*زێدهبوونا رێژا ژنا خویندهوار : ژ ئهنجامێ چونا خواندنگههێ كو پتریا خێزانان ههتا رادهیهك مهزن كچێن خوه فرێ دكهنه خواندنگههێ و ژ خواندنێ ناهێنه بێ بههر كرن ژ ئالیێ سهمیانان ڤه .. و ئهڤه ژى ب گۆهۆرینهك مهزن و بهرچاڤه دهێته ددیتن و ئاراستهكرنا خێزانى و جڤاكى دا بهرامبهر رهگهزێ مێ ..
*رێژا مهزن و بهرفرهه یا ژنا كارمهند و فهرمانبهر ل دام ودهزگههێن فهرمى و جهێن كارى ..و ئهڤ چهنده ژى ب خالا ئێكێ ڤه یا گرێدایه.
*ههژمارا بهرچاڤ یا سازى و رێكخراوێن ب فورما ژنێ ڤه گرێدایى ..
*تهرخان كرنا رێژا 30% بۆ ژنان ل ئهنجومهنێن ( پهرلهمانى , پارێزگههان …) .
ئهڤه وهكو وێنهیێ ژ سهرڤه و بهرچاڤ..لێ دناڤهرۆكێ دا ههكه ئهم بهرێ خوه بدهینه رهوشا ژنێ دناڤ جڤاكى دا دێ بۆ مه دیار بیت كو ژنا كورد ( كچا كورد ) ئهڤرۆ یا تووشى گهلهك ئاریشه و دهردهسهریا دبیت , و ئهڤێن ل خوارێ ژى چهند نموونهیهكن :
*رێژا زێده یا سوتن و خوه سوتنێ :ههلبهت پتریا ئهڤان حالهتێن تراژیدى ژ ئهنجامێ گڤاشتنێن جڤاكى و سهرهدهریا نهساخلهم یا ژینگهها دهوروبهره ..
*ژنا بێ سهمیان و نهبونا پشتهڤانیێ:ئهڤ ژنێن ژ ئهگهرێن ژێك جودا ههڤژینێن خوه ژ دهست داین , بتایبهت ئهڤێن خودان زارۆ و دهست كورت , ئهو پشتهڤانى لێ ناهێته كرن كو ب شێوهیهك شایسته خوه و زارۆیێن خوه خودان بكهت ..
*ژنا دانعهمر و پشت گوه خستن : ههلبهت ئهڤ ژنێن دگههنه ژیێ دانعهمریێ ( بتایبهت یێن خێزانێن ههژار ) پێدڤیه ل ههمو رهوش و كاودانا پشتهڤانى و هاریكاریا ماددى بۆ ئهوان یا بهردهوام بیت .. لێ ئهڤ ژنا دانعهمر ههروهسا ژنا بێ سهمیان ژى یا كو ل خالا پێشین مه ئاماژه پێ كرى دێ بیته ژ سال و نیڤ پتر هێشتا مۆچێ چاڤدێریا جڤاكى وهرنهگرتین !
*دامهزراندن و پهیدا كرنا دهلیڤا كارى :ب مخابنى ڤه د ئهڤى بیاڤى دا ههتا نوكه هێشتا هندهك پیڤهرێن دوور ژ پرهنسیپ و دادپهروهریێ دهێنه ب كار ئینان …
ل دووماهیێ دبێژم نه د سروشتى دا و نه ژى د زانستێ دا تشتهك نینه ب ناڤێ یهكسانى و وهكههڤى , بهلكو ژ رۆژا خودایێ مهزن ئهڤ جیهانه ئافراندى ههر تشتهكى رهنگ و شێوه و سروشتێ خوه ههیه .. و ژن و زهلام ژى ههر ئێك تهمامكهرێ یێ دى یه ,و بنهمایێ خۆشگوزهرانى و پێكڤه ژیانێ ژى لێك تێ گههشتن و باوهریه.
