دلۆڤان ئاكرەیی

سازدانا كۆڕبەندا مێپس بۆ ئاشتی و ئاسایشا ڕۆژهەلاتا ناڤین، د دەمەكی دا یە كو ماوەیەكێ كێم ب سەر ئەنجامدانا خۆلا شەشێ‌ یا پەرلەمانێ ئیراقێ ڕا دەرباز بوویە، ئەڤە ژی بوو دەلیڤەیەكا نایاب بۆ ڤەكۆلینا ل سەر ڕێرەوا سیاسی ل ئیراقێ و پەیوەندیێن نوی یێن ئیدارەیا ئەمریكا ل گەل ئیراقێ و هۆشداریێن بەردەوام یێن واشنتۆنێ بۆ ب دوماهیئینانا دەستوەردانا ئیرانێ ل ئیراقێ، هەروەسا گوهرین و پێشهاتێن گرنگ و هەستیار ل سەر ئاستێ ئیراق و دەڤەرێ و ڕۆژهەلاتا ناڤین، شەرێ ڕۆسیا و ئۆكراینا و ب تایبەتی دیاركرنا مارك ساڤایا وەك هنارتییێ تایبەتێ سەرۆكێ ئەمریكا بۆ ئیراقێ، شەرێ ١٢ ڕۆژی یێ ئیسرائیل و ئیرانێ، گوهرینێن سووریێ و پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیا و باكۆڕێ كوردستانێ و ئاگربەستا غەززە، ئەڤە گرنگترین ئەو بابەت بوون كو گۆتوبێژێن چڕ ل سەر هاتنەكرن. ژ بەر ڤێ چەندێ، برێڤەچوونا كۆڕبەندا ئاشتی و ئاسایشا ڕۆژهەلاتا ناڤین (مێپس) ل كوردستانێ، دەستكەفتەكێ مەزنە و د وی دەم و ساتێ هەستیار دا ڕۆل و پێگەهێ هەرێما كوردستانێ بهێزتر دكەت؛ چونكی د ڤێ كۆڕبەندێ دا و د دەمەكێ وەسا دا بەحس ل پاشەڕۆژا ڕۆژهەلاتا ناڤین دهێتە كرن و بۆ هەمی جیهانێ ژی دهێتە ڕاگەهاندن، كو هەرێما كوردستانێ د ناڤ ئیراقێ دا دەڤەرەكا سەقامگیرە و هەمی كەس دشێن ب ئاشتی و ئارامی تێدا بژین، كوردستان جهێ پێكڤەژیانا هەمی نەتەوە و پێكهاتەیێن جودایە و هەردەم گەلێ كوڕد و سەركردایەتییا وێ هێڤێنێ ئاشتی و سەقامگیرییا دەڤەرێ بوونە و دێ بن. ئەڤ كۆڕبەندە بابەتەكێ گەلەك جودابوو كو چ مۆركەكا حزبی پێڤە دیارنەبوو، بەلكو پشكەكا گرنگە ژ دیدگەها سەرۆك مەسعود بارزانی، وەك ڕابەر و كەسایەتیەكێ كارێزما، و هەروەسا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكوەزیرێن كوردستانێ كو هەردەم باوەرییا وان ب ڕێكا لۆژیكی و گۆتوبێژا ئاڤاكەر هەیە بۆ چارەسەركرنا كێشەیان، ب تایبەتی پشتی هەلبژارتنا خولا شەشەم یا پەرلەمانێ ئیراقێ ل ١١ی ١١ی ٢٠٢٥ كو ڕەوشەكا نوی یا سیاسی هاتیە ئارا و جوداهی دگەل بەری ڤێ رەوشێ هەیە، ب تایبەتی سەبارەت ب چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی و ماف و شایستەیێن خەلكێ كوردستانێ و جێبەجێكرنا ماددێ ١٤٠ یێ دەستووری. رێڤەچوونا ڤی كۆڕبەندی دەستكەفتەكێ گرنگێ سیاسی و دیپلۆماسیە بۆ هەرێما كوردستانێ كو دگەل مێڤانێن پشكداربووی گۆتوبێژ ل دۆر رەوشا ڕۆژهەلاتا ناڤین هاتەكرن و بەحس ل كێشە و چارەسەرییان و هەروەسا ئاشتی و سەقامگیرییا ڕۆژهەلاتا ناڤین و ئاسایشا دەڤەرێ و پاشەڕۆژا سیاسی یا ئیراقێ و پرسا پێكهینانا حوكمەتا نوی هاتە كرن؛ ب تایبەتی كو هەرێما كوردستانێ ئەكتەرەكێ گرنگە د هەڤكێشەیا ڕۆژهەلاتا ناڤین دا، ئەوێن پشكداری د وێ كۆڕبەندێ دا كرین، گەلەك ب گرنگی تەماشای هەرێما كوردستانێ كرینە، ب تایبەتی ئەڤ كۆنفرانسە دوپاتییێ ل سەر كێمكرنا گرژیێن دەڤەری و هەڤكاریا ستراتیژی و دەولەمەندیا ئابووری دكەت و گرنگیێ ب سیاسەت و ڕێكاران ددەت كو دبنە ئەگەرێ ئاشتی و ئاسایش و گەشەسەندنا زێدەتر یا ئابووری. بۆ ڤێ مەرەمێ، هەرێما كوردستانێ شیایە ب ڕێكا پەیوەندیێن نێڤدەولەتی و دیپلۆماسیەتا سەركەفتی، باندۆر و پەیوەندیێن بهێز ل سەر ئاستێ دەڤەرێ و جیهانێ دروست بكەت، و ئەڤە ژی دەستكەفتەكێ گرنگ و سەركەفتنەكا دی بوو، بۆ گەلێ كوڕد و هەرێما كوردستانێ.

دلۆڤان ئاكرەیی

ئێكەتییا نەتەوەیی، خەونا هەمی نەتەوەیەكییە و بۆ گەلێ كورد ژی ئەڤ خەونە هێزەكا بزاڤكەر و دیرۆكی یە، دەما دبێژین (پتر ژ ئێك ملیۆن كورد) ئێك دەنگە، مەرەما مە بتنێ ژمارە نینە، بەلكۆ دەربڕینەكە بۆ وی خواست و ئیرادەیا هەڤبەش یا كو د دلێ هەر تاكەكێ كورد دا شین بوویە. ئەڤ درووشمە راستییەكە كۆر دەردبڕیت، سەرەڕای هەبوونا جیاوازییێن جیۆگرافی و سیاسی، ئارمانجێن سەرەكی ژی ب ئێكرەنگ دەردئێخیت، لەوما كورد ب رامانا نوونەراتییا گشت پێكهاتان داخوازا مافێ رەوا و ئازادی و دیاركرنا چارەنڤیسێ وێ جیۆگرافیایێ دكەت یا كو تێدا دژیت.
ئەڤ ئێكدەنگییە د دەمێ قەیران و دۆرپێچ و هەرەشەیان دا ب شێوەیەكێ دیارتر خۆ نیشا ددەت و دبیتە قەلغانەكێ پۆلایین و دیرۆك دیدەڤانێ وێ چەندێیە كو هەر گاڤا كورد ئێكگرتی بووینە، دەستكەفتێن وان مەزنتر و كاریگەرتر بووینە، سەركەفتنا شۆڕەشا ئیلۆنێ‌ نموونەیا هەرە دیارە.
زمان و فەرهەنگ و بەرژەوەندییێن هەڤپشك، وەكی پرێن بهێز رۆلێ ئێكخستنێ د ناڤبەرا تاكێ دەڤەرێن جودا دبینن و رێزگرتن ل فرەیێ و قەبوولكرنا بۆچوونێن جودا بنەمایەكێ سەرەكییە بۆ بهێزكرنا ڤێ ئێكدەنگییێ، لەوما پێدڤییە و ئەركێ سەركردە و روەشەنبیرانە كو ئەڤ ئێكگرتنە بەرجەستە بێخنە پلانا كارێ سیاسی و ئابووری و گەشەپێدانا جڤاكی د چارچووڤێ بەرژەوەندییا بلند یا نیشتمانی، ل سەر ڤیانا بەرژەوەندییا ئایدیۆلۆژییا حزبی.

ل گەل گۆهۆڕینێن دەڤەرێ و دروستبوونا قەیرانێن جودا، دەنگێ ئێك ملیۆنی، كاریگەرییا كورد وەك ئێك دەنگ د كۆڕ و كۆمەلێن نێڤدەولەتی دا مەزنتر نیشا ددەت، هێزا مرۆڤی د هەڤكێشەیا جیهانی دا ل سەر هەمی بابەتێن دیترە، مە ژبیرە ل سالا 1991 كۆچا ئێك ملیۆنی چ پەیام گەهاندنە جیهانێ، دەما ئێك ملیۆن مرۆڤی رەت كر ژێرە حوكمەكێ بژین ئازادی تێدا خەون بیت، وان ل جهێ مانێ، مرن هەلبژارت، هەر بۆ وێ چەندێ ژی وێ پەیامێ جیهان ئینایە دەنگ و حوكمەتا دیكتاتۆری یا ئیراقێ خستە بەر سێرەیا زلهێزان و هەتا رۆخاندنێ، ب بەردەوامی نینۆكێن وان دەقرچاندن و لغاڤ كربوون.
جیهانێ نوكە بتنێ قەستا وان نەتەوان ب بها دگریت كو خودانێ ئێك بڕیارێ ئێكگرتینە، ئەو ئێكدەنگییە دێ بیتە ئەگەرێ پەرەپێدانا ئابووری و سەقامگیرییا زێدەتر ل وان دەڤەران یێن كو كورد و پێكهاتەیێن دی تێدا دژین، هەر تاكەكێ كوردستانێ، چ د وەلاتی بیت یان د تاراوگەهێ، نوینەرێ ڤی ویستێ گشتی دێ بیت و بەردەوامبوونا خەبات و خۆڕاگرییا ڤی گەلی، گرۆڤەیە ل سەر پابەندبوونا وان ب ئێكەتی و ئێكگرتنا خەلك و ئاخا خۆ.
ئەڤ كۆمكرنە د دیرۆكا سیاسی و جڤاكی یا كورد دا كارەكێ ئەستەم بوویە و هەموو گاڤان ژی گلەییا نفشێن بۆری ئەو چەند بوویە كو كورد پەرتەوازەییێ پشتا وی شكاندیە، لەوما داگیركەران زەفەر ژێ بریە.

ئێك ملیۆن دەنگ بلا بۆ هەمییان ببیتە بانگەوازا سەردەمەكێ نوو د مێژوویا هەڤچەرخ دا، بلا كار بۆ وێ چەندێ بكەین كو (ئێك ملیۆن كورد ئێكدەنگە) بتنێ درووشم نەبیت، بەلكو راستییەكا حاشاهەلنەگر بیت بۆ بەرهنگاربوونا داگیركەری، هەتا كۆ گەلێ كوردستانێ پاشەرۆژەكا گەشتر بۆ خۆ مسۆگەر بكەت.

دلۆڤان ئاكرەیی

پارتی دیموكراتی كوردستان ل سالا ١٩٤٦ێ، ل ژێر ڕێنمایی و دیتنا نشتیمانپەروەرانە یا بارزانیێ نەمر هاتیە دامەزراندن، د وی دەم و وەختی دا خەلكێ كوردستانێ د ژێر ستەم و بێهیڤیەكا گراندا دژیا، لێ پەیاما پارتی، پەیاما هیڤی، ئازادی و ئێكگرتنا خەلكی بوو.
پارتی ژ ڕۆژێن دەستپێكێ یێن خەباتێ باوەری ب وێ چەندێ هەبوویە كو سیاسەت بێ خزمەتكرنا خەلكی چ ڕامانەكا خوە نینە، د چەندین سالێن بۆریدا، پارتی دیموكراتی كوردستان ب شێوەیەكێ بەردەوام بەرپرسیاریا خوە د پاراستنا ماف و ناسنامەیا نشتیمانی دا بجهـ ئینایە.
د هەمی قۆناغێن خەباتێ دا، پارتی ب تێكۆشینا خوە و ب پشتەڤانیا خەلكێ دلسۆز، ئەو دەستوورێ بەردەوامیا خەبات و خزمەتگوزاریێ پاراستیە.
پارتی دیموكراتی كوردستان د دەما حوكمرانیا خوە دا ل هەرێما كوردستانێ، شیایە بڕیارێن سیاسی بۆ خزمەتگوزاریێن ڕاستەقینە بگوهۆڕیت.
ژ ڕوویێ ژیانا ڕۆژانە، پارتی شیایە سیستەمێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ لسەر بنەمایێن ئاسایش، ژینگە، ساخلەمی، پەروەردە و ئابووریێ ئاڤا بكەت، د ماوەیێ دو دەهیێن بۆری دا، پارتی دیموكراتی كوردستان دەست ب بجەئینانا پرۆژەیێن مەزن كریە، ژ وان:
پرۆژەیێن ئاڤەدانی و ژینگەهێ: بۆ پێشخستن و پاراستنا ژینگەها كوردستانێ.
بلندكرنا ئاستێ پەروەردە و زانستێ: بۆ نشتیمانەكێ ئازاد و پێشكەفتی.
پەیوەندیدان د ناڤبەرا حوكمەت و خەلكی دا: بۆ دروستكرنا سیاسەتەكا پێشكەفتی.
پەرەپێدانا كار و بازرگانیێ: بۆ پاشەرۆژەكا ب هێز وەكو پێشخستنا هەمی كەرتێن ژیانێ.
پارتی دیموكراتی كوردستان خزمەتكرنێ وەك وێ بەرپرسیاریێ دبینیت یا كو ژ بنەمایێ باوەریا خەلكی دهێت، نەك بتنێ وەك پرۆگرامەكێ سیاسی.
كارێ پاشەرۆژێ یێ پارتی ژی دێ خزمەت و پێشكەفتن ب دلسۆزیەكا زێدەتر و پلانەكا هووربینتربیت.
پارتی دیموكراتی كوردستان دزانیت پاشەرۆژا هەرێما كوردستانێ پێدڤی ب پلانەكا درست، دلسۆز و نشتیمانپەروەرانە هەیە، پلانا پاشەرۆژێ یا پارتی ژ سێ گاڤێن سەرەكی پێكدهێت وەكو پەرەپێدانا ژیانا خەلكی ب ئارامی و ئابووریەكا سەقامگیر و ب بەرهەمئینانا كاری، پەیوەندیدانا د ناڤبەرا پارێزگەهان دا و نیشادانا كوردستانێ وەك دەڤەرەكا هەڤسەنگ و پەرەپێدان.
جودا ل وێ كار بوو نویكرنا سیستەمێ حوكمەتێ ل سەر بنەمایێ خزمەتگوزاریێن نوی دكەت وەكو كارگێریا تەكنۆلۆژیا نوی، ڕۆهنكرنا پرۆسەیا كارێ حوكمەتێ و نێزیككرنا خزمەتگوزاریێ ب وەلاتیان.
گاڤان ژی بۆ پشتەڤانیەكا بهێز ژ ئێكدەستیا نشتیمانی و ئاشتیا ناڤخۆیی دهاڤێژیت و پارتی دیموكراتی كوردستان باوەری ب ئێكگرتنا هەمی گاڤێن نشتیمانی هەیە، چونكی بتنێ ب ئێكدەستیێ ژیان و پاشەرۆژا كوردستانێ بهێزتر دبیت.
پارتی دیموكراتی كوردستان ب شێوەیەكێ بەردەوام نیشان ددەت كو دلسۆزیا بۆ خەلكی بتنێ درووشم نینە، بەلكی ڕێبازا ژیان و خزمەتكرنێ یە، چونكو پارتی د ددیروكێ دا ب خەبات و خزمەت ڕۆژ بۆ ڕۆژێ مەزن بوویە، نوكە ژی ب پشتەڤانیا خەلكی خزمەتێ دكەت و د پاشەرۆژێ دا ژی ب دلسۆزی ڤە گاڤ و خەبات و بەرخۆدانێ دكەت بۆ دروستكرنا كوردستانەكا سەربخۆ و پێشكەفتی و خۆڕاگر.
رامانا پارتی دیموكراتی كوردستان واتە دلسۆزی بۆ خەلكی، خزمەتكرنا نشتیمانی و پێشكەفتن بەر ب پاشەرۆژەكا گەش.

دلۆڤان ئاكرەیی

پشتی وێ كێشمەكێشما ڤان چەند سالێن بووری ل تەمەنێ حوكمەتا سوودانی دگەل هەرێما كوردستانێ ڕووداین، ل بیاڤێن جودا، نەخاسمە بنپێكرنا مافێن دەستووری و قانوونیێن خەلكێ كوردستانێ و پابەندنەبوونا وێ ب ڕێككەڤتن و سۆز و پەیمانێن وێ، كو ژ بەر سەرانێن دەستهەڵاتدارێن جوداجودایێن ئیراقێ، تەڤاهیا پرسگرێكێن د ناڤبەرا هەردو حوكمەتان دهاتنە هەبوونێ، كو ژێدەرێ وێ یێ ڕاستەقینە سیاسی بوون و ڕەنگە یا ئاسان نەبیت كو ب ڕێكا چەند پەیڤ و ڕستەیان شلۆڤەیا قەرقەشەیا پەیوەندییێن هەولێرێ ل گەل بەغدا بهێنە دیاركرن، ژ ڕوویەكێ دیڤە، ئەگەر خواندنەكا كورت بۆ ڕەوشێ بكەین، دێ بینین كو مەبەست و ئارمانجا ڤان هەمی ناكۆكییان ژناڤبرنا كیانێ هەرێمێ و لاوازكرنا وەلائێ‌ و ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ و باندۆرا پێگەهێ وێ یێ ئاست بلند بوو، چونكو نوكە خواندنەكا جودا و بلندتر بۆ هەرێمێ ل سەر ئاستێ جیهانێ ژبەر سیاسەتا حەكیمانەیا سەرۆك بارزانی و پەیوەندییێن بهێز یێن سەرۆكێ هەرێمێ د ناڤخۆیا هەرێمێ و ئیراقێ و جیهانا دەرڤەدا و كار و گاڤێن بەرچاڤ و ڤەژاندنا كەرت و بیاڤێن جودایێن كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دهێتەكرن.
ئەو هەمی مەبەست و كریارێن وان ژلایێ پارتی دیموكراتی كوردستان ڤە ب ژێری هاتینە خواندن، كو نیاز و حەزا وان نەپشكداریكرنا كوردان، نەمازە پارتی دیموكراتی كوردستان بوو، ل هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ. بەلێ وەك هەر جار، پارتی خەونا وان یا نەزۆك ژناڤبر و ب بڕیارا پشكداریكرنێ نامەیەك كو هەلگرێ پەیامەكێ پڕ كوردایەتی یە، حوكمەتا فیدرال و سەرانێن شۆڤێنی یێن ئیراقێ هایداركرن، كو وەك هەر جار دێ پارێزەرێ كیانێ هەرێمێ و گەلێ كوردستانێ بیت ل ناڤخۆیا هەرێمێ و جیهانێ و نەخاسمە ل ئیراقا فیدرال و دەستان ل ماف و شایستەیێن خەلكێ كوردستانێ نابەردەت، سەرەڕای كو قوربانیەكا زێدە ژی بدەت، بەلێ د سەنگەرێ بەرەڤانیكرنێدا دێ دەستپێشخەرێ سەرەكی بیت و سینگ چەپەر و مەتال و هێزەكا پۆلاین بیت، لەوما ب درووشمێ (هەڤپشكی، هەڤسەنگی و هەڤ كرن) پەیامەك ب ناڤێ (مە دەستپێكر و دێ بەردەوام بین) پارتی هاتە ڕۆژەڤێ و بەردەوامی دا قادا خەباتا سڤیل و نیشتیمانی، كو هەست ب شانازیكرنێ و ب هێز و گەرم و گوڕییا كوردستانیان ڤە و ب باوەرەكا كویر یا پارتیبوونێ، دەست ب هەوا هەلبژارتنان كریە، كو چاوا ب سەربلندی ئێكەم چرا هەلكریە، ئێكەم ئالایێ هەوا بانگەشەیا هەلبژارتنان ژی ڕاكریە و دبێژیتە هەمییان كو دەنگی ب ڕاستیێ بدەن، دەنگی ب پێشڤەبرنا رێبازا بارزانی بدەن، دەنگی ب پارتی دیموكراتی كوردستان بدەن، ئەو پارتا وەك داربروویێ ڕەهـ و ڕیشالێن خوە بڕینە خوار، كو سەروەری یا بلند ل ئەسمانێ كوردستانێ یە، كو ب ڕێكا دەنگێن وەلاتیان دێ خەونان كەتە بەرهەم، چونكو ئەوا ب پارتی دهێتە كرن بۆ كوردستانێ ب چ كەس و لایەنەكێ دی نەهاتیەكرن و ناهێتە كرن، لەوما وەلاتی بۆ پاراستنا ئاخ و نیشتیمانێ خۆ و وێ باوەریا موكوم و ب هێزا وان ب ڕێبازا پیرۆزا بارزانی و خەباتا دلسۆزانەیا سەرۆك بارزانی و پارتی هەی، دێ لیست و كاندیدێن پارتی كەنە نیشانێ مۆرا (بەلێ) بۆ لیستا ژمارە (٢٧٥) یا پارتی دیموكراتی كوردستان و كاندیدێن وێ، بۆ پاراستنا دەستكەڤت و ئارمانجا بەردەوام و ڤەگەراندنا ماف و شایستەیێن گەلێ كوردستانێ، دێ دوبارە باوەریێ دەنە پارتی و بەربژارێن وێ.

دلـۆڤـان ئـاكرەیی

باسكرنا دیرۆكا پڕی سەروەری یا كوردستانێ و گەلێ كورد د دیرۆكێ دا، باسكرنەكە كو تێرۆانینێن كوور یێن خۆ هەنە، رەنگە دیرۆكا تەڤگەرا رزگواریخوازێن كوردستانێ پەراوێزكرنا ماف و داخوازی و رەتكرنا ناسنامە و كولتوور و شۆرشگێران بیت، گەلەك جاران ژی رەنگە ژێ كارڤەدانێن وەلایان و زولم و ستەمێ بیت، ئەڤە ژی بۆ خوە گوشەیەكا دی یا كوورە و ئاخڤتنێن زێدە هەلدگریت،
ل وی دەمی هەتا نوكە ژی، زۆر ل وانەیێن كو خۆ ل بەرپرسیارەتیا نیشتیمانی و هەتا یێن ئیداری ژی ڤەددزێن، هەردەم رەخنەیان دگرن، بۆچی ریفراندۆم هاتەكرن؟
ریفراندۆم كێشە و مافێن نەتەوەیەكی یە كو رێرەوا ئەنجامدانا كۆمەكا ئەگەر و فاكتەران هەبووینە كو رەنگە پشكەك ژ رەخنەگران، هەتا نوكە ژی خۆ ل ڤان راستیان ڤەددزن، ژبەر هەر ئەگەرەكێ بیت كو هەست یان تێنەگەهشت بن.
ل دەمەكی كو بڕیارا ریفراندۆمێ هاتیە دان، حوكمەتا ئیراقێ ب هەمی شیانێن خۆ ڤە؛ ل هەۆلێن لاوازكرنا پێگەهێ هەرێما كوردستانێ و كیانێ وێ دابوو، پیلانا وێ ب ئاوایەكی بوو كو هەمی ئەو ژێدەرێن هەرێم پشت بەستنێ پێ گرێددەت هشك بكەت، یان ژناڤببەت، جودا ل بنپێكرنا ٥٥ ماددەیێن دەستوورێ ئیراقێ ل دژی كورد و كوردستانێ.
هەرچەندە هەرێما كوردستانێ ژ بەر سزایێن ئابووری و سیاسییێن حوكمەتا عەبادی، ب قۆناغەكێ دا دبۆری، ب ئاوایەكی كو پەك كەڤت، نەدشیا هەمی هەیڤێ چارێك ژێ مووچەیێ فەرمانبەران دابین بكەت، ئەڤێ ژی باندۆرەكا زۆر مەزن ل سەر خەلكێ كوردستانێ دروست كر و بوو سەدەم كو بازار و لڤینێن بازرگانی و وەبەرهێنانێ ل هەرێما كوردستانێ هەتا رادەیەكی خراب و پەكەڤیت، بەلێ خەلكێ د سەربلندبوون كو بۆ جارا ئێكێ د دیرۆكێ دا شیاین مافێن خۆ پەیرەو بكەن و ب ئازادی بڕیارێ ل پاشەرۆژ و چارەنڤیسێ خۆ بدەن.
ئەڤە و سەرەرای كو هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ ب درێژاهیا سێ سال و نیڤان شەڕێ تیرۆرستێن داعش كربوو و بۆ هەڤپەیمانان ل ئیراقێ هەڤكارەكێ مەزن بوو، هەر هێزا پێشمەرگەی بوو كو دەرگەهێ چوونا ناڤ مووسل بۆ سۆپایێ ئیراقێ ڤەكری و پشكداریەكا كارا ل ئازادكرنا وان دەڤەران دا هەبوو، هەروەكی كو ب خۆ دبێژێن ئەگەر پێشمەرگە نەبا، ئازادكرنا مووسل دا یا ب سەخت بیت.
بەری وێ ژی ل دەستپێكا شەڕێ داعش، حوكمەتا وی دەمی یا ئیراقێ ب بێ بەرچاڤ وەرگرتنا رەوشا گەلێ كوردستانێ بودجەیا هەرێمێ بڕی، شەڕێ داعش و هاتنا ب كۆم یا ئاوارەیان و دۆرپێچ و قەیرانێن دارایێ و ئاستەنگێن ناڤخۆی و دەرەكی، ل بەرچاڤترین وان پرسگرێك و ئاریشەیان بوون كو هەرێما كوردستانێ ل ناڤەراستنا سالا ٢٠١٧ تووش بووی و ب خۆراگریا حوكمەت و گەلێ كوردستانێ تێدا دەربازبوو، سەرەرای وێ چەندێ ل قوربانیدانێ و خەبات و خۆڕاگریا پێشمەرگە و خەلكێ كوردستانێ ب هەمی شێوەیەكی هەۆل بۆ ژناڤبرن و سڕكرنا هەرێما كوردستانێ دهاتنە دان.
یریارا رێفراندۆمێ رێ ل هەمی وان پیلانان و بەرنامە دارێژێن دوژمنكارییێن ئیراقێ گرت، ل دەمەكیدا كو زۆر خەلكێ ناڤخۆ ژی بۆ داگیركرنا كەركووك و دەڤەرێن كوردستانی، ریفراندۆمێ دكەنە ئەگەر، بەلێ هەر زوو و بەریا ریفراندۆمێ سۆپایێ ئیراقێ ب بەرنامە دارێژتی هاتبوونە نێزیك كەركووكێ، بۆ داگیركرن و وێرانكرنا ڤی باژێری، چونكو پێشمەرگەی دپاراست.
ل دەمەكی دا ئەو هەمی پیلان و ڕكێن زۆرێن نەیاران د گۆرەپانا نەتەوەیا كورد ژی ب دەهان سالە خەبات و لڤینێن سیاسی و چەكدارێن وێ ل شۆرش و هەلوەستێن دیرۆكی، هەر ل پێناڤی بریار و رۆژەكا وەك ڤێ دا بوو.
سەرۆك بارزانی ب كۆمكرنا لایەنێن سیاسی و دروستكرنا كۆدەنگیەكا نیشتیمانی، ل پێناڤی ریفراندۆمێ بۆ سەربەخۆیێ، گیانێ‌ هزاران شەهیدان ئارام كر، رۆحیەت و ئیرادەیا دەهان هزار پێشمەرگەیان بلندكر، كو د ڤێ رێ دا چۆك ل خەباتێ نەدانان.
هەرچەندە ئاستەنگێن ناڤخۆیی و دەرەكی، خەنجەرێن ژەهراوی بوون و ئەنجامێ ریفراندۆمێ ب رێكەكا دی دا بڕ، جودا ل وێ حوكمەتا ئیراقێ ب رێكا وەلاتێن ئەقلیمی و نیڤدەولەتی، پشتی داگیركرنا كەركووكێ، خواستا داگیركرنا هەمی ئاخا باشوورێ كوردستانێ هەبوو، بەلێ داستانا پردێ و سحێلا و مەحموودیێ، ڕێ ل خەونا وان گرت و ب قارەمانی و خۆراگرییا بێ سنوور، دیسا نەیارێن گەلێ كورد ئێخستنە سەر چۆك، هەر ل وێرێ ژی هاتیە گۆتن كو هەتا كوردەك ژی مابیت بریارا ریفراندۆمێ و ئەنجامێ وێ وەك تاپۆ و شانازیەكا دیرۆكی دێ مینیت. كو ل هەمی كاودان و پێشهات و گوهۆرینان داخوازییێن گەلێ كوردستانێ جێبجێ نەبن، ریفراندۆم و ئەنجامێ وێ بۆ كارپێكرنێ د بەرهەڤن.

دلـۆڤـان ئـاكـرەیی

شۆرشا 11 ئیلۆنێ ل سالا (1961 )ـێ ب رێبەراتیا بارزانیێ نەمر مەزنترین شۆرەشا نیشتیمانی و نەتەوەیی یە د دیرۆكا گەلێ كوردستانێ دا، بۆ بنیاتەكێ موكمێ تەڤگەرا رزگاری خوازا كوردستانێ و ئالاڤەكێ خۆ راگریێ و بەرخودان و ڤەژاندن و ب هێز بوونا هەستا كوردایەتیێ و بویە لەندا ئاڤا بوونا قوتابخانا كورد پەروەریێ و فیداكاریێ و دیموكراسیێ، كۆ چیایەكێ هێڤی و باوەریان ل بێ ئومێدییێ دناڤ دل و ناخێ گەلێ كوردستانێ دا هاتە چاندن، شۆڕشا ئیلۆنا مەزن بسەركردایەتیا بابێ ڕۆحی و نەتەوەیی بارزانی نەمر وەرچەرخانەكا دیرۆكی یا ب هێز بوو ل تەڤگەرا ڕزگاریخوازیا كوردان دا و هۆشدارییەكا بەری دەمی ژی بوو و پەیامەكا ب هێزا پیلا بۆ و بەرسڤەك بوو ل هەمبەر هەبوونا مەترسیا حوكمڕانییەكا خراپ، پشتی ڕژێما ئیراقێ نەشیای ب شێوەیەكێ دادپەروەرانە ولاتی بڕێڤە ببەت، ڤێ شۆرشێ سەرهەلدا و گەلێ ئیراقێ تووشی نەدادپەروەریێ و بن دەستیێ و ستەمكاریا دەسهەلاتێن سیاسییێن ئێك لدویڤ ئێكێ بوویە یێن ولات ب خراپی بەڕێڤەدبر و ئەڤ سیاسەت و حوكمرانییا لاواز و پەكەڤتی بوو ئەگەرێ بەلاڤبوونا گەندەڵیێ و ململانێن توندێن سیاسی، لەوما شۆرشا ئیلۆنێ بەرپا بوو و د ڤێ شۆرشێ دا، هەژمارەكا دەستكەفتێن سیاسی و لەشكری بدەستڤەهاتن ل رێكەفتنا (11) ئادارا سالا (1970)ـێ، كو حوكمەتا ئیراقێ نەچاركر ب فەرمی دان ب مافێ ئوتۆنۆمی دانێت، ڤێ شۆرشا دیرۆكی ب سەدان داستانێن دیرۆكی ل هەمبێز گرتن و ل بەرپەرێن خۆ تۆماركرن، ئەڤ شۆرشە ژ پێخەمەت ئاشتی و دیموكراسیێ بۆ هەمی گەلێن ئیراقێ هاتە بەرپاكرن.
كاودانێن سەختێن كۆ ئەڤڕۆ ڕۆژهەلاتا ناڤەراست تێدا دەرباز دبیت و گەهشتیە ڤێ قووناغێ، حیكمەت و دەربینی و بیرمەندییا سەركردێ شۆرشا مەزنا ئیلۆنێ بارزانیێ نەمر نیشا مە ددەت، كو هەلبژارتنا ئاشتیێ ل شەری باشترە و بەرەڤانیكرن و شەركرن بۆ بەرقەركرنا ئاشتییێ و پاراستنا مافێن گەلێ خۆ بۆ ئازادیێ گرنگترە كو هەردەم هێزا بەرەڤانكاربوون ژێ هێزا هێرشكار ب رۆلتر و پێشچاڤترە ئەڤ سیاسەت و پلانا ستراتیژی یا بارزانییێ نەمر بۆ سەركردایەتیا پارتی و بارزانی بوویە رێچكەیەكا تەمام سەركەڤتی كو ئەڤرۆ ل جیهانێ و دەڤەرێ گەلێ كوردستانێ بوویە خودان ڕۆڵ و پێگەكێ گرنگ ل بەرهنگاری كرنا تیرۆری و بەلاڤكرنا ئاشتی و ئارامی و دیموكراسیێ.
پێشمەرگێ كوردستانێ پشتی ئەفسانەیا تیرۆرستی یا (داعش و حەشدا شەعبی) شكاندی بوینە سیمبوولێ قارەمانی و خۆراگێری و بەرخودانێ و جهێ باوەری و پشتەڤانیا تەڤایا خەلكێ جیهانێ كو ژێدەرێ وێ یێ سەرەكی ژێ شۆرشێن كوردستانێ نەخاسمە شۆرشا ئیلۆنێ ژێدەرگرتیە.
جیاوازیا شۆڕشا ئیلۆنا مەزن و شۆڕشێن دی ل ئاڤاكرنا مرۆڤان و گەشەسەندنا ئاخ و خۆ بەرهەڤكرنێ بۆ قوربانیدانێ و پابەندبوون ب یاسایێ بوویە.
شۆڕشا ئیلۆنا مەزن دەربڕینەك بوویە بۆ پرسێن كویر و دویر یێن گرێدای ب سیستەمێ سیاسی و وەك ڕەمزەك بۆ خەبات و دادپەروەری و نیشتیمانپەروەری و نەتەوەیی دێ مینیتەڤە.

دلۆڤان ئاكرەیی

د درێژاهییا دیرۆكێ دا وەلاتێن زلهێزێن جیهانێ بزاڤ بۆ لاوازكرن و بۆهژاندن و ژناڤبرنا وەلات و نەتەوە و جڤاكێن دەردۆرێن خۆ كرینە و بۆ بەرژەوەندییا خۆ د بیاڤێن جودا دا، وەكو رامیاری و ئابووری و ئایینی و گەلەك ئەگەرێن دی بكارئیناینە و ل گەل بۆرینا دەمی جودا ژێ بكارئینانا ئاخ و چاڤكانییێن ڤان وەلات و نەتەوەیان ب رێكا ئایدۆلۆژییێن مەبەستدار هەۆل بۆ گوهۆرینا داب و نەریت و رەوشت و تیتال و سنۆر و جوگرافی و زمان و دەڤۆك و باوەری و پیرۆزی و هەلكەڤتێن بۆرییا وان نەتەوەیان كریە و ب رێكا بریارێن سەپاندی كار بۆ نەژادپەرەستیێ و قڕكرنا وان گەلان كرینە، رەنگە ئەڤ سنۆر بەزاندن ل وەلاتێن رۆژئاڤا ژ بەر نێزیكییا وان ل هەڤ ئایینی و هەڤ رەنگی و هەڤ تێروانینان و باوەرێن وان ب هەمان هەلسۆكەڤت و رێكار و دابونەریت و رەوشت و تیتالان وەكو یێن وەلاتێن رۆژهەلات نەبن، چونكو ل كێشوەرێ ئاسیا رەنگە هەر وەلاتەكی چەندین داب و نەریتێن جودا هەبن و وان ب پیرۆزی بزانێن و ب ئاسانی ئامادە نەبێن دەستان ژ وان باوەر و پیرۆزییان بەردەن، لەوما رێكا قوربانیدانێ د هەلبژێرێن دا كو وەكو بەنداڤەكێ رێگریێ ل گوهۆرینا تیتالێن خۆ بكەن جودا ژێ پارستنا خۆ و وەلات و پیرۆزێن خۆ ئەڤ وەلاتێن هەنێ كار بۆ پێكئینانا جڤات و گوپیتكێن وەلاتێن هەڤسوی و هەڤ رەنگ و هەڤ زمان و هەڤ ئایین و باوەر و بەرژەوەندی ددەن بۆ پاراستنا خۆ ژ هەر بۆیەر و هێرش و مەترسیەكا روی ب روی یان گەف بیت ل سەر وان و دەڤەرێ ددەن و ئەگەر ئەم گوپیتك و كۆمبوونێن جیهانا عەرەبی یێن سالانە بكەینە میناك دێ بینین كو وەلاتێن بەژدار د ڤان جڤات و رێكخراوان دا، ماوە ل وەلاتەكی ل سەر ئاستێ بلند یان كەسێن ئێكێ یێن وەلاتێن پشكدار د گوپیتك و رێكخراواندا ئامادە دبێن و ل دۆر تەوەرێن جودا گۆتوبێژ دهێنەكرن و ب رێكەڤتێن سەربازی و رامیاری و ئابووری و جڤاكی بڕیاران ددەن، بەلێ پرانییا جاران ئەڤ وەلاتێن كو بەژدار دڤان جڤات و گوپیتك و رێكخراواندا ژبەر بەرژەوەندی و پەیوەندییێن وان ل گەل هندەك وەلاتێن رۆژئاڤا یان بەرۆڤاژی رۆژهەلات دكەڤنە د چوارچوڤەكێ گرتیدا رەنگە ل دەمێ كۆمبوونێن ڤان جڤات و گوپیتكاندا یان ل سەر ئاستەكێ نزم یان ب رۆلەكێ بێ مفا پشكدار ببن دا باندۆر ل سەر پەیوەندی و بەرژەوەندیێن وان ل گەل لایەنێ سێیێ نەبیت، جودا ژێ ڤێ سازدانا كۆمبوونا جڤات و گوپیتكان ل وەلاتێ دیاركری و پەیوەندییێن وێ ل گەل وەلاتێن دەڤەرێ و گەل و نەتەوەیێن وێ و دەڤەرێ و دەربرینێن وێ ل بۆیەرێن بۆری باندۆر ل سەر ئامادەبوونا وەلاتان ل كۆمبوونێ هەیە، ئەگەر ئەم ل كۆمبوونێن عەرەبی یێن بۆری یێن هاتیە سازكرن، بنێڕین دێ بینین كو ب گوپیتكێن شكەستی هاتینە خواندن، لەوما سازدانا ڤان جۆرە كۆمبوونان یێن وەلاتێن عەرەبی د هەر قۆناغەكێ دا كو بەردەوام دەڤەر ژبەر ئالۆزییێن ل دەڤەرێ هەین و دەڤەر بەر ب گوهۆرینان ڤە دچیت و ل پڕانییا وەلاتێن دەڤەرێ دورپێچێن جودا د بیاڤێن جودا دا دهێنە نێڕین و هەرتەم ڤەخواندنا وان بۆ هەڤ دجودانە، ب گشتی گۆپیتك و كۆمبوونێن وەلاتێن عەرەبی ل سەر ئاستێ دەڤەرێ و جیهانێ رەنگڤەدان و ب گرنگ و سەركەڤتی ناهێنە خواندن، بەلكو ل سەر ئاستێ ناڤخۆ ژی روی ب روی گەلەك رەخنەنەیان دبن و ئەگەر ئەم خواندنەكێ بۆ ئەگەرێن شكەستن و رەخنەیێن گەل و نەتەوە و جەماوەرێ ڤان وەلاتان بكەین دێ بینین كو چەندین سەدەم هەنە وەكو پابەند نەبوونا ڤان وەلاتان ب دەستووری و چاوانییا حوكمكرنا دەولەتێن وان د بیاڤێن جودا دا، مینا یێن مەزهەبی ل جهێ دەولەتا مەدەنی و سڤیل و هەبوونا ژمارەیەكا زۆر یا گرۆپێن چەكدار یێن دەرڤەری دەستهەلاتا یاسایێ و دەولەتێ، هەبوونا گەندەلییەكا بەرفرەه و نەبوونا سەروەرییا یاسایێ، سزادانا پشكەك ژێ وەلاتییان و هەبوونا جودا كارییا زق د ناڤبەرا نەتەوە و مەزهەباند ا و پابەند نەبوونا هندەك ژڤان وەلاتان ب فیدرالیەتێ، و كاركرنا هندەك گرۆپێن د ناڤا پەرلەمانێ ڤان وەلاتان ب شێوەیێ دیكتاتۆری ل جهێ باوەری هەبوون ب سازان و هەڤ سەنگی و هەڤ بەشییێ، ئەڤە و چەندیێن كار و كریارێن كو د ئەگەر و سەدەمێن كو وەلاتییێن ڤان وەلاتان و وەلاتێن جیهانی و جیهانا عەرەبی ل رەفتارێن هەڤدو بێزار ببێن و هەڤدۆ ل هەمبێز نەگرێن و گرۆڤە ژی بەرهەڤنەبوونا دو ل سەر سێ یا سەركردە و سەرۆكێن وەلاتێن عەرەبییە ل گۆپیتك و كۆمبوونێن گرنگ ل جیهانا عەرەبی دا، ئەڤا دهێتە رویدان و دهێتە دیتێن ئەنجامێ وێ چەندێ پشت راست دكەت كو ئەمێن كورد بتنێ نینە كو دزانین ئیراق و هندەك وەلاتێن عەرەب ب وەلاتێن شكەستی و سەرنەكەڤتی دهێنە دیتێن، بەلكو وەلاتێن پشكدار ل گوپیتك و رێكخراۆ و كۆمبوونێن عەرەبی ل دەڤەرێ ب نە بەرهەڤبوونا خۆ ل ڤان كۆمبوون و هەلوەستان دانپێدانێ ب وێ نەسەركەڤتنێ و رەوشا لاواز و خرابا حوكمەتێن بۆری و خرابیا پەیوەندییێن هەڤدو دكەن، نەخاسمە وەلاتەكێ وەكو ئیراقێ كو ب وەلاتەكێ لاواز ژ رویێ قانوونی و ئەولەهی و پەیوەندییێن دیپلۆماسی ڤە هاتیە خواندن ل دەڤ وەلاتێن عەرەبی.

دلۆڤان ئاكرەیی

(٧٩) سال ب سەر دامەزراندنا پارتیا جەماوەری و جەماوەرێ پارتیدا بۆرین كۆ ب دیرۆكا خۆ پارتیا كوردایەتییێ و هەلگرا هزرا پێشكەڤتنا سەردەمیانەیا نەتەوەیی و خۆدان پەیامێ پارستێن و ب هێزكرنا بەردەواما كاروانێ ئاڤەدانی و پێگەهێ هەرێما كوردستانێ بوویە.
ب دامەزراندنا پارتی قووناغەكا نوو و دیرۆكەكا نوو بۆ گەلێ كورد ل پشت شفشان ڤەبوو و ب دامەزراندنا پارتی ئەو ڤالاهیی پڕ بوو، ئەوا كو گەلێ كوردستانێ ژ ئالیێ سیاسی ڤە تێكەفت بوو، پارتی شیا وێ پەرت و بەلاڤیا هێزێن شۆرەشگێران كۆم بكەت و ئێكرێزیا جەماوەری و تەخ و چینێن گەلی بێخیتە سەر ئێك و ب دامەزراندنا پارتی مرۆڤێ كورد كەفتە سەر رێرەوەكا راست و دروست، پشتی وێ بێ هیڤیبوونا ب سەر گەلێ كورد دا هاتی پارتی ئالایێ خەباتێ بلند كرەڤە، پارتی شیا ناسنامەیا كوردی بپارێزیت، دامەزراندنا پارتی وەرچەرخانەك بوو ل دیرۆكا نەتەوەیەكی، چونكی ئێكەم پارتا جەماوەریی و سەرانسەری بوو ل كوردستانێ كو هیڤی و داخوازا دیرۆكا نەتەوەیا كورد بوو، پارتی بۆ ئارمانجان خەباتێ دكەت، نەك ب مەرجان ڤە و ئەگەر پارتی ب ئارمانجا ڤە یا گرێدایی نەبا، دوبارە ل نسكۆیا سالا ١٩٧٥ دەست ب شۆرەشێ نەدكرەڤە و پشتی ئەنفالان بەردەوامی ب خەبات و بەرخوەدانێ نەددا، ل دەف پارتی گرنگترین خالا ستراتیژی ل خەباتا وێ ل چیایی و ل باژێری مسۆگەركرنا كیانەكی یە بۆ گەلێ كوردستانێ، پارتی بۆ هەر قۆناغەكا خەباتێ درووشمەك هەلگرتیە كو بشێت جێبەجێ بكەت و لەوما خودانا ١٤ كۆنگرەیانە و بۆ هەر قۆناغەكێ پەیرە و پرۆگرامەك بەرهەڤكریە كو ل گەل رۆژەڤا وێ قۆناغا خەباتێ بگونجیت، پارتی خۆدانا بریارا خۆیە و بریارێ ل چ لایەن و كەسان وەرناگریت ژبەر ڤێ چەندێ، حسابەكا مەزن بۆ بریارێن پارتی دهێتە كرن، پارتی سەنگا هەڤسەنگیا سیاسی یە ل دەڤەرێ و بێی بریار و هەلوەستێ پارتی چ بریارەك ناهێتە جێبەجێكرن كو ئەڤە ژی مەزناهیا پارتی د سەلمینیت، پارتی بۆ هەر قۆناغەكێ خۆ نوو دكەتەڤە.
پارتی قوتابخانەیەكا مەزنا بەلاڤكرنا هەستا نەتەوەیی و نیشتیمانی وەڵاتپارێزی یە و شیایە هەستا نەتەوایەتی بكەتە تێگەهێ جڤاكی ل تەڤایا كوردستانێ و لەوما جەماوەرێ كوردستانێ خۆ پێڤە گرێدایە و ل هەلبژارتنێن ئیراقێ و كوردستانێ پارتی، حیزبا ژمارە ئێكە و پارتی ئەو سەربلندی ژی بەركەفت كو پرسا ریفراندۆمێ بسەرئێخست و ٩٣٪ خەلكێ كوردستانێ گۆت بەلێ بۆ پەیاما سەرخۆبوونا كورد و كوردستانێ كو ئەندازیارێ وێ هێژا سەرۆك مسعود بارزانی بوو، پارتی هەلگڕا فەلسەفەیەكا رۆهن و ئاشكرا و زەڵالە، وەكو چارەسەركرنا كێشەیێن نەتەوەیی و یێن ل هەرێما كوردستانێ و بابەتێ فیدرالیەت و گاڤ هاڤێتن بەرەف سەربەخۆبوونێ كو ب سەدان سالە خەبات و فیداكاری و بەرخودان و قوربانیدان بۆ هاتیەكرن و هزرا نەتەوەیی ئەو هزرا هەستیارە كو ل گەل بوونا مرۆڤێ كورد دا دژیت و هەتا بۆ چركەیەكێ ژی نەشێت لێ دویر بیت و مە كوردان ژی پێدڤی ب ڤێ هەستا نەتەوەیی هەیە، چونكی ئەم ژی نەتەوەینە وەكو هەر نەتەوەیەكێ دی ل سەر ڤێ گەردۆنێ، پارتی ل ڤان (٧٩) سالاندا هزرا نەتەوەیی د ناڤ میللەتێ كورد دا بەلاڤكریە و خەبات و بەرخۆدان و تێكۆشین بۆ كریە دا مرۆڤێ كورد و كوردستانی كەرامەتا خۆ ل دەست نەدەت، چونكی ئەگەر كەرامەت ل دەستدا، چ نامینیت كو ل دەست بدەت لەوما ئەڤ شانازیا مەزن بوو پارتی دزڤریتەڤە، پارتی ئەو قوتابخانەیا مەزنا كوردایەتیێ یە ئەوا ئەم فێركرین چاوا ل سەر ئاخا خۆ بژین و مە ئاخا خۆ خۆش بڤێت و چاوا بەرەڤانیێ لێ بكەین چونكی كارەساتا مەزن ئەوە كۆ خوش ڤیانا وەلاتی ل دلێ مرۆڤی دا نەمینیت، دیسان پارتی دیموكراتی كوردستان هەمی دەما باوەریی ب دیموكراسیەتێ هەبوویە و هەر ل رۆژا دامەزراندنا خۆ، ل ١٩٤٦/٨/١٦ ناڤێ وێ پارتێ، پارتی دیموكراتی كورد بوو و پاشی ل كۆنگرەیێ‌ (٣) بوو پارتی دیموكراتی كوردستان، ئەڤەژی گرۆڤەیە كو پارتی باوەری ب دیموكراسیێ هەبوویە و هەیە چونكی ل دیموكراسیێ و تەناهیێ نفشەكی پێ دگەهینیت و پارتی خودانا بیرۆكا دیموكراسیێ یە ل كوردستانێ
لەوما د فەرهەنگا پارتی دا دیموكراسی یا خۆجهە و ب كریار باوەریی پێ هەیە، بەروڤاژیا خەلكێ دی كو ب تنێ ب زمان باوەریی ب دیموكراسیێ هەیە،
پارتی ل سالا ١٩٤٦ دروست بوو و هەڤبەری تەڤ ئاستەنگان بوو، پارتی ب خۆراگریا خۆ و فیداكاریی و قوربانیێن خۆ؛ خۆ ل بەر تەڤ نەخۆشیان گرت، پارتی بەرەڤ گۆپیتكا سەرفەرازیێ گاڤ هاڤێتن و بەردەوام ژی بوویە.
پارتی خودان سەرۆك و رێبەرەكێ قەهرەمان و خۆراگر و شارەزا و سیاسەتمەدار و فیداكار و چاڤ نەترسە كو ئەڤرۆ جەنابێ سەرۆك مسعود بارزانی بوویە لێڤەگەر و پشتەڤان و ئومێد بۆ هەمی نەتەوەیا كورد ل تەڤ پارچەیێن كوردستانێ، پارتی خۆدان گەلەكێ خۆڕاگر و بێنفرەهە و پشت راست و پشت گەرمە ل جەماوەر و ب پێشمەرگێن خۆ و ب مالباتێن سەربلندێن شەهیدان و ب كادر و ئەندام و لایەنگرێن و دلسۆز و وەفادارێن خۆ هەروەسا یا پشت راستە كو هەمی مرۆڤەكی كوردپەروەر و نیشتیمان پەروەر و ئازادیخواز و ئاشتیخواز دێ ل ١١-١١-٢٠٢٥ێ دێ پارتی و بارزانی هەلبژێریت و دێ لیستا ٢٧٥ هەلبژێریت بۆ هەلبژارانێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كۆ ڤێ لیستێ بەر سینگێ هەمی پیلان و كارەساتێن دوژمن و داگیركەرا گرتیە، یێن ل دژی كورد و كوردستانێ لڤینان دكەن و بەرامبەری وان وەكو چیایەكێ خۆڕاگر رادوەستیت.

دلۆڤان ئاكرەیی

پرسا كوردان ل درێژاهییا دیرۆكێ ل دیمەنێن سیاسییێن دەڤەرێ هەیە، بەلێ هەبوونا وێ چ جاران ب هەڤدەنگییا راستەقینە یان دانپێدانا راست و دروست ب مافێن نەتەوەییێن ڕەوایێن ڤی گەلی ژ لایێ هند جڤاك و وەلاتان ڤە نەهاتیە وەرگرتین، بەلكو پڕانییا جاران ب ئاوایەكی رەفتار ل گەل كوردان كرینە، كو پرسێن وان ژی ب نەڕەوا وەسف كرینە، و جودا ل وێ پویتەنەدانەكا زق ژی، ژ لایێ جڤاكێ عەرەبی و ئیسلامی و دویر ل چێ پیڤەرەكێ ئاشكرا سەرەدەری ل گەل پرسێن گەلێ كورد یێ ستەملێكری هاتیە دیتن.
ئەڤا كو ئەز خواندنێ بۆ دكەم، مەبەست لێ خۆ چقاندێن نینە، بەلكو رۆناهی بەردانە ب سەر جوداهیەكا كویر، كورد ل پێشەنگا بەرەڤانیكرنێ ل دۆزا عەرەبی، موسلمان، ئیسلامێ راوەستیایە، ل سەلاحەدین و رزگاركرنا قودسێ دەستپێدكەت و ل رێكا پشكدارییا خۆ یا بەرچاڤ بۆ ئەدەب، زمان، ئایین و فەرهەنگان، ب تایبەتی ل رۆژهەلاتا ناڤەراست و باكوورێ ئەفریقیا، ئەڤرۆ هەڤبەری بێ منەتی و ئینكاریێ بوویە،
ئەرێ كورد هاتیە پاداشتكرن؟
بەرسڤ پێدڤی زۆر هویركارییان نابیت، بەلكو پێدڤی ب راوەستیانەكێ هەیە بۆ دیاربوونا راستیێن ئازاران، كورد ب دەهان سالە هەڤبەری جینۆسایدان دبیت و كەڤتییە هەمبەر كارئینانا چەكێ كیمیایی و جینۆسایدا كولتووری و نەتەوەیی، سەرەرای ڤان هەمی تاوانان ب دەگمەن هەلوەستێ راستەقینە و هەڤدەنگییا جیهانا عەرەبی و ئیسلامی دیتییە،
د راستی دا دەمێ كو كورد د كاودانێن سەخت دا ل بەر ستەما رژێمێن ئێك ل دویڤ ئێكێن دەڤەرێ پێدڤی ب هاریكارییان بووینە، ل سالێن حەفتێ و نۆتان دا ئەو هاریكارییێن گەهشتینە كەمپێن پەنابەرێن كورد، ل رێكا رێكخراوێن نیڤدەولەتی وەكو خاچا سۆر، وەلاتێن ئیسلامی و عەرەبی پشكداریەكا ب باندۆر و بەرچاڤ نەبوون، یا جهێ سەرنجێ ئەوە كو د ڤان قۆناغان دا كورد ل دۆرپێچێن ئابووری و برسیبوونێ دنالێن، نە هەلوەستەكێ سیاسی نە پشتەڤانی وەرگرتییە و نە ژی هەڤدەنگییا مرۆڤایەتی، ئەڤرۆ دبینین كو چاوا پرسێن دی وەكو غەززە، هەڤسۆزییێن بەرفرەه و هەڤكارییێن بەردەوام یێن وەلاتێن ئیسلامی و عەرەبی وەرگرتییە،
كو د بنیات دا راستە، بەلێ پرسیار هەر دمینیت، بۆ چ تەنانەت رێژەیەك ل ڤێ دلسۆزیێ ل رۆژێن سەخت و دژوار دا بۆ كوردان نەهاتیە دیاركرن؟,
هەر چەندە كو سیاسەتا ئابووری و سزادان و ب بەردەوامی پشتگوه هاڤێتێن، خەباتا كوردان ل سنوورێن بۆرینە راوەستاندییە، هەتا ئەڤرۆ ژی بەردەوامە، حوكمەتێن ئێك ل دویڤ ئێكێن ئیراقێ ل پەیرەوكرنا سیاسەتا ئابوورییا سیستەماتیك ل دژی كوردان بەردەوام بوویە، وەكو بڕینا مووچەیێ هەیڤانەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ بۆ دەمێ چەند هەیڤان هەر ئەڤ كریارە دوبارە دبیت، ب بێ هەبوونا بەهانەیێن راستەقینە ل سەر رێیا بورییا رژێمێن چووی بەردەوامە، كۆ ئەڤە ژی رەنگڤەدانا رێبازەكا شۆڤێنیستە كۆ ل نەبوونا ئیرادەیەكا سیاسییا راستەقینە بۆ چاكسازییێ، هەر چەندە سەختە بهێتە كرن و چارەسەركرن، گازیكرنەك بۆ پێداچوونێ و پێناسەكرن ب ئارمانجەكا نیشتیمانی، رەنگە ئەڤا مە گۆتی وەكۆ گازندەیەك ئاراستەی گەلێن دەردۆر بهێتە كرن و ب ڤی ئاوایی بهێتە وەرگرتێن، بەلێ د راستی دا چێ ئەگەرەك ل دۆر گوهۆرینێن دەملدەست ل هەلوەستێن ڤان لایەناندا ناهێتە دیتن.
بەلكو ئارمانج لێ وێ دوپاتكرنە ل سەر پێدڤییا گەلێ كورد بۆ رێكخستنا بەرژەوەندییێن خۆ، گرنگە ب رۆهنی ئارمانجێن خۆ یێن نیشتیمانی دیار بكەت و گاڤان بۆ بەرژەوەندییێن بلندتر بهاڤێژیت ب رێیا ئێكرێزیێ و پلاندانانا ستراتیژی كاری بۆ ئاڤاكرنا ئامانجێ بكەت، چونكو پێشكەڤتێن ل هزرێن نەتەوەیی بژاردە نینە، بەلكو پێدڤییە و پاشەرۆژ چاڤەرێ دودلیێ ناكەت،
پرسا كوردان ل رۆژهەلاتا ناڤەراست، چ جاران پڕسەكا لاوەكی نەبوویە و نابیت ژی، بەلێ ژ مێژەیە ب نە ڕەوا هاتیە پشتگوە هاڤێتێن، ل ناڤبەرا دیرۆكەكا قوربانیدانێ و بێدەنگییەكا گومانلێكری یا عەرەبی و ئیسلامی، ئەڤرۆ ژی پێدڤییەكا بلەز دڤێت كو كورد ب زمانێ بەرژەوەندییێن بلندێن خۆ بپەیڤیت و خواستێن خۆ ژ وان كەسێن بۆری یێن كو بێرێزی ب مرۆڤایەتییێ كری، وەرگریت و ب دەستێن خۆ پاشەرۆژا خۆ لێ ئاڤا بكەت.

دلـۆڤان ئـاكرەیی

(چارچووڤەیێ هەماهەنگی)
هەڤپەیمانیەكا سیاسییە، ل ئادارا سالا ٢٠٢١ دا هاتیە دروستكرن، كو پرانییا هێزێن سیاسییێن مەزنێن شیعەیان ل ئیراقێ ژ بلی تەڤگەرا سەدر د ڤێ هەماهەنگیێ دا هەنە و ئارمانجا سەرەكییا وان پێكئینانا حوكمەتەكا كۆدەنگییە ل ئیراقێ د بن باندۆڕا شیعەگەریێ دابیت، ل چار سالێن بۆری ڤی بەرەی ل ئیراقێ هەمی پێگەهێن سەرەكی و پلەیێن كەسایەتییێن سەرەكی یێن د ناڤا سازییێن دەولەتێ دا كۆنترۆل كرینە، ل پێخەمەت بەرژەوەندییێن خۆ و هەر لایەنەكێ ل دەرڤەی ئایدۆلۆژییا وان بیت، دێ ب ساكاری ل رێیا دامەزراوەیێن دەولەتێ، ب رێكا دەستهەلاتا تەشریعی، یان تەنفیزی، یان ژی دەستهەلاتا دادوەری، وی ئالی دێ ژێ پرۆسەیا سیاسی دۆر ئێخێن.
ئەڤ رەوشە بوویە ئەگەر كۆ پرۆسەیا سیاسی ب تەمامی بكەڤیتە د بن كونترۆل و باندۆر و مەبەست و بەرژەوەندیێن وان، هەر چەندە هندەك ژ ڤان سەركردەیێن ناڤا ڤێ چارچووڤەی دا، ب فەرمی بەرپرسیاری ل سازییێن دەولەتێدا نینە، بەلێ د رۆژەڤێ دا ئەو وەكو داشا یاریا دامێنە و لڤینان ب دامەزراوێن دەولەتێ و دەستهەلاتی دكەن،
ل گەل پاشڤەچوونا بەرەیێ مقاوەمێ ب سەركردایەتییا ئیرانێ ل دەڤەرێ، داخوازی بۆ هەلوەشاندن و چەكدانانا گرۆپێن چەكدارێن حەشدا شەعبی ل ئیراقێ ل دەرئەنجامێن فشارێن هەڤپەیمانان و مەرجەعیەتا نەجەف و تەڤگەرا سەدر، زێدە بووینە، ئەڤ رەوشە ل گەل بەرژەوەندییێن چارچووڤەیێ هەماهەنگییێ ئێك ناگریت، لەوما ئەڤ هەڤپەیمانییا وان د نوكەدا ل هەمبەر ئاستەنگێن مەزندایە.
خالەكا دی یا بوویە ئاستەنگ ل هەڤبەر ڤێ هەماهەنگییا شیعەیێن دەستهەلاتدار د ڤی دەمی دا ئەوە كو سەرۆك وەزیرێن نوكە یێن ئیراقێ (محەمەد شیاع سوودانی) كو ل دەمێ خۆ ب رێكا رێكەڤتنەكێ د ناڤبەرا هەڤپەیمانییا شیعەیان بوویە سەرۆك وەزیران، د ڤێ قووناغێدا ب رێكا میدیایێ و سیاسییان حەزا خۆ بۆ دروستكرنا لیستەكا سەربەخۆ و جودا ل ڤێ هەڤپەیمانییێ دیاركریە، ژ ئالیەكێ دی ڤە بایكۆتكرنا پشكداریكرن ل هەلبژارتنان ژلایێ تەڤگەرا سەدڕ و هەڤپەیمانییا (نصر) یا حەیدەر عەبادی، چارچووڤەیێ هەماهەنگیێ هەڤبەری گەلەك تەحەدایێن راستەقینە و یێن باندۆر كریە، ل ئیدارەدانا پرۆسەیا سیاسی ل رەوانگەها كونترۆلكرن و كۆمكرنا لایەنێن شیعەیاندا و ژ لایەكێ دی ڤە بەرفرەهبوونا خواستا پشكەك ل سونەیان بۆ هەڤڕكیكرن ل گەل هەڤپەیمانییا شیعەیێن دەستهەلاتدار، رەنگە ببیتە ئەگەرێ گوهۆرینێن هەڤكێشەیێن دەستهەلاتی ل ئیراقێ، كو ئەڤە ژی د بەرژەوەندییا چارچووڤەیێ هەماهەنگییێ دا نابیت.
ل ناڤبەرا ڤان پێشهاتان دا، دهێتە پێشبینیكرن چارچووڤەیێ هەماهەنگیێ بكەڤیتە د رەوشەكا هەستیار دا، نەخاسمە كو د نوكە دا جادەیا ئیراقی ل پاشەرۆژا ئاڤا یا ڤێ چارچووڤێ ب گۆمان كەڤتییە و زێدەبوونا توورەبوونا جەماوەری ل دژی وێ رەنگە ببیتە ڤەقەتیان د ناڤبەرا ئالییێن سیاسییێن دناڤا ڤێ هەڤپەیمانییێدا، لەوما تێتە پێشبینیكرن كۆ هندەك ژ ڤان ئالییان خۆ ل گرۆپ و لایەنێن چەكدارێن دەرڤەی دەستهەلاتا حوكمەتێ ژ بەر فشارێن ئەمریكا و نەرازیبوونا جادەیا ئیراقی ب سەرۆكایەتییا سەدڕییان ل دەست ڤان گرۆپان دووربێخێن، نەخاسمە یێن كو د ناڤا ڤێ هەڤپەیمانییێ رۆلەكێ پڕ رەنگ نەبوویە وەكو حەیدەر عەبادی كو دێ بزاڤان دەت وەكۆ نەیارەكێ رژد ل دژی ڤێ هەڤپەیمانییێ و گرۆپێن چەكدارێن دەرڤەی دەستهەلاتا دەولەتێ خۆ نیشابدەت، داكو ل بەلەم و قایقا نقۆمبوونا واندا ل گەل وان نەبیت، ئەڤە د دەمەكی دا كو ئەگەر هەر دو فاكتەرێن بەرێ مە باس كرین ل دژی هەردوویان ئێك بگرین.
پشتی گوهۆینێن دەرئەنجامێ شەڕێ دوازدە رۆژی یێ د ناڤبەرا ئیسرائیل و ئیرانێ دا، پێگەهێ ئیرانێ ل ئیراقێ ل هێزێ بەر ب لاوازییێ ڤە چوویە، ئەڤێن هەنێ گومانێن جددینە ل سەر شیانێن ئیرانێ بۆ پاراستنا هەڤپەیمانێن خۆ ل ئیراقێ كۆ هاتینە دروستكرن و ئەنجامێن وێ ل چەند هەیڤێن بهێن ل سروشتێ رێكخستێن و درووشمێن هەلبژارتنان دا دێ رەنگ ڤەدەت. د نوكەدا هەم چارچووڤێ هەماهەنگییا شیعەیان و هەم گرۆپێن ملیشیاتان رەت دكەن، ماوەیێ سەرۆك وەزیران بۆ خۆلا دوویێ بهێتە نووكرن، ئەمریكا ژی ب ئاسانی و ب بێ چاكسازیكرن ل وان گرۆپێن چەكدار، پالپشتییا دوبارەبوونا سۆدانی ناكەت كۆ جارەكا دی ببیتە سەرۆك وەزیران و جودا ل وێ رەنگە یا ئاسان نەبیت ژی هەرێما كوردستانێ ژی یاكو ل ڤان چەند سالان بۆری ب رێكێن دۆرپێچ و هێرشێن میلیشیاتان ل بیر بكەت.
د ڤێرەدا بەرژەوەندییا چارچووڤێ هەماهەنگییێ كو پشت ب گرۆپێن میلیشیاتان گرێدایە، ل گەل ستراتیژییەتا ئەمریكا بۆ ئیدارەدانا پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ ئێك ناگریت، ئەڤە ژی ئاستەنگ و گرێیان ل هەمبەر پاشەرۆژا چارچووڤێ هەماهەنگییا دەستهەلاتا شیعەیان زێدەتر دكەت.