دهۆك، لەزگین جوقی

رێڤەبەرێ نەخۆشخانا ئومێد یا پەنجەشێرێ ل پارێزگەها دهۆكێ راگەهاند، نێزیكی 20% پتر نەخۆشیێن پەنجەشێرێ ل پارێزگەها نەینەوا قەستا دهۆكێ دكەن بۆ وەرگرتنا چارەسەرێ و نزیكێ 10% ژ نەخۆشان خەلكێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ نە و گەلەك نەخۆشیێن پەنجەشێرێ ژ بەغدا وتكریت و تەلەعفەر قەستا پارێزگەها دهۆكێ دكەن بۆ وەرگرتنا چارەسەریێ كۆ ب شێوەیەكێ گشتی هژمارا نەخۆشیێن چارەسەردبن گەلەك پترە ژ وان نەخۆشێن گیانێ خۆ ژ دەست ددەن.

د. چەكدار ئەحمەد، رێڤەبەرێ نەخۆشخانا ئومێد یا پەنجەشێرێ ل پارێزگەها دهۆكێ گۆت: هەمی نشتەرگەریێن پەنچەشێرێ بێ بەرامبەرن ل سەر ئەركێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ ب تایبەت سەندوقا پەنچەشێرێ بۆ نەخۆشان دێ هێنە كرن و هندەك جاران بۆ ئێك كەسێ نەخۆش ب تنێ ئێك قورجا پەنجەشێرێ دگەهتە پتر ژ 10هزار دولاران كۆ جورعەیێن كیمیاوی دگرانن، لێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ بێ بەرامبەر بۆ نەخۆشان دابین دكەت.
زێدەتر گۆت: پشتی نەخۆشخانەكا تایبەت ب ناڤێ نەخۆشخانا ئومێد ل دهۆكێ كەڤتیە د خزمەتا نەخۆشێن پەنجەشێرێ دا ب شێوەیەكێ گەلەك باشتر خزمەتا نەخۆشان دێ هێنە كرن ژ وان خزمەتان ژێ هەر نەخۆشەكێ ژوورەكا تایبەت بۆ وەرگرتنا چارەسەریێ هەیە و پتر چاڤدێریا نەخۆشان دێ هێتە كرن، نوكە هژمارا تەختان هاتیە زێدەكرن و150 تەخت بۆ نڤاندنا نەخۆشیێن پەنجەشێرێ هەنە هەروەسا هەمی جورین پشكنینان و ئامێرین تایبەت تیشكی و میفراس و سونار دناڤ نەخۆشخانێ دا هەنە وبەردەوام خزمەتا نەخۆشان دكەین.
تەكەز كر: نوكە ل دهۆكێ پشكەكا نوی هاتینە ڤەكرن بۆ وان نەخۆشیێن بۆ دەمێ چەند دەمژمێران دناڤ نەخۆشخانێ دا مینن بۆ وەرگرتنا قورجا پەنجەشێرێ نەخۆشخانا پەنجەشێرێ ل پارێزگەها دهۆكێ هەمی بوویە سیستەم ب باشترین شێوە خزمەتا نەخۆشیێن پەنجەشێرێ دكەن.

د. مجید حسێن دۆسکی، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن دل و هناڤا دیارکر کو هەر کەسەکێ ئاسایی فشاڕەکا خوینێ یا هەی و گۆت: فشارا سەری 10-14 نورمالە و یا بنی ژی 6-9ێ یە و هەکە یێ سەری ژ 14 و یێ بنی ژ 9ێ دەربازبوون ئەم هینگی دبێژین وی کەسی نەخۆشیا فشارا خوینێ یا هەی.
ل دۆر ئەگەرێن بلندبوونا فشارا خوینێ، د. مجید حسێن دۆسکی دیارکر، 90% بێ ئەگەرە، بەلێ هندەک فاکتەر هەنە کو فشارا خوینێ بلند دکەن، ژوانژی، قەلەویا زکی، خوارنا زێدە ب خوێ و ب دوهن و چەوری دگەل جگارەکێشان و دانعەمربوون و هەروەسا قنێتی ژی کارتێکرنەکا زێدە هەیە و ل دۆر نیشانێن بلندبوونا فشارا خوینێ دیارکر کو 90% یێن تووشی فشاڕا خوینێ دبن چ نیشان ل دەف پەیدانابن و کەسەکێ نورمالە، بەلێ دەمێ ئەم فشارا وی یا خوینێ دگرین دێ بینین یا بلندبووی و کێم نەخۆش هەستپێ دکەن کو سەرێ وان دئێشیت ب تایبەت رەخێ پاتکا وی و هندەک جارا رەنگە هەست ب گێژبوونێ و بێهێزیێ دکەن، بەلێ ئەڤە یا کێمە، لەورا ب رەنگەکێ گشتی بلندبوونا فشارا خوینێ ل دەف زەلامان پترە ژ ژنان.
و گۆت: ژبەرکو نەخۆشی چ نیشان نینن و کەسەکێ نورمالە و دێ هێت دێ فشارا وی گرین گەلەک یا بلندبووی و ل سەر گۆلچیسکێن وی و چاڤی و سینگی و دلی یا شوولکری و رەنگە ژئەگەرێ وان سەربارکا نەخۆش ژیانا خوە ژ دەست بدەت، لەورا دبێژنێ “ بکوژێ بێدەنگ”.
د. مجید دیارکر، پتریا نەخۆشێن فشارا خوینێ هەی دشێن رۆژیان بگرن و رۆژی هاریکارە فشارا وان یا خوینێ پتر بهێتە کونترولکرن، چونکو ئەم دبێژینە نەخۆشی پارێزێ بکە و رۆژیگرتن پ خوەژی پارێزە ژ خوێ و دوهنی و گۆت: رەنگە کێم نەحۆش هەبن نەشێن بگرن، بو نموونە هەکە نەخۆشەک هەبیت و دەمێ حەبکا وی ب سەرڤەبجیت فشارا وی گەلەک بلندببیت، دڤێت بخۆت، یان هەکە سەربارک بۆ چێببن بو نموونە، هەکە کارتێکرن ل گۆلچیسکا وی کربیت، یان لاوازبوونا دڵی ل دەڤ پەیداکربیت، یانژی دەرمانێن وی گەلەک بن و هەر چەند سعەتەکا بخۆت داکو کارتێکرن لێ نەبیت، ئەڤەژی هەر نەخۆشەک جودایە ژ ئێکێ دی و نۆشدار دێ بڕیارێ ل سەردەت.
دیارکر ژی، هەکە نەخۆشەکی دیت سەرئێشانەکا زێدە ل دەف پەیدابوو، یان دیتنا وی تێکچوو، یان گێژبوون و بێهنتەنگبوون و دلقوتانەکا زێدە ل دەف پەیدابوون باشترە سەرەدانا نۆشداری بکەت.
ل دۆر وەرگرتنا چارەسەریێ ل رەمەزانێ، د.مجید دیارکر، دەرمان دگەل پاشیڤێ و فتارێ پێدڤیە بهێنەخوارن، بەلێ هەکە دەرمانێن ئینانا دەستئاڤێ وەردگریت، باشترە دگەل فتارێ بن، چونکو پشتی هینگی دێ شێت ئاڤێ ڤەخۆت، بەلێ هەکە دگەل پاشیڤێ خوارن و گەلەک دەستئاڤا وی هات، نەشێت ئاڤێ ڤەخۆت و دێ تووشی هشکبوونێ بیت.

- زانایان ئەو ڤاكسینە ل سەر مشكێن تاقیگەهێ تاقی كریە.
– گەهشتینە وێ ئەنجامێ كو ڤی ڤاكسین شیایە پاراستنەكا گەلەك باش بۆ سیهان پەیدا بكەت.
– بكارئینانا ڤی جۆرێ ڤاكسینی ل سەر مرۆڤی، ب وێ واتێ دهێت كو ب تنێ ب ئێك ڤاكسین و بۆ ئێك جار، دێ خۆ ژ چەندین پەتا و نەخۆشیێن زڤستانێ و وەرزی سەرمایێ پارێزی.
– ڤاكسینەكێ جیهانییە دژی وان مەترسیێن دكەڤنە سەر سیستەمێ هەناسەدانێ؛ وەسا هزربكە كو سپرایەكێ دفنێ یە و بكارئینانا وی د مەهێن پایزێ دا، دێ تە ژ هەمی جۆرێن ڤایرۆسێن كۆئەندامێ هەناسەدانێ دوور ئێخیت.