حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند: بڕیار بوو ل هەفتیا بۆری گۆژمەیێ 700 ملیار دینار وەكو مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بهێنە هنارتن و دەست ب بەلاڤكرنا مووچەی بهێتە كرن، بەلێ جارەكادی بەرۆڤاژی هەموو داخۆیانی و ئاخڤتن و باسێن دناڤ كۆمبوونان دا و ڕێككەفتنان هنارتنا وی پارەی هاتە پاشئێخستن.
پێشەوا هەورامانی، پەیڤدارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ گوت» د ڤێ هەفتیێ دا شاندێ هەرێما كوردستانێ دێ چیتە بەغدا و ل ڕۆژا سێشەمبی حوكمەتا فیدرالی كۆمبوون هەیە، دخوازین بڕیارەكا ڤەبر و دوماهیێ ل دۆر ڤێ چەندێ بدەت و ئێدی فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ د نە ڕەحەتیێ دا نەمینن».
پەیڤدارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گوت ژی» د دەمێ بۆری دا نیەتا ڕۆهن یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هاتینە نیشاندان بۆ ڕێككەفتنێ و گەهشتن ب ئەنجامەكی ل گەل حوكمەتا فیدرالی. هیچ تشتەك ل سەر مە نەمایە كو ئەنجام بدەی، بەلێ هەكە ڕەوش ب ڤی جۆری بەردەوام بیت، ل بەرانبەر پێشێلكرنا مافێ دەستووریێ خەلكێ هەرێما كوردستانێ نەشێین بێ دەنگ بین».
پێشەوا هەورامانی باس ل وێ چەندێ ژی كر» بڕیاربوو ل هەفتیا بۆری گۆژمەیێ 700 ملیار دینارێن مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بهێنە بهنارتن و دەست ب بەلاڤكرنا مووچەیان بكەین، بەلێ جارەكادی بەرۆڤاژی هەموو داخۆیانی و ئاخڤتن و باسێن دناڤ كۆمبوونان و ڕێككەفتنان دا هنارتنا پارەی هاتە پاشئێخستن».

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ڕادگەهینیت: كابینەیا نوكە یا حوكمەتا ئیراقێ ژ هەموو حوكمەتێن پێشتر باشترە، هەروەسا دبێژیت: گەلەك بڕیار ب دلێ وێ حوكمەتێ نەبوون، بەلێ د بن فشارێن سیاسی دا دەركرینە.
سیپان شێروانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر سەرەدانا شاندێ هەرێما كوردستانێ بۆ بەغدا گوت» مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، لژنە و شاندێ هەرێما كوردستانێ ڕاسپارد، بەرپرسێن حوكمەتا ئیراقێ هەر داخوازیەك هەبیت، د دەمێ خوە دا بجهبینن و هیچ گومانەكێ بۆ ئەوان نەهێلن».
سیپان شێروانی گوت ژی» حوكمەتا هەرێمێ ب بێهنفرەهی و ئارامی مامەلە ل گەل بەرپرسێن حوكمەتا ئیراقێ كریە، بۆ وێ چەندێ ب شێوازەكێ دستووری ئەو باوەریا مە بدەستڤەبینن. ئەو هووربینیا كو ل دەمێ خوە هەردو دیوانێن چاڤدێریا هەرێمێ و فیدرالی ئەنجامدای ب باشی بڕێڤەچووی، ل گەلەك قۆناغان دا جهێ دەستخوەشیێ بوو ل دەف ئەوان، سوپاسیا حوكمەتا هەرێمێ كریە بەرامبەر وان پێزانینێن كو پێ هاتینە دان».
دیاركر» د ئیراقا نوو دا حوكمەت گەلەك لاوازتر بوویە ل بەرامبەر چەند ئالیەكێن سیاسی، یان ژی حوكمەتا ئیراقێ چەندین جاران ل بن كاریگەریا حزبێن سیاسی دا بوویە، دبیت گەلەك بڕیار هەبن ب دلێ حوكمەتا ئیراقێ نەبن، بەلێ ئالیێ سیاسی فشار كریە و قەبوول كریە، یان ژی هندەك جاران هندەك ژ وەزیران پێگیر نابن ب بڕیارێن سەرۆكایەتیا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ، یان پێگیرن ب ئەجندەیێن حزبێن خوە».
ڕۆهنكر ژی» كابینەیا نوكە یا حوكمەتا ئیراقێ، ب سەرۆكایەتیا محەمەد شیاع سودانی گەلەك باشترە ژ وان حوكمەتێن كو ل پێشتر هەبوون، حوكمەتا محەمەد شیاع سودانی حوكمەتەكا ڕژدە و ناخوازیت كێشەیێن هەلاویستی د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال دا بمینن، بەلێ كێشە حزب و ئالیێن سیاسی نە».

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ڕادگەهینیت، وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ یا پێگیر نینە ب ڕێككەفتنێ ل گەل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و بابەتێ مووچەی وەكو فشار دژی حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دهێتە بكارئینان.
شێروان دوبەردانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی گوت» وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ یا پێگیر نینە ب وێ ڕێككەفتنا كو د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ دا هاتیە كرن، ب گۆڕەی ڕێككەفتنێ پێدڤیە مەهانە 700 ملیار دینار وەكو قەر بۆ هەرێما كوردستانێ بهنێرن، تاكو قانوونا بودجەیا گشتی دهێتە بجهئینان و پشكا هەرێما كوردستانێ دهێتە هنارتن، نە هنارتنا وی گۆژمەیێ پارەی د دەمێ خوە دا ستەمە بەرامبەر هەرێما كوردستانێ دهێتە كرن».
شێروانی گوت ژی» هندەك ئالی دخوازن فشارێ ل سەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دروست بكەن، دەستێ هندەك ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ ژی تێدایە، ئەو گۆژمەیێ پارەی كو ڕێككەفتن ل سەر هاتیە كرن، پێدڤیە مەهانە ددەمێ خوە دا بۆ هەرێما كوردستانێ بهێتە هنارتن».
دوپاتكر ژی» ئەو فشارا ل سەر حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وپارتی دیموكراتی كوردستان دهێتە كرن دبیت پەیوەندی ب هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ و هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ ڤە هەبیت، ئەوێن كو هەڤپشكێن پارتی نە د حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا، بزاڤێ دكەن فشارێ بێخنە سەر حوكمەتێ وپارتی، بۆ وێ چەندێ موزایەدێ ب بابەتێ مووچەیێن فەرمانبەران بكەن».
ڕۆهنكر ژی» د كۆمبوونا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ دا بڕیار ل سەر وێ چەندێ هاتیە دان مەهانە 700 ملیار دینار بۆ هەرێما كوردستانێ بهێنە هنارتن، كو وەزیرێ دارایی ب خوە بەرهەڤی كۆمبوونێ بوو، پرسیار ئەوە بۆچی نوكە ڕێگرە ل هنارتنا پارەی بۆ هەرێما كوردستانێ، ئەڤە ژ بلی فشارا سیاسی ل سەر هەرێما كوردستانێ چ دیتر نینە».
دەربارەی هەلویستێ كوردان ل بەرامبەر ب سیاسیكرنا مووچە و بودجەیا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا، شێروان دوبەردانی دبێژیت» پێدڤیە كورد ل بەرامبەر بەغدا ئێك هەلویست بن و نابیت ئێدی یاری ب قوتێ خەلكێ هەرێما كوردستانێ بهێتە كرن».
سەبارەت كۆمبوونێن داهاتی یێن جڤاتا نوونەران، گوت» ل 9/11/2023 هەتا 9/1/2024 بێهنڤەدانا فەرمی یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ یە، بەلێ كۆمبوونێن شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا ئیراقێ ل سەر پرسێن گشتی دێ د بەردەوام بن».

چاڤدێرەكێ سیاسی دبێژیت، بۆ چارەسەركرنا كێشەیان د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێمێ و ئیراقێ دا بڕیارا بەغدا ل دەف هندەم ئالیێ سیاسی یە نەكو حوكمەتا ئیراقێ.
دانا جەزا چاڤدێرێ سیاسی و ئەندامێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ زێدەتر گوت» ل بەغدا بڕیار ل دەف حوكمەتا ئیراقێ نینە بۆ چارەسەركرنا كێشەیان، بەلكو بڕیار ل دەف ئالیێن سیاسی یێن ئیراقی یە، ب تایبەتی ئەو بڕیارێن گرێدای بابەتێن ستراتیژی یێن گرنگ، ئەو ئالیێن سیاسی ل پشت پەردێ حوكمەتا ئیراقێ ب ڕێڤە دبەن و ئەوان كاریگەری ل سەر هەر پرسەكا گرێدای ب بڕیارێ ڤە بیت هەیە، لەوما دڤێت پرسیارێ ژ وان بكەین ئایا وان نیازا چارەسەریا كێشەیان هەیە یان نە؟».
گوت ژی» نەشێین بێژین ل بەغدا نیازەكا سەدا سەد هەیە بۆ چارەسەركرنا كێشەیان، لەوما هەر دەمەكێ ل سەر چەند مەلەفان بگەهینە ڕێككەفتنێ ئەو مەلەفەكێ دی دبینن، ئەڤ چەندە ژی هەم دروستكرنا فشارێ یە ل سەر هەرێما كوردستانێ و هەم ژی مژوولكرنا جادەیێ یە، هەروەسا دخوازن بێژن كو ل بەغدا ب شێوەیەكێ مەركەزی بڕیارێ ددەن».
ئاماژەكر» نوكە ئیراق مەیدانەكا بەرهەڤكریە بۆ وێ چەندێ گەلەك وەلاتێن دەڤەرێ و یێن دی ژی كێشەیێن خوە بینن وێ مەیدانێ، ئەو بابەتێن ڕوو ب ڕوویێ هەرێما كوردستانێ دبن، پشكەك ژێ گرێدای ب وێ چەندێ كو ناكۆكی و بۆچوونێن جودا ل سەر دەستووری هەنە، كێشە ل سەر ماغان هەیە و تێكگەهشتن نینە بۆ بابەتێ فیدرالیەتێ ل ئیراقێ، هەڤدەم پەشێمان بوونەك هەیە ل دەف هندەك ئالیێن ئیراقێ كو ب دیتنا وان پێدڤی بوو ئیراق یا فیدرالی نەبا، بەلكو وەكو پێشتر مەركەزی با و هەرێما كوردستانێ وەكو پارێزگەهەكێ با، لەوما نوكە ڕێگریێ ل سوننەیان دكەن هەرێمەكا دی ل ئیراقێ دروست بكەن، هەروەسا دەستێوەردانەكا هەرێمایەتی ل ئیراقێ هەیە كو كار بۆ بەرژەوەندیێن خوە دكەن، دبیت بزاڤێن هندەك ئالیان بۆ وێ چەندێ بیت هەرێما كوردستانێ لاواز بكەن یان ڕێگرێ ل گەشەكرنا وێ بكەن».

عەزیز هەورامی:

نڤیسەرەكێ دیار یێ كوردستانا ڕۆژهەلات دبێژیت پاراستنا قەوارەیێ دەستووریێ هەرێما كوردستانێ و كاركرنا حزبان بۆ بەرژەوەندیا هەرێما كوردستانێ بەری بەرژەوەندیێن حزبی، بلا كارێ سەرەكی یێ ڤێ قۆناغێ بیت، هەروسا دیاردكەت: حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بوویە جهێ ئومێدا هەموو كوردان.
حامد عەبدولمەلیك عارف، بۆ ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ گوت» مە ل كوردستانا ڕۆژهەلات ئومێد ب هەرێما كوردستانێ هەیە و دخوازین یا سەركەفتی بیت».
دیاركر ژی» گەلەك گرنگە حزب و ئالیێن سیاسی ل هەرێما كوردستانێ پێكڤە كاربكەن و گەشێ ب حوكمەت و دەزگەهێن هەرێما كوردستانێ بدەن و ئەڤە دێ بیتە ئەگەرێ گەشەكرنا ڤێ هەرێمێ و پێدڤیە چو جاران هزر د دو هەرێمیێ دا نەهێتە كرن ژبەركو هەرێما كوردستانێ جهێ ئومێدا هەر كوردەكی یە».
ئاماژەكر» پێدڤیە ئالیێن سیاسی ل هەرێمێ پێگیر بن ب خواستا وەلاتیان د پاراستنا قەوارەیێ دەستووریێ هەرێما كوردستانێ دا كو ئومێدا 40 ملیۆن كوردایە، خەلك دخوازیت حوكمەتەكا ئێكگرتی ل هەرێمێ هەبیت كو حزب نەشێت پێگەهێ خوە ب سەر حوكمەتێ دا بلند بكەت».
هەروەسا دبێژیت» د دەستوورێ ئیراقێ دا هاتیە پێدڤیە هەرێما كوردستانێ یا سەربخوە بیت د وان دەستهەلاتێن هەین دا، دڤێت ئالیێن سیاسی ئاگەهدار بن و دەست ژ ئارمانجێن خوە یێن حزبی بەردەن و بۆ كوردستانەكا ئازاد كار بكەن تاكو بشێت خواستا گەلێ كورد بەرهەم بینیت، ئەوژی تاكە ڕێكە و وەلاتی ژی دێ پشتەڤانێن وێ بن ونابیت ئەو هزرە هەبیت هەرێما كوردستانێ جارەكادی بچیتە دبن دەستهەلاتا ئیراقێ دا».

ئەندامەکێ بەرێ یێ پەرلەمانێ تورکیا و سیاسەتمدارێ ناڤدار یێ باکورێ کوردستانێ راگەهاند، هەکە ل تورکیا زۆرداری ل کوردان نەهاتبا کرن و مافێن وان نەهاتبا بنپێکرن بێگومان دا رەوشا تورکیا گەلەک باشتر بیت، مخابن هەتا نها ژی دەستهەلاتدارێن تورکیا وانە ژ دیرۆکێ وەرنەگرتینە و ل سەر شاشیێن چەندین سالێن بۆری د رژدن و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی رەوشا تورکیا هەر رۆژ خرابتر لێ دهێت.

ئەحمەد تورک سیاسەتمەدارێ ناڤدارێ کورد و ئەندامێ بەرێ یێ پەرلەمانێ تورکیا راگەهاند، ب سالانە ل تورکیا و وەلاتێن دی یێن رۆژهەلاتا ناڤین زۆرداری ل گەلێ کورد دهێتە کرن، مافێ کوردان دهێتە بنپێکرن و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی نە ل تورکیا و نە ژی ل وەلاتێن دی یێن رۆژهەلاتا ناڤین ئارامی نینە، هەردەم ئالۆزی هەنە، مخابن بەرپرسێن تورکیا هەتا نها ژی وەکو پێدڤی وانە ژ دیرۆکێ وەرنەگرتینە، هێشتا ژی دخوازن ب تەپەسەرکرنێ و ژناڤبرنا ل گۆر خوە پرسا کوردی چارەسەر بکەن، لێ دیرۆکێ سەلماندیە کورد ژناڤ ناچن و هەتا نها ژی کورد بۆ بدەستڤەئینانا مافێن خوە خەباتێ دکەن، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دەم یێ هاتی بەرپرسێن تورکیا ب رەنگەکێ راست سەرەدەریێ ل گەل کوردان بکەن، دڤێت کورد ژی وەکو هەموو گەلێن دی یێن رۆژهەلاتا ناڤین و جیهانێ بگەهنە مافێن خوە.
ناڤهاتی د پشکەکا د یا داخۆیانیا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، ژ بەر شەری و ئالۆزیێن چەندین سالێن بۆری زیانێن گەلەک مەزن ژی گەهشتینە تورکیا، مە بەری نها ژی گەلەک جاران دیار کریە، کو ب شەری و کوشتنێ چو پرسەک ناهێتە چارەسەرکرن، مخابن نها دەستهەلاتا ئاکپارتیێ جارەکا دی دڤێت ب شەری و کوشتنێ کوردان ژناڤ ببەت، لێ ئەو ژی باش دزانن د بزاڤێن خوە دا سەرکەفتی نابن، دڤێت ب رەنگەکێ زانستی و ل گۆر راستیا نها یا جیهانێ پرسا کوردی ل تورکیا بهێتە چارەسەرکرن، دڤێت کورد ژی بگەهنە مافێن خوە یین رەوا و گۆت: (مخابن نها وەسا لێ هاتیە دەمێ تو بەحسێ ئاشتیێ دکەی دێ سکالا ل سەر تە هێنە تۆمار کرن، ل وەلاتەکێ ئاشتی وەکو تاوان بهێتە دیتن بێگومان رەوش باش نابیت، پێدڤیا تورکیا ب ئاشتیێ و دیموکراسیێ هەیە، تورکیا نەچارە خوە بگوهۆڕیت، ب سالانە ئەم دبێژین ب شەری و کوشتنێ نابیت، دڤێت تورکیا خوە نێزیکی ئۆرۆپا بکەت دا پێش بکەڤیت، مخابن یێن نها تورکیا برێڤە دبەن تنێ هزرا بەرژەوەندیێن خوە دکەن و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی رۆژ ب رۆژێ رەوشا سیاسی، ئابووری، جڤاکی و ژیانێ ل تورکیا خرابتر بوویە).
سیاسەتمەدارێ کورد ئەو یەک ژی دیار کر، دڤێت هەموو کەس بزانن هەکە پرسا کوردی ل تورکیا بهێتە چارەسەرکرن دێ تورکیا گەلەک بهێز کەڤیت، دەمێ پرسا کوردی ل تورکیا بهێتە چارەسەرکرن دێ رەوشا ناڤخوەیی یا تورکیا ئارام بیت، ئەو پارێن نها بۆ شەری دهێتە مەزاختن هەکە بۆ ئاڤەدانیێ بهێتە مەزاختن دێ تورکیا د چەند سالان دا بیتە ئێک ژ وەلاتێن هەری پێشکەفتی و خوەش بۆ ژیانێ ل دەڤەرێ و هەتا ل جیهانێ ژی، ژ بەر ڤێ یەکێ ئەم دبێژین شەر چارەسەری نینە و دڤێت ب رێیا دانوستاندنان و ئاشتیێ پرسا کورد ل تورکیا بهێتە چارەسەرکرن.
ئەحمەد تورک د دووماهیا ئاخڤتنا خوە دا داخواز ژ دەستهەلاتا نها یا تورکیا ژی کر، دەست ب قۆناغەکا نوو یا ئاشتیێ ل گەل کوردان بکەت، چونکی نها پتر ژ هەر دەمەکێ پێدڤیا تورکیا ب ئاشتیێ هەیە و خەلکێ تورکیا ژی دخوازن ئێدی شەرێ نها بهێتە راگرتن.