موسەدەق تۆڤی
مژارەكە هەر چەند مەهەكان جارەكێ یا دوبارە و چەند بارە دبیتەڤە، ب تایبەت ئەڤ چەندە ل سنوورێ پارێزگەها دهۆكێ یا بەرچاڤە و زوو زوو بەرگوهێن مە هەمییان ب تایبەت دۆستێن پەرتووكێ دكەڤیت كو پەرتووكا فلانی یان بیرهاتنێن فلانكەسی ژ بازارێ پەرتووكفرۆشان هاتنەڤەكێشان و هەر لبەكا ل هەر جهەكی هەی چ ل وەشانخانەیێ یان ئومبارەكێ دەست ب سەردا هاتەگرتن. ئەڤ دیاردەیە ئێك ژ دیاردەیێن نەرێنی یێن دیرۆكی یە و هندی چاپ و بەلاڤكرن پەیدابووین گەلەك جاران ل چاپخانەیان یان ل بازارێ پەرتووكفرۆشان دەستێ ب سەر گشت لبێن پەرتووكەكا چاپكری دا هاتیەگرتن، یان یێن هاتینە سۆتن یان ژی یێن هاتینە زڤراندن بۆ كارگەیێن كاغەزێ و سەر ژنوو یێن ریسایكلین كرین یێن كرینەڤە كاغەز و رەنجا نڤیسكاری ب هەروە چوو ئەگەر چەند مەهەك یان سالەكێن زیندانێ نەخواربن یان گیانێ وی ژی نە ببیتە قوربان.
د دیرۆكا هەڤچەرخا كوردستانێ دا چەندین بۆیەرێن ب ڤی رەنگی هەنە، دەمێ ل سالا 1968 نڤیسكار محەمەد ئەمین بۆزئەرسەلانی بۆ جارا ئێكێ پەرتووكا «مەم و زین»ا خانی ل ستەنبۆلێ – تركیا چاپكری، شەش هزار لب ژێ چاپكرن، هەروەك وی پێشبینی كربیت، بلەز سێ هزار لبێن بەرگكری ب رێكا خویندكار و گەنجێن كورد هاتنەبەلاڤكرن، هند بوو هەتا پولیسێن دەولەتێ زانی بلەز كۆمەكا پۆلیسان ب سەر جلدخانەیێ (جهێ بەرگكرنێ) دا گرتن و سێ هزارێن مایی ل كامیۆنان باركرن و هەتا نها ژی یێن دچن. ل داوییا سالێن حەفتییان سەیدایێ دیرۆكنڤیس عەبدولرەقیب یوسف بەرگێ دووێ ژ پەرتووكا خوە یا ئەرەبی (الدولة الدوستكية قي كردستان الوسطي) چاپكر، چاپكرن داویهات، هێژ پەرتووك ژ چاپخانەیێ نە دەركەتی راپۆرتان كارێ خوەكر و رەشەكێن دەستهەلاتی ل چاپخانەیێ دەست ب سەر هەموو لبێن پەرتووكێدا گرت و بەرەف وی جهی بر یێن پەرتووكان وەك مرۆڤان لێ ب ساخی ژێرئاخدكەن.
تنێ دو نموونە بوون ژ سەردەمێ رژێمێن شۆفێنیێن دژە كورد مە بەرچاڤكرن، هەروەسا د وان سەردەمان دا هەتا ئاستەكی د شیانێن دەستەلاتان دا هەبوو رێگریێ ل چاپكرن و بەلاڤكرنێ بگرن، بەلێ نها دەستهەلاتێ ڤی وەلاتی ل سەر بنەمایێ ئازادییا هزركرنێ و رادەربرینێ هاتییە دامەزراندن، ب فەرمی مە راگەهاندیە سانسۆر ل سەر میدیا و چاپ و بەلاڤكرنێ نینە و مرۆڤێ ڤی وەلاتی یێ ئازادە. وێ ژی ژبیر نەكەین دەستهەلاتی وەك دەمێن بۆری شیانێن رێگریێ ل چاپكرن و بەلاڤكرنێ نینن، یێ بڤێت بەرهەمەكی چاپ بكەت رێگری لێ بێتەكرن ل ڤی باژێری چاپنەكەت، دێ ل باژێرەكێ دی، ل دەولەتەكا دی، ل دەرڤەی سنووران چاپكەت، ئەو ژی د شیانێن وی دا نەبوو، سۆشیال میدیا هیڤیا دكەت، سەدان كەنال و مالپەر و ساید ئامادەنە ل سەرانسەری دونیایێ بەلاڤەكەن.
ب كورتی دەم دەمێ ئازادییا دەربڕینێ یە، چەند سنووران بۆ دابنی و بەربەندان بێخییە د رێكێ دا، شیانێن تە وەك دەستهەلات و خوەدی هێز د بەرتەنگن و د ئەنجامدا دڤێت خوە ژبۆ راستیێ ب چەمینی هێژ خەلكەكێ دی یان هێزەكا دی تو نە چەماندی.
بێینە سەر كاكلكا مژارا خوە، بەربەندكرن و ڤەكێشانا پەرتووكان ژ بازاری، ئەز دبینم دیاردەكا پاشڤەرۆ و نە د بەرژەوەندییا گشتی دایە، دبیت پرسیار بێتەكرن: ئەگەر خوەدیێ پەرتووكێ سنوورێن ئازادیێ دەربازكرن و هەڤرویشی كەسایەتییا هندەكان یان پێكهاتەكێ یان جوینەكێ كەسان بوو، یان ئەوا د پەرتووكێ دا یێ بەرانبەر ب زێدەگاڤی دزانیت. ل ڤێرێ دێ بێژین دیرۆك مەیدانەكا مەزنە و جهێ ب هزاران ئەرێنی و نەرێنییان تێدا هەیە، پاكترین مرۆڤ دێ تووشی نەرێنییان بیت و خرابترین مرۆڤ ژی دێ هندەك كارێن ئەرێنی كەت، د هەمان دەم دا دبیت ئەوا ئەم ب ئەرێنی دزانین هندەكێن دی ب نەرێنی بزانن، د ئەنجامدا ئەگەر هەلسەنگاندن و بیركرنەڤا مرۆڤان هزركرنەكا گشتی و د بەرژەوەندییا گشتی دا بیت و دوور بیت ژ بەرچاڤكا بەرژەوەندیێن تاك و ئەشیرەتی و دەڤەركانێ، ئەگەر نیازێن هەردو ئالییان د پاك بن زمانێ دیالۆگ و لۆژیك و هەڤدو گەهشتنێ تاكە چارەسەرە، بەلێ چ جاران سنووردانان، قەدەغەكرن، ڤەكێشانا چاپكرییان ژ بازاری چارەسەرییا ئاریشە و پرسگرێكان ناكەن.
