غیاس خالد زێباری

هەر جوانیەكێ خەملا خوە یا تایبەت هەیە، هەلبژارتن خەملا تایبەت یا سیستەمێ دیموكراسیێ یە، هەوا بانگەشێ ژی خەملا پرۆسا هەلبژارتنایە،ب رەنگەكێ گشتی هەلبژارتن پرۆسەیەكا نووژەنكرنەڤا دەستهەلاتێ یە، د ڤێ پرۆسەیێ دا یان دەستهەلات دێ باوەریا خەلكی بدەستەیڤە یان هندەك هێزێن دیتر دێ بنە دەستهەلات. ئەڤە ژی جوانیەكا ژیانێ یە، وەكی سروشتێ هەلبژارتنان دەمەكێ تایبەت بۆ هێز و كەسایەتیێن بەربژار دهێتە دیاركرن داكو دەنگ و پرۆژەیێن خوە بۆ داهاتی بگەهیننە خەلكی و ل رۆژا دەنگدانێ باوەریا خەلكی بدەست بینن. رۆژێن بانگەشەیا هەلبژارتنا ب بلندبوونا هەمی دەنگ و رەنگێن سیاسیی و كۆمڤەبوونا وان د ناڤ هەمی باژار و گۆڵانێن وەڵاتی جوانیەكا تایبەت نیشاددەن، د هەر سەردەمەكی دا شێوازەكێ بانگەشێ دهێتە بكارئینان، هەرچەندە شێوازێ ڤەدان و بلندكرنا فلێكس و وێنەیێن بەربژاران ب ڤی رەنگی د هندەك وەلاتان دا زۆر كێم بوویە، لێ ل كوردستانێ هێشتا ب بەرفرەهی دهێنە بكارئینان، ژبووی بانگەشەیا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ هەرێما كوردستانێ د ناڤ بانگەشەیا هەلبژارتنان دایە و زۆربوونا وان د ناڤ باژار و گوند و كۆلانێن كوردستانێ جوانیەكا تایبەت هەیە و نیشانێ فرەڕەنگی و ئازادیێ یە ل هەرێما كوردستانێ. هەر چەندە ئاستێ تێگەهشتنا جڤاكێ كوردستانێ بۆ پاراستنا ڤێ جوانیێ بەر ب پێگەهشتنێ چوویە، چونگی هەلبژارتن بۆ هەلبژارتنێ درووشم و وێنەیێن لایەن و كاندیدان زێدەتر دهێنە پاراستن و ب ئازادی كەرنەڤال و ئاهەنگێن خوە دكەن، لێ هێشتا ل سەر ئاستێن تاكەسەكی و ل هندەك دەڤەران ب پلان وێنە و درووشم دهێنە شێواندن، ئەڤە ژی رەفتارەكا نە شارستان و بەروڤاژی دیموكراسیێ و ئازادیێ یە و خەملا هەلبژارتنان كرێت دكەت، ژلایەكێ دیتر دانپێدانەكە ب بهێزبوونا وی لایەنی یان وی كاندیدێ وێنە و فلێكسێن وان دهێنە شێواندن یان دڕاندن. ئەگەر مە بڤێت جوانی و شارستانیەتا جڤاكێ كوردستانێ نیشا جیهانێ بدەین پێدڤی یە مە باوەری ب دیموكراسیەتێ و ئەنجامێن وێ هەبیت و رێزێ ل بیر و بۆچوونێن جودا بگرین و وێنە و فلێكسێن لایەنێن بەربژێر بێ جودا بپارێزین، راستە د بانگەشەیا هەلبژارتنان دا بەربژار زێدەتر دهێنە نیاسین و هەبوونا وێ پێدڤی یە، لێ كاریگەریەكا زۆر ل سەر تاكێن جڤاكێ كوردستانێ ناكەت بۆ گوهۆڕینا رەئیا خوە، چونكی پترییا خەلكێ كوردستانێ پێشوەخت بریارێ ل سەر چاوانیا دەنگێ خوە ددەت و ئالیێ وی یێ سیاسی یێ دیاركریە.

غیاس خـالد زێباری

زێدەتر ژ دو سالایە ژبەر پرسێن سیاسی و ئمناهی وەلاتێ توركیا قەدەغەیا فڕینا فرۆكەیان ل فرۆكەخانا نیڤدەولەتیا سلێمانیێ ل سەر ئەسمانێ خوە دانایە، ڤێ بریارا توركیا زیانەكا مەزن یا ئابووری گەهاندیە كوردستانێ و ئیراقێ ب تایبەت سلێمانیێ، دهێتە تەخمینكرنا زیانێن وێ دەه مەلیۆن دۆلار دەرباز كربن، هەر ل دەمێ سەپاندنا ڤێ بریارێ ل سەر فرۆكەخانا سلێمانیێ بەرپرسێن ئاستێن بلند یێن سیاسی و كارگێری ل سلێمانیێ و جهێن پەیوەندیدارێن ئیراقێ زۆر هەوڵ دان ڤێ گەمارویێ ڕاكەن، لێ نەشیان باوەریێ بۆ دەولەتا توركیا چێكەن ل سەر نەهێلانا وان وان رەفتارێن توركیا ب مەترسی و سەرپێچی دبینیت و داوی جار سێ رۆژا بەری سەرەدانا سەرۆك نێچیرڤان بۆ توركیا ل رۆژا ٩/١٠/٢٠٢٥ ئەو قەدەغە بۆ دەمێ شەش هەیڤا هاتە درێژكرن. هەر چەندە سەرەدانا سەرۆك نێچیرڤان بۆ وەڵاتێ توركیا سەرەدانەكا گرێدایی بوو ب چەند پرسێن كوردستانی و ئیراقی و هەرێمایەتی و ل سەر ئاستێن بلند پێشوازیەكا گەرم لێ هاتە كرن، د پەراوێزا كۆمبوونا ل گەل سەرۆك كۆمارێ توركیا ئێكسەر و بێ دودلی پێشنیا نێچیرڤان بارزانی بریارا قەدەغەیا ل سەر فرۆكەخانا سلێمانیێ هەلوەشاندن، ئەڤ بریارا ب لەز و ئێكسەر ژلایێ سەرۆككۆمارێ توركیا كۆ زلهێزترین وەلاتێ دەڤەرێ یە و ئێكە ژ وەلاتێن مەزنێن جیهانێ بەلگەه و دیدەڤانە ل سەر پێگەهێ مەزنێ سەرۆك نێچیرڤان بارزانی و هەرێما كورستانێ ل سەر ئاستێ هەرێمی، راستە بۆ ڤان كاودنا راكرنا ڤێ گەمارۆیێ ل سەر فرۆكەخانا سلێمانیێ (جەلال تالەبانی) دەستكەفتەكێ مەزنە ل سەر دەستێ سەرۆك نێچیرڤانی، لێ ئاماژێ ددەن كۆ هەرێما كوردستانێ و سەركردەیێن وێ یاریكەرێن بهێز و كاریگەرن د ناڤ پرسێن ئیراقی و دەڤەرێ دا، بۆ هەر گوهۆڕینەكا سیاسی ل دەڤەرێ پێدڤی یە هەرێما كوردستانێ رۆل تێدا هەبیت، ئانكۆ دشێین بژین سیاسەتا هەرێما كوردستانێ ب پێشەنگیا دبلۆماسیەتا نێچیرڤان بارزانی و ب رێنمایی یێن سەرۆك بارزانی ل سەر ئاراستەیێ گرەنتیا ئێمناهی و سەقامگیریا كوردستانێ و پاراستنا مافێن وەڵاتیان كار دكەت و بەرهەڤیێن گۆهڕینێن پێشبینیكریێن دەڤەرێ دكەت، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی دڤێ سەرەدانا خوەدا پرەكا ئێمن و گەڕەنتیكری د ناڤبەرا سلێمانی و ئەنكەڕە دا ئاڤاكر و رۆژانە هەزاران وەلاتی ب سلامەتی دێ ل سەر دەرباز دبن و داهاتێ دەرگەهەكێ ئابووری بۆ كوردستانێ و ئیراقێ بەرینتر كر و وەكی هەر جار سەرۆكەكێ كوردستانی یێ دوور ژ دەڤەرچیاتیێ و هزرێن بەرتەنگێن حزباتی د چاڤێن كوردستانیان دا دهێتە دیتن.

غیاس خـالد زێباری

هەلبژارتن پرۆسەیەكە بۆ دەستنیشانكرنا نوونەرێن جڤاكی یە بۆ سازیەكا دیاركری، پەرلەمان یان جڤاتا نوونەران بلندترین سازیا نشتیمانیا هەر وەلاتەكی یە، چونكی راستەوخۆ پەیوەندی ژیانا خەلكێ وەلاتی هەیە و قانوونێن رێڤەبرنا ژیانا وان دادڕێژیت و چاڤدێریا دەستهەلاتا رێڤەبرنێ دكەت. هەر وەلاتەكی ل دووڤ رەوشا خوە یا تایبەت پێدڤی ب هەلگرێن ستراتیژیەتەكێ یان چەند ستراتیژیەتا هەیە، خەلكێ هندەك وەلاتان پێدڤی ب هێزێن هەلگرێن پرۆژەیێن ژینگەهپارێزی، پیشەسازی، ئابووری، جڤاكی، پەروەردەیی، رەوشەنبیری و…هتد هەیە . ب تایبەت وەلاتێن خۆدان سەروەری، لەوما لسەر پێدڤیاتیا وی سەردەمی خەلكی دەنگێ خوە ددەت، ئەڤە ژی پرۆسەیەكا نۆرمال و دیموكراسی و شارستانییە. راستە هەرێما كوردستانێ زێدەتر 33 سالانە خۆدان قەوارەیەكێ سیاسی یێ هەلبژارتی، لێ پێدڤیاتیێن جڤاكێ كوردستانێ زۆر زێدەترن ل پێدڤیاتیێن وەلاتێن خوەدان سەروەری و سەربۆڕێن درێژ یێن رێڤەبرنێ، چونكی هێشتا كوردستان د قووناغا خوە رزگاریێ دایە، ژبلی وان سێكتەرێن مە دیاركری پێدڤیا سەرەكیا خەلكێ كوردستانێ ب وی لایەنی هەیە ئەوێ پرسا نەتەوی و نشتیمانیا خەلكێ خەلكێ پێشڤە دبەت و قەوارێ هەرێما كوردستانێ دپارێزیت، پارتی دیموكراتی كوردستان ئەوا بۆ ڤان هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ هەلگرا لیستا ژمارە 275 تاكە هێزا كوردستانی یە ئەوا خوەدی درۆشمێن نەگۆهڕ یێن نشتیمانی و نەتەوەیی و پارێزەرا ڤەوارێ هەرێما كوردستانێ، راستە پرس و ئاریشیێن ئابووری گرنگیەكا زۆرە بۆ خەلكێ كوردستانێ؛ لەوما پارتی ب سەنگەكا گران بەڕەڤانیێ لێ دكەت و بەرەڤ چارەسەریێ بر، لێ د هەمان دەمدا پارتی ل سەر پرنسیپێن خوە یێن كەڤن یێن نەتەوەیی و نشتیمانی یا بەردەوامە، بەرەڤانیا نوونەرێن پارتی ل بەغدا هێزا پاراستنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ بوونە و ب چ كڤاش و پیلانا پاشڤە نەهاتیە، لەوما زۆر گرنگ و فەرە خەلكێ كوردستانێ د ڤێ گەڕا هەلبژارتنان دا هێزا پاراستنا كوردستانێ هەلبژێریت كۆ پارتی دیموكراتی كوردستانە ب لیستا ژمارە 275 هەلبژێریت، ب پشتراستی ڤە دبێژین كاندیدێن پارتی پەروەردەكارێن هزر و فەلسەفە و رێبازا بارزانی نە لەوما داكۆكیكرن ل ماف و بەرژەوەندیێن خەلكێ كوردستانێ بەری هەر تشتەكی دادنێن. ژبەر خەبات و بەرەڤانیا پارتی ل كورد و كوردستانێ و هەرێمەكا بهێزتر و سەقامگیرتر، ئەركێ هەر دەنگدەرەكێ نشتیمانی یە دەنگ ب پارتی بدەت، چونكی پرسا گەلێ كورد پرسەكا نەتەوی و نشتیمانی یە و پارتی هێزا چارەسەكرنا وێیە، لەوما هەردەم تیرێن دوژمنی ئاراستەی پارتی دهێنەكرن و ل سەر ئاستێ نیڤدەولەتی ژی پارتی مەزنترین هێزا دبلۆماسی و ئێكلاكەرە.

غیاس خـالد زێباری

ل ڤان ساڵێن داویێ دەولەت و حوكمەتا ئیراقێ ب ستراتیژی و بەهانەیێن جودا ئاستەنگا مۆچێ خەلكێ كوردستانێ درۆست دكەن، راستە ئارمانجا سەرەكی یا ئیراقێ ل ڤێ چەندێ شەڕێ دەروونی یە لگەل خەلكێ كوردستانێ و سەرهەڵدانا دەنگێن نە ڕازی بەرامبەر حوكمەتا هەرێمێ و لاوازكرنا قەوارێ هەرێمێ یە ژلایێ ئابووری و كارگێری، هەرێما كوردستانێ ژی ئەڤێ راستیێ دزانیت لەوما چ بەهانە بۆ حوكمەتا ئیراقێ نەهێلانە چ لسەر پرسا نەفتێ یان داهاتێن نە نەفتی، یا جهێ دلخۆشیێ ئەوە دەولەتا ئیراقێ دڤێ پرسێدا نەگەهشتە ئارمانجا خوە، چونكی پڕانیا خەلكێ كوردستانێ راستیا بابەتی و پیلانا زانی و وەكی ئیراقێ و هندەك ئالیێن ناڤخوە یێن كوردستانێ دڤیا دەنگێن نەڕازیبوونێ دژی حوكمەتا هەرێمێ بلند نەكرن و حوكمەتا هەرێمێ ژی ب سەرۆكاتیا مەسرۆر بارزانی خوە راگرت و بەردەوامی دا كاروانێ ئاڤەدانی و پێشگەفتنەكا بێ وێنە . دێ شێین بێژین ئەڤ پیلانا ئیراقێ ژلایێ ئابووری سەرنەگرت . لێ ژلایەكێ دیتر ئارمانجا ئیراقێ ل ئاستەنگكرنا مۆچێ كوردستانێ یا سەركەفتی بوو، ئەو ژی فەرامۆشكرنا پرسا ماددێ 140 ێ دەستووری و رێكەفتنا شنگال و پرسێن سنووری و لدەست دانا هزاران پۆستێن كوردان ل بەغدا و كەمپێن ئاواران و ئەنجوومەنێ فیدرال و …هتد . ژلایێ ستراتیژی و سیاسی ئەڤ پرسە ل پرسا مۆچەی كاریگەرترن و نهۆ وەكی پێتڤی بابەتێن گەرمێن كۆمبوونێن دناڤبەرا شاندێن هەرێمێ و حوكمەتا فیدرالدا نەبوونە، ئەڤە ژی تشتەكێ سرۆشتی یە چونكی دابیكرنا مۆچەی پەیوەندیەكا راستەوخۆ ب ژیانێ خەلكێ هەیە . ژبووی دەمێن داهاتی بتایبەت كۆ ئیراق بەرەڤ هەلبژادنا دچیت، فەرە هەرێما كوردستانێ لسەر ئاستێ سیاسی ب ئێكگرتی ئامادەكاریان بۆ چارەسەریا ڤان پرسا بكەت و بكەتە مەرجێن پشكداریێ ل حوكمەتا داهاتی یا ئیراقێ، چونكی مافێن قانوونی و دەستووری نە، ئەركێ هەمی حزبێن كوردستانی یە بێ جوداهی بەڕەڤانیێ لێ بكەن . لێ یا ژ ڤێ هەمیێ گرنگتر و كاریگەرتر بۆ پێگەهێ هەرێما كوردستانێ دەست بكاربوونا پەرلەمانێ هەرێمێ یە ژبووی دەست نیشانكرنا سەرۆكێ هەرێمێ و پێكئانینا كابینا دەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ یە، چونكی ئەو وەكی سازیێن هەلبژارتی دێ شێن ب تێن و هێزەكا زێدەتر ب ستراتیژیەتەكا نشتیمانی و نەتەوی مافێن مە یێن دەستووری یێن زفتكری ل بەغدا ڤەگەڕینن و رێگریێ ل وێ جوداهیێ بكەن ئەوا دەولەتا ئیراقێ دناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و دەڤەرێن دیتر یێن ئیراقێدا دكەت.

غیاس خـالد زێباری

هه‌لگرتنا چه‌كی دیارده‌یه‌كه‌ ل گه‌ل ده‌وله‌تداریێ ناگونجیت، چونكی ده‌وله‌تداری سیسته‌مه‌كێ شه‌هرستانی یێ رێڤه‌برنا وه‌لاتی یه‌ ب قانوون و رێنمایی یێن تایبه‌ت بۆ دابینكرنا ئارامی و سه‌قامگیریا وه‌ڵاتی و وه‌ڵاتیان، لێ دیاردا هه‌بوون و هه‌لگرتنا چه‌كێ ژلایێ وه‌ڵاتیان، دیارده‌كا به‌روڤاژی ده‌وله‌تداریێ و سه‌روه‌ریا قانوونێ یه‌، ئارامی و سه‌قامگیریا وه‌ڵاتی و وه‌لاتیان تێكدده‌ت و ئاسایشا جڤاكی ژی د ئێخیته‌ د مه‌ترسیێ دا. هه‌رچه‌نده‌ل هه‌رێما كوردستانێ ب قانوون هه‌لگرتنا چه‌كێ بێ مۆهله‌ت هاتیه‌ قه‌ده‌غه‌كرن، لێ هه‌تا نهۆ وه‌كی پێدڤی نه‌هاتیه‌ بجئینان و هێشتا خه‌لكه‌كێ زۆر خۆدان چه‌كی هه‌لدگریت و ب كاردئینیت، چه‌ندین به‌رده‌وام چه‌ندین روودانێن كوشتنێ دهێنه‌ ئه‌نجامدان، ل ڤێ دیاردەیا هه‌لگرتن و بكارئینانا چه‌كی ل هنده‌ك ده‌ڤه‌رێن كوردستانێ ئاسایشا جڤاكی تێكدایه‌ و سیمایێ جوانێ هه‌رێم و جڤاكێ كوردستانێ ب ڕه‌نگه‌كێ نه‌شرین نیشا جیهانێ دده‌ت. ژلایه‌كێ دیتر چه‌كێ فه‌رمی یێ د ده‌ستێ هنده‌ك ئالیێن سیاسی و سازیێن ئێمناهیێ ژی هنده‌ك جاران رۆلێ چه‌كێ نه‌ قانوونی دگێریت، چونكی هه‌لگرێن وی بێ گوهدانا ئالیێن تایبه‌ت و فه‌رمی دكه‌ڤنه‌ بن باندۆرا ئالیه‌كا سیاسی و ژبووی پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن وی لایه‌نی فه‌رمانێن وان بجهـ دئینن بۆ چه‌كێ ده‌وله‌تداریێ ل دژی كه‌س و ئالیێن نه‌یارێن هزرێن خوه‌ بكاردئینن، ئانكۆ چه‌كێ ده‌وله‌تێ ئێخستیه‌ د خزمه‌تا به‌رژه‌وه‌ندیێن لایه‌نێ خوه‌ یێ سیاسی و بجئینانا فه‌رمانێن خوه‌ یێن حزبی پێدڤی و گرنگتر زانییه‌ ل دابینكرنا ئاسایشا جڤاكی و سه‌قامگیریێ. د ڤان ده‌فتار و دیارده‌یان دا دیاردبیت هێشتا به‌شه‌كێ هێزێن مه‌ یێن ئێمناهیێ نه‌بووینه‌ هێزێن نشتیمانی و وه‌كی میلشیایان فه‌رمانێن حزبی ل هێزا قانوونی پیرۆزتر دبین، ئانكو چه‌كێ قانوونێ دژی قانوونێ بكاردئینن! پێدڤیه‌ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بله‌ز سنووره‌كی بۆ ڤان دیاردەیان دابنیت و رێكێ نه‌ده‌ت ب هیچ ره‌نگه‌كی چه‌ك د ده‌ستێ وه‌ڵاتیان بمینیت و هه‌می ئالیێن سیاسی ژی ل سه‌ر سۆزنامه‌یه‌كا نشتیمانی رێك بكه‌ڤن ژبووی بنشتیمانیكرنا هێزێن ئێمناهیێ و پێشمه‌رگه‌هی و نابیت بێ فه‌رمانا فه‌رماندێ گشتی چ لڤین و ئۆپه‌اسیۆنا بكه‌ن، هه‌می حزب بێ جوداهی نابیت ماتێكرنێ د كار و بارێن واندا بكه‌ن و ب به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ بكاربینن، هێزێن ئێمناهیێ ژی ل سه‌ر بنه‌مایه‌كێ نشتیمانی بهێنه‌ په‌روه‌رده‌كرن و دامه‌زراندن. ڤێ دیاردێ زیانه‌كا زۆرا یا ماددی و گیانێ گه‌هاندیه‌ خه‌لكێ كوردستانێ و ده‌وله‌تداریا كوردستانێ ژی ب له‌نگه‌ر نیشا جیهانێ دایه‌، چونكی چه‌كێ د ده‌ستێ حزب و سڤیلان، و ده‌وله‌تداری دو تشێن ژێك جودانە.

غیاس خـالد زێباری

فرەنسا ژبەر گرنگیا جهێ وە یێ جۆگڕافی و هێزا ئابووری و کاریگەریا رەوشەنبیری و دیرۆکی، ب دلێ ئەوڕۆپا دهێتە نیاسین و سەنتەرەکێ جیهانیێ گرنگە. فرەنسا دوەم هێزا ئابووریا ئەورۆپا و پێنجەما جیهانێ یە، یا ژ هەمیێ گرنگتر ئەنداما هەردەمیا جڤاتا تەناهیێ یە. ئەڤ ئەگەرە و چەندین ئەگەرێن دیتر، پەیوەندیێن وەڵاتان ل گەل فرەنسا گرنگ و پێدڤی دکەن . جهێ شانازیێ یە سەرکردایەتیا کوردستانێ ل بارزانی نەمر هەتا ئەڤرۆ لسەر دەستێ پێشمەرگە و سەرۆک مەسعود بارزانی شیاینە پەیوەندیێن دۆستانە و ستراتیژی ل گەل گرێبدەن و بەردەوام د موکومترنێ دانە و ل سەر ئاستێن جودا مفایەکێ زۆر ژێ وەرگرتیە.
ڤەکرنا رێ رەوەیەکی بناڤێ پێشمەرگە ل پارکەکا مەزنا پاریسا پایتەختێ فرەنسا ب بەرهەڤیا پێشمەرگەهێ سەرۆک و رێبەر مەسعود بارزانی و هژمارەکا پێشمەرگە و هونەرمەند و رەڤەندا کوردی، مەزنترین رێزگرتنە ل گەلێ کورد و دانپێدانەکە ب ناڤ و کریارێن پێشمەرگەی بۆ پاراستنا مرۆڤایەتیێ و هێمایێن زیرەکی و ئازادیێ، رەنگە ئەو رێرەوا بناڤێ پێشمەرگەهی د ناڤ پارکەکێ دا تشتەکێ کێم بیت، لێ دانانا وی ناڤی تشتەکێ زۆرێ مەزنە و دانپێدانەکا نیڤدەولەتی یە ب سەرۆک بارزانی وەکی وەکی هێمایێ پێشمەرگەهێن کوردستانێ ل سەر ئاستێ جیهانێ و تاکە هێزا بەڕەڤانکار ل مرۆڤایەتیێ ل دەڤەرێ،
ب ڤێ چەندێ وەڵاتێ فرەنسا دیرۆکەک تۆمارکر کو ب ڤێ رێکێ بیرهاتن و دۆستایەتیا گەلێ کوردستانێ و یێ فرەنسا هەتا هەتا بمینیت، ژ لایەکێ دیتر گرنژین و بەرهەڤبوونا سەرۆک بارزانی د ڤی رێورەسمەی دا، ئاماژەیە کو پێشمەرگایەتی مەزنترین شانازیا جەنابێ وی یە و چیایەکێ بهێزە ل پشت پێشمەرگەهی.
ئەڤا بەژێرڤانیا پاریسێ کری، مەزنترین رێزگرتن و ڤیانە بەرامبەر گەلێ کورد و سەرۆک بارزانی و پێشمەرگەی، چونکی بڤێ هەلکەفتێ دیاربوو کو پێشمەرگە و گەلێ کورد یێن د ناڤ جەرگێ فرەنسا و خەلکێ وێ دا، چوونە ناڤ دلێ فرەنسا چوونە ناڤ جەرگێ ئەورۆپایە، چونکی فرەنسا جەرگێ ئەورۆپایە، چونکی ئەڤ رێڕەوە بەردەوام ناڤێ پێشمەرگەی و گەلێ کورد دێ نیشا گەشتیار و سەرەدانکەرێن وێ پارکێ دەت . ژلایێ سیاسی و دبلۆماسی ژی، بەڵگەیەکە کو پەیوەندیێن کۆردستانێ و وەڵاتێ فرەنسا ل سەر ئاستێ کورت مەودا دەرباز کریە و گەهشتیە ئاستێ ستراتیژی و درێژ خایەن، خورتکرنا پەیوەندیێن وان یێن دوقولی سەرەرای گۆهڕینێن بەردەوامێن حوکمەت و دەستهەڵاتا فرەنسا دیدەڤانن ل سەر ڤێ چەندێ، ئەڤە ژی دەستکەفتەکێ مەزنە بۆ گەلێ کورد سەر دەستێ پارتی و سەرۆک بارزانی، و جهێ دەروون ئارامیێ یە.

غیاس خـالد زێباری

حزب و لایەنێن دژبەر و ركەبەرێن پارتی دیموكراتی كوردستان، روودانا ٣١ ێ ئاب یا سالا ١٩٩٦ ب خیانەتەكا نشتیمانی پارتی تاوانبار دكەن، ژبەركو لەشكرێ ئیراقێ بكارئینایە ل شەڕێ ناڤخۆیی ل دژی ئێكەتیێ.
لێ د بنەڕەت دا، ئەڤە دەستكەفت و سەركەفتنەكا مەزن بوو، بۆ خەلكێ كوردستانێ و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
چونكی د وی دەمی دا پلانەكا هەرێمایەتی ب سەرپەرشتیا ئیرانێ و دویڤەلانكێن و بۆ ناڤبرنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ هاتبوو دارشتن.
هەر ل وی دەمی ئێكەتیێ ب تەمامی كەفتبوو بن باندۆڕا ئیرانێ و رێنمایی ژێ وەردگرتن. ژ لایەكی ڤە پاسدار و ئتیلاعاتا ئیرانی د ناڤ باژارێن هەولێر و سلێمانیێ.
كۆ ل ژێر كۆنترۆلا ئێكەتیێ دا بوون بەلاڤبوون و ژ لایەكێ دیتر ڤە لەشكرێ ئیرانێ ب چەكێن گران ل گەل وان پشكداری د شەڕێ ل گەل پارتی دكر و ژلایێ حاجی ئۆمەران ڤە پیلان بۆ هێرش كرن ل سەر دەڤەرا بارزان دارشتبوو، داكو هەمی دەڤەرێ بن دەسهەلاتا پارتی دەربینن و گەفێن دژوار ل پارتی دكرن.
هەرچەندە سەرۆك مەسعود بارزانی ب هەلكەفتا یۆبیلا زێرینا دامەزراندنا پارتی دیموكراتی كوردستان پەیامەكا ئاشتیێ راگەهاند، لێ لایەنێن بەرانبەر ب شەڕ و پیلانان بەرسڤا ڤێ پەیاما ئاشتیانەیا سەرۆك بارزانی دایە ڤە. هەر د وی دەمی دا ب بجهئینانا وێ پیلانا رێكخستی ل دژی پارتی، (پ. ك. ك) ب نەشخافلی هێرش كرە سەر ژمارەكا زۆر یا بارەگایێن پارتی و پێشمەرگەهێن كوردستانێ‌ ب تایبەت ل دەڤەرا بەهدینان.
لێ پارتی بەرانبەر ڤان پیلانان خۆ ڕاگر و پیلانگێر نەشیان مەرەمێن خۆ بجهبئینن.
ژ لایەكێ دیتر ڤە وی دەمی ژ یێ پەرلەمانێ كوردستانێ بەر ب دووماهی دچوو و ژ بەر وێ پلانا داگیركاری دەلیڤە درێژكرنەڤا ژ یێ پەرلەمانی نەبوو.
ژبۆی پاراستنا قەوارەیێ سیاسی یێ هەرێما كوردستانێ و رێگریكرن ل داگیركاریا ئیرانێ، پارتی نەچاربوو بۆ چەند دەمژمێران رێكێ بدەتە لەشكرێ ئیراقێ بۆ رزگاركرنا هەولێرا پایتەخت و پاراستنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ.
(٣١) ێ ئاب سەركەفتنەكا مەزن بوو، بۆ پارتی و خەلكێ كوردستانێ، چونكی ئێكەم جارە لەشكرێ ئیراقێ دبیتە ئامراز د دەستێ پارتی و پێشمەرگەهێن كوردستانێ بۆ پاراستنا دەستكەفتێن نەتەوی و نشتیمانی و پارتی شیا ماری ب ژەهرێ بكوژیت.
ئەگەر ٣١ ێ ئاب نەبا خیانەتا (١٦)، ئوكتۆبەرا سالا ٢٠١٧ ل كەركووكێ دا ل سالا ١٩٩٦ روودەت.
راستە رژێما سەدامی رژێمەكا فاشی و دكتاتۆر بوو و كارەساتێن مەزن ب سەرێ مللەتێ كورد ئینابوون، لێ مە بڤێت و نەڤێت هێشتا ب یاسایی و دەستووری ئەم هەرێمەكا ئیراقینە و ئیراقێ زێدەتر ژ هەر وەڵاتەكی ماف ل سەر كوردستانێ هەیە.

غیاس خـالد زێباری

دەركەفتنا بلاتفۆرمێن سۆشیال میدیایێ د هەمی وار و سێكتەریان دا ئاسانكاریێن زۆر بۆ مرۆڤان و مرۆڤایەتیێ چێكرنە، ئێك ژ وان بازرگانی یە، ڤێ تەكنەلۆژیایێ بزاڤا بازرگانی چ د ناڤ وەلاتان دا یان د ناڤبەرا وەلاتاندا بلەزتر و چالاكتر كریە، ئەڤەژی ئەگەرە ژبووی زێدەبوونا دەلیڤەیێن كاری و كێمكرنا خەرجیێن بكەڕ و بازرگانا، نەخاسمە پشتی زێدەبوونا كۆمپانیێن تایبەت یێن ڤەگوهاستنێ، ژلایەكێ دیتر بەرفرەهبوونا دیاردا كڕین و فرۆتنا (ئۆن لاین) ئانكۆ بازرگانیا د دوورڤە، زێدەتر هاریكارە بۆ كڕیاری و فرۆشیاری، چونكی كڕیار ل ماڵا خوە بێ گەڕیان و ماندیبوون و خەرجی دێ ب سەر پێدڤیاتیێن خوە هەلبیت و ل دەمەكێ كورت دا دێ گەهیتە بەر دەرگەهێ مالێ، فرۆشیار ژی ب كلیكەكێ و ریكلامەكێ دێ متایێ خوە نیشا هەمی جیهانێ دەت و كریارێن زێدە پەیدا كەت، هەتا ڤێرە ئەڤە كریار و دیاردەیێن باشن و د خزمەتا كریاری و فرۆشیاری دانە، لێ ئەوا نەرێنی و زیانێ دگەهینتە خەلكی و جڤاكی، ئەوە هەبوونا هندەك پەیجێن بازرگانی یە ریكلامێن زۆر و پڕی درەو بۆ هندەك متا و كەل و پەلا دكەن، هەر وەكی ب كوردی د بێژین بۆهارا د ئیننە چۆكا. د ناڤەرۆك ژی دا چ راستی بۆ نینە، ئەو متا و كەل و پەلێ زۆر پەسنێ بۆ دكەن و پشتی د گەهیتە دەستێ كریاری دبیتە تشتەكێ بەرۆڤاژی، ئانكۆ حیلە و حەوالە و درەوێن زۆر دهێنە كرن و ئەو هەمی دیكلام تنێ بۆ سەردابرنا خەلكی نە، ب تایبەت هندەك ئامیرێن كارەبایی، بۆ نموونە ئێكی دەم هژمێرەك ب ئۆن لاین كری ب مەرجێ كۆالیتیا باش ، لێ بەرۆڤاژی دەركەفت و تنێ چەند رۆژەكان كار كر، ئێكێ دیتر ئامیرەكێ سەر تراشینێ كری، دەركەفتی ئێك مۆژی نابڕیت، ئانكۆ هندەك كۆمپانیا جۆرەكێ باش نیشا خەلكی ددەن و جۆرەكێ ب كێر نەهاتی دفرۆشن ، د ڤێرەدا دیار دبیت كو هندەك بازرگانیا ئۆنلاین درەوێن سەرئەردن جهێ باوەریێَ نینە و باوەریا مرۆڤی ب كۆمپانیێن راستگۆ و خودان وژدان ناهێلیت، یا ژڤێ مەترسیدارتر و نە جهێ باوەریێ نۆشدار و دەرمانخانێن ئۆنلاینن، ئەوێن بێ دیتن و پشكنینا نەساخا چارەسەریێ بۆ خەلكی ڤرێدكەن. ئەڤە ژی جهێ مەترسیێ یە و پێدڤی یە خەلكێ مە یێ هشیار بیت و ل سەر حوكمەتێ یە ژی وان پەیج و ئەكاونتێن بێ ناڤونیشان ئاشكەرا بكەت و رێكێ لێ بگریت.

غیاس خـالد زێباری

هەر سال ل ١٦ێ تەباخێ ساڵڤەگەرا دامەزراندنا پارتی دیموكراتی كوردستانێ ئۆرگانێن پارتی و رێكخراوێن وێ یێن جەماوەری، پیشەیی، كادر، ئەندام، لایەنگرێن وێ ب بلندكرن و بەلاڤكرنا درووشمێن بریقەدار یێن نەتەوی و نشتیمانی و گۆتار و بابەتێن گرێدایی ب دیرۆك و خەبات و قوربانیێن وێ ژ پێخەمەت بدەستڤەئینانا مافێن ڕەوا یێن خەلكێ كوردستانێ و ئەنجامدانا چالاكیێن جودا یێن رەوشەنبیری و هونەری و وەرزشی و پێگەهاندنێ ساخ دكەنە ڤە، ئەڤێ چەندێ باندۆر و كاریگەریەكا باش ل سەر جەماوەری هەیە، ب تایبەت ل راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ، لەوما پێدڤییە ئەڤ هەوە د بەدەوام و رێكخستی بن، چونكی رۆژا دامەزراندنا پارتی رۆژەكا پیرۆز و دیرۆكییا نشتیمانی یە و ب هەبوونا ڤێ پارتیێ بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی قۆناغێن مەزن و پڕی دەستكەفت بڕینە و بدەست ئانینە، هەتا گەهشتینە كوردستانەكا نیمچە ئازاد و خودان قەوارەیەكێ دەستووری و قانوونی و ب هێز و سیاسەتا پارتی ژی ئەڤ قەوارە یێ دهێتە پاراستن ل هەنبەر پیلانێن ناڤخۆیی و هەرێمایەتی، ب تایبەت سیاسەت و هەلوەستێن نەگوهۆر یێن سەرۆك مەسعود بارزانی و سەرۆكێ هەرێمێ و سەرۆكێ حوكمەتێ.
لێ ب دیتنا من باشترین شێوازێ پیرۆز ڕاگرتن و ساخكرنەڤا ڤێ رۆژێ ئەوە سەركردایەتیا پارتی زێدەتر كار ل سەر چەسپاندنا بنەمایێن رێبازا بارزانی د ناڤ ئۆرگانێن خوەدا و رێڤەبرنا سازیێن هەرێمێ بكەت، ب تایبەت یێن ئێكرێزیێ و ئاشتەوایا سیاسی و عەدالەتێ و دەستپاكیێ و هەبوونا سزا و پاداشتا، چونكی ئەڤە بنەمایێن رێبازا بارزانینە هەر ل سەردەمێ شێخێ شەهید عەبدولسەلام بارزانی هەتا مەلا مستەفایێ بارزانی و پارتی ژی ل سەر ڤان بنەمایان و چەندین بنەمایێن دیتر هاتینە دامەزراندن و پراكتیزەكرنا وان فاكتەرێ سەرەكیێ جەماوەربوون و تەمەندێژیێ و سەركەفتنا پارتی بوونە، لێ ئەڤرۆ جەماوەرێ پارتی و كوردستانی ب گشتی هەتا رادەیەكی ڤان پڕەنسیپانە كێم دبینن و بووینە جهێ گلە و گازندە و رەخنێ، ژبەر ڤێ چەندێ ژی ئاستێ جەماوەریێ پارتی ل دویڤ خەبات و قوربانیێن وێ نینە، ئەڤە نە ڕامانا هندێ یە كو پارتی خودان جەماوەرەكێ كێمە، ئانكۆ خەلكی پارتی نەڤێت، لێ دەنگێ نەڕازیبوونێ یێن زۆر بووی، مخابنە پارتیەكا خودان رێبازا پیرۆز و بژوونا بارزانی و ٧٩ ساڵێن خەبات و قوربانیێن بێ راوەستیان، یا هەژی هندێ یە ب كێمی ڤە ٧٠٪ كورسیێن پەرلەمانێ هەبن.
ب باوەریا من ئەگەر پارتی پرۆژەیەكێ چاسازیێ‌ ب كریار و بەرچاڤ ڕابگەهینیت و دادوەریا دروست یا رێبازا بارزانی ل ناڤخۆی پارتی و ئیدارەدانا هەرێما كوردستانێ بلەز بچەسپینیت، ل خۆلا داهاتی یا پەرلەمانێ كوردستانێ دێ دەنگێن زۆرینە بدەست ڤە ئینیت، چونكی پتریا دەنگێن نەڕازی، نە خەلكێ دژی پارتی یە، لێ ئەون یێن خوە ب مەغدۆر دزانن و هەست ب نەدادوەریێ دكەن.

غیاس خالد زێباری

هەرچەندە ١٦ ێ تەباخێ رۆژا دامەزراندنا پارتی دیموکراتی کوردستانە، ۷۹ ساڵ ب سەر دامەزراندنا وێ دەرباز دبن، لێ پارتی ژبووی پاراستنا پیرۆزیێن نشتیمانی و نەتەوەیی هاتیە دامەزراندن، د یرۆکا خوەدا یا پڕی دەستکەفت و سەروەری، ئەڤرازی و نشیڤی، سنوور و سیمایێن پارتیەکا سیاسی دەرباز کرینە و بوویە سازیەکا هەلگرا همبانکەکێ پری هیڤی و داخاز و ئارمانجێن خەلکێ کوردستانێ یێن ماندەلکرنا بندەستیێ و ئامرازێ ئازادی و رزگاریێ و بەختەوەریا جڤاکێ کوردستانێ . لەوما رۆژا دامەزراندنا وێ ب هەلکەفتەکا سیاسی و پارتایەتی ناهێتە هژمارکرن، بەلکی هەلکەفتەکا نشتیمانی و نەتەویی یە، دیرۆک و خەبات و قوربانیێن پارتی و پێشڕەویا وێ ل بزاڤا رزگاریخوازیا کوردستانی و چەند شۆڕەشان مینا شۆرەشا مەزنا ئیلوونێ ١٩٦١ ـــ ١٩٧٥ و گوڵانا پێشکەفتنخواز ل ١٩٧٦ ــ ١٩٩١ و سەرپەرشتیا بەرەیێ کوردستانی ل ١٩٨٨ ــ ١٩٩٢ کو ل هەشت پارتیێن باشوورێ کوردستانێ پێک هاتبوو و پاشان سەرهەلدانا پیرۆزا بوهارا ساڵا ١٩٩١ و پێکئینانا قەوارێ هەرێما کوردستانێ و ئاڤاکرنا ئیراقا نوو یا پشتی ٢٠٠٣ ێ یێ و بەرهنگاریا وان هەمی پیلان و ئاستەنگێن ، لسەر ئاستێ ئیراقی و هەرێمایەتی، بۆ هەرێما کوردستانێ درۆست کری و شەرێ تیرۆرستێن داعش و …هتد دیدەڤانێن ڤێ ڕاستیێ نە، ژلایێ پرنسیپ و هەڵویستان ژی، پارتی سەرلماندیە کو خوەدی پرنسیپێن نەگۆهڕێن نشتیمانی و نەتەوەیی یە، ئەگەر ئەو بەڕەڤانیا پارتی یان ڤان ساڵان نەبا ل دەستکەفتێن خەلکێ کوردستانێ، دبیتە ئەڤرۆ چ قەوارە نەمابان ب ناڤێ هەرێما کوردستانێ . ئەڤ هەڵویست و پێداگیریێن پارتی ژ پاشخانا هەڵویستێن خۆڕاگران یێن پێشەوایێن رێبازا بارزانی نە هەر ل شێخ عەبدولسەلامێ بارزامی و شێخ ئەحمەدی و پاشان رێبەرێ مەزن مەلا مستەفایێ بارزانی، ئەڤرۆ ژی سەرۆک مەسعوود بارزانی زێدەتر ل هەرهەمەکی، بوویە قەلەغانێ داکۆکی و پارێزەریا مافێن خەلکێ کوردستانێ و قەوارێ هەرێما کوردستانێ . خەلکێ کوردستانێ ڤێ راستیا پارتی دزانین، لەوما سەرەرای ئاستەنگ و قەیرانێن دەستکرد و مەبەستدار، زێدە د هەداردارن و وەکی هێزەکا پۆلایین ل پشتا پارتی راوەستانە و پشتراستن کۆ پارتی خودان ئەو هێز و شیان و ستراتیژییەتە ئەوا داکۆکیێ ل مافێن وان دکەت و د پارێزیت، لەوما ژی پشتی ٧٩ ساڵان پارتی خودان هێزەکا جەماوەریا بێ ڕکابەرە لسەر ئاستێ کوردستانێ و ئیراقێ یە.