ئيحسان ئـامێدی

د رۆژژمێریا کوردان دا بوهار دەستپيکا سالا کوردی یە و ژ ئيکێ نەورۆزێ بوهار دەستپێدکەت کو رێکەفتی ٢١ ئاداري یە.
جڤاکا کوردستانێ ل دویڤ ژینگەهـ و سەقایێ کوردستانێ کاروبارێن خۆ ريکخستینە و سێ وەرزين سالێ بوهار و هاڤین و پاییز یێن کار و بەرهەمئینانێ و عمبارکرنێ نە، داکو ل وەرزێ زڤستانێ کو وەرزێ جيگیرکرن و سەرەدەریکرنا سر و سەرما و بەفر و بارانێ یە، خۆ پي بگرن و بۆ وەرزێ بوهارێ دەبازبکەن.
وەرزێ بوهارێ ل کوردستانێ ب بووکا سالێ و وەرزی نووژەنکرنا ژیانێ دهێتە هەژمارتن.
بوهار گەشبوونا ژینگەهێ یە، هەر ئەو گەشبوون دلێ خەلکی ژی گەش دکەت و گێولێ وان خۆش دکەت، نەمازە کو یێن شیایین خۆ ژ ئاستەنگێن زڤستانێ دەربازکەن، ب هیڤی و ئومێد ل داهاتووی دنێڕن. و دەست ب کاروچالاکیێن ژیانێ.
ل بوهارێ ژینگەها سروشتی و یا مرۆڤی و یا تەڤ ژینداران خۆش دبیت، هەروەکو نوبوونەکا نوی.
پشتی زستانەکا سر و سەرما و ب بەفر و باران وەرزی بوهارێ دهێت و ژیانێ دەتە ژینگەهێ و سروشتی د خەملینیت.
د ڤی وەرزی دا، سروشت ژ خەوا خۆ یا گران رادبیت و جارەکا دی دهێتە نووژەنکرن. چیا و دەشتێن کوردستانێ ب کەسکاتیێ دهێنە پۆشین، و دەنگێ عەڤر و رۆناهیا برووسیان تێکەلی دەنگێ گژلۆک و تەرگ و باران و ليمشتێن ئاڤێ دبن، و ئاوازين چویچک و شالویل و بلبلان تێکەلی بایێن هین و تەزی دبن، و بيهنا گول و نێرگز و کەسکاتیێ ل گوند و باژێران بەلاڤ دبن، ئێدی جوانی رەوشا خۆ ل سەر هەمی قولاچين وەلاتی دا بەردەت، و دیمەنين گەش ل هەمی جها خۆ نیشا مرۆڤی ددەن، و ئارامیێ و خەمڕەڤێن دەتە گیانێ مرۆڤی و گەشبینیي چێدکەت.
سەرێ سالا کوردستانێ، دەستپێکا بوهارێ ژ نەورۆزێ دەستپێدکەت، نەورۆز جەژنا نەتەوەیا کوردستانێ یە، سەرسالێ یە، جەژنا رزگاربوونێ یە ژ زڤستانێ، جەژنا سەرهەلدان و ئازادیێ یە، جەژنا سەرکەفتنا رۆناهیێ یە ل سەر تاریاتیێ. چالاکیێن بوهارێ ل ڤێ رۆژا پیرۆز دەستپێدکەن، ب هەلکرنا ئاگرێ نەورۆزێ، و سروود و سترانان و گۆڤەند و شەهیانان، و گەشت و سەیرانان.
یا ڤی وەرزی خۆش دکەت دلخۆشیا خەلکێ یە و دەرکەفتنا وانە ب جلوبەرگێن کوردی بۆ جهين سروشتی بۆ گەشت و دەمين خۆش. ئەڤ رەوشە ب دريژاهیا وەرزی بەردەوام دبیت.
ب کورتی، بوهار ل کوردستانێ تەنێ گوهۆڕینا سەقای و رەنگێ سروشتی نینە، بەلکو ژیانەکا نوو یە کو تێدا سرۆشت و مرۆڤ پێکڤە دبنە تابلۆیەکێ رەنگاورەنگ و جوان. بوهار وەرزێ ڤەژینا نووبوونەڤێ و ڤیانێ، تەڤایێ و کارکرنێ و ئاڤاکرنێ یە.
ل ڤێ نووبوونێ دا چالاکیێن مرۆڤی مشە دبن و هەمەجۆر دبن، و هەلکەفت و بیرەوەری لێ چێدبن.
هەر ژبەر پیرۆزیا ڤی وەرزی و دەستپيکرنا وێ، هەرسال خەلکێ کوردستانێ چالاکیێن جۆراوجۆر ب ڤێ هەلکەفتنێ دکەن، و چێرۆکا ئەفسانەیا کاوەیێ ئاسنگەر ژی هەر د نەورۆزێ دا ئەنجامدایە، هەروەکو ب سەدان داستان و چالاکیێن دی ب ڤێ هەلکەفتنێ و دڤی وەرزی دا دهێنەکرن.
ل کوردستانێ پتریا هەلکەفتن و بیرەوەریێن وێ یێن خۆشی و نەخۆشی ل ڤی وەرزی دانە، شادی و شینی، و گۆڤەند و بەهی تيکهەلی هەڤ دبن.
دوژمن و نەیاران گەلەک نەورۆز و بوهارێن کوردستانێ ل خەلکێ وێ کرینە شینی و گری، لي هەردەم گیانێ بەرخۆدانێ و قەپخوازیێ ل دەف کوردان هەبوویە، و شیاینە خۆ لێ دەربازکەن، و نویاتیەکا دی ژێ چێکەن، و هەبوونا خۆ یا نەتەوەیا کوردستانێ بسەپینن.
ب کورتی دێ چەند بیرەوەریێن ئادارێ پێشچاڤ کەم بۆ بیرئینان..
ل ٢١ ئادارێ نەورۆزە و سەرسالا کوردی یە و جەژنا نەتەوەیا کوردستانێ یە، هەر بۆ وێ روژێ ڤە ئەفسانەیا کاوەیێ ئاسەنگەر دهێتە گرێدان.
و ل ٢١ ئادارا سالا ٦١٢ بەری زاینێ لەشکرێ میدی شیان دەستێ خۆ دانە سەر نەینەوا و دوماهیێ ب ئمبراتۆریەتا ئاشوری بینن.
ل ١٩٠٣/٣/١٤ ژ دایکبوونا بابێ روحیێ نەتەوا کورد بارزانیێ نەمرە و ل ١٩٧٩/٣/١ مالئاڤاهی کر.
ل ١١ ی ئادارا ١٩٧٠ ێ ريکەفتنا ميژوویا ١١ ی ئادارێ یا دانپێدانێ ب مافين گەلێ کوردستانێ، ول ١٩٧٤/٣/١٨ دوماهیهاتنا گفتوگۆیا پارتی دیموکراتی کوردستانێ و حوکمەتا ئیراقێ سەبارەت ب ئوتونۆمی یا کوردستانێ، ب پاشگەزبوونا حوکمەتا ئیراقێ ب ريکەفتنا ١١ ی ئادارێ. و ل ١٩٧٥/٣/٦ رێکەفتنا خیانەتکاریا جەزائیر یا دژی شۆرشا ئیلۆنا نیشتیمانی.
ل ١٩٨٦/٣/٧ رێکەفتنا ئاشبوونا نیشتیمانی د ناڤبەرا پارتی و یەکێتی. ل ٢٠٠٣/٣/٢ رێکەفتنا ستراتیژی د ناڤبەرا پارتی و یەکێتی. و ل ١٩٩٥/٣/٢٨ دەستپێکرنا گەرا دویێ یا شەرێ ناڤخۆ.
ل ١٩٩١/٣/٥ سەرهلدانا گەلێ کوردستانێ ل رانیە دەستپيکر و ڤێرا چوو، و ل ٧ ێ ئادارێ سليمانیێ رزگارکر و ل ١١ ی ئادارێ هەولێرێ رزگارکر و ل ١٤ ئادارێ دهۆکێ رزگارکر و ل ١٩٩١/٣/٢٠ کەرکووکا دلێ کوردستانێ رزگارکر و ل ١٩٩١/٣/٢٩ کۆچرەوا ملیۆنی دەستپيکر.
ل ١٩٨٨/٣/١٦ کیمیابارانا هەلەبجە.
ل ٢٠٠٣/٣/٢٠ دەستپێکرنا شەري ئازادکرنا ئیراقێ ژ رژێما دکتاتۆری.
ل ١٩٢٥/٣/٢١ سەرهەلدانا مەزنا شێخ سەعید پیرانی.
ل ١٩٧٦/٣/٢٥ مالئاڤاهیا سەرکردەیێ کورد ئیحسان نووری پاشا.
ل ١٩٤٧/٣/٣١ سێدارەدانا پێشەوا قازی محەمەدی.
هۆسا ب دەهان هەلکەفت و بیرەوەریێن دی.
و ل دەستپيکا بوهارا ئەڤ سالە ژی شەڕێ ئەمریکا و ئسرائیلی ل دژی ئیرانێ دەستپێکر، و ئاگرێ ڤی شەڕی کارڤەدانا خۆ ل سەر جیهانێ و دەڤەرێ و کوردستانێ هەیە، ب هیڤینە ئەڤە شەڕە ب دوماهی بهێت و چارەسەریێن ئاشتیانە بۆ ناکۆکیێن نێڤدەولەتی و دۆزێن مللەتان بهێنە دیتن، و ئێدی شەڕ و کوشتن و وێرانکرن بدوماهی بهێن، ئەقلیەتا سەپاندنا ب هێزێ و سەرکوتکرنا یێ دیتر نەمینیت و رێز ل مرۆڤی و بەهایێن مرۆڤی بهێتە گرتن و هەر تاکەک و کۆمەک و پێکهاتەک و مللەتەک و نەتەوەیەک ب مافێن خۆیين رەوا شادببیت. ئاشتی و ئاسایش و ئارامی جيگیربیت و مرۆڤ خوشگوزار و بەختەوەر بیت.
بلا ئێدی دەرفەت بۆ کوردستانێ ژی دابینبیت بشێت ب ئازادی نەورۆز بوهار و هەلکەفتنێن خۆ ب خۆشی بکەت.

ئيحسان ئـامێدی

كورد ژ كەڤنترین مللەتێن دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤینە و ب ئاشتیانە ل كوردستانێ ئاكنجی بووینە و ئاشتیخوازن و دلسۆزن و خۆش باوەرن و رێزێ ل بیانیان و جوداهیێن رەگەزی و ئەتنی و ئایینی دگرن، و فراوانخوازی نەكریە و شەرین داگیركرنێ وتالانكرنێ نەكرینە، ڤیایە ب ئەولەهی و ئازادی وسەرفرازی د وەلاتێ خۆ دا بژین.
كوردان هەمی پێكهینەرین خۆیێن نەتەوەیی هەنە و ژ نەتەوەیێن دی د جودانە؛ ب جوگرافیێ، مللەتی، زمانی، جلوبەرگ، رەوشت و تیتال، كولتوور و رەفتاران، مللەتەكێ نەرمە و سەرەدەریەكا ئەرێنی دگەلدا پێكهات و لایەنان دكەت.
سەرۆك د پەرتووكا خۆدا ؛بۆ دیرۆكێ دبێژیت: (كورد نەتەوەیەكە، خۆدان دیرۆك و جوگرافیا و زمان و رەوشەنبیری و رەوشت و تیتالێن خۆ یێن تایبەتە و ب هزاران سالە ل سەر ئاخا خۆ دژیت، ب درێژاهیا ڤی ماوەی یێ پێگیربوویە ب هەمی بنەمایێن لێبۆرینێ و ب هەڤرا ژیانێ، جهێ سەرفرازیێ یە رهوریشالێن رەوشەنبیریا پێكڤەژیانێ دگەل نەتەوە و ئولێن دیتر د ناڤا كوردان دا د كوور و دیرۆكینە، د ماوەیێ بۆری دا نەتەوا كورد شیایە خۆ ژ گەلەك بزاڤێن بۆهژاندنێ و ژ ناڤبرنێ رزگاربكەت و بەر سینگێ هەر بزاڤەكا بۆ ڤێ مەرەمێ بێتەكرن؛ بگریت.
بەری پێنچ سەد سالان وەلاتێ كوردان ل سەر هەردو ئمبراتۆریەتین ئۆسمانلی و سەفەوی هاتیە لێكڤەكرن، پشتی جەنگی جیهانیێ ئێكێ بێی ڤیانا وان ل سەر چار دەولەتان هاتە لێكڤەكرن. ڤی لێكڤەكرنێ رەوشەكا جیۆسیاسیا ئالۆز و ب گرێك ئینا پیش، مخابن ل چ پارچەیان ژ ڤان چار پارچەیان باوەری ب مافێن رەوا یێن كوردان نەئینان و حاشاتی ژبوونا كوردان هاتەكرن، د ئەنجامێن ڤێ سیاسەتا پڕ شاشی دا؛ شەرەنیخەكا دویر و دریژ هاتە مەیدانێ دا، نە ئەڤ حوكمەتە شیان كوردان ژناڤببەن و نە ژی كورد شیان وان حوكمەتان بهەڕفینن. د ئەنجامدا زیانڤێكەفتیێن سەرەكی گەلێن دەڤەرێ بوون، و ئاشتی ل ڤێ دەڤەرێ بنەجه نەبوو، و خوینەكا زۆر هاتە رێتن، ئەڤ رەوشا نەدروست دبێژیتە مە پێدڤییە هەردو ئالی سەرژنوی پێداچوونی د خۆدا بكەنەڤە، ل شوینا شەڕ و حاشاتیكرنێ هزرێ ل چارەسەریەكا ئاشتی و دیموكراتی بكەن. ژ ئەنجامێ ڤی كەتوارێ د ڤان سەد سالان دا دروستبووی؛ هەر پارچەیەكێ تایبەتمەندیا خۆ پەیداكریە و د شیان دا نینە ئاریشە و چارەسەریێن هەر پارچەیەكێ ببنە نموونە بۆ پارچەیا دی، دڤێت ئارێشەیێن هەر پارچەیەكێ ل دویڤ تایبەتمەندیێن وێ و كاودانێن وێ ب رێكا دیالۆگ و و دانوستاندنێ و ریكێن ئاشتیانە و دیموكراسی بێهێنە چارەكرن).
ل ڤان سەد سالێن بۆرین دا، ڤێ دابەشكرنێ و لێكڤەكرنیێ باندۆرەكا مەزن ل بزاڤا رزگایخوازیا نەتەوەیا كوردستانێ كریە، بزاڤێن سیاسیێن رزگاریخواز ب شۆرشین چەكداری ڤە ل هەر چارپارچەیان سەرهەلداینە و تووشی هەلنگفتنێن مەزن بووینە و تنێ ل كوردستانا باشۆر یا ب سەر ئیراقێ ڤە شیایە هەرێما كوردستانێ وەكو قەوارەكێ نەتەوەیێ دەستووری ب دەستڤەبینیت و دانپێدانەكا نێڤدەولەتی دابینكەت و گەشەیێ پێ بكەت. ئەوێن دیتر ل رۆژئاڤا دەڤەركا دەستهەلاتداریەكا خۆ مالی چێكریە، لێ هشتا بارودۆخەكی مژۆكیێ مەترسیدار هەیە، و ل باكۆر خەباتا نیڤ سەدەی ژ قوربانیدانێ یا بوویە پرۆسەكا ئاشتیێ یا لاواز بێی باسی مافێن نەتەوەیێن كوردستانێ بكەن، و ل رۆژهەلاتێ بێدەنگیێ پەرێ خۆ ل سەر هەمی پرۆسەیا سیاسی و مافێن كوردان دا دایە.
زمان توخمێ بنەكیێ نەتەوەبوونێ یە و ل دەف كوردان زمانێ كوردی ب جوداهیا زار و دەڤوكا ڤە پیروزیا خۆ هەیە، و هەر كوردەك ل كیرێ بیت شانازیێ ب كوردبوون و زمان و كلتورێ خۆ دبەت.
سەرۆك بارزانی ب هەلكەفتنا رۆژا جیهانیا زمانێ دایكێ د پەیاما خۆ دا دبێژیت: (زمانێ دایكێ هێڤێنێ رەسەنایەتی، ناسنامە، هوشیاری و هەڤدەنگیا نەتەوەییە، پاراستنا وی ئەركەكێ نیشتیمانییە ل سەر مللێن هەمیان).
هێژا نێچیرڤان بارزانی ل بیرەوەریا رۆژا جیهانیا زمانێ دایك دبێژیت: (پاراستنا زمانێ دایك، پاراستنا ناسنامە و مێژوویا دەوڵەمەند و داهاتوویێ كوردستانیێ یە).
هێژا مەسرور بارزانی ب هەلكەفتنا رۆژا جیهانیا زمانێ دایك دبیژیت: ‏(زمان، بنەمایەكێ گرنگ و سەرەكیێ بوون و ناسنامەیا نەتەوەیی و نیشتمانیا مەیە. حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پابەندبوونا خۆ ب گرنگیدان ب زمانێ كوردی و زمانێ هەموو پێكهاتەیێن گەلی كوردستان دوپات دەكەتەڤە).
هۆسا خۆیا دبیت و ل دویڤ گۆتنێن هەرسێ بەرێزان ژی پرسا نەتەوەیی پرسا زمانی یە، و زمانە مە ژ نەتەوەیێن دیتر جودادكەت، لەو پێدڤیە گرنگیەكا پتر ب زمانێ كوردی بهێتەدان، و هەمی دەولەتین پارچەكا كوردستانێ داگیركری زمانێ كوردی ب زمانەكێ فەرمیێ دەولەتێ دانیت و كوردان ژی بژەتە هەڤپشك د دەولەتێ دا دا ئاشتی و ئاسایش و سەقامگیری جێگیربیت.
ژلایەكی دی ڤە، دیارە هشتا نەتەوەیێن دەولەتدار كوردبوونا كوردان ناپەژرینن، لەوان ئەڤە چەندین جارە میدیاكارێن عەرەب پسیارێن كوردبوونێ دگەل رێزدار مەسرور بارزانی دئازرینن، بەرێز ژی ب سەرفرازانە بەرسڤێ لێ ددەت.
ل دیدارا كەنالێ سكای نیۆزێ عەرەبی ل هەشتی شواتا ٢٠٢٦ ریزدار مەسرور بارزانی سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل گوپیتكا جیهانیا حوكمەتان ل (دوبەی) بەرسڤا میدیاكارێ عەرەب عیمادەدین ئەدیب ب ئنگلیزی ددەت..
نە كێشەیە كو ئەز كوردم
تنێ ئەوێن تەعەدودیێ رەد دكەن و رێزێ ل رەگەزێن دی نەگرن، ناسنامەیا كوردی ب كێشە دبینن!
ئەز كوردم و خۆدێ ئەز كورد دروستكریمە، چ جاران نەشیم نكۆلیێ لێ بكەم و شانازیێ پێ دبەم چ ئەز ل ئیراقێ بژیم یان ل هەر جهەكێ دی، ئەز كوردم و نەشێم ناسنامەیا خۆ بگوهۆرم و چ جاران ژی ناگوهۆرم، تنێ ئەوێن فرەیێ رەتدكەن و رێزگرتنا رەگەزی نەكەن، ناسنامەیا كوردی ب كێشە دزانن. كوردستان هاتیە دابەشكرن د مێژوویێ دا و میژوو یا دادپەروەر نەبوو ل بەرانبەر دۆزا كوردی.
هەرەوسا ریزدار مەسرور بارزانی ل كۆربەندێ ئاشتی و ئاسایشێێ ل رۆژهەلاتا ناڤێن ئەوا ل دهۆكێ هاتیە بەستن ل رۆژێن ١٦ و ١٧ و ١٨ چریا دوێ یا سالا ٢٠٢١، بەرسڤا رۆژنامەڤانێ بەریتانی مارتن شولۆف ددەت دەمێ پسیار ژی كری، (رێكێ بدە من پسیارەكێ ژتە بكەم وەكو سەرۆك وەزیرێن كوردستانێ: تو كوردی بەراهیێ یان ئیراقی بەراهیێ؟)، دەمل دەست رێزداری بەرسڤ لێدا و گۆتێ.. ئەز كوردم.
ئەز كوردم.. بەرسڤەكا سادە و پڕ رامان و پەیام و مەبەست بوو، بەرسڤەك بوو دەربڕین ژ راستیەكا مێژوویی و جوگرافی و مرۆڤاتی یا هەر تاكەكێ كورد دكر وەكو رۆژێ گەش دكەت.
بەلێ ئەم كوردین و شانازیێ ب كوردبوونا خۆ دبەین، ئەم كوردین و ل كیڤە بژین هەر ئەم كوردین و زمانێ مە كوردی یە و هەتا ماینە ژی هەر دێ كوردبین.
ئەم باوەرین ما دەم سەرۆكێن مە هۆسا دلسۆزێن كورد و كوردستانێنە، كوردستان ل دەمێن نێزیك دێ ب ماف و ئارمانجێن خۆ یێن نەتەوەیی شاد بیت و گەلێ وێ ژی سەرفراز بیت.

ئيحسان ئـامێدی

جڤاكێن مرۆڤی و قەوارەیێن سیاسی ب سەرۆك و سەركردە و رێبەرێن لێهاتی دهێنە برێڤەبرن و ئەو نیشانێن ئێكەتیا وەلاتی و مللەتی و سەروەریا وانە.
مللەت و دەولەت د دەلیڤەیێن تەنگاڤدا پێدڤی ب سەرۆكێن سەركردەنە، یێن دشێن د دەلیڤەیێن تەنگدا رۆلێ خۆ بگێرن و مللەتی ژ تەنگاڤیان دەربازبكەن و د ئارامیێ دا دادیێ و وەكهەڤیێ بجهبینن و ئازادیێ و ئاسایشێ دابین بكەن و پێكڤەژیانا ئاشتیانە جێگیر بكەن.
سەرۆكێن سەركردە ئەون یێن دەڕبرینێ ژ هیڤی و ئۆمێدێن مللەتی دكەت و شیان و پێچێبوونێن سەرۆكاتیا مللەتێ هەبن و هەڤگرتنێ پێك بینن و دیتنەكا هەڤپشك چێكەن و گرێیا ڤەكەن و بەرهەنگاریا قەپخوازیا ببن و مللەتی بەر ب ئاسۆیێن گەش ببەن.
سەرۆكێن سەركردە ئەون یێن شیانێن لیهاتنێ هەین و بشێن مللەتی و هێزێن سیاسی ل خۆ كۆمڤە بكەن و ژ قەیران و تەنگاڤییان دەربازبكەن و بەرە ب ئارمانجان ڤە ببەن و د گوهۆرینان و نویاتیان بگەهن و بارودۆخی د بەرژەوندیا مللەتێ خۆ دا ببەن و بڕیارێن سەرخۆ و د جهێ خۆ دا و حەكیمانە بدەن و ئەولەهییا ناڤخۆیی و سەقامگیریا سیاسی و ئابووری و خۆشگوزەرانیا جڤاكی بجهبینن.
سەرۆكێن سەركردە چارەنڤیس و پاشەرۆژا مللەتی ب باشی مسۆگەر دكەن و دبنە خۆشتڤیێن مللەتی.
هەوارا كوردستانیان رزگاركەرەكە، هەڤگرتنێ پێكبینیت و كوردستانێ رزگاربكەت و بەر ب ئاسۆیێن گەش ڤە ببەت و نەهێلیت كارەسات چێبن و زیان ب مللەتی بكەڤن.
سەرۆكێ سەركردە پێدڤیا سەردەمی یا كوردستانی یە، داكو ب ئەركێ نەتەوەیی و نیشتیمانی و سیاسی و جڤاكی رابیت و مللەتی ب ئارمانجێن وی را بگەهینیت.
كوردستان یا د قووناغەكا ئالۆز و ب مەترسی دا دبۆریت، ئەقلیەت و سیاسەتا داگیركرنێ و فراوانخوزیێ و خۆسەپاندنێ ل دەف دەستهەلاتدارێن دەولەتێن هەرێمایەتی زاڵە. د ڤی شەرەنیخێ‌ و كێشمەكێشما هێزان ل دەڤەرێ دا، هەر ئێكی ئارمانج و بەرنامەیێن خۆ هەنە و بزاڤێ دكەن بەرژەوەندیێن خۆ بجهبینن، ئەمریكا، ئیسرائیل، توركیا، ئیران، ئیسلامیان و عەربان ئارمانجێن خۆ هەنە و ب بەرنامە بۆ كاردكەن!، یا كوردستانیان ژی لاڤانە بهێنە پاراستن و پرۆسەیا ئاشتیێ بریڤە بچیت و چارەسەریێت ئاشتیانە بۆ بهێنە دیتن و مووچە بهێنەدان!.
كێشەیێن سیاسی و قەیرانێن ئابووری و دەستێوەردانێن دەرەكی و ناكۆكیێن ناڤخویی ل ئاستەكێ مەترسیدارن و باشی و خرابی تێكەلی هەڤكرینە.
كوردستان د ناڤ گزیرتەكا ئالۆزیان دایە و ژ دوژمنان ڤە دۆرپێچكریە و گەف و هەرەشە ل سەر هەنە، ئێدی هۆسا ناچیتە سەری، كەسێ ب كەسێ نەبیت و هەر ئیكی بۆ خۆ بیت!.
ئەڤ بارودۆخە دخوازیتە سەرۆكەكێ سەركردە، یێ زانا و ویرەك و دۆربین و گەشبین دەستپێشخەر و خۆدان كارێزما و دیتنا خۆ هەبیت بشێت كارتیكرنێ بكەت و مللەتی و هێزێن سیاسی ل ژێر ئێك چادر دا كۆمڤەكەت، و هەژمۆنا خۆ ب سیاسەت و ڤیان و رێزگرتنێ بسەپینیت، دا باوەری چێكەت و هەڤگرتنێ پێكبینیت و مللەتی ژ چارەنڤێسەكێ نەدیار رزگار بكەت.
سەرۆكێ سەركردە بۆ كوردستانێ پێدڤیەكا نەتەوەیی و مێژووییە، چونكی هێشتا كوردستان یا د قووناغا رزگاریخوازا نەتەوەیی دا.
كوردستان پێدڤی ب سەرۆكەكێ سەركردە و جڤاتەكا سیاسیا بلند ژ كەسانێن ئێكێ یێن هێزێن سیاسی یە، و پەیمانەكا مللی یا دەربڕ ژ ماف و ئارمانجێن نەتەوەیێن كوردستانێ، و سویندا شەرەفا پێگیریكرنێ، و ب هەڤرا كاركرنێ، دا كوردستانێ ژ مەترسیان بپارێزن و گەشەیێ پێ بكەن.
ئەو سەرۆكێ سەركردە یێ هەژی ڤێ بەرپرسیایا نەتەوەیی و مێژووی و د وارێ كریارێ دا پێ رادبیت؛ رێزدار سەرۆك مسعود بارزانی یە، كو هەمی پەسن و مەرجێن سەرۆكێ سەركردە ل دەف هەنە و سەربۆرەكا دەولەمەند د ڤی بیاڤی دا هەیە و دشێت وی رۆلی بگێریت ب وێ بەرپرسیاریێ رابیت، هەروەكو ئەو ب خۆ هەست ب وێ بەرپرسیاریێ دكەت و پێ رادبیت و هێزا كەساتیا خۆ ل ئاستێن ناڤخۆ و دەرڤە بۆ رزگاركرنا كوردستانێ و چارەسەركرنا دۆزا وێ ل هەر چار پارچەیان بكاردئینیت.
رۆلێ سەرۆك بارزانی د ئارامیا هەرێما كوردستانێ و پرۆسەیا ئاشتیێ ل باكۆر و راگرتنا شەڕی ل رۆژئاڤا ئێكلاكەر بوو، لەو دهێتە خواستن هێزێن سیاسی ل ژێر سەرۆكاتیا رێزداری هەڤبگرن و د چارچووڤەیێ پەیمانا مللی دا ب هەڤرا كاربكەن بۆ گەهشتنێ ب ئارمانجێن كوردستانێ.
ل دەف پارتیان و رێبوارێن رێبازا بارزانی ئەڤ پرسە یا جیگیرە، لێ دهێتە خواستن مللەتێ كوردستانێ و هێزێن سیاسیێن كوردستانێ ب هەڤرا داخوازێ ژ سەرۆك بارزانی بكەن و وی ئەركی پێ راسپێرن و گوهداریا وی بكەن.
دڤێت ب هەڤرا سەرۆك بارزانی وەكو سەرۆك و سەركردەیێ نەتەوەیا كوردستانێ بهەلبژێرن و جڤاتا سیاسیا بلند دامەزرینن و پەیمانا مللی راگەهینن و ئارمانجان ب زەلالی دیاركەن و كارنامەكێ دانن و بجهبینن.
ئەڤە پێدڤیەكا نەتەوەیی و جڤاكی و سیاسیا ڤی سەردەمییە و چەندین لەز لێ بهێتەكرن باشترە، دا كوردستان بهێز بكەڤیت و بشێت د ڤان دەرفەتان دا بەرژەوەندیێن كوردستانێ بجهبینیت.

ئيحسان ئـامێدی

رێسایەكا هەی دبیژیت هەر كریاتەكێ كارڤەدانا خۆ هەیە، هەرەكو پەندەك ژی دبێژیت تو چ بچینی دێ وێ هەلینی، باشیێ بكە دێ باشی هیتە شوینێ، و خرابیێ بكە دێ خرابی هێتە شوینێ!. لەو دبێژن یێ شەركەر بیت دێ یێ سەر شكەستی بیت و چ جاران یێ تەنا نابیت و دوماهیێ دێ سەرێ خۆ ل سەر دانیت.
ئەگەر ئەم ڤێ رێسایێ و ڤێ پەندێ د ژیوارێ كوردستانێ دا ببینین، دێ دیار بیت، خەباتێ رزگاریخوازا كوردستانێ كارڤەدانە ل سەر داگیركرنێ، و شۆرش و سەرهەلدان كارڤەدانن ل سەر ستەم و زوریێ، و دەرئەنجام زیانێن مەزن ب داگیركەر و ستەمكاران كەفتن و ئیرادا خەبات و بەرخۆدانێ هەر بەردەوام بوو، چەندین دەولەت و ئمبراتوریەت هاتن و سەرێ خۆ ل سەردانا و ب ری رەشی چوون و كوردستان ب هەژار و پەریشانیا خۆ سەرفراز ما و بەردەوامی دا خۆ.
دوژمن و داگیركەران ب شەری هاتینە كوردستانێ، ژ ناڤەراستا ئیرانێ و ژ ئاسیا یا ناڤەراست و ژ گزیرتەیا عەرەبی ب شەر و داگیركەریێ هاتینە و سەر ب ڤان وەلاتان دا گرتیە و و داگیركرینە و وێرانكرینە و كوشتینە و د ناڤخۆ دا بەهژاندینە و د كارڤەدانا وان كریاراندا بەرخۆدان هاتیەكرن و پاشڤەبرینە و شكەستن پی ئێخستیە و گەلەك زیان ڤێ گەهاندی نە، بەلێ مخابن لدەف سەركردەیێن شەرخواز د هەڤكێشەیێن سیاسی دا، مرۆڤی بەها نینە و سەرەدەری دگەل ئەنجامان دكەن، لەوان ئەوێن دماین وسەركەفتن ل سەر ئەردی ب دەستڤەئیناین ل خۆ نانێڕن كا چەند حنگ ڤێ كەفتینە و زیانێن وان چەندن و خۆ نابینن كو د بریندار و شەرمزارن!.
ب هزاران سالە كوردستان بەرخۆدانێ دكەت، و حنگان ل دوژمنان ددەت و خۆ دپارێزیت و دەستبەرداری مافێن خۆ نەبوویە و نابیت، ئەڤجا یا باشە بۆ داگیركەر و ستەمكاران بخۆدا بچنەڤە و سەرەدەیەكا مرۆڤانە بكەن.
هەر چاوا بیت كوردستان ب مللەتێ خۆڤە مایە و بەرگریێ دكەت و زیانان ل دوژمنان ددەت، و دوژمنان كو وژدان د سەرێ وان دا نینە و دل ب مرۆڤێن خۆ ڤە ژی نینە، ژمارەیا كوشتیێن وان ژ ژمارەیا قوربانیێن مللەتێن داگیركرین و تەپەسەركرین گەلەك پترە!.
گرنگە دەستهەلاتدار و بریاربدەست بزانن و هەست ب بەرپسیاریا خۆ بكەن، كو ئەركێ حوكمەتانە ئاسایشێ دابین كەن سەقامگیریێ جێگیركەت و دادیێ بجهبینیت و خزمەتێن گشتی پێشكێشكەت. دا خەلكی رازی كەت و ئارامیی دەستەبەركەت.
هەر حكومەتەكا نەشێت سەقامگیریێ بجهبینیت و مللەتی رازی كەت، وێ دگەهینیت كو نەشیایە ب ئەركێن حوكمرانیا ساخلەم رابیت.
رازیكرنا مللەتی ب هەمی پیكهاتێن وێ یێن ئەتنی و جڤاكی و سیاسی ڤە، ئەركەكێ بنەكیێ حوكمەتێ یە، ئەڤە ژی دبیت كو حوكمەت قوربانیێ نەدەت و ئازادیێ و ئاسایشێ بۆ خەلكی دابینكەت و دەرفەتێن كاری پەیداكەت و پێدڤیێن بنەكیێن ژیانێ بەردەستكەت و ژیانا سەرفراز بۆ هەمیان دابینكەت.
داگیركەرین كوردستانێ و هەمی ستەمكار د ئارامیێ و سەقامگیریێ دا نینن ژ بەركو سیاسەتێن داگیركرنێ قوربانیێن مادی و گیانی لێ دكەڤن.
كوردستانی دزانن كو وەلاتێ وان داگیركریە و مللەتێ وان دهێتە تەپەسەركرن، لەوان خەباتێ دكەن و بەرگریی دكەن و قوربانیان ددەن، بەلێ ئەو دەستهەلاتدارێن دەولەت بناڤێ نەتەوەیا خۆ ناسكری، پتر قوربانیان ددەن، چونكی ب عەقلیەتا تاكرەوی ب دكتاتوریەتی مللەتی دهاژون و خەلكی خۆ د چەوسینن و ئازادیێن وان سەركوت دكەن و دكەنە سوتەمەنیێ شەرێن خۆ یێن نەرەوا!.
داگیركەرێن كوردستانێ شەرێ ژناڤبرنێ و قركرنا كوردستانیان كرن، لێ ب سەردان هزرا قوربانی دان و ئابورێ خۆ ژی وێرانكر و سەرێ خۆ ژی ل سەردانان، ری رەش و فهێت بوون و كورد و كوردستان هەر مان.
ئەڤا ب ئەنجامێ ڤان سیاسەتێن شاش و نەرەوا و سەركوتكەر و كارەساتبار ب سەرێ ڤان مللەتان هاتین تێرا هندێ هەیە هەمی پێكڤە بێژن بەسە، مە شەر و كوشتن نەڤێت، ئێدی دا پیكڤە یان ژیكجودا ب ئاشتی و ئاسایش و ئارامی بژین.

ئيحسان ئـامێدی

ئەم كورد مللەتەكێ ئاشتیخوازین مە دڤێت د وەلاتێ خۆ دا ب ئارامی بژین، بەلێ چ بكەین هەر ژ كەڤندا قەدەرا مە هۆ بوویە دەردورێن مە بەلا خۆ ژ مە ڤەناكەن، هەر جار دكەڤینە بەر حنگا ئێك یان دو یان هەر سێیان پێكڤە!.
فرس و تورك و عەرەب ژكەڤندا ب شەڕ و پتكدادانا بوون و پتریا وان شەڕان ژی ل سەر خاكا كوردستانێ بوون، هەمی وەكو كوردان بوونە مسلمان، و تیر و رم و شیرێن خۆ خۆشتر لێكرن بۆ شەڕی و كوشتنێ و وێرانكرنێ.
بەری موسلمانەتیێ شەڕ و كوشتن وێرانكرن ب مێرانی دزانی!، پشتی مسلمانەتیێ هەر شەڕ و كوشتن وێرانكرن بوو ب قەهرەمانی نیشا دا!، كرنە دەولەتێن هەڤچەرخ هەر شەڕ و كوشتن و وێرانكرنێ دكەن و ب هێز دزانن!، باشە ما ئەڤ جڤاكە تێر نەبوون ژ كوشتنێ و خوینرژتنێ!؟ نێ بەری هین یێ دی بكوژن، یێن وە یێن دهێن كوشتن! وە دل ب خەلكی ڤە نینە بلا وە دل ب یێن خۆ ڤە بیت!.
مللەتێن وە تێرا وەهەیە، وەلاتێن وە ژی حەفت تێری وە هەیە، دێ بۆ خۆ د وەلاتێن خۆ دا ب ئارامی بژین و بهێلن بلا كورد ژی ب ئارامی د وەلاتێ خۆدا بژین.
كوردان خزمەتا وە هەمیان كریە، هەژی و پێدڤییە هین پاداشت بكەن و رێزێ لێ بگرن، ئەوێ نەكەن!، بەلا خۆ ژێ ڤەكەن دا بۆ خۆ بژین.
داگیركەر هەر یێ ل سەر دەودوا خۆ، شەڕ، داگیركرن، كوشتن، وێرانكرن، تالانكرن!،
ناهێلن ببینە دەولەت، كونفیدرالیەتێ نا پەژرینن، فیدرالیەتێ قەبوول ناكەن، ئۆتونومی نادەن، نەناڤەندیێ ناكەن و برایەتی ژی نەڤێت پا چ!؟.
مخابن كورد ل گەل ڤان نەتەوەیێن هەڤئاین و هۆسا ب دڕندانە ب سەری دئینن!.
كوردان هەمی رێكێن ئاشتیێ گرتینە بەر، بەس دا ب ئازادی و سەرفرازی د وەلاتێ خۆ دا بژین لێ ئەو ب چیان درازی نینن.
ڤێت بزانن كورد ژی یێ دهەین و مافدارن و ئاشتیخوازن و برایەتیێ دخوازن، پێدڤیە سەرەدەریا ئەرینی دگەلدا بكەن.
ئەم و هوین ویێن دی، هەر ژ هەبوونێ و هەروهەر پیكڤە هەینە دا رێزێ ل هەڤبگرن و ب ئاشتیانە پێكڤە بژین. خۆدێ مرۆڤ ب ئەقلی بەخشی یە و ژ هەمی ژیاندارێن دی بلندتر كریە و كریە مەزنێ هەمی ژینداران دا ب ئەقلی هزربكەت و كاربكەت و باشیی و خرابیێ ژێكجودا كەت و سەرەدەریێ بكەت.
نزانم بۆچی دەستهەلاتدارین دەولەتین داگیركەرێن كوردستانێ ب ژیری و ئەقلی سەرەدەریێ ل گەل كوردان ناكەن!؟، ما حەیف و مخابنی نینە ل ڤی سەردەمێ جیهانیبوونێ و ژیرێ دەستكرد هشتا ئینكارا هەبوونا نەتەوەیا كوردان بهێتەكرن و ل سەرا ناسنامێ بهێنە كوشتن و ژناڤبرن!.
ڤان دەستودارێن سەخت و دژوار، هەمی هەڤئاینێن كوردان ژ دەولەتێن هەرێمایەتی یێن دبنە دوژمنێن كوردان و ژناڤ دبەن. كورد ژی ژ نەچاریا خۆ یێن هەوارا خۆ د سەر وان دەولەت و رێكخراوێن موسلمانان ڕا دگەهینە دەولەتێن ئایینێن دی!، ما شەرم و فهێتی نینە ژ پێنجی و حەفت دەولەتی موسلمانان؛ ئیك دەولەتا بتنێ ژی نەبوو سەرانین وان وژدانا وان بهەژیێت و بێژن نە بۆ كوشتنا كوردان؟!، و ئیدانەیا دەستدریژێ ل سەر كوردان بكەن و پشتەڤانیا مافێن سروشتی یێن خەلكێ كوردستانی بكەن!؟
دیارە ل ڤێ دەڤەرێ هێشتا قانوونا دارستانێ یە!.
قانوونا دارستانێ بۆ گیانەوەرێن بێ ژیر و هۆشە، بەلێ ل ڤێ دەڤەرێ ئەوین خۆ داننن هۆش و ژیر و خۆدان پەیامێن ئاسمانی ژی هەر رەفتارێن قانوونا دارستانێ بكاردئینن، یێ ب هێز یێ لاواز دخۆت!. دیارە راستا گۆتی قوەت علەتی دبڕیت! و دبێژن تە هێز هەبیت و بزانی یاریێ بكەی دێ یا تە دڤێت ب دەستڤەئینی!.
ئەو راستی بیت كوردان گەلەك هۆكارێن هێزێ پەیداكرینە، هەمی رێكخستنێن سیاسی و شۆرش و سەرهلدانێن كوردان هۆكارێن هێزی بوونە؛ لێ كەفتینە بەر پیلان و شەڕێن دوژمنان.
هەرێما كوردستانێ ب هۆكارێن هێزێ دامەزراندی یە و دهێتە پاراستن، هەروەكو رۆژئاڤا ژی ب هێزێ چێكریە و بەرەڤانی لێ دهێتەكرن.
سەرۆك بازانی خەمخۆرێ دەردوژانێن مللەتی و خۆدانێ دۆزا وێ یا رەوا، پشتی سەربۆرەكا درێژ یاخەباتێ و دیبلۆماسیەتێ د دیدارەكێ دا د فەرمۆت: تو هەبی خەلكێ هەی و تو نە بی كەس نینە.
سەرۆك بارزانی د پەرتووكا خۆ دا بۆ مێژوو دبێژیت:
ئامۆژگاریێن من بۆ هەر تاكەكێ كورد، هەمی سیاسیێن كورد، ل بابەتی مافێن رەوایێن گەلێ مە دا ئەڤەیە.. كو چ جاران پشتا خۆ ب كەسێ گەرم نەكەن. جیهان جیهانا بەرژەوەندیایە، ئەگەر بەرژەوەندیێن وان ل گەل كوردان بگونجن ئەڤە ئەو دێ بنە دۆست و ئەگەر بەرژەوەندیێن وان نەگونجن دێ پشتا خۆ دەن و وە نانیاسن!.
تنێ پشتا خۆ ب خۆدێ و پشت ب خۆ ببەستن، ئەگەر پێشمەرگەیێ خۆ مە هەبیت و هێزا خۆ مە هەبیت كوردستان دێ شێت خۆ پارێزیت، ئەگەر بیهێزبووین ناهێینە پاراستن و دی مە ژناڤبەن.
هەروەسا سەرۆك بارزانی د بەڕگێ چارێ یێ پەرتووكا بارزانی و بزوتنەوەی رزگاریخوازی كورد دا د فەرمۆد: هەر كەس و لایەنەك ل دویڤ بەرژەوەندێن خۆدایە و كەس ئامادە نینە ژبەر خاترا پرانسیبێن مافێن مرۆڤی چ بۆ كوردان بكەت. هەر تشتەكی پەیوەندی ب گەلێ كوردستانێ و شیانێن مللەتێ وی ب خۆ ڤە هەیە، ئاست و شێوەیێ هەڤكاریێ و هاریكاریێن دەرڤە گرێدایە ب وێ ڤەیە كا تو چەند دشێی خۆ بسەلمینی، چەند بهێز و خورت بی جیهانا دەرڤە گرنگیێ و پویتە یا زێدەتر ب تە ددەت، بەلێ ئەگەر دۆستینی ژی هەبیت و پێكڤە كار ژی كربیت و ئەگەر لاوازی بی و خۆ نەسەلمینی ل دوماهیێ گرنگیێ و پویتەی بتە نادەن، ب واتایەكا دی ل جیهانا سیاسەتێ دا دۆستایەتی و دوژمناتی بەردەوام نینە، بەلێ بەرژەوەندی بەردەوام هەیە، ل بەر هندی و پێدڤییە بەردەوام ئەڤ راستیە ل پێشچاڤ بیت، پێدڤیە خۆ ب هێز بكەین و هەبین بۆ هندێ خەلكێ دیتر ئامادەبن دۆستینیێ د گەل مەدا بكەن. ئانكو دڤێت ئەم هەبین و بهێز بین و بشیین خۆ بپارێزین دا خەلكی دی سەرەدەریێ ل گەل مە بكەت و مە بپەژرینیت.
ل ڤی دەستودارێ مللەتێ مە ل رۆژئاڤا كەفتیێ، ئیرادەكا كوردستانی هەیە بۆ پشتەڤانیكرنێ و خوراگرتنێ و پاراستنێ و هۆكارێن هێزێ یێن رۆلێ خۆ دگێرن بۆ راگرتنا هێرشێن لەشكری و چارەسەریێن ئاشتیانە، ژ وان هۆكارێن هێزێ، هێزا كەساتیا سەرۆك بارزانی و جێگرێن وی و پەیوەندیێن وان یێن سیاسی و هەرێمایەتی و نێڤدەولەتی، كو هەر زوی ب هەمی شیانین خۆ پەیوەندی ب سەرۆك و بریار ب دەستێن لایەنێن پەیوەندیدار و زلهێزێن جیهانێ كرن و رۆلەكێ كاڕا گێرا كو مایتێكرن چێببن بۆ راگرتنا هێرشا لەشكری ل سەر رۆژئاڤا، هەروەسا هێزا هەرێما كوردستانێ یا لەشكری و دیبلۆماسی و ئابۆری و مەدیایی و جەماوەری و هێزا بزاڤین لایەنێن سیاسیێن كوردستانی و هێزا دۆستێن كوردان ل وەلاتێن بیانی و هێزا جەماوەریا گەلێ كوردستانێ و خۆنیشادانێن پشتەڤانیێ ل رۆژئاڤا ل سەرانسەری جیهانێ و گڤاشتنێن وان ل سەر ناڤەندێن نێڤدەولەتی، هەروەكو رۆلێ هێزا مەدیایا كوردستانی و نیشادانا وێنەیێن بالكێشێن دەردەسەریێن كوردستانێ و دۆزا رەوایا كوردستانێ و چالاكیێن جۆراوجۆرێن كوردان، ئەڤە هەمی بۆ پشتگیری و پاراستنا وێ هەبوونا ل رۆژاڤا بەرگریێ دكەت و هێزا بەرخۆدانا شەڕڤانێن هەسەدێ و خۆراگریا مللەتی، و ئەڤێ بزاڤا هەمەجۆر یا مەزن، پیلانەكا مەزن یا ل دژی كوردان ژناڤبر، و رەوش بەر ب بیركرنێ ل سەرەدەریەكا دیتر ڤە بریە، ب هیڤینە بگەهینە كنارێن ئارام و ل سەر دەستهەلاتدارێن كوردی ل رۆژئاڤایێ یە پرۆژەكێ كوردیێ رۆژئاڤا بەرهەڤكەن و سیاسەتێ پێبكەن دا ئەڤ دەرفەتە نەبیتە گۆری دەستێوەردانێن دەرەكی.
دیارە كوردان هۆكارێن هێزێ پەیداكرینە و دشێن ب باشی بكاربینن. بەلێ هێشتا گەف لسەر كورد و كوردستانێ هەنە و ل ناڤ ڤان هۆڤان دا پێدڤییە خۆ ب هێزتر بكەین ب هەڤگرتنێ و پتر خۆ رێكبێخین و دا بشێن هەنبەری دوژمنان راوەستین و هەبوونا خۆ بسەپینین و بپارێزین.

ئيحسان ئـامێدی

سەربۆڕا مرۆڤی ل رۆژهەلاتا ناڤێن خۆیا دكەت كو پێكڤەژیانا ئاشییانە ل سەر بنگەهی هەڤنیاسینێ و رێزگرتنێ و وەكهەڤیێ نینە، تنێ وەكو زاراڤەك د هندەك دهەلكەفتناندا بۆ مەبەستێن تایبەت دهێتە گۆتن!.
یا سەیرتر ئەوە، عەرەب و هەمی ئەو جڤاكێن بووینە موسلمان ژی پێگیریێ ب وێ ئایەتا قورئانا پیرۆز ناكەن ئەوا دبێژیت ( ئەی خەلكینۆ، مە هوین ب نێر و مێ ئافراندینە، و مە هوین كرینە گەل و هۆز دا هەڤنیاسینێ بكەن، یێ رێزدارتر ل دەف خۆدێ ئەوە یێ خۆ بپارێزیت).
ل ڤێ دەڤەرێ كولتوورێ شەڕی و داگیركرنێ و تالانكرنێ هەبوویە، هەر پیكهاتەكا جڤاكی ب سەر پیكهاتەكا دی دا گرت، و كوشتن و تالانكرن دكرن، هەروەسا هەر كیانەكێ سیاسی و جڤاكی سیاسەتا خۆ سەپاندنێ و نەچاركرنا یێ دیتر كو خۆ بۆ بچەمینیت و بەنداتیێ بۆ بكەت هاژۆتیە، لەوان ژی ئەڤ مللەتە هەردەم ل گەل خۆ ب خۆ و ل گەل یێن دیتر د شەڕی و كوشتنێ دا بوونە، و هەكە جارەكێ پێكهاتنەك ژی كربیت ژ بەر وێ بوویە كو ب شەڕی و كوشتنی نەشیاینە هەڤ ژناڤ ببەن و هەڤسەنگیا هێزا وەكریە كو بەر ب پیكهاتنەكا دەمكی ڤە بچن و هەردەمێ لایەنەكی خۆ دیتی بهێزتر لێهاتی بەهانەیێن داینی كو پاشگەزبیت ژ رێكەفتنێ و دەرفەتا بكارئینای بۆ دوبارەكرنا شەڕی و خۆسەپاندنێ، ئەم یین د ژیوارەك و مێژوویەكا خویناوی دا دژین، ئەڤی شەڕكر، هێرشكر، كوشتنكر، داگیركر، ژناڤبر، تالانكر، شۆرشكر، كۆدەتاكر،! ب ڤان رەفتاران ب ملیۆنان گوری و قوربانی كەفتینە ژبلی وێرانكرنێ و زیانێن مادی!؟..
و یا نامۆ نفشێ نوی ژی ژ وان نەتەوەیین بالادەست ئەوێن د قووناغێن مێژوویی دا دەولەت و ئمبراتوریەت چێكرین وەكو فارس، عەرەبان و توركان، دەمێ وێ مێژوویا خویناوی دخوینن شانازیێ پێ دبەن هەروەكو دەستكەفتیەكێ مەزنێ باب و باپیرین وان و بۆ وان مایە! ئەو ب خۆ پێدڤییە ئەو مێژوو و رویدان و چێكرنا وان كیانان ل سەر گیان و كەلەخێن مرۆڤان بهێنە فهێت و شەرمەزاركرن!.
هەر ئەو كولتوورێ خویناوی د مێشكێ خەلكێ ڤی سەردەمی دا ژی مایە لەوان هەمان رەفتار و كریارێن درندانەیێن جاران چەند بارە دكەنە ڤە، هەروەكو مرۆڤی ل دەڤ ڤان جڤاكان چ بەهایێن خۆنە!.
كوردستان ب هەمی پارچەیێن خۆڤە بەردەوام یێن دكەڤنە بەر هێرشێن دڕندانەیێن داگیركەرێن كوردستانێ و رێكخراوێن تیرۆریستی، ئەرێ ئەڤ هۆڤە ژ خوینرشتنا كوردستانیان تێر نەبووینە!؟
گەلەك مللەت ل ڤێ دەڤەرێ قڕ بووینە و تنێ ناڤین وان دهێتە بیهستن یان د پەرتووكێن مێژوویی دا دهێتە دیتن!.
ئەڤان نەتەویێن بالادەست پاكیا نەژادی ل دژی هەمی نەتەوەیێن دیتركریە، كەسێن نەوەكو خۆ د ناڤ خۆ دا نەهێلاینە تنێ بۆ بەنداتیێ نەبیت!.
حنێرە كورد و كوردستانێ خۆ ل بەر ڤان هێرشێن درندانە گرتی و هەبوونا خۆ پاراستی و داكۆكیێ ل مافێن خۆ یێن رەوا دكەن.
مخابن ئەوا ل ڤان وەلاتان دهێتەكرن بناڤێ شۆرش و سەرهلدان و كۆدەتا و گوهۆرینان ژی نەشیایە پرسێن مرۆڤایەتیێ و پێكڤەژیانێ جێگیركەن؛ بەلكی سیاسەتا سەركوتكرنێ و پاكیا نەژادی دهێتە هاژۆتن.
ببینن د وەلاتێن عەرەبی دا هەمی خەلكێ نەعەرەب هاتە سەركوتكرن و ڕاهێلان و رەڤین و باركرن، ب هەر وی شێوەی ل توركیا و ئیرانێ ژی، دەولەتێن خۆ كرنە یێن نەتەوەیێن خۆ!. و ئەڤا نهو ل حەلەب ژی دهێتەكرن دژی كوردان، یا مەترسیدارە و هەر سیاسەتا پاكیا نەژادی یە دژی كوردان، ئەڤە درێژەپێدانا وێ ئەقلیەتێ و سیاسەتا تاكرەویا جارانە، چ بناڤێ دەستهەلاتێ یان دەولەتێ یان ئایینی یان حزبەكێ یان گرۆپەكی یان كەسەكی بیت!.
ئەڤە وی نیشا ددەت كو ل ڤان وەلاتان پێكڤەژینا ئاشتیانە نینە و پێكناكەن و هەڤدو قەبویل ناكەن و یا خراپتر ل ڤی سەردەمێ پێشكەفتن و بەربەلاڤبوونا زانینێ و تیگەهشتنێ هشتا پەنایێ دبەنە بەر سەربوڕێن خویناوی و شكەستی بۆ برێڤەبرنا دەولەتێ و جڤاكێ!.
باشە ما حەتا كەنگی كوشتن و وێرانكرن!؟ ئەری ما چ هێز نینن بێژن بەسە! ئێدی هەر ئێك ل مالا خۆ ل سەر جهـ و ئەردێ خۆ كاروبارێن خۆ برێڤەببەت!؟.
د ڤی دەستوداری دا پەیامەكا بەرپسیارانە ژلایێ سەرانەكێ جیهانی و هەرێمایەتی دەرنەكەفتیە كو دەستان ژ ڤی شەڕی و كوشتنێ بەردەن و لۆژیكێ ئەقلی بۆ چارەسەركرنەكا رەوایا ڤان كێشەیان بكاربینن!.
تاكە پەیاما مرۆڤایەتی و جدی د ڤی واری دا پەیاما سەرۆك بارزانی یە یا فەرمۆی، (ئەو بارودۆخێ مەترسیدار و ئەو شەڕ و توندوتیژییا نوكە ل باژارێ حەلەبێ هەی، جهێ دلگرانیەكا مەزنە و مەترسی ل سەر ژیانا خەلكێ سڤیل و وەلاتیێن بێگونەه دروست كریە و گەفێن ژناڤبرنا نەژادی ،ل دژی كوردان ل وێ دەڤەرێ دهێنەكرن)، و ژ هەردو لایەنان خواست كو ئەوا د شیانان دا بیت بۆ راگرتنا ڤی شەڕی بكەن دەمێ فەرمۆی، (هەردو لایەن كار بكەن بۆ گرتنەبەرا رێكا دیالۆگ و دانوستاندنێ ژبۆ چارەسەركرنا كێشەیان. نابیت هەبوونا ناكۆكیێن سیاسی ببیتە ئەگەرێ هندێ كو ژیانا خەلكێ سڤیل بكەڤیتە د مەترسیێ دا و ژناڤبرنا نەژادی ل دژی گەلێ كورد رووی بدەت، چونكی ئەڤە تاوانە دژی مرۆڤایەتیێ و دێ ئەنجامێن مەترسیدار ل دویڤ خۆ ئینیت).
پشتی ڤی پەیامێ پەیوەندیین تیلەفوونی ژی ل گەل جهێن پەیوەندیدار هاتنە رێكخستن، لێ تاكرەوێن توندرەو هەر ل سەر سیاسەتا خۆ مان رەوش ئالۆزتر لێكر!.
باوەردكەم ئەڤە دەستودارە دێ بەردەوام بیت هندی ئەقلیەتا شۆفینست و توندرە یا بالادەست بیت، ئەڤ نەتەوەیێن بالا دەست یێن فێربووینە تاكرەویێ و فراوانخوازیێ و خۆسەپاندنێ و هەڤپشكیێ قەبوول ناكەن!،
كورد ل بەغدا و ل دیمەشقێ بەرەف نەمانێ نە، ل ئەنقەرە و تەهرانی یێن د بەهژیێن!، لەوان یا باشترە بهێنە ڤاڤارتن و چەرتكرن!؟
چەرتكرن ب واتا ژێكجوداكرن هەر نفشەك ل گەل نەتەوەیا خۆ ل جهێ خۆ ئاكنجی بیت و مایی خۆ د هەڤ نەكەن داكو ئاشتی و ئارامی و سەقامگیری جێگیربیت.
خەلكینۆ.. بخوینن و بزانن و ببینن، ئەڤان نەتەوەیێن بالادەست چەند نەتەوە و قەوار و شارستانیەت داعیراینە و ژناڤبرینە و ب سەرخۆڤە بەرداینە!.
و كێ هندی كوردان خزمەتا ڤان نەتەوەو و بیروباوەرێن وان كریە و هێشتا سیاسەتێن بەژاندنێ و پاكیا نەژادی دژی وان دهێتە بكارئینان.
ب راستی پێكڤەژان نینە و پێكڤە ناقەتیێت ما حەتا كەنگی ب ستویێ كوردان ڤەبن و قڕكرنێ بكەن!؟.
باوەردكەم مانا كوردان ل گەل ڤان نڤشێن هەڤپشكیێ قەبیل نەكەن، بەرزەبوونە!.
لێ هەر تشتەك ب حەزا مرۆڤی نینە و شیانێن ڤاڤارتنێ و چەرتكرنێ و جودابوونی ل بەردەست نینن، لێ هەر ئەوە مان و پاراستنا نەتەوەیی دپارێزیت.
خۆزی ل ڤێ جیهانێ شیانەك هەبا ئەڤ گەل و مللەتە ژێك ڤاڤارتبان و ئێدی هەر ئێك د جهێ خۆدا ببا دەستهەلاتدار و كاروبارێن خۆ برێڤە بربان!، ئەرێ ما چێنابیت جڤاكێ مرۆڤی وەلێ بهێت مافێن هەمیان دابینكری بن، دژمنكاری نەمینیت، دەستهەلاتدار زێدەگافیێ ل سەر مافێن كەسێ نەكەت، و مافدار ژی نەچارنەبیت پەنایێ بۆ توندوتیژیێ ببەت!.
ئەم ڤێ د سەرانێن نەتەوەیێن بالادەست دا نابینین، ل ڤان نەتەوەیان چیێ دەستهەلات وەرگرت نموونەیەكێ دیترێ خراپتریێ نیشاددەت!
ببینن هەڤرێزیا عەرەبا و توركیا و ئیرانێ ل هەمبەری شەڕێ دژی كوردان ل حەلەبێ، دێ بێژی سەرانێن ڤان دەولەتان ژ مرۆڤایەتیێ شووشتینە و بۆ بەرژەوەندیێن خۆ ل هەمی بەهایێن مرۆڤی ددەن!.
مادەم كوردستان ل ژێر گەف و مەترسیێن قركرنێ نە، پێدڤییە كوردستانی پێناڤی دابینكرنا ئاسایشێ و ئارامیێ و مافێن رەوایێن كوردستانێ هەڤبگرن، و ب پرۆژەكێ نەتەوەیێ گونجای بەرەڤ جڤاكێ نێڤدەولەتی ڤە بچن دا پشتەڤانیەكا نێڤدەولەتی ژبۆ كوردستانەكا ئارام ب دەستڤە بینن.

ئيحسان ئـامێدی

باوەریەكا چێبووی كو یێ سەركەفتی رێدانان و مێژوویێ وەكو خۆ دنڤیسیت و جێگیر دكەت، و یێ شكەستی خۆ ئەگەر ل سەر راستیێ ژی بیت، نەشێت میژوویێ بنڤیسیت!، و ل مێژوویا مرۆڤایەتیێ دا چەندین سەرهلدانێن مافدار سەركوتكرینە و هاڤێتینە د خانەیا خۆفرۆشیێ و نوكەریێ دا و ژبیربرینە و چەندین زۆردار و ستەمكار سەركەفتینە و سەرفرازی بۆ خۆ تۆماركرینە.
لێ هەر چاوا بیت راستی ناهێتە ڤەشارتن و مێژوو ناهێتە ژێ برن، بەلێ دهێتە شاشمیكرن!. و ل دوماهیێ راستی دێ دیار بیت و سەركەڤیت.
د مێژوویا مرۆڤان دا سەربۆرێن وەكهەڤ چێدبن، دێ بێژی مێژوو خۆ دوبارە دكەت ب رەنگەك دی، ل دەمەك و ل جهەكێ دی!.
دو سەربۆڕێن مێژوویێن وەكهەڤ د مێژوویا جڤاكێن دەڤەرێ دا هەنە و حەتا نوكە دبەردەوامن و باندۆرا خۆ دكەن، یا ئیكێ د ناڤ جڤاكا عەرەبی دا ل حیجازێ، ململانێ و ناكۆكیێن وان ب سەرهلدانا محەمەد پێغەمبەری و ئیسلامێ ژی چارەنەبوون، بەلكو ل گەل گەشەبوونا ئیسلامێ هەردو بنەمالێن هەڤڕك بنی هاشم و بەنی سفیان، كو بنی هاشم خۆدانێن پەیاما ئیسلامێ بوون، و بنی سفیان دژ بوون، ل گەل مسلمانبوونا پتریا خەلكێ وێ دەڤەرێ، بنەمالا بنی سفیانی ژی كراسێ مسلمانەتیێ ل بەر خۆ كر، لێ ململانێ و هەڤڕكیا وان ل سەر دەستهەلاتی و دەستكەفتیان هەر مان و هاتنە ڤەگوهاستن بۆ ناڤ مسلمانان دا و شەڕێن خویناوی لێكەفتن و موسلمان بوونە دو بەر و پتر و ل ئێكەمین هەلنگفتنا موسلمانان ل سەردەمێ راشدیان، وان كۆدەتایا خۆ كر و دەولەتا ئەمەوی دامەزراند و تۆلەیێن خۆ ڤەكرن، و حەتا نوكە ژی ئەو ململانێ بناڤێ سونە و شیعە و گرۆپێن وان یا خوینێ درێژیت!
ل كوردستانا ئیراقێ، د ناڤ جڤاكا كوردستانی دا، هەڤڕكی د ناڤبەرا ئایین و ئۆلۆێ و هۆز و خێل و گرۆپێن سیاسی دا هەبوو، بزاڤێن سیاسی و جڤاكی د ناڤچەیی بوون، ل سەرهەلدانا مەلا مستەفایێ بارزانی وەكو سەركردەیێ نەتەوەیێ رزگاریخواز، خەلكێ كوردستانێ باوەری پێئینا و لێ خڕڤەبوون، ئێدی پێدڤی ب هەبوونا رێكخستنەكا سیاسی بوو، و ل دویڤ بیرۆكا بارزانی چ شۆرەشەك بیێ پارتیەكا رێكخستی سەرناكەڤیت، پارتی دیموكراتی كوردستان دامەزراند. هەر ژ دامەزراندنا پارتی ئیبراهیم ئەحمەد دژ راوەستا، ل بەراهیێ نەهات ل گەل پارتی لێ دەمێ دیتی كو بارزانیێ سەركردەیێ نەتەوەیی یێ سەرۆكاتیا پارتی دكەت و مللەتی و گرۆپێن دی یێن سیاسی خۆ دا دگەل، خۆ دیت بتنێ، ب نەچاری و ب نیازێن خۆڤە هاتە ناڤ پارتی و رەوتێ دوبەرەكیێ چێكر، و ب دویراتیا بارزانی ژ كوردستانێ و پارتی، برەهیمی دەرفەت بكارئینا؛ بۆ خۆسەپاندنێ و ململانێ ئێخستە د ناڤ سەركردایەتیا پارتی دا و هەول دا بالا دەست بیت و زالبوونا خۆ بسەپینیت، و ئەڤێ نیازێ و رەفتارێ وەكر دەرزەك بكەڤیتە ناڤ پارتی و دوبەرەكی لێ بكەڤیت و شەڕێ ناڤخۆ ل چیبوو و باندۆرا خۆ ل سەر پارتی و بزاڤا سیاسی و جڤاكێ كوردستانێ كر و هێلا و ل ئێكەمین هەلنگفتنا پارتی پشتی رێكەفتنا خیانەتكاریا جەزائیر، ل جهێ كو هەست ب بەرپرسیاریا خۆ یا نەتەوەیی بكەن و برینێن مللەتی دەرمان كەن، جارەكا دی وەكو رەوتێ دوبەرەكیێ ئێكەتیا نیشتیمانی دامەزراند و گەرین شەڕی و تۆلڤەكرنێ دەستپێكرنەڤە !.
وەسا پێ دچیت چاوا ناكۆكیێن ئیسلامێ ل گەل سەرهەلدانا وێ چێبوون و بەرفرەهبوون و بەردەوام بوون، ناكۆكیێن كوردایەتیێ ژی دەولەسەرێ رەوتێ دوبەرەكیێ هەر بمینن و ئالۆزتر لێ بهێن و كێشەیێن مەزنتر لێ بكەڤن، نەمازە ڤی ململانێ رەهەندێن خۆ یێن سیاسی و جڤاكی و هەرێمایەتی ژی چێكرینە!.
دبیت دوبەرەكی و ناكۆكی د ناڤ گەلەك مللەتێن دی ژی هەبن و قوربانیێن مەزن لێكەفتینە و هندەكان سەری خۆ ژی ل سەردانایە، لێ ئەوێن مایین ئەو بوونە یێن ب رەنگەكی ژ رەنگا دوبەرەكی ئێكلاكری د بەرژەوەندیا مللەتێن خۆ دا.
لێ پێ دچیت یا كوردان یا ب زەحمەتتر بیت، چونك تۆڤێ دوبەرەكیێ ژ كەڤندا هەیە، كورد ب خۆ ژی قەومێ دیكلنە، هەر ئێكی بۆ خۆیە و رەوتێ دوبەرەكیێ ژی وی ئاراستەی ئاڤ ددەت!، و دەولەتێن داگیركەر دەستتێوەردانێ دكەن كو ناكۆكی د بەردەوام بن و هەڤگرتن چێنەبیت، بەلكو مایتێكرنێن راستەوخۆ دكەن بۆ پتر ئالۆزكرنێ دا كو كورد هەر د ناڤخۆ دا د ناكۆكیان و شەڕن دا بن و هەر دلاواز بن!.
هیڤیەكا مەزن هەبوو پشتی ئاشبوونا نیشتیمانی و دامەزراندنا بەرەیا كوردستانێ و سەرهەلدانا گەلێ باشورێ كوردستانێ و دامەزراندنا هەرێما كوردستانێ، ئێدی قۆناغەكا نوی دەستپێ بكەت، و هەریم ببیتە قەوارەكێ مەدەنیێ دیموكراتیێ یاسایی و ژبۆ ئارامكرنا ناكۆكیان و متكرنا دەنگێ چەكی و ریگرتنێ ل پەنا برنێ بۆ توندوتیژیێ و شەڕێن ناڤخۆیی، سیستەمێ حوكمرانیا دیموكراسی و ملكەچبوون بۆ ئیرادەیا مللەتی ب رێكا هەلبژارتنێن گشتی كرە جهگیرا ململانا نەرەوا، ئەڤجا ژی رەوتێ دوبەرەكیێ حەزێن بالا دەستیێ و فراوانخوازیا نەرەوا پرانسیبێن دیموكراتیەتی تێكدان و ئەنجامێن هەلبژارتنان قەبیل نەكرن و سەربۆرا هەرێمێ و قەوارێ وێ ئێخستە د مەترسیێ دا و شەڕێ ناڤخۆیی هەلێخست ژبوونا خۆسەپاندنێ.
نهو ئەم ل سەدەمێ بیست و ئێكێ زاینێ ینە، چەرخێ زانست و تەكنولۆژیا و ژیرێ دەستكردین، خەلك و مللەت زانا و هشیاربوونە، بنەمایێن دیموكراتیەتێ و هەلبژارتنان بۆ هەمیان درۆهنن، لەوان ژ لایەنێن سیاسی كو خۆ ب پێشەنگێن مللەتی دزانن دهێتە خواستن ئەو پتر خۆ پیگیركەن ب بنەمایێن دیموكراتیەتێ و سیستەمێ هەلبژارتنان و رێزێ ل ئیرادەیا مللەتی بگرن و ئەنجامان قەبوول بكەن و كاری پێ بكەن.
هەرێما كوردستانی یا دۆرپێچكری ژ داگیركەران و دوژمنان و یا پڕ ژ ناكۆكیێن ناڤخۆیێن لایەنێن سیاسی، یا د تاقیكرنەكا میژوویا ب زەحمەت دا و دڤێت تێدا سەركەڤن دا هەرێما كوردستانی بهێتە پاراستن و گەشە بكەت.
ئەو گەرێن دانوستاندنان و بریارا بەردەوامبوونا گفتوگویان پێناڤی گەهشتن ب رێككفتنەكێ و پێكئینانا كابینا نوی یا حوكمەتا كوردستانێ و دانانا كارنامەكا گونجای بۆ سەرەدەریكرنێ گەل ئیراقێ پێدڤیەكا نەتەوەیی و مێژووییە، دڤێت كار پێ بهێتەكرن و یا بەرهەمدار بیت و تەڤایا مللەتی چاڤەرێ یە، ب هیڤینە ئێدی لایەنێن پەیوەندیدار پێگیریێن خۆ بەرانبەر پرانسیبێن دیموكراتی و سۆزێن خۆ بەرانبەر مللەتی بجهبینن و رێز ل ئیرادەیا مللەت بهێتەگرتن كو تاكە ژێدەرێ هێزێ و رەوایی یە.
دڤێت كوردستانێ ناڤەندا بریارا پێگیر هەبیت، دا كوردستان یا بهێزبیت و بهێتە پاراستن و گەشە بكەت، ئەڤە ژی ب دو رێكێن رەوا چێدبیت، ئەو ژی كۆمڤەبوونا مللەتی ل ژێر چەترا سەركردەیێ نەتەوەییێ كوردستانێ، كو خۆ د كەساتیا سەرۆك مسعود بارزنی دا دبینیتە ڤە، چونكی هەر وی بتنێ مەرجێن سەرۆكێ نەتەوەیی هەنە و دشێت ب وی ئەركی رابیت و سەربۆرەكا سەركەفتی د ڤی بیاڤی دا هەیە، یان ب هەلبژارتنێن گشتی دامەزراوێن دەستهەلاتێ بهێنە هەلبژارتن و رێز ل ئەنجامان بهێتەگرتن و كا پی بهێتەكرن.
پێدڤیە رەوتێ دوبەرەكیێ ب خۆدا بچیتە ڤە و مێژوویا خۆ بخوینیت و هەلسەنگینیت و رەخنەكەت و بیر ل ئایندەی و بەرژەوەندیا گشتی بكەت، و ل جهێ دوبەرەكیێ هەڤگرتنێ پیكبینن و برا گەورەیێ ب رێكێن هەلبژارتنان ل هەڤدو قەبوول بكەن و خزمەتا مللەتی بكەن و وەلاتی ژ ڤان قەیرانان رزگاركەن.
هیڤیدارین لەز بهێتەكرن و پینگاڤێن باش بهێنە هاڤێتن، باوەر بكەن مللەت بێزار و تەنگاڤە، و رەوش ب گشتی ئالۆزە.

ئيحسان ئـامێدی

ئاشتی و پێكڤەژیان پیدڤیێن ژیانەكا ئارام و سەقامگیرن. هەمی جڤاكێن مرۆڤی فرەپیكهاتەیا رەگەزی و ئەتنی و ئایینی و سیاسی هەیە و پێكڤەژیانەكا ئاشتیانە هەیە و ل وی دەمێ پێكڤەژیانا ئاشتیانە د وارەكی دا هەبیت، ئەو وار لەشەكێ ساخلەمە و ئەگەر پێكڤەژیان جێگیر نەبیت ئەڤە ئەو وار یێ نەساخە.
هەر لێدانەك ل بنگەهین ئاشتیێ و پێكڤەژیانێ دەستهەلاتدارێن تەنگبین و رەگەزپەرێست یان ئۆلدار دهاژۆن و بزاڤێ پێ دكەن، هەر ئەون جوداهیێ و تاكرەویێ دكەن و پێكڤەژیانێ تێكددەن و وەلاتی بەرەف قەیران و كارەساتا دبەن و وێران دكەن.
سروشتێ هەبوونا جڤاكا فرەیی و رەنگاورەنگی یە، یا باش بشێن ڤێ فرەیی و جودایێ و رەنگاورەنگیێ ب هەڤ بگونجینین و یاسایی كەین.
فرەیی، جوداهی و رەنگاورەنگی یا جڤاكی د ناڤ لەشەكی دا، چ وارەك بیت یان نیشتیمانەك بیت یان دەولەتەك بیت یا سروشتی و بنیاتی یە و دڤێت هۆكارێ هەڤگونجاندنێ و سەقامگیریێ بیت و ئاسایشا جڤاكی دابین بكەت.
فرەیی و جوداهی، جوداهیا بیر و بۆچوون و باوەری و بەرژەوەندیان چێدكەت و هەڤ قەبوولكرن و سەرەدەریكرنا ئەرێنی دبیتە هۆكارێ هەڤڕكیێ بۆ گەشەبوونێ و پێشڤەچوونێ و جوانی و ساخلەمیا جڤاكی نیشا ددەت و هەر ئەڤ هەبوونە و هەڤ قەبوولكرنە سیستەمێ حوكمرانیا دیموكراسی ب جهدئینیت و مافێن هەمیان دەستەبەردكەت و بەروڤاژیا وێ ژی ئەگەر هەڤ نەقەبوولكرن هەبیت؛ دێ وێرانكرن ب سەرێ هەمیان دا هێت.
مخابن ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین، جوداهی بوویە هۆكارێ سەرەكیێ ناكۆكیان و ململانێ و پشتقراندنێ و ژناڤبرنا یێ دیتر و حەتا بكەرێن وی ژی چ خێر ژێ نەدیتی یە، بەلێ سەرێن خۆ ژی ل سەر داناینە.
ل گەلەك وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین كۆنگرە و كۆڕبەندێن ئاشتیێ دهێنەگێران، وا تە پێدڤیا هەبوون و سەقامگیریا دەڤەرێ یە، بەلێ ئەڤە هینگی بجهدهێت دەمێ دەستهەلاتدار و هێزێن سەرەكی یێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری باوەری پێ هەبیت و ل سەر بنگەهەكێ ساخلەم سەرەدەریێ دگەلدا بكەن.
ب رەنگەك گشتی ئەڤ هەمی جڤاكە پێدڤی ب ئاشتیەكا ناڤخۆیی و هەڤقەبوولكرنا هەڤدو و دانپێدانێ ب مافێن یێ دیتر و باوەری ئینان ب دیموكراتیەتێ و سەروەریا یاسایێ نە، دا ئارامی و گەشەدان چێبیت.
كۆنگرەیێن ئاشتیێ و كۆڕبەندێن دیالۆگێ د ناڤبەرا پێكهاتان ل كوردستانێ مشە دهێنەكرن و كەسانێن سیاسی و بسپۆر لی ئامادە دبن و گفتوگۆیێن باش دكەن، لێ پتریا وان دیالۆگان وەكو گۆتنن ل گەل بای دچن، گەل چاڤەرێی پێنگاڤێن كریارینە و ل كۆژێن ٢٠٢٥/١٢/٧،٦ كۆنگرێ نێڤدەولەتیێ ئاشتیێ و جڤاكێ دیموكراتی یا كو هاتیە رێكخستن ژلایێ پارتیا وەكهەڤیێ و دیموكراتیا گەلان ڤە ل ئستانبۆلێ هاتە دهێتەكرن و تێدا كۆمەكا سیاسەتمەدار و رەوشەنبیرێن كوردستانێ و توركیا پشكداربوون و پەیڤێن گرنگ لێ هاتنە خواندن و پەیڤا ژ هەمیان گرنگتر و كاریگەرتر پەیاما سەرۆك بارزانی بوو، كو تێدا هاتبوو:
(ل دەستپێكێ من دڤێت سوپاسیێ و دەستخۆشیێ پێشكێشی رێكخەرێن ڤی كۆنفرانسی بكەم. هیڤیدارم ئەنجام و راسپاردەیێن كۆنفرانسێ نێڤدەولەتی یێ ئاشتی و جڤاكێ دیموكراتیك، خزمەتا پرۆسەیا ئاشتی و چارەسەریا كێشەیان و پێدڤیێن سەردەم و قۆناغا نوی بكەت). هەروەسا سەرۆك بارزانی دبێژیت، (دەڤەرا مە و هەمی جیهان د قۆناغەكا هەستیار دا دەربازدبیت. هەمی ئاماژە دیاركەرێن دەستپێكەكا نوینە، كو دبیت یا تژی بیت ژ ئاستەنگ، یان تژی بیت ژ دەرفەتێن نوی بۆ ئارامی و ئێمناهی و ژیانەكا سەرفەراز و ب روومەت و ئاشتییانە بۆ گەلێن دەڤەرێ. پێدڤی هەمی لایەن وانەیان ژ شاشیێن سەردەمێن بۆری وەربگرن، ب هەناسەكا نوی و دیتنەكا ئاشكرا و پڕ ژ باوەری و هیڤی، رەفتارێ ل گەل هەمی ئاستەنگ و پێشهاتەیێن نوی بكەن. هەردەم دیالۆگ لێگتێگەهشتن باشترە ژ شەڕ و ئالۆزیان، د گەنگەشەیێن ئاشتیێ دا مرۆڤایەتی دێ مفاداربیت).
خوزی هەمی كاربدەستان ب ڤێ دید و چاڤرۆنیا سەرۆك بارزانی ل كێشەیان نێڕیبا و هەست ب بەرپرسیاریا خۆ كر، دا نۆكە دیالۆگ دەرگەهێ چارەسەرەیا بیت و كێشە بنبڕ بن.
دێ یا باشتر و بهێزتربیت كۆنفرانسێن هۆسا هێزێن دەستهەلاتدار ب هەمی شیان و باوەری تێدا پشكدار ببن، دا باندۆرا خۆ ل سەر تەڤایا سیاسەتا دەولەتێ هەبیت و هەر باشە كۆنفرانسەكێ هۆسا ل پایتەختێ ئمبراتوریەتا ئۆسمانلی، ل ئستانبۆلێ، كو ئێك ژ گرنگترین باژێرێن توركیایە ب پشكداریا پتریا لایەنێن پشكدار د پرۆسەیا ئاشتیێ دا ل دەولەتێ و ل دەڤەرێ دهێتەكرن. چاڤەرێینە دیالۆگ و چارەسەریێن ئاشتیانە بۆ هەمی كێشەیان بهێنە دیتن.

ئيحسان ئـامێدی

دبێژن دەولەت هەنبەری دەستهەلاتا یاسایێ یە و دەمێ یاسا سەروەربیت و بهێتە بجهئینان و رێز لێ بهێتە گرتن ئاسایش و ئارامی جێگیر دبیت و دەستوور دابینكەرا وێ یە و داكو دەولەت ب ئەرك و كارێن خۆ رابیت و ئاسایشێ و سەقامگیرێ جێگیركەت و ئاڤەدانیێ و گەشەبوونێ بكەت پێدڤی ب دەستوورەكێ گونجایە كو دەربڕینێ ژ ئیرادەیا مللەتی بكەت و ماف و پێدڤیین مللەتی دابین بكەت.
ژ دامەزراندنا دەولەتا ئیراقێ تا رۆخاندنا رژێما دكتاتۆریا سەدامی، ئیراق ژ بێ دەستووریێ یان باشتر بێژین ژ بێی دەستووریا دەربر ژ ئیرادەیا مللەتی دنالی و د گەرەوا وێ دا ئیراق ب دەولەت ب دامەزراو و پێكهاتەیێن وێ یێن سیاسی و جڤاكی و ئابۆری و رژێم و سەروەریا وێ و شیانێن وێ یێن مرۆڤی هەمی هاتنە لێدان و هەڕفاندن و بنپێكرن، تا ل نیسانا ٢٠٠٣ سەرانێن هاژۆتنا ڤێ سیاسەتا سەر كوتكەر و وێرانكەر هاتینە ژناڤبرن و سەر ژنوی دەولەتا ئیراقێ ل سەر بنگەهێ دیموكڕاتی و فیدڕالی و دەستووری هاتیە ئاڤاكرن و دەستوورەكێ گونجای و دەربڕ ژ ئیرادەیا جڤاكێ ئیراقێ ب هەمی پێكهاتێن وێ ڤە هاتە بەرهەڤكرن و ل ١٥ چریا پێشیێ ل سالا ٢٠٠٥ ب راپرسینەكا تەڤایی ڤە ب پتریا ٨٠٪ ئەڤ دەستوورە هاتە پەسەندكرن و ئێدی بۆ دەستوورێ فەرمی یێ كارپێكەر و پێگیرێ دەولەتێ.
هەمی ل وێ باوەرێ بوون پشتی سەربۆڕا پتر ژ هەشتێ سالیا حوكمرانیا خویناوی و وێرانكەر، ئێدی ب ڤی دەستووری دێ ئیراقا نوی ل سەر پرانسبێن دیموكراسیێ و فیدرالزمێ هێتە ئاڤاكرن و برێڤە چیت و ئارام و سەقامگیربیت و گەشەكەت.
مخابن سەرەرای گوری و قوربانیێن مەزن و سەربۆڕا خویناوی یا شكەستی، جارەكا دیتر ئەڤێن خۆ ب ئوپوسزیون و دیموكراتیخواز نیشادا، هەر زی دەرفەتا دیموكراسیێ ب كارئینا، دا پێگەیێ خۆ ب هێزبێخن و دەستهەلاتا خۆ بسەپینن، و جارەكا دی ب عەقلیەتا جاران یا شۆفینی و تایفەگەری، سیستەمێ مەركەزی بكاربینن و یێ دیتر بێ بەهركەن ژ مافێن وان یێن دەستووری، هەروەكو ئیراق بریەڤە چارگۆشەیا بەراهیێ!.
پێ دچیت پشتی گەڕا شەشێ یا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ ئیراقێ و داكۆكیكرنا سەرۆك بارزانی و هەڤڕێیێن وی ب پێگیریكرنێ ب دەستووری ببتە بنەمایێ لێكنێزیكبوون و ریكەفتنا پارتی ل گەل لایەنێن دی یێن سەركەفتی د هەلبژارتنان دا بۆ پێكئینانا حوكمەتەكا نوی، ئێدی ئیراق بكەڤیتە سەر رێكا خۆ یا دروست و ل سەر بنگەهێن هەڤپشكیی و هەڤسەنگیێ و لهەڤكرنێ ببیتە دەولەتا دامەزراوا و بهێتە برێڤەبرن ژبوونا ژناڤبرنا ناكۆكیان و چارەسەركرنا كێشەیان.
دبێژن گوتە پیرێ تە عەقل یان سەربۆڕ، گۆتێ هەكە سەربۆڕ هەبن دێ ئەقل چێبیت! و ژیانا مرۆڤان ب سەربۆڕان چێبوویە و پێشكەفتی یە و سەربۆڕێن ب سەرێ ئیراقێ دا هاتین و لێكەفتێن وان یێن وێرانكەر تێرا هندێ هەنە ئەقل ژێ بهێتەكرتن و ئێدی سیاسەت و رەفتارێن وێرانكار و كارەساتبار دوبارە نەبنە ڤە.
نهو لایەنێن سیاسیێن سەركەفتی د هەلبژارتنان دا د كۆربەندا دانوستاندنا پیكئینانا حوكمەتەكا نوی و دانانا نەخشەرێكا ئیراقێ دانە، یان ئیراقەكا دیموكراتیا فیدرالی یا دەستووری ژبوونا ئاسایشێ و ئارامیێ و گەشەدانێ، یان ئیراقا شۆفینی و تایفەگەری و مەركەزی، بەرەف ناكۆكی و ململانێ و وێرانكرنێ!، و گرێبەستا جڤاكی و سیاسیا ئیراقیان دەستوورێ كارپێكەر و پێگیرە، لەوان ژ هەمیان دهێتە خواستن پێگیریێ ب دەستووری بكەن بۆ دەربازكرنا ئیراقێ ژ وان قەیرانێن كەفتیێ.
مەرجێ پارتی بۆ پیكئینانا حوكمەتا ئیراقێ ئەوە، ئەو لایەنێن پێكهێنەرێن سەرەكی دڤێت باوەری ب دەستووری هەبیت و بنەمایێن هەڤپشكیی بجهبینیت و بێی جوداهی حوكمەت د خزمەتا هەمی چین و تویژین جڤاكێ ئیراقێ دابیت و پێدڤییە لهەڤكرنەكا سیاسی بۆ پێكئینانا حكومەتێ دا چێبیت، و چ باشە لەز بهێتەكرن ل ڤێ لهەڤكرنێ ل سەر بنگەهێ هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ و شایستەیێن ئەنجامێن هەلبژارتنان دا، داكو دەولەت ببیتە دەولەتا دامەزراوان و یاسا سەروەربیت، و دەستوور بهێتە بجهئینان.
هندەك كارێن دەستووری یێن بەراهی و بلەز هەنە پێدڤیە هەر زوی د ڤێ قووناغێ دا بهێنە بجهئینان، دا ئیراق بكەڤیتە سەر رێكا خۆ یا دروست، ئەو ژی پێكئینانا ئەنجوومەنا فیدرالی، و سەر ژنوی پێكئینانا دادگەها فیدرالی، و بجهئینا مادێ ١٤٠ ێ دەستووری و دەرئینانا یاسایا نەفت و غازێ، و هەمواركرنا یاسایا هەلبژارتنان.
ب ڤێ دەستپێشخەریێ و بجهئینانا دەستووری ئیراق دێ بیتە دەولەتا دەستووری و دامەزراوی و سەقامگیربیت و گەشەكەت و خوشگوزەرانیێ دابینكەت كو مەبەستا دەولەتێ یە. ب كورتی دێ بێژین داكو دەولەت، دەولەت بیت و مافێن هەمیان د دابینكری بن و ئاسایشێ و ئارامیێ و خوشگوزەرانیێ دەستەبەركری بیت، پێدڤییە دەستوور بهێتە بجهئینان.

ئيحسان ئـامێدی

سەرۆك بارزانی دبێژیت: پاشەروژ ئۆمێدە، ئیرادەیە، بەرچاڤ ڕوونییە، پلانە.
ئەڤە گۆتنا سەرۆكێ حەكیم و سیاسەتمەدار هزرمەند و دووربینە، و هۆسا سیاسەت دهێتەكرن و دەولەت پێ دهێتە برێڤەبرن و سەركەفتن دهێتە تۆماركرن.
دەمێ ئارمانج یا زەلال بیت و ب هیڤی و ئومێد بوو و ئیرادە و باوەری یا بهێزبیت و بەرچاڤ رۆنی هەبیت و پلانان بنەجه بیت و كار بۆ بهێتەكرن سەركەفتن دێ مسۆگەربیت.
پارتی هەر ژ دامەزراندنا خۆ ل سەردەستێ بارزانیێ نەمر ئارمانجا خۆ ب زەلالی دیاركریە و د پەیمانا مللی و د پرۆگرامێ خۆ دا راگەهاندی یە و نەخشەرێكا گەهشتن بۆ ئارمانجێ دانایە و ب باوەری و دلسۆزی خەبات بۆ كریە تا گەهشتیە ڤێ قۆناغێ یا هەرێما كوردستانێ كریە، هەرێمەكا فیدرالی د دەولەتا ئیراقا دیموكراتیا فیدرالیا دەستووری دا.
پارتی بۆ هەر ئارمانجەكا خۆ یێن دویر و یێن نێزیك، ب پلان و چاڤ رۆنی و ب هیڤی و ئومێد و ب ئیرادە و باوەری كاردكەت و سەركەفتنی دئینیت.
هۆسا بۆ هەلبژارتنێن گەڕا شەشی یا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ ئیراقێ، پارتی پلان دانا و كار پێكر و شیا سەركەفتنێ تۆماركەت، ئەو ژی ب دەستڤەئینانا پتر ژ ئێك ملیۆن دەنگان، و ب ڤی سەركەفتنێ پارتی شییا ژمارەیا پیڤای بشكێنیت و سەركەفتنەكا مەزن تۆماركەت و ببیتە حزبا ئێكێ ل سەر ئاستێ كوردستانێ و ئیراقێ. ئەڤ سەركەفتنا پارتی دێ كوردستانێ بهێزئێخیت و دەستهەلاتا بهێتە پێكئینان ملكەچ بكەت دەستووری بجهبینیت و رێكەفتنێن پێكئینانا حوكمەتێ جێبەجێ بكەت و پێگیریێ ب پرەنسیبێن وەكهەڤیێ و هەڤسەنگیێ و لهەڤكرنێ بكەت.
هەلبەت پتر ژ ئێك ملیۆن دەنگێن پارتی د هەلبژارتنان دا بدەستڤەئیناین، رەهەندێن خۆ یێن حزبی و نەتەوەیی و سیاسی و جڤاكی و مێژوویی هەنە، ئەڤە دەنگێن پارتی و بارزانینە، ژ رێكخستنێن پارتی و هەڤڕكیێن رێبازا بارزانی، دەنگێن نەتەوەیا كوردستانێنە، هەر كوردستانیەكێ كوردپەروەر دزانیت پارتی و سەرۆك بارزانی نوونەراتیا گەلێ كوردستانی و دۆزا وێ یا رەوا دكەن، دەنگێن خەباتا سیاسیا پارتی دیموكراتی كوردستانێ یە، ئەو حزبا ئەڤە پتر ژ حەفتێ و نەه سالانە خەباتێ و شۆرەشێ ل پێناڤی ماف و ئارمانجێن مللەتی دكەت، دەنگێن جڤاكا كوردستانێ ب هەمی پێكهاتێن وێ ڤە یێن كو دزانن دەولەت سەرێ پارتی و سەرۆك بارزانی پێكڤەژیانا ئاشتیانە و ئارامی هەیە، دەنگێن مێژوویا خەبات رزگایخوازیا كوردستانێ یە، ئەوا پارتی پتریا بەرپەڕێن وێ تۆماركرین، دەنگێن شەهید و قوربانیانە، كو پارتی خۆدانا مەزنترین تۆمارا شەهیدانە، ئەڤان توخمان هەمیان وەكریە كو بۆ دەنگدەران پێگیریەكا نەتەوەیی و سیاسی و جڤاكی و ئەخلاقی بەرانبەر پارتی چێبیت و ب هەست ب بەرپرسیاریا خۆ بكەن و ب ئەركێ خۆ راببن و دەنگی ب پارتی بدەن، و پارتی بهێز و سەرفەرازكەن دا كوردستان ب هێز و ئارام بیت.
مللەتی دلسۆزیا خۆ بۆ پارتی و بارزانی دیاركر و یا خۆ گۆت و كر ئەڤە شانازیەكا مەزنە و جهێ رێز و سوپاسیێ یە و یا دیتر ژی بەرپرسیاریا لایەنێن سەركەفتی و جهێن پەیوەندیدارە، هیڤیدارین ئیراقی دانە سەر رێكا وی یا دروست و دەستووری بجهبینن.
خۆیایە یاسایا هەلبژارتنان یاسایەكا نەدادپەروەرانەیە، ژبەركو مافێن دەنگدەری پێشیل دكەت و ئەگەر مافێن دەنگدەری د دابینكری بن، دڤێت كورسیێن پەرلەمانی ل دویڤ ژمارەیا دەنگان بیت و ل وی دەمی لیستا پتریا دەنگان ئینایین دێ پتریا كورسیكێن پەرلەمانی بدەستڤە ئینیت و دێ بیتە هێزا سەرەكی ل ئاستێ ئیراقێ و دێ باندۆرەكا مەزن ل سەر پێكئینانا حوكمەتێ و بجهئینانا دەستووری هەبیت.
هونەرە ئەڤ ژمارەیا مەزنا دەنگان پارتی بدەستڤەئینان، د دەمەكی دا كو پارتی و هەرێما كوردستانێ ئێخستیە بەر توندترین گڤاشتنێن سیاسی و ئابۆری و میدیایی و ئاسایشێ، زێدەباری برینا بودجەی و نەدانا مووچەی ب مەرەما لاوازكرنا هەرێمێ و دویركرنا جەماوەری ژ پارتی، بەلێ حوكمەتا پارتی بەردەوام بوو ل سەر پێشكێشكرنا خزمەتگوزاریا و ئاڤەدانیێ و ئارامیێ و نەهێلا پیلانێن نەیار و نەحەزان سەربگرن بۆ لاوازكرنا قەوارەیێ هەرێمێ و دویركرنا خەلكی ژ پارتی و ئەنجامێن هەلبژارتنان ئەو نیشا دا پارتی ژ وان هەمی پیلان و گڤاشتنان ب هێزتر و مەزنترە و ژ هەمی حزبان ل ئیراقێ مەزنترە.
پشتی رۆخاندنا دكتاتۆریەتێ و چەندین گەڕێن هەلبژارتنان چەندین سەربۆڕێن حوكمرانیێ ل ئیراقا نوی هاتنە هاژۆتن، ب مخابنی ڤە لایەنێن بالا دەست ل بەغدا هەول دا ئیراقێ بەر ب تاكرەویێ و دكتاتۆریەتێ و مەركەزیەتێ ڤە ببەن، بەلێ شكەستن ئینا، ئەڤجا نهۆ دەمێ دانانا ئیراقێ یە ل سەر رێكا وێ یا دروست، ئیراقا دیموكراتیا فیدرالیا دەستووری و دەستووری بجه بینن، لدویڤ بنەمایێن هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ و لهەڤكرنێ، ژبوونا وەلاتەكێ ئارام و جڤاكەكا بەختەوەر، كو تێدا هەموو پیكهاتێن جڤاكی یێن ئیراقێ ب تاك و كۆم ڤە ب مافێن خۆ شاد و سەرفراز بن.