تارق عەبدال

نەبوونا درامایێن ب زمانێ كوردی، بەرێ چەندین كۆمپانیا دایە كارێ دوبلاژێ و تا راددەیەكی ئەڤە پێنگاڤەكا باشە ژبۆ تێركرنا چاڤێن بینەری و دھەمان دەمدا بۆ تژیكرنا وێ ڤالاھیا ھەی د پەخشێ تیڤیێن مەدا، كو درامایێ و فلمی نە بتنێ ل ناڤ كومەلگەھێ مەیێ كوردی، بەلكو ل سەرانسەری جیھانێ رۆلێ خوە و كاریگەریا خوە ھەیە و لێ لڤێرە پرسیارەك دھێت ئایا ئەو دوبلاژا دھێتەكرن یا دروستە یان نە؟ پرسارەكا دی ژی، ئایا ئەو دراما و فلمێن دھێنە دوبلاجكرن دكەڤنە بن چاڤدێریێ؟ جارێ دوبلاژ كارەكێ رەوایە و نە بتنێ ل ھەرێما مە بەلكو ل سەرانسەری جیھانێ كارەكێ رێ پێدایە و لێ یا جھێ پسیاری ئەوە كانێ ئەو دوبلاژا دھێتەكرنێ چەند یا دروستە و ب زانستیانە دھێتەكرنێ، ئەز بخوە دگەلدا نینم و ئەز یێ ژێ رازی ژی نینم، لێ مە ژڤێ زێدەتر ژی پێ چێنابیت، ژبەركو ل جیھانێ ھەمیێ ھوسانە، ئەڤە كارێن تایبەتن و كومپانیێن ئەھلی بڤێ چەندێ رادبن و دەما كار دبیتە بازرگانی ھینگێ سەرمایەداری قازانجێ خوە دڤێت و ئایا ئەگەر بینەرێن درامایێ بخوە دكێم بن و ریكلام دكێم بن، دێ كەنگی پارەكێ باش بۆ ڤان جورە درامایان ھێتە تەرخانكرنێ، پێنەڤێت ھینگێ كۆمپانی دێ ل دووڤ دو تشتان گەریت، ئێك ئەرزانیا كرینا درامایان و پەیداكرنا دوبلاژكەران ب بھایەكێ ئەرزان و ئەڤە ھەردوو ژی ئەگەرن كو كارەكێ باش نەھێتەكرنێ یان ل دووڤ خواستەكا بینەری بخوە ژی نەبیت، ئەگەر مە بڤێت دوبلاژەکا باشتر بھێتەكرنێ ، لێ یا دروست ئەوە سازیێن رەوشەنبیری و ھونەری دەست دڤێ دوبلاژکرنێ دا ھەبیت، لێ نە رامان ژێ ئەو بیت ئەو ژی ببنە بەشەك ل سەر وەرگرتنا پارەی، كو ئەڤ درامایە یان ئەڤ كارێ ھونەری گرانتر راوەستیت ل سەر سەرمایەداری، بۆ نموونە ئەو دشێین برێكا رێنمایێن خوە و شیرەتێن خوە د ھاریكار بن، لایەنێ رەوشەنبیری دشێت ل سەر تێكستی و وەرگێرانێ رابیت و یێ ھونەری ل سەر ئەدائێ و ژێگرتنا بەرھەمی و د كەتوارێ مە یێ كوردی دا، ھەبوونا زاراڤێن جودا و نەبوونا عەقلیەتا ریكلامكرنێ، بەرێخوەدانا ڤان كارێن ھونەری دێ یا كێم بیت، لێ ئەگەر ئەڤ سازیێن ھەنێ ژی ببنە بەشەك ژڤێ چەندێ، ئەز باوەر دكەم دێ تشتەكێ باش و سەرنج راكێش ھێتەكرنێ كو خزمەتا كەلتور و داب و نەریتێن كوردی بكەت و دھەمان دەمدا خزمەتا زمانی و بینەری ژی بكەت».
ژلایەری دیڤە دسەردمێ جیھانگێری و گلوبالیزمێ دا کو تەکنولوژیا و ئەنترنێتێ و ئەی ئای، رولەکێ گرنگ دبینت دوبلاژكرنا فلمان دان ، دنوكەدا چەندین مالپەرێن تایبەت یێن نیشاندانا فلم و درامایان یێن ھەین و بینەر دشێت ب كەیفا خوە لێ بنێریت و چ زمانێ بڤێت، بتنێ دێ كلیكا زمان گوھۆرینێ لێدەت و ئەڤە ژی پێنگاڤەكە ل سەرانسەری جیھانێ یا بەردەستە، راستە ئەو مالپەرێن ھەنێ ب پارەنە، لێ ئەز باوەردكەم دێ ھێشتا گوھورین پەیدا بن و لێ مخابن بتنێ زمانێ كوردی نینە و ئەگەر ھەبیت ژی زێدەتر شێوەزارێ سورانییە و رەنگە بۆ ھندەك بینەران یا خوەش بیت، لێ ئەم ژی دڤێت بۆ زمانێ خوە كاری بكەین و ڤێ ڤالاتیێ پر بكەین ، یا گرنگ ئەوە ئەم بشێین خوە دگەل کەتوارێ ھەی ب گونجینین ، بەلێ دڤێت ب شێوەیەکێ درست و عەقلانە ئەم سەرەدەریێ دگەل جیھانا ئەڤرو دا بکەین و مفاو قازانجێ ژێ وەرگرین نەکو بەروڤاژی ئەم زیان و خسارەتیێ ژێ بینین.

تارق عەبدال

هندەك مرۆڤان سروشتێ وان ب ڤی رەنگی یە، چەند تو حەزژێ بكەی و گرنگیێ پێ بدەی و چەند بۆ وان بكەی و چەند خۆ بۆ وان كێم بكەی، هەر دێ چن، چ ئەڤرۆ بیت یان سبەهی بیت. ئەڤجا بهێلە ئەو كەسێن هەنێ ب ئاگرێ خۆڤە ئەڤرۆ ل بەهشتا دلێ تە دەركەڤن و بچنە د ناڤ دۆزەخێ دا.
فێربە ئەو مرۆڤێن ب حەزژێكرنا تە و گرنگیدانا تە و ب هەبوونا تە بێزار و دل تەنگ دبیت، تو چ منەتا لێ نەكە، چونكی تو ل هەر كەسەكی نێزیكتری و باشتری گرنگیێ بدەیە خۆ. ئەز د وێ باوەریێ دا مە، د ناڤ جڤاكا مەدا ئەڤ جۆرە مرۆڤە گەلەك هەنە، لێ ل ڤێرە بابەت دبیتە دو چق، یا ئێكێ ئەوە جۆرەكێ ڤان مرۆڤان حەز ژ تە دكەت و گرنگیێ ب تە ددەت، ژبەر زەنگیا تە و پلەو پایەیا تە، لەورا دێ بینی هەر گاڤا تو كەتی دێ زانی كانێ هەڤالێن تە كینە.
(دكتور ئیبراهیم فەقی) دبێژیت: دەما مرۆڤ مەزن دبیت دێ هەڤالێن تە زانن تو كی، بەلێ ئەگەر تو كەتی دێ تو زانی كا هەڤالێن تە كینە! یا دوێ ژی ئەوە هندەك مرۆڤ نەژ هەژی وێ گرنگیدان و حەژێكرنێ نە یا تو پێدەی، ئەوژی چاوا دیار دبیت دەمێ تو دبینی تو هەر یێ گرنگیێ دەیێ و ئەو كەس بەروڤاژی وێ گاڤێ هەوجە ناكەت تو هند خو پێڤە ماندی بكەی، هند خۆ بشكێنی ژبۆ هندی ئەو قەدرێ وێ ڤیان و گرنگیا تە نەزانیت، هەر تشتێ بهایێ وی پێ بدەو نەزێدەتر.
بزانە ئەو كەسێ ژبەر مال و سامان و پۆستێ تە گرنگیێ ددەتە تە و حەزژتە بكەت، بلا ل دەف تە یەقین بیت هەر گاڤا ئێك ژ وان تە ژ دەست دا دێ وی دەمی بینی، وەكی ڤێ گۆتنا مەزنان ئەوا دبێژیت (كەس برایێ كەتی نینە و هەڤالێ پاری ناهێتە هاری).
بلا تە چەند خزمەت یان كاروكریارێن باش ئەنجامدا بن، دەما تو هەلنگڤتی ئێكسەر دێ ژ (ئەزبەنی) بیە (بەنی) ئەڤجا هشیاربن كەسێن ژ هەژی و خۆدان بەگراوەندەكێ زانست و مەعریفی و دلسۆز و خودان وژدان بكەنە ئەزبەنی و بەربرس، دا ئەوژی كەسێن مینا خوە بدانیتە جهێن ژ هەژی، ئەگەر نە دێ رۆژ ب رۆژ حال و باردۆخێ مە خرابتر بیت.

تارق عەبدال

ل پال ھەمی سیکتەرێن دی ێین ژیانێ دا ئەڤرو دا ل جیھانێ ب گشتی گرنگی و پێدانەکا مەزن دایە بیاڤێ وەرزشێ ب تایبەتی فوتبۆلێ کو ب یارییەکا جەماوەری دھێنە نیاسین، لەورا ژی ل سەرانسەری جیھانێ پرانیا وەلاتان حەز دکەن هەلبژارتی و یانەیێن وان ب سەرکەڤن و ناسناڤا ب دەستخوڤە بینن وەکی قارەمانیێن کۆپا جیھانی و فدراسیۆنا ئۆرۆپا و ئەمریکا ئاسیا و .. ھتد، دیسان یانەیێن وان ژی ب ھەمان شێوە سەرکەڤتی بن، ب خۆش بەختانە ل کوردستانێ ژی ب تایبەتی ل ڤان چەند سالێن دووماھیێ دا گرنگیەکا مەزن دایە وەرزشێ ب گشتی و فوتبۆلێ ب تایبەتی ،دەرئەنجامێ ڤێ ڤێ چەندێ ژی ئەڤرو ئەم دبینین کو ل خولا ئیراقێ ھەر چار یانەیێن دھوک، نەوروز، زاخو و ھەولێر ھەڤرکییا ب دەستڤەئینانا خولا ئیراقێ دا کرن کو پشتی ب دووماهی هاتنا خولا ستێرێن ئیراقێ یانەیا زاخۆ ل رێزا سیێ هات و یانەیا دھۆک ل رێزا حەفتێ و ھەولێر دوازدێ و نەورۆز ل رێزا  نەھێ هات، ھەر ئەڤە بوویە ئەکەرێ ھندێ کو دەمێ یاریێن یانەیێن کوردستانێ دھێنە کرن جەماوەرکێ ئێکجار مەزن ل یاریگەھان ئامادە دبن ژبو پشتەڤانیا یانەیێن خوە ئەڤە دەمەکی دایە کو ھەمبەری وان دەما یاریێن دی یێن یانەیێن ئیراقێ د خولا ستێرێن ئیراقێ دا تۆ سێکا وی جەماوەری نابینی و ھندەک یاریان خۆ کەسەک ژی ئامادە نابیتن بەلکو گەلەک یانەیێن مەزن یێن ئیراقێ ھەین و خودان دیرۆکا کەڤن و چەندین ناسناڤ ھەنە لێ خەلکێ بەڕھەڤ نینە بچیتە پێش یاریین وان، ئەوا ئەڤرو ئەم دیاریگەھێن یانەیێن کوردستانێ دبینین جھێ دلخوەشیا مە ھەمیانە کو ھەمی پەلۆکێن یاریگەهێن مە تژی دبن  ژجەماوەری بگرە ژ کەسێن دانەعەمر و ژن زارووک و گەنج ھەمی پێکڤە پشتەڤانیا یانەیا خۆ دکەن ئەڤە ژی دبیتە جوانترین کەڤال، تشتێ ھەر دلخوشکەر کو دیرۆکا وەزرشا ئیراقێ دا رێ نە دایە کو دو یانەیێن ئێک پارێزگەھ بگەھنە یارییا دووماھیا قارەمانییا کۆبا ئیراقێ کو نوونەراتییا کوردستانێ دکەن ئەڤە ژی جھێ سەربلندی و سەرفەرازیێ یە بو ھەر تاکێ کورد، دڤێرە دا راستە یانەیا دھۆک  سەرکەفت و ناسناڤێ کۆبا ئیراقێ ب دەستخوڤە ئینا لێ ب دیتنا من دڤێ یاریێ دا کوردستان ب سەرکەفت ژبەر کو ئەم دزانین د ھەر یاری و بەریکانەکێ دا دێ ئێک ب سەرکەفتیت، لێ دڤێ یاریێ دا ھەردو یانەیێن دھۆک و زاخۆ د دیروکێ دا و د ناڤ دلێ مەدا ھەردو د سەرکەفتی نە ژبەر کو ئەو شیان ل پایتەختا ئیراقێ بەغدا ناڤ و دەنگیا وەرزشا کوردستانێ بلند بکەن وێنەکێ جوان و گیانەکێ وەرزشیانە ب رەوشتەکێ کوردپەروەرانە نیشا ھەمی ئیراقیان بدەن کو ئەم کورد دھەر تشتەکی دا پێشەنگین ھیڤییا مە ئەوە ھەر ھوسا یانەیێن بشێن سەرکەفتان ب دەستخوڤە بینن و جەماوەری مەژی ھەر بڤێ روحیەتێ ب گیانەکێ وەرزشی یێن بەرانبەری خو مەندەھوش کەن

تارق عەبدال

ھەلبەتە پشتی چوونا راھێنەر مەسعوود میرالی و ھاتنا راھێنەر ئەمیر ئەزرەفشان یانەیا دھۆکێ تووشی چەندین شکەستنا بوو ئێدی کار گەھشتە وی رادەی کو پشتەڤانێن وێ وەکی جاران ل یاریگەھێ ئامادە نە دبوون ئەڤەژی بو ئەگەرێ ھندێ ئێدی کارگێریا یانەیا دھۆک ھزر دبەدیلەکی دا کر ئەوژی ئینانا راھێنەری کورێ باژێرێ دھۆکێ سلێمان رەمەزان کو بەری نوکە شین تبلێن وی ل یانەیا دھۆکێ دیار بوون، پشتی وی ئەرکێ راھێنەریا یانەیا دھۆکێ وەرگریت یانەیا دھوک ھەم وەک یاریزان و پشتەڤان و ئەز باوەرم کارگێریا یانێ ژی ل گوپیتکا بێزاریێ بوون، لێ پشتی ھاتنا راھێنەرێ خودان شیان سلێمان رەمەزان ئێدی شیا دو یاریان لدیف ئێک سەرکەفتنێ بینت و دلێ جەماوەر و پشتەڤانێن یانا خوش کەتن جارەکی دی جەماوەرێ یانەیا دھوکێ ئاشتبووڤە وەکی جاران ب حەماسەت و مورالەکا بلند یاریگەھێ دئامادەبوون و دیسان مال و گەرەکێن دھوکێ ژی دەنگێ پشتەڤان و جەماوەرێ دھوکێ ب کەیف خوشی ڤە بلند بوونە ڤە، ئەم ب ھیڤی نە ئێدی لسەر دەستێ راھێنەر سلێمان رەمەزان یانەیا دھۆکێ دێ سەرکەفتن لدیف سەرکەفتنێ ئینیت دێ جارەکا دی وەکی جاران ئەلھویێن زەر و شین ل ئەسمانێ دھوکا رەنگین بلند بنەڤە ژبەرکو پشتەڤان و جەماوەرێ دھوکێ دھەردەم و دھەر کاودانەکی دا پشتەڤانێن بەردەوام یێن یانا خو بوینە ھەر ئەڤ چەندە ژی بویە ئەگەرێ ھندێ کو یانەیا دھۆک جارەکا دی ب ھێز رابیتە لسەر پێت خوە، مە باوەری و ئومێدەکا مەزن یا ب شیانێن راھێنەر سلێمان رەمەزان ھەی دێ شێت بیتە فریادرەسێ یانەیا دھوک ژبۆ دەستڤەئینا کۆپا ئیراقێ و دەستکەفتێن مەزنتر ب ئانەھیا خودێ بو یانا دھۆکێ.

تارق عەبدال

پرسا ژینگەهێ د سەردەمێ نوكە دا بوویە ئێك ژ بابەتێن هەر گرنگێن رۆژەڤا جیهانی، هەر وەلاتەك هەول ددەت ب رێك و شێوازێن جودا ژینگەها خۆ بپارێزیت و بەرە ب پێشڤە ببەت، ئەگەر بهێین ئاماژە ب ژینگەها كوردستانێ بدەین، كو كوردستان خودان سروشت و ژینگەهەكا گەلەكا جوان و دلڤەكەرە ژبەركو كەش و سەقایێ وێ بۆ هەر چار وەرزان یێ گونجایە كو خەلك قەست بكەتێ ل وەرزێ هاڤینێ چەندین جهێن گەشتیاری یێن ب ناڤودەنگ هەنە و ل گەل وێ چەندێ ژی چەندین جهێن كەڤنار و دیرۆكی هەنە و وەرزێن زڤستانێ ژی گەلەك دەڤەرێن كوردستانێ ژ ئەگەرێ بارینا بەفرەكا زۆر خەلك ل ناڤەراست و باشۆرێ ئیراقێ دهێنە كوردستانێ، ب دیتنا دیمەنێن جوان ئەڤ هەمی ژی دبنە ژێدەركێ ئابۆری ب خەلكێ كوردستانێ و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گرنگیەكا مەزن دایە بیاڤێ گەشتیاری و زەمینە خۆشكریە بۆ خودانێن ڤان جهێن گەشیتاری، ئەڤە ژی جهێ خۆش حالیێ یە و زێدەباری رێكخستنا فیستەڤالێن گەشتیاری ل كوردستانێ، بەلێ یا من مەبەست پێ د ڤێ نڤیسینێ دا ئەوە ئەز زێدەتر ئاماژە ژینگەها كوردستانێ بدەم هەر وەكی مە د سەری دا ئاماژە ب گرنگ و كەش و سەقایێ كوردستانێ كری، ل وەرزێ بهارێ پڕانیا خەلكێ كوردستانێ ژبۆ بۆراندنا دەمێن خۆش قەستكەنە ناڤ سروشتی ب مخابنی ڤە هێشتا هندەك ژخەلكێ مە فێر نەبوویە جه و ژینگەها خۆ پاڤژ راگرن زۆر بێ وژدانانە سەرەدەریێ ل گەل ژینگەهێ دكەن، بۆ نموونە وەكی پیسكرن و برینا داران هێلانا بەرمایكێن خۆ هەر چەندە ژئەگەرێ بەردەوام كو سالانە ژ لایەنێن پەیوەندیدار ڤە رێكخراوێن ژینگەهی و راگەهاندنێ و ژ ئالێ مەلایێن ئاینی و مینبەرێن مزگەفتا ڤە خەلك دهێتە هشیاركرن، بەلێ هەر هندەك هێشتا رەفتارەكا نەشایستە ل گەل ژینگەهێ دكەن، خەلك و هەڤوەلاتێن مە یێن خۆشتڤی بلا هەر ژ مە هزر بكەت، ئەو جهێ ئەم دچینێ ب مالا خۆ دابنیت كو چاوا ئەم مالا خۆ پاڤژ دكەین و چاڤێ خۆ ددەینێ، ئاها هۆسا ژینگەها خۆ ژی پاقژ راگرین دا كوردستان و ژینگەها مە هەر یا ب خەمل و جوان بیت، ژبەركو ئەڤ ژینگەه و سروشتە نعمەتەكە خودایێ مەزن دایە مە دا ئەم هەمی پێكڤە ژینگەه و سروشتێ خۆ بپارێزین هەر ئێك ژ مە بەرپرسیارە بەرانبەری پاراستن و چاڤدێری و پاڤژییا ژینگەه و سروشتێ خۆ، بلا ئێدی ئەم فێری وێ چەندێ بین نەبەس ئەركێ سازی و لایەنێن پەیوەندار و حوكمەتێ یە، بەلكو ئەرك و وەززیفێ مە هەمیانە نەبێژە من شۆلەژێ نینە یان ئەڤە نەكارێ منە بەلكو ئەركێ مە هەمیانە ئەم ژینگەها خۆ بپارێزین دا بهاڕا مە هەردەم یا ب خەمل و رەوش بیت دا ئەم هەمی پێكڤە بینە پارێزڤانێن ژینگەهێ.

تارق عەبدال

خودایێ مەزن مرۆڤ ب شێوەیەكێ جوان ئافراندی یە ئەگەر تێبنی بكەی ژ جەستەی مرۆڤی لسەرێ مرۆڤی تەماشە بكەی كا چاوا دروست بوویە ئەوژی ژ دوو گوه و دەڤەكن، ئەڤە ژی وێ چەندێ دیاردكەت و نیشا مەددەت دڤێت تو زێدەتر گوهگر بی ژهندێ كو ئاخفتن كەر بی ب مخابنی ڤە د جڤاكا مە دا گرنگی و پیتەكێ مەزن دەنە وان مرۆڤێن زێدەتر دئاخڤن ژ یێن گوهگر، د ڤێرە دا كو چاوا ئەم فێری هونەرێ ئاخفتنێ دبین دڤێت پێشتر و دو هندە ئەم خۆ فێری هونەرێ گوهگرتنێ بكەین، گەلەك جاران ل كوردەواریا مەدا مرۆڤێن مەزن سەرەو خودان ئەزموون دەما دئاخفن لسەر بابەتێن جڤاكی یان چیرۆك و سەرهاتی و ئامۆژگاری یان هەر بابەتەك با، ئەو كەسێن د وێ جڤاتێ دا دئامادەبوون هەمیان گوهداریا ئاخفتنێن وی دكرن تا ب دوماهیك دهات ئەو پەیاما ڤیای بگەهینیت، ئێكی ژی ئاخفتنا وی نە دبڕی، لێ د نوكەدا بەروڤاژی یە بەلكو گەلەك جاران ئەم دبینین كەسەكێ دئاخڤیت و بەحسێ بۆیەرەكێ یان بابەتەكێ جڤاكی دكەت یان حەتا كۆر و سمینارێن ئەدەبی و رەوشەنبیری دێ بینی دو یێن دگەل ئێك و دو دئاخڤن و یان هندەكێن ب تەلەفوونێ ڤە مژویلن گوهداریا وی كەسی ناكەن یێ دئاخڤت، یا ژ هەمیێ خرابتر ئەوە هێشتا ئەو ئاخفتنا خۆ خلاس نەبووی دێ پیكڤە خۆ ل بەر دەڤێ وی دەن و هەر ئێك دێ تشتەكی بێژیت ئەڤ چەندە ب تایبەتی ل جڤاتێن مللی رویددەت، تو دزانی گەلەكا كرێتە تو ئاخفتنا ئێكی بهێلیە د گەویا وی ڕا، ودەرفەتێ نەدەیێ حەتا ئاخفتنا خۆ خلاس دكەت و ژلایەكی دیڤە دێ بینی كەسەك یێ بەحسێ بابەتەكێ گرنگ و هەستیار دكەت، ل ڤێرە دا بێی ئەو كەسێن حازر گوهداریێ لێ بكەن بهێلن حەتا ئاخفتنا خۆ تەمام بكەت كا مەرەما یێ بەرانبەر چیە دێ هند بینی ئێكی ئاخفتنا وی بری گۆتێ هۆسا نینە، بەلكو ب ڤی رەنگی یە بەلێ گەلەك جاران كەسێن ب ڤی رەنگی تووشی شەرمزاریێ دبن بەلكو خۆ نەگرتیە حەتا كابرا ئاخفتنا خۆ خلاس دكەن و پاشی ئەگەر تە پسیارەك یان پێشنیارەك لسەر ئاخفتنا وی هەبیت ئاراستەی وی بكەی، لەورا گەلەكا پێدڤیە بەری تو ئاخفتنكەرەكێ باش بی دڤێت بەری هینگی گوهگرەكێ باش بی دا تووشی گەلەكا شاشییان نەبی و دا بیە خودان كەسایەتیەكا ب هێز بی و خودان رێز و تە پێگەهەكێ تایبەت د ناڤ جڤاكێ دا هەبیت بەروڤاژی دێ كەسایەتیا خۆ ژدەست دەی.

تارق عبدال

مرۆڤ،وەك بۆنەوەرەك ل سەر گۆیا زەمین هاتیە ئافراندن، هەر هندەك ژ وان لسەر دەڤەر و جوگرافیەكا جودا دابەشبووینە ژیانا خۆ ب هەر ب رەنگەكێ برێڤە دبەت، هەلبەت هێدی هێدی ل گەل زێدەبوونا مرۆڤان ل سەر ڤی ئەردی ئێدی دخواستە هندێ كو پێداویستێین وان ژ یێن ژیانێ زێدەتر لێ هاتن، بۆ هندێ ئێدی بشێن رێخكستنەكێ بێخنە د ژیانا خۆ دا، هەر مللەتەك رابوون بۆ خۆ گوند و باژار و هەر هۆسا هەتا گەهشتیە وەلاتەكی و هۆسا ل گەل بۆرینا دەمی و زێدبوونا رێژەیا مرۆڤان، ئێدی هەر هندەك وەلاتێن د ئێك ژینگەه و جوگرافی دا ژیایین بوونە كێشوەرەك وەكی ئورۆپا ، ئەفریقیا، ئاسیا و..هتد. پشتی هینگی هەر ژ خەلكێ ڤان كێشوەران ئێدی ل گۆر وێ خەلكێ د وی كیشوەری دا دژیت حوكمەتێن ژیانا خەلكێ خۆ دابینكرن و رێكخست هەر چەندە جێوازی ژ لایێ سیستەمێ برێڤەبرنا وەلاتەكی بۆ وەلاتەكی دی یا هەی د ناڤا هەمان كێشوەر دا، بەلێ ژبەركو پڕانیا وان د ئێك ژینگەه و جوگرافی دا ژین جێوازیەكا مەزن ناهێتەكرن، خالا من دڤێت بكەمە هێڤێنێ بابەتێ خۆ ئەو ژی ئەوە كو خودایێ مەزن ئەم وەك مرۆڤ لسەر ڤی ئەردی ب یەكسانی چێكرینە، لەورا ژی هەر تاكەك ژ مە مافێ ژیانێ هەیە لسەر ڤی ئەردی، بەلێ د ڤێرە دا هەر وەلاتەكی لدویڤ پێكهاتەیێن خۆ یێن جڤاكی و ئایینی و ئەو ژینگەها ئەو تێدا و ل گۆر یاسایێن وێ دەولەتێ، ئەرك و ماف لسەر وەلاتیێن خۆ سەپاندینە، لێ جهێ پرسیار و سەر راوەستانێ ئەوە كو ل هندەك وەلاتان دا وەلاتێن وان دهێنە چەوساندن و مافێن وان دهێنە خوارن و بەرانبەر هندەكێن دی د وێ وەلاتی دا زێدەی مافێن خۆ وەرگرن و ستەمەكا مەزن لێ دهێتەكرن و ژ گەلەك مافێن خۆ بێ بەشن، لەورا ژی د سەردەمێن نوكە دا سیستەمێ چینایەتی گەلەك بەربەلاڤ و د جیهانێ دا زیق بوویە، ئەگەر ئەم نموونەكێ د ناڤبەرا كێشوەرێ (ئورۆپا و ئاسیا) دا وەرگرین، ئەگەر ئەم چەندەكێ ب كورتی بەحسێ سیستەمێ ڤان هەردو كێشوەران بكەین دێ بینی چەندین جێوازی هەنە جارێ ئەم ناهێین بەحسێ لایەنێ ئایینی بكەین و بەلكو ئەم دێ زێدەتر زۆمێ ئێخینە لسەر لایەنێ جڤاكی جارێ ئەم بهیێن بەحسێ ژینگەه و جوگرافیا پڕانیا وەلاتێن كیشوەرێن ئاسیا بكەین، دێ بینی پتریا وان یا گونجایە بۆ پتریا بیاڤێن ژیانێ، دبیت گەلەك وەلاتێن كێشوەرێ ئورۆپا ژیان لێ گەلەكا ئەستەم بیت، ژبەر وەرزێن سالێ یێن جودا دیسا ژ لایێ سامانێن سروشتی ڤەژی پڕانیا وەلاتێن كێشوەرێن ئاسیا یا دەولەمەندە ب كازانیێن خۆ بەرچاڤترین ژی پترۆلە و دیسا ژینگەهە و سروشتەكێ گەلەكێ گونجای یێ هەیی، ژ لایێ چاندنێ ڤە ژی پڕانیا وەلاتێن ئاسیا بۆ چاندنا پڕانیا دەرماتی یا گونجایە، لێ بەرانبەر ئەڤان ل وەلاتێن كێشوەرێن ئاسیا هەیی، دبیت نیڤا وێ ل وەلاتێن كێشوەرێ ئورۆپا نەبیت، ئەرێ بۆچی؟ ئەڤ هەمی نعیمەتە هەمی د ناڤ ئەرد و ژینگەها ڤان وەلاتێن ئاسیا دا هەیە، ئەڤە رەوشا وان بیت ب مخابنی ڤە د ڤێ سەردەمی دا پڕانیا وەلاتێن ئاسیا لسەر دو چینان دابەش بووینە، ئەو ژی چینەكا (دەولەمەند) و چینەكا (هەژار) چینا دەولەمەند و دەستهەدار هەر تشتەك بۆ وی فەراهمكریە یێ  دباشترین ژیان دا دژیت، خودان سامان و مال مولكەكێ زەبەلاح و فەقیرێ هەژار و بێ دەستهەلاتی ژی شەڤ و رۆژان دكەتە ئێك دا بشێت پاریێ ژیانێ بۆ زارۆكێن خۆ پەیدا بكەت، هەر ئەڤەیە بوو ئەگەرێ هندێ كو خەلكێ پڕانیا وەلاتێن ئاسیا بەرەف ئورۆپا ڤە بچن یێ ئامادەبیت ژیانا خۆ بێخیتە مەترسیێ و بچیت و هەر كارەكێ هەبیت بكەت، سەخمەراتی هندێ ژیانا خۆ بۆرینیت و پاشەرۆژەكێ بۆ زارۆكێن خۆ دابین بكەت، ئەو دزانیت كو هەر یا ژ قەستا ب هیڤیا ڤان دەستهەداران ڤە، ئەگەرێ بۆچی خەلكێ وەلاتێن ڤی كێشوەری پڕانیا وان قەسدكەنە ئورۆپا، ئەوژی هەمی بۆ ڤێ چەندێ ڤەدگەریت كو پتریا وەلاتێن ئورۆپا سیستەمێ چینایەتی بۆ سێ چینان ڤەدگەریت، ئەوژی كو چینا هەرە سەرەكی كو دشێت بەلانسێ بگوهۆریت د ناڤبەرا هەردو چینێن مە ئاماژە پێكری رابگریت، ئەوژی چینا (ناڤچی) یە، بەلكو ئەڤ چینە وەك ناڤەندگەریەك دهێتە دیتن كو دەرفەتێ نەدەتە چینا دەولەمەند و دەستهەلاتدار كو ل سەر چینا هەژار دا زال بیت، هەر تشتەكێ وی چینێ بڤێت ل دویڤ خواست و ئارەزۆیا خۆ لسەر وان سەپینیت، هەر ئەڤ چینە بوویە ئەگەرێ هندێ كو كێشوەرێ ئورۆپا جۆرە یەكسانیەك د ناڤ كۆمەلگەهێن وان پەیدابیت، خەلك ل وێرێ هەست ب هەبوونا ژیانەكا خۆشتر و ئارامتر بكەت، هیڤییا مە ئەوە بلا ئێدی دەستهەلاتدارێن مە ل عیراقێ‌ و كوردستانێ ژی هەول بدەن ئەڤی سیستەمێ ژبۆ هندێ پەیرەو بكەن ئەو جێوازیا چینایەتی نەمینیت و هەمی وەلاتییان وەكی ئێك مافێ ژیانێ هەبیت.

مرۆڤ د ڤێ گەردۆنی دا خودایێ مەزن هۆسا چێكریە حەتا ژ تشتەكی نەترسیت، ئەو تشتی ناكەتن، ژبەركو پێشوەخت دزانیت كا دێ سزا و باجەیا وێ چەند یا گران بیت، ئەڤجا هەر كار و كریارەكا بیت، د ڤێرە دا ژ لایەكی ڤە ئێك مرۆڤ ژ ترسێن خودێ دا هەمی كار و كریاران ئەنجام نادەت ب تایبەت جڤاكا مە یا بوسلمان، ژبەركو ترسا وان ژ وێ چەندێ یە رۆژا قیامەتێ دێ ئەو كەسێن گەلەك گونە و كاروكریارێن خراب ئەنجامداین، دێ سزایێ خۆ بەڕانبەر وان گونەهێن كرین وەرگرن، دێ چنە دۆزەخێ، بەلكو هەر ئەڤ خالەیە بوویە ئەگەرێ هندێ كو مرۆڤێ بوسلمان خۆ ژ خرابیێ بدەتە پاش گەر ژ ڤێ ترسێ نەبیت دا مرۆڤ بەردەوام كارێن خراب و نەباش د ژیانا خۆدا ئەنجامبدەن، ئەڤە ژلایێ ئایینی ڤە گەر ئەم بهێین ژلایێ جڤاكی بەحس ژ كریار و كارێن خراب بكەین ب تایبەتی د ناڤ جڤاكا مەیا كوردێ دا ژ كەڤن وەرە هندەك دابونەریت هاتینە چەسپاندن، ئەوژی هەر كەسەكێ خەلەتیەكێ د ناڤ جڤاكێ دا بكەت، ب چاڤەكێ كێم سەح دكەنێ ژ وان بۆ نموونە كەسەكێ دزیكەر یان یێ تێكدەر و فەساد و..هتد. ئەڤ كەسێن هۆسا د ناڤ جڤاكا كوردی دا دهاتە سزدان بێی ئەو هزر بكەن، چاوا ئەوژی دەما كەسەكێ كریار و رەفتارەكا خراب ئەنجامدان، خەلكێ وی گوندی و دەڤەرێ هەمیان نەكامیا خۆ ل وی كەسی دكر خۆ لێدا، پاش هۆسا ئەڤ كەسە دهاتە سزادان، لەورا ئەگەر كەسەكی نیازەكا خراب دلێ دا هەبا، نەشیا ب ساناهی رابیت كارەكێ خراب ئەنجامبدەت، لێ پشتی گورانكاریێن بەردەوام لسەر هەمی چەمكێن ژیانێ دا هاتین سال بۆ سال و نفش بۆ نفشی و بەرفرەهبوون مرۆڤی لسەر گۆیا زەمین ئێدی گەلەك گورانكاری د ژیانا مرۆڤان دا پەیدابوون پال وێ ترسا مرۆڤان ژ خودێ و شەرمكرن ژ تاكێ جڤاكێ و گەشەكرنا هزرا مرۆڤی بەرەف پێشڤەچوونا سیستەمێن حوكمرانیێ و خورتبوون بۆ بهێزبوونا قانوونێن مەدەنی بوونە پێگوهۆرك ژبۆ هندێ كو د ئەردێ دا ئەو كەسێن كاروكریارێن خراب ئەنجامدەن كو دبنە ئەگەرێ هندێ كو زیانێ بگەهینە تاكێ جڤاكی، ئەڤجا ئەڤ زیانە ب هەر جۆر و رەنگەكی بیت، لەورا مرۆڤ د ڤی سەردەمی دا ب تایبەتی جڤاكێ مەیێ بوسلمان دا ژئەگەرێ ترسا ڤان هەردویان دا یا مە ل سەری دا ئاماژە پێكری نەبیت دێ بەردەوام كاروكریارێن خراب و نەباش ئەنجامدەن، ل ڤێرە دا جێوازیا د ناڤبەرا جڤاكێن بوسلمان و نەبوسلمان دا هەیە ژبەركو جڤاكێن بوسلمان ترس ژ هەردووكان هەیە بۆ ئەنجام نەدانا كارێن خراب، ئەوژی رۆژا قیامەتێ و دان و نەریتێن جڤاكی، بەلێ د جڤاكێن غەیری بوسلمان خۆ دیركرن ژ كار و كریارێن خراب ئەگەرێ سەرەكی ڤەدگەریتەڤە بۆ ب هێزبوون چەسپاندنا بەندین یاسای لسەر وی كەسێ كو تاوانەكێ ئەنجامدەت، مخابنی ڤە ل وەلاتێن بوسلمانان پڕانیا وان رۆلێ یاسایێ یێ لاوازە بەرانبەر وان كەسێن كاروكریارێن خراب ئەنجامدەن، ئەڤەژی ژئەنجامێ خاڤبوون و سستبوونا دابونەریتان و لاوازبوون ئیمان وژدانا مرۆڤان دیسا نەترسیان ل رۆژا قیامەتێ ڤە، لەورا یا گرنگە یاسا و حوكمەت پتر رۆلێ خۆ بگێرن هەمبەر وان كەسێن خرابكار و تاوانبار ژبۆ هندێ تاكێن جڤاكێ‌ ب ئارامی و بەختەوەری بژین.