سەرۆك مەسعود بارزانی ل سەلاحەدین پێشوازی ل شاندەكێ بلند یێ هەڤپەیمانیا حەموورابی كر.
د كۆمبوونەكێ دا، ئەندامێن هەڤپەیمانیێ سوپاسیا ڕۆلێ سەرەكی یێ سەرۆك بارزانی كر بۆ هاریكاریا بریندارێن كارەساتا (بەخدیدا/ حەمەدانیە) و هەردو ئالیان هەڤخەمیا خوە یا مەزن بۆ كەسوكارێن قوربایێن ڕوودانا دلتەزین یا ئاگربەربوونێ ل قەزا حەمەدانیە ڕاگەهاند كو تێدا پتر ژ سەد وەلاتیان گیانێ خوە ژ دەستدا وچەندید وەلاتیێن دی ژی بریندار بوون.
شاندێ هەڤپەیمانیا حەمۆرابی سوپاسیا سەرۆك بارزانی كر بۆ پشتەڤانیكرنێ ل پاتریارك كاردینال مار لویس ساكۆ، سەرۆكێ كەنیسەیا كلدانی ل جیهانی.
د پشكەكا دی یا وێ دیدارێ دا نوونەرێن (دەستەیا سیاسی یا بلند یا كلدانی) كو پشكەكن ژ وێ هەڤپەیمانیێ باسێ ڕەوشا كریستیانێن كلدان و ئاشۆری و سریان و ئەرمەن ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و ب تایبەت ل دەشتا نەینەوا كر ددەمەكی دا كو ئیراق بەر ب هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ پێنگاڤان د هاڤێژیت.
سەرۆك بارزانی سەرەرای دوپاتكرنێ ل پشتەڤانیا كریستیانان و هەموو پێكهاتەیان، دوبارە پشتەڤانی بۆ هەموو بزاڤێن ژ پێخەمەت مانا كریستیانان ل سەر ئەردێ باب و باپێرێن وان و مشەخت نەبوونا وان بۆ دەرڤەی وەلاتی دوپاتكر.
ڕەوشا سیاسی یا گشتی یا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و ب هێزكرنا بنەمایێن هەڤپشكیێ و لهەڤهاتنێ و هەڤسەنگیێ و ئێكڕێزیا سیاسی و پێكڤە ژیانێ و سەقامگیریا پێكهاتەیێن كوردستانێ تەوەرەكێ دی یێ وێ دیدارێ بوو.

سەرۆكێ فەرمانگەها میدیا و زانیاری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڕادگەهینیت: پشتی پەسەندكرنا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ تەرازیا پێداچوونێ و هەموو پێزانین و داتایێن دارایی بۆ وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ هنارتیە. هەڤدەم دبێژیت: نابیت مووچە وەكو بارمتە دژی خەلكێ هەرێما كوردستانێ بهێتە بكارئینان.
جوتیار عادل، سەرۆكێ فەرمانگەها میدیا و زانیاری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گوت» هەردو دیوانێن چاڤدێری (یا فیدرال و هەرێما كوردستانێ) بەردەوام د هەماهەنگیێ دانە» گوت ژی» تەرازیا پێداچوونا شەش مەهێن ئێكێ یێن ئەڤسالە، كو ژ ئالیێ هەرێما كوردستانێ ڤە هاتیە هنارتن، ژ ئالیێ بەغدا ڤە هاتیە پەسەندكرن».
دیاركر» ب پشتبەستن ب قانوونا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ، پشتی ئێكلابوونا تەرازیا پێداچوونێ و پەسەندكرنێ، پێدڤیە شایستەیێن دارایی بهێنە هنارتن، كو هەتا نوكە پشكەكا گەلەك كێم هاتیە هنارتن».
جۆتیار عادل ڕۆهنكر ژی» ژ بلی شاندێ هەرێما كوردستانێ، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ مەسرور بارزانی سەردانا بەغدا كریە و ڕەوشا دارایی یا هەرێما كوردستانێ بۆ حوكمەتا ئیراقێ و ئالیێن سیاسی ڕۆهنكریە، ل شەش مەهێن دەستپێكا سالا 2023 هەموو پێرابوون ژ ئالیێ هەرێما كوردستانێ ڤە هاتینە بجهئینان، كو پێدڤیە مەهانە ترلیۆن دیناران بۆ هەرێما كوردستانێ بهنێرن».
ئەوژی بەرچاڤكر» هیچ گرفتەك ل بەردەم هنارتنا 700 ملیار دیناران نینە، دبیت هندەك بابەتێن تەكنیكی یێن هوور پشتی شەش مەهێن دەستپێكا ئەڤسالە، كو گرفت گەلەك دبچووكن، مابن، كو نابیت ببنە ڕێگر بۆ هنارتنا شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ».
خویاكر» ئەو 700 ملیار دینارێن كو بۆ مووچەیان دهێنە هنارتن، قەرە و نابیت مەرج ل سەر بهێتە دانان».
سەرۆكێ فەرمانگەها میدیا و زانیاری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ باس ل وێ چەندێ ژی كر» بەری ڕاگرتنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ، حوكمەتا هەرێمێ بەردەوام 30 ڕۆژان جارەكێ مووچە بەلاڤكریە». سەبارەت گیروبوونا هنارتنا 700 ملیاران، جوتیار عادل دبێژیت» وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ ئەگەرێ گیروبوونا هنارتنا 700 ملیار دینارێن مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ یە».
ناڤبری هوشداری ژی دا كو «بزاڤ ل بەغدا بۆ لاوازكرنا هەرێما كوردستانێ هەنە و نابیت حاشا لێ بكەین، ئەڤە زیانێ ب كوردان تنێ ناگەهینیت، بەلكو زیانێ دگەهینیتە هەموو ئیراقێ».
ل دۆر بەلاڤكرنا ڕاستەوخوە یا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ ژ ئالیێ بەغدا ڤە، جوتیار عادل گوت» ئەو ئاخڤتنێن سەبارەت وێ چەندێ دهێنە گوتن، د ڕاست نینن و نابیت بابەتێ مووچەیان دژی خەلكێ هەرێما كوردستانێ بهێتە بكارئینان، ئەم ڕێككەفتنێ دكەین، بەلێ ل بەغدا پێگیریێ پێ ناكەن».
سەبارەت هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ، دبێژیت» وەكو حوكمەتا هەرێمێ، بۆ دەستپێكرنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ مە هەموو پێگیریێن خوە نیشانداینە، ئەوا مای حوكمەتا ئیراقێ و توركیایە بگەهن تێكگەهشتنێ و دوبارە دەست ب هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ب ڕێكا بەندەرێ جەیهان بهێتە كرن».

بریكارێ وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ ڕاگەهاند، د ڤێ هەفتیێ دا 700 ملیار دینارێن مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ دێ چنە سەر هەژمارا وەزارەتا دارایی و ئابۆری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
دوهی دوشەمبی 30/10/2023، مەسعود حەیدەر، بریكارێ وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ ب ڕێكا پێگەهێ خوە یێ تایبەت ل سەر تۆرا جڤاكی یا فەیسبووكێ بەلاڤكر» بۆ دانا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، د ڤێ هەفتیێ دا گۆژمەیێ 700 ملیار دیناران دێ چیتە سەر هەژمارا وەزارەتا دارایی و ئابۆری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ».
سەبارەت ڤێ چەندێ، دوهی دوشەمبی وەزارەتا دارایی و ئابۆری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا ئاماژەكر» ل ڕۆژا دوشەمبی پێرابوونێن هنارتنا 700 ملیار دیناران ژ ئالیێ وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ بۆ هەرێما كوردستانێ دەستپێكر، پشتی تمامكرنا پێرابوونان، بڕیارە ل نێزیكترین دەم گۆژمەیێ 700 ملیار دیناران ب ڕێكا بانكێن ڕەشید و ڕافیدەین و بانكا بازرگانی یا ئیراقێ بچیتە سەر هەژمارا بانكی یا وەزارەتا دارایی و ئابۆری ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ».

بەرپرسەكێ پشكا هەلبژارتن یا پارتی دیموكراتی كوردستان ئاشكراكر، بەرهەڤی بۆ هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ هاتینەكرن و چو بەربژارێن پارتی ژئالیێ كۆمسیۆنا بلند یا سەربخوە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ نەهاتینە ڕەتكرن هەروەسا دبێژیت، دێ بارەگەهێن پارتی بۆ دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڤەگەڕن.
نیازی حەمە عەزیز، بڕیاردەرێ پشكا هەلبژارتن یا پارتی بۆ ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» پارتی بۆ هەلبژارتنێن هەرێما كوردستانێ كو بڕیارە ل 25 شوباتا سالا داهاتی بهێنە ئەنجامدان و هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ كو ئەوژی بڕیارە ل دوماهیا ئەڤسالە بهێنە ئەنجامدان بەرهەڤی كرینە و بەردەوام هەماهەنگی هەیە د ناڤبەرا پشكا هەلبژارتن یا پارتی و مەكتەبێن ڕێكخستنێن پارێزگەهان و هەموو لقێن دكەڤنە وان سنورێن بڕیارە هەلبژارتن تێدا بهێنە ئەنجامدان، ژئالیەكێ دیڤە بەردەوام ئەم خولێن ڕاهێنانێ بۆ كادرێن خوە ڤەدكەین هەتا شارەزایی وپێزانینێن دروست ل دۆر پڕۆسەیا هەلبژارتنان هەبن، هەموو بزاڤان ژی دكەین بۆ وێ چەندێ ب گۆڕەی بڕیار و ڕێنمایێن كۆمسیۆنێ پشكداریێ د هەلبژارتناندا بكەین، پارتی بۆ هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ ل چار پارێزگەهان دێ پشكداریێ كەت ئەوژی ل پارێزگەهێن نەینەوا و كەركووك و دیالا و سەلاحەدین».
نیازی حەمە ئەوی گوت» جهێ كەیفخوەشیا مەیە هەموو ناڤێن وان بەربژاران پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهان پێشكێشی كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ كری نەهاتینە ڕەتكرن ، ئانكو چو بەربژاران پارتی بۆ هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ نەهاتینە لادان و ناڤێن هاتینە پەسەندكرن».
ئاماژەكر» ئەگەرێن دوورئێخستنا بەربژاران بۆ كەیسێن گەندەلیێ و گرێدانا وان ب حزبا بەعسا ژناڤچوی و چەند ئەگەر و تۆمەتێن دی ڤەدگەڕیت، بەلێ بەربژاران پارتی هەموو فلتەر دەرباز كرینە و كەسێن خودان شیان و ژێهاتینە».
ناڤبری ئاشكراكر ژی» ل دەمەكێ نێزیك دێ پارتی بارەگەهێن خوە ل دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ ڤەكەت و پارتی دێ ڤەگەڕیت بۆ چەندین دەڤەران ژوان كەركووك ، دێ هەموو بزاڤان ژی كەین بۆ وێ چەندێ ب بەرنامەیەكێ ڕێكوپێك ل ڕۆژا چارشەمبیا بهێت 1/11/2023 دەست ب هەوا هەلبژارتنان بكەین، چونكە ب گۆڕەی كۆمسیۆنا هەلبژارتنێن ئیراقێ بڕیارە سوباهی ڕۆژا چارشەمبی هەوا پرۆپاگندەیێن هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ بڕێڤەچیت و بۆ دەمێ 45 ڕۆژان دێ بەردەوام بیت».

محەمەد شاكر، چاڤدێرێ سیاسی و ئەندامێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، ڕاگەهاند، پێدڤیە مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بێ كێشە بهێنە مەزاختن و پێدڤی ناكەت شاند بەردەوام بۆ مووچەیان بچیتە بەغدا.
محەمەد شاكر گوت ژی» مووچە مافەكێ سروشتیێ خەلكێ هەرێما كوردستانێ یە، مخابن كو ل بەغدا دبینین ب ڤی شێوەی ڕەفتارێ ل گەل پرسا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ دهێتە كرن».
پتر گوت» كاكلكا كێشەیا مووچەیان د وێ چەندێ دایە كو ل دووماهی كۆمبوونا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ، تەیف سامی، وەزیرا دارایی یا ئیراقێ ڕاگەهاندبوو، هەكە میزانیا پێداچوونا مەهێن تەمووز، ئاب و ئەیلوول یا هەرێما كوردستانێ نەهێتە هنارتن بۆ وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ، 700 ملیار دینارێن مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ ناهێنە هنارتن، د دەمەكی دا پێشتر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ میزانیا پێداچوونا شەش مەهێن دەستپێكا ئەڤسالە هنارتیە، ب د دیدەڤانیا وان ب خوە هەموو هەژمار و پێزانینێن د ناڤ دا د زەلال بوون» .
ل ڕۆژا 14 ئێلۆنا ئەڤسالە شاندەكێ بلند یێ هەرێما كوردستانێ ب سەرۆكایەتیا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ چارەسەركرنا كێشەیێن دناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا یێن تایبەت ب بودجەی و مووچەی سەرەدانا بەغدا كربوو، ژ بلی كۆمبوونێ ل گەل محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، ل گەل بەرپرسێن دی یێن ئیراقێ و ئالیێن سیاسی یێن ئیراقی كۆمببوو. پاشی جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ بڕیاردا گۆژمەیێ دو ترلیۆن و 100 ملیار دیناران ب قەر بدەتە هەرێما كوردستانێ بۆ دەمێ سێ مەهان، ئانكو مەهانە 700 ملیار دیناران، ئەوژی بۆ دابینكرنا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ.
هەرێما كوردستانێ مەهانە پێدڤی ب 920 بۆ 940 ملیار دینارایە بۆ مەزاختنا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ، پێشتر ژ داهاتێ پەترۆلا هەرێما كوردستانێ زێدەتر ژ 700 ملیار دیناران بۆ مووچەی دهاتە تەرخانكرن، بەلێ پشتی ڕاگرتنا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ژ ئەگەرێ بڕیارەكا دادگەها ناڤبەریێ ل پاریس ل 25 ئادارا 2023 هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ هاتە ڕاگرتن و بۆ بەلاڤكرنا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ پشتبەستن ب داهاتێ ناڤخوەیی و ئەو پارەیێ ئیراق بۆ هەرێما كوردستانێ دهنێریت دهێتە كرن.