سەرۆكا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند: هاتنا شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ بەغدا گەلەك یا گرنگ بوو و دخوازین سێ بابەتان ل گەل بەغدا ئێكلا بكەین، ئەوژی چارەنڤیسێ سێ مووچەیێن سالا بۆری، راستڤەكرنا قانوونا بودجەی و زێدەكرنا كریا دەرئینانا پەترۆلێ ل هەرێما كوردستانێ، لەوما كارێ رژد ل سەر دكەین بۆ ئەوێ چەندێ بهێنە چارەسەركرن و ژ نوكە و وێڤە مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ ب هیچ تشتەكێ دی ڤە نەهێتە گرێدان و ب تمامی و ل دەمێ خوە بهێتە هنارتن.
د. ڤیان سەبری، سەرۆكا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گوت» لژنەیەك د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و بەغدا و لژنەیا دارایی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ هاتیە دروستكرن، شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د ڤێ سەرەدانێ دا چەندین دیدار هەنە ل گەل لژنەیا حوكمەتێ و لژنەیا دارایی ژی، كارێ سەرەكی یێ مە ژی وەكو جڤاتا نوونەران دێ ئەو سێ بابەتە بن».
گوت ژی» پێدڤیە پەیڤا (ئینفاق فعلی) د قانوونا بودجەی دا نەمینیت، بۆ ئەوێ چەندێ مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ هەڤشێوەیێ دەڤەرێن دی ب هیچ تشتەكێ دی ڤە نەهێتە گرێدان و ل دەمێ خوە بهێتە هنارتن».
ئاماژەكر» ئەم ژی وەكو جڤاتا نوونەران پشتی بێهنڤەدانا جڤاتێ ب دوماهی دهێت دێ كارێ مە یێ سەرەكی بودجە و مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ بیت، بۆ ئەوێ چەندێ رێككەفتن بهێتە كرن ب جۆرەكی كو د ژڤانێ خوە دا مووچەیێن فەرمانبەران بهێنە هنارتن و ئێدی مووچە نەبیتە كێشە و گیرو ببیت».
رۆهنكر ژی» پێدڤیە گرفتا ئەوان سێ مووچەیێن ل سالا بۆری نەهاتینە دان بهێتە چارەسەركرن و بۆ ئەڤسالە ژی قانوونا بودجەی بهێتە راستڤەكرن و ژ (ئینفاق فعلی) بهێتە جوداكرن، تاكو مووچەیێن فەرمانبەران ب تمامی و ل دەمێ خوە بهێتە هنارتن و گیرو نەبیت، گۆژمەیێ پێدانا كریا دەرئینانا پەترۆلێ كێم هاتیە دانان و بهێتە زێدەكرن، لەوما ئەم دوپاتیێ ل سەر ئەوان سێ خالان دكەین كو پێدڤیە بهێنە چارەسەركرن».

سەرۆكێ دەستەیا دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ راگەهاند: وەكو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئەم ل باژێرێ كەركووكێ نە بۆ پشتەڤانیا خەلكێ خوە ل تاخێ نەورۆز، دلتەنگین ژ ئەوێ چەندێ كو لەشكەر دەستێوەردانێ د كاروبارێن وەلاتیان دا بكەت، پێكڤەژیانا ئاشتیانە یا نەتەوەیان تێكددەت، هەروەسا ئاماژەكر دێ هەموو رێگا بكارئینین بۆ چارەسەركرنا ئەڤێ كێشەیێ ب رێكا قانوونێ.
فەهمی بورهان، سەرۆكێ دەستەیا دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» دەستێوەردانا لەشكرێ ئیراقی د كێشەیێن تاخێ نەورۆز دا ل باژێرێ كەركووكێ جهێ دلتەنگیا مەیە، هەروەسا ئەڤ كارە بەروڤاژی دستووری و پێكڤەژیانا ئاشتیانەیە، چونكە هەكە لەشكر یان پۆلیس هەر ئاخڤتنەك هەبیت، داگەه هەیە و دشێن ب رێكا وێ سكالایا خوە تۆمار بكەن».
فەهمی بورهان گوت ژی» ئەوا دژی خەلكێ مە و ئاكنجیێن ئەوی تاخی هاتیە كرن، دناڤ گۆتارێن حوكمەتا ئیراقێ جهێ خوە نابیت كو بەرامبەر پێكڤەژیانێ هەبووە، لەوما ئەم وەكو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ یێن هاتین تاكو پشتەڤانیا خوە رابگەهینین، هەروەسا هەر چ ل سەر مە پێدڤی بیت دێ كەین بۆ ئەوێ چەندێ ئەوێ كەیسێ ل دادگەهێ بلڤینین و ئەوێ كێشەیێ ب شێوەیەكێ ئێكجاری چارەسەر بكەین».
سەرۆكێ دەستەیا دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ خویاكر» دڤێت بزاڤ بهێتە كرن كو لەشكر دەستێوەردانێ د كارەكی دا نەكەت كو كاری ئەوی نینە چونكە ئەركێ لەشكری پاراستنا ئاسایشا باژێر و سنوورایە، ئەو ئەركێ پۆلیسایە ل دووڤ ئەوان كێشەیان بچیت و ل گەل وەلاتیان كێشەیان چارەسەر بكەت».
هەروەسا ئاماژە كر» هەر د شیانێن مە دا بیت بۆ ئاكنجیێن خوە دێ كەین، چونكە ب كار و ئەركێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دزانین ئێدی نەهێلین ئەو كێشە روو ب روویێ خەلكێ مە ببن ل كەركووكێ».
ل رۆژا پێنجشەمبی 4/12/2024 لەشكرێ ئیراقێ ب هەمەر و هەژمارەكا مەزن یا سەربازان ڤە، چوونە سەر مالێن كوردان ل تاخێ نەورۆز ل باژێرێ كەركووكێ و بزاڤكر ئەوان 130 خانیێن 20 سالە كورد تێدا دژین دەست ب سەردا بگرن.
هەڤدەم نوونەرێ شاخەوان عەبدوللا، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دناڤ وەلاتیێن تاخێ نەورۆز گوت» هەر زوو جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل سەر كێشەیا كوردێن تاخێ نەورۆز ل گەل محەمەد شیاع سۆدانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ ئاخڤت و سۆدانی ژی بڕیارا ڤەكێشانا لەشكری دەركر.

شیرەتكارەكێ سەرۆكایەتیا جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت، دڤێت كورد بۆ قۆناغا پشتی هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ خوە بەرهەڤ بكەن و بێی ئێكگرتن و خوە بەرهەڤكرنێ چو بڕیاران نەدەن، هەروەسا دبێژیت، ل هەردو پارێزگەهێن نەینەوا و كەركووكێ كوردان سەنگا خوە هەیە و بێی كوردان نە پارێزگارێ كەركووكێ دهێتە دانان ونە پارێزگارێ نەینەوا.
دژوار فایق، شیرەتكارێ بلند یێ سەرۆكایەتیا جڤاتا وەزیران بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت « كوردان هەژمارەكا مەزن یا دەنگان ل دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بدەستڤە ئیناینە و ئەز باوەرم كورد تنێ ئێكگرتی بانە ل هەلبژارتنێن مەها بۆری رێژەیەكا زێدەتر یا دەنگان دا بدەستڤە ئینن و هەژمارا كورسیێن وان ژی بێگومان بەر ب زێدەتر چیت، بێ پلانی و پەرت و بەلاڤبوونا ناڤمالا كوردی ئەگەرێ سەرەكی بوو دەنگێن كوردان وەكو پێدڤی نەبن و نە ل وی ئاستی دابن یێ كوردان چاڤەڕێ دكر، نوكە ژبۆ قۆناغا پشتی هەلبژارتنان پێدڤیە كورد ئێكرێزبن ل كەركووكێ و نەینەوا، چونكە ل دەستپێكێ دڤێت كورد ئێكگرتی بن ود دووڤدا كوردان پەیامەك بۆ پێكهاتەیێن كەركووكێ و نەینەوا هەبیت، ب تایبەتی هەردو پێكهاتەیێن ئەرەب و توركمان، چونكە بێی كوردان ل نەینەوا و كەركووكێ پارێزگار ناهێتە دانان و سەرناگریت، بەلێ یا گرنگە كوردان پلانا خوە هەبیت وبێی پلان چو پێنگاڤان نەهاڤێژن، چونكە ئەم ئێك نەبین دێ زیانێن مەزن بۆ كوردان هەبن، مە ل دەڤەرێن كوردستانی یێن سنوورێ مادەیێ 140 ئاریشە هەنە و سیستەمێ هەلبژارتنان ژی وەسا دخواست كوردان ئێك لیست هەبیت، چونكە ئەڤان هەلبژارتنان دێ كاریگەریێن خوە هەبن ل سەر رەوشا وان دەڤەران و كورد دێ شێن دانوستاندنان دگەل بەغدا بكەن بۆ ئەوێ چەندێ ئاریشەیێن خەلكێ وان دەڤەران بهێنە چارەسەركرن و مافێن كوردان بهێنە دابینكرن ب گۆڕەی دستووری و مادەیێ 140».
دژوار فایق گوت ژی» ژ ئەنجامێ كۆمبوونێن بۆری یێن لژنەیا بلند یا مادەیێ 140 چەندین پێنگاڤێن باش هاتینە هاڤێتن ژوان ژی مە داخواز ژ حوكمەتا ئیراقێ كریە بڕیارێن ب ناڤێ جڤاتا شۆرەشێ یێن سەردەمێ بەعسیان بهێنە هەلوەشاندن و پڕۆژە قانوونەك ژئالیێ حوكمەتێ دهێتە بەرهەڤكرن هەتا پەرلەمان دەنگی ل سەر بدەت هەكە ئەڤە سەر بگریت دێ 300 هزار دۆنەمێن ئەردی بۆ كوردان ڤەگەڕن، هەروەسا بڕیارێن لژنەیا ب ناڤ كاۆربارێن باكوور یێن سەردەمێ رژێما هەلوەشیای بهێنە هەلوەشاندن حوكمەتا فیدڕالی لژنەیەك بۆ ڤێ مەرەمێ پێكئینایە و هەكە بهێت بجهئینان دێ 900 هزار دۆنەمێن ئەردی بۆ كورد و توركمانان ڤەگەڕن، چەندین راسپاردە و بڕیارێن گەلەك باش هاتینە دەركرن و ل دۆر چەكێ قەرەبوویا مادەیێ 140 من بەری نوكە پێشنیازكربو پارچەیێن ئەردی بهێنە بەلافكرن ل شوونا بەلاڤكرنا پارەی، ژ بەر كو ئەو بودجەیا هاتیە دانان هەتا 40 سالێن دی ژی هەموو كەس ناهێنە قەرەبووكرن، هادی عامری ژی پێشنیازا من پەسەندكریە، ل ئیراقێ زێدەتری 400 هزار كەس ماینە كو نەهاتینە قەرەبووكرن د چارچۆڤەیێ مادەیێ 140 هەكە ئەو پارەیێ نوكە هاتیە دیاركرن هەر ئەوبیت هەتا 20 سالێن دی ب دوماهی ناهێت، بەروڤاژی پارچەیێن ئەردی بهێنە بەلاڤكرن ددەمەكێ كێم دا هەموو وەلاتی دێ مفاداربن ژ قەرەبوویا مادەیێ 140 یێ دستووری».

ئینیستیتیۆتا كۆڕبەندێ رۆژهەلاتا ناڤین یا ئەمریكی چار پێشنیازان دئێخیتە بەردەم واشنتۆن، كو ئەمریكا دشێت وەكو پێرابوون وەربگریت بۆ ئەوێ چەندێ روو ب روویێ هەژموونا ئیرانێ ل ئیراقێ ژ روویێ لەشكری و ئابۆری و سیاسی ببیت.
وێ ئینیستیتیۆتا ئەمریكی د راپۆرتەكێ دا بەلاڤكر كو پشكەكا مەزن ژ ستراتیژیا ئیرانێ پێك دهێت ژ سەپاندنا هەژموونا خوە ب سەر سیاسەت، ئابۆر و هێزا لەشكری یا ئیراقێ دا كو ئەوژی رێكەكا هشكاتی ب گەهەشتنێ ب سووریێ بۆ دابین كریە، ئەمریكا دشێت ب چەند پێنگاڤان روو ب روویێ ئەوێ هەژموونا ئیرانی یت بەرفرهە ل دەڤەرێ ببیت.
ئەو راپۆرتا ئینیستیتیۆتا كۆڕبەندێ رۆژهەلاتا ناڤین یا ئەمریكی باس ل ئەوێ چەندێ كریە، ئیراق ب دوەمین مەزنترین هاوردەكارێ كەلوپەلێن ئیرانی دهێتە هەژمارتن پشتی چینێ، هەروەسا گەلەك پشت بەستنێ ب ئیرانێ دكەت بۆ بدەستڤەئینانا غازا سروشتی و كارەبێ، گەلەك ژ ئالیێن سیاسی یێن ئیراقی ژی پەیوەندی ل گەل ئیرانێ هەنە كو هەڤدەم ئیران میلیشیێن ئیراقێ چەكدار دكەت و پارەی بۆ دابین دكەت كو ب هێزێن (بەرەیێ موقاوەما ئیسلامی) د ناڤدارن.
راپۆرتا ناڤبری ئاماژی كریە كو هندەك میلیشیا وەكو (كەتائیب حزبوللا و عەسائیب ئەهلولحەق) هێرشێن توند دژی هێزێن ئەمریكا و هەڤپەیمانان ئەنجامداینە، هەروەسا دیاركر، ئارمانجا سەرەكی یا هێزێن بەرەیێ موقاوەما ئیراقێ، ئاسانكاریە بۆ هەژموونا ئیرانێ و دوورئێخستنا هێزێن ئەمریكایە ژ ئیراقێ، د ئەوی چارچۆڤەیی دا ئاماژە ب لیوایێن حزبوللا كر كو بەردەوام هێرشان دكەنە سەر بنگەهێن ئەمریكی ل ئیراقێ. لەوما ئەوێ ئینییستیتیۆتا ئەمریكی ب پێدڤی زانیە كو ئەمریكا ب لەز پێنگاڤان بۆ روو ب رووبوونا كاریگەریا ئیرانێ ل ئیراقێ ژ روویێ لەشكری وئابۆری و سیاسی بهاڤێژیت.
بۆ پێنگاڤا ئێكێ: داخواز ژ واشنتۆن هاتیە كرن، هاریكاریا لەشكری و پشتەڤانیا راوێژكاری بۆ حوكمەتا ئیراقێ زێدەتر بكەت بۆ هەڤسەنگكرنا لەشكرێ ئیراقێ ل بەرامبەر میلیشیێن ب سەر ئیرانێ ڤە و هێرشێن خوە ل سەر میلیشیان زێدەتر بكەت.
دوو: راپۆرتا ناڤبری داخواز ژ واشنتۆن كریە، كاری بۆ پێشڤەبرنا كەرتێ پەترۆلێ و غازێ ل ئیراقێ ب شێوەیەكی بكەت كو دوور بیت ژ هەژموونا ئیرانێ و ئاماژێ دكەت» یا بەرئاقل نینە وەلاتەكێ وەكو ئیراقێ، كو یا زەنگینە ب ژێدەرێن پەترۆلێ و غازێ، بۆ ئەوێ ژێدەری پارەی بدەتە ئیرانێ».
سێ: د راپۆرتێ دا هاتیە، واشنتۆن دشێت سزایان ب سەر كۆمپانیێن ئەندازیاریا گشتی دا ب سەپینیت كو سەر ب هێزێن بەرەیێ موقاوەمێ ڤەنە، كو ب ئەو هێز ب ئەوێ رێكێ بزاڤا كونترۆلكرنا ئابۆرێ ئیراقێ دكەن.
چار: د راپۆرتێ دا هاتیە، پێدڤیە ئەمریكا ب رێكا پەیوەندیێن دبلۆماسی و هاریكاریێن ئابۆری، پشتەڤانیا هێزێن سیاسی یێن دلسۆزێن خوە ل ئیراقێ زێدەتر بكەت.
ل دووماهیا راپۆرتا ئینیستیتیۆتا كۆڕبەندێ رۆژهەلاتا ناڤین یا ئەمریكی هاتیە» ئیران ستراتیژیەتەكا ئێكگرتی ل رۆژهەلاتا ناڤین پەیڕەو دكەت و گەلەك یا گرنگە ئەمریكا ستراتیژیەتەكا دیاركری یا تایبەت ب خوە ڤە بۆ روو ب رووبوونا ئەڤێ هەژموونێ دابڕێژیت و بجهبینیت».

سوپاسالارێ ئیراقێ یێ بەرێ و شیرەتكارێ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ بۆ كاروبارێن لەشكری، بابەكر زێباری ڕاگەهاند: میلیشیێن ئیراقی بۆ هێرشكرنێ ل سەر هەرێما كوردستانێ هیچ بەهانەیەك نینە و هەرێما كوردستانێ شوینگرا ئەمریكا و ئیسرائیلێ نینە، تاكو ژ ئالیێ ئەوان چەكداران ڤە هێرش ل سەر بهێتە كرن. هەروەسا دیاركر كو ئەو چەكێن ئەو میلیشیا بكاردئینن، چەكێ حوكمەتا ئیراقێ یە، بەلێ دیارە حوكمەتا ئیراقێ دەستهەلات ل سەر نەمایە.
بابەكر زێباری، گوت ژی» پێدڤیە هەموو ئالی ئەوان هێرشێن میلیشیێن ئیراقی دژی هەرێما كوردستانێ ئەنجام ددەن، شەرمزار بكەن، چونكی هیچ بهانەیەك بۆ ئەوان هێرشان نینە و هەرێما كوردستانێ شوونگرا ئەمریكا و ئیسرائیلێ نینە تاكو هێرش ل سەر بهێنە كرن».
ئاماژەكر» ئەو هێزێن ژ دەرڤەیێ قانوونێ باش دزانن هەرێما كوردستانێ هیچ پەیوەندیەك ب ئیسرائیلێ ڤە نینە، بەلێ بۆ شەرعیەتدانێ ب ئەوان هێرشان، باس ل بنگەهێن ئیسرائیلی دكەن، بەلێ هەموو وەلات باش د ئەوێ چەندێ دگەهن كو ئەو تۆمەت د راست نینن و د چێكری نە».
بابەكر زێباری دیاركر ژی» ئەو چەكێن ژ ئالیێ ئەوان میلیشیان ڤە دهێنە بكارئینان چەكێن حوكمەتا ئیراقێ نە، بەلێ دیارە حوكمەتا ئیراقێ دەستهەلات ل سەر ئەوان نەمایە».

نوونەرێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل فەرماندەیا ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك یێن ئیراقێ راگەهاند: بەرپرسیارەتیا حوكمەتا ئیراقێ و هەڤپەیمانایە رێگریێ ل هێرشێن میلیشیان بۆ سەر هەرێما كوردستانێ بكەن، دوپاتكر ژی، بەردەوامیا ئەوان هێرشان دێ كاریگەریا خراب ل سەر پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ هەبیت.
لیوا عەبدولخالق تەلعەت، نوونەرێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل فەرماندەیا ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك یێن ئیراقێ گوت» نەخشەیێ ئەوان هێرشێن ل سەر هەرێما كوردستانێ دهێنە كرن ددیارن و ئەو هێزێن هێرشان ئەنجام ددەن، ژ ئالیێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ڤە د ئاشكرانە».
ئاماژەكر» هەرێما كوردستانێ ب هیچ شێوەیەكی د هەڤكێشەیا شەڕێ د ناڤبەرا ئەوان میلیشیێن ئیراقی و ئەمریكا دا نینە، ژ بەر ئەوێ چەندێ ئەركێ حوكمەتا ئیراقێ و هەروەسا هەڤپەیمانایە ژی، كو رێگریێ ل ئەوان هێرش و كریارێن تیرۆرستی بكەن، كو ژ ئالیێ ئەوان گرۆپێن میلیشیایی ڤە ل سەر هەرێما كوردستانێ دهێنە ئەنجامدان».
خویاكر ژی» هەلوەستێ حوكمەتا ئیراقێ ل بەرامبەر ئەوان هێرشان یێ ئەرێنی یە و دژی ئەوان كریارایە، بەلێ هەتا نوكە نەشیایە رێگریێ لێ بكەت، هەروەسا ئەو گرۆپ نەشێن سەقامگیریا هەرێما كوردستانێ تێكبدەن، چونكی حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و هێزا پێشمەرگەی شیانێن پاراستنا هەرێما كوردستانێ یێن هەین، بەلێ ئەو كریارە دچینە دخانەیا كارێن تیرۆرستی و ئەركێ هەموو ئالیەكی یە ب هەڤپشكی روو ب روویێ تیرۆرێ بیت».
لیوا عەبدولخالق تەلعەت دوپاتر ل ئەوێ چەندێ ژی كر كو بەردەوامیا ئەوان هێرشان دێ كاریگەریا خراب ل سەر پەیوەندیێن بەغدا و هەولێرێ هەبیت و پێدڤیە حوكمەتا ئیراقێ لەزێ بكەت د كونترۆلكرنا ئەوان هێرشان دا».

بەرپرسەكێ كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ رەتكر هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ بهێنە پاشئێخستن.
داود سەلمان، رێڤەبەرێ پێرابوونان و راهێنانێ ل كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ گۆت» جڤاتا كۆمسیاران پێشتر ل گەل شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كۆمبوویە و خشتەیێ كارێ هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ بۆ 25/2/2024 پەسەندكریە، ل ئەگەرێ هەلوەشاندنا ئەوێ بڕیارێ پێدڤیە جڤاتا كۆمسیاران جارەكادی كۆمببیت».
ل رۆژا 3/8/2023، دلشاد شەهاب، پەیڤدارێ سەرۆكایەتیا هەرێما كوردستانێ راگەهاندبوو» سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د مەرسوومەكی دا رۆژا 25/2/2024 وەكو رۆژا ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دیاركریە و هەموو ئالی راسپاردینە بۆ ئەنجامدانا پێرابوونێن پێدڤی».
دلشاد شەهاب گوتبوو ژی» دیاركرنا ژڤانێ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ كودەنگیا ئالیێن سیاسی یێن هەرێما كوردستانێ ل سەر هەیە و ب رێكا دانوستاندنان ل گەل هەموو ئالیێن سیاسی، رێككەفتینە ل سەر دیاركرنا ئەوی ژڤانی (ئانكو 25/2/2024) بۆ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ».

هەولێر، قائید میرۆ

جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئاشكراكر، هندەك ئاماژە هەنە بۆ پەیدابوونا روودانێن مەزن د ئەڤسالەدا و دبێژیت، ئالیێن میلیشیایێ یێ بزاڤان دكەن ئیراق ببیتە پشكەك ژ شەڕێ د ناڤبەرا ئیسرائیلێ و حەماسێ دا ئەڤەژی مەترسیدارە و هەكە ئەڤە روو بدەت دێ كاریگەری ل سەر هەرێما كوردستانێ ژی هەبیت.
د. بەشیر حەداد، جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گوت» هندەك ژ سەركردەیێن ئیراقێ پەشێمانن ژ دەستوورێ نوكە یێ ئیراقێ و ب ئاشكرا دەمێ ئەز ل بەغدا هەژمارەك ژوان سەركردەیێن ئیراقی د گوتەمە وی دەمێ دەستوور هاتیە بەرهەڤكرن و پەسەندكرن مە ئەزموون نەبوویە وكوردان ب گۆڕەی بەرژەوەندیا خوە دەستوور بەرهەڤكریە، لەوڕا د دەمێ نوكە دا ئیراق یا پەشێمانە و هەكە بشێن دێ دەستوورێ ئیراقێ راستڤەكەن ب گۆڕەی حەزێن خوە، ژئالیێ دەستووری ڤە نەشێن دەستووری راستڤەبكەن ب مەرجەكی دشێن هەكە دەستوور ب ئێكجاری بهێتە گوهۆڕین، بەلێ كوردان ئەو رێك ژی گرتیە و ب گۆڕەی مادەیێ ١٥٢ یێ دەستوورێ نوكە هاتیە هەر گوهۆڕینەك بهێتەكرن و گرێدای دەستهەلاتا هەرێمان بیت دڤێت جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بڕیارێ ل سەر بدەت، ئانكو ب گۆڕەی دەستووری هەر گوهۆڕینەك بهێتەكرن پێدڤیە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئەڤێ گوهۆڕینێ پەسەند بكەت و بێی پەرلەمانی ناهێتەكرن، مادەیێ ١٤٢ ژی هاتیە هەكە د دەمێ راستڤەكرنا دەستووری سێ پارێزگا ب رێژەیا دو ل سەر سێ رازینەبوون و ڤیتۆ بكارئینا راستڤەكرنا دەستووری ناهێتە بجهئینان، لەوڕاژی سێ پارێزگا هاتینە دیاركرن هەتا بێی هەرسێ پارێزگەهێن هەرێمێ ئیراق نەشێت دەستكاریا دەستووری بكەت، ئەڤەژی بۆیە رێگر و بزاڤ دهێنەكرن ئەو گرێ بهێتە ڤەكرن ئەوژی پارێزگەها سلێمانیێ ژ هەرێما كوردستانێ ڤەقەتینن و تنێ دو پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ بمینن هەتا ل دووڤ حەزێن خوە دەستووری راستڤە بكەن نوكەژی كار یێ دهێتەكرن ل سەر ئەڤێ پیلانێ بۆ جوداكرنا پارێزگەها سلێمانیێ ژ هەرێما كوردستانێ».
جێگرێ بەرێ یێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئاماژەكر» ل بەغدا حوكمەت هەیە و دەستهەلات هەیە، مە چو ئاریشە دگەل حوكمەتێن ئیراقێ نینن، چونكە هەموو سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ هەتا رادەیەكی باش دگەل هەرێما كوردستانێ هەماهەنگ بووینە، بەلێ مخابن بڕیارێن وان سەرۆكێن حوكمەتا نەدهاتن بجهئینان، ژ بەر كو دەستهەلاتا سیاسی د دەستێ حوكمەتێ دا نینە و بەرۆڤاژی دەستهەلات یا د دەستێ وان هێزێن سیاسی یێن ئەو سەرۆك حوكمەت دیاركرین، ئالیێن چەكدار و میلیشیا دەستهەلاتدارن ل ئیراقێ و شیانێن راگرتنا هەموو بڕیارێن حوكمەتێ یێن هەین، مە بدەهان داخوازی هەنە ژ بەغدا ئاریشا هەرێما كوردستانێ تنێ دانا مووچێ فەرمانبەران نینە، راستە ئەركێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ یە مووچێ فەرمانبەران دابین بكەت، بەلێ ناڤەشێرین دەستهەلاتدارێن بەغدا پیلانەكا وەسا بجە دئینن چاڤێ خەلكێ مە ل سەر مووچەیە، گەلەك جاران باسێ خوەڤەكێشانێ ژ بەغدا دهێتەكرن، ب دیتنا من هەكە كورد ئێكگرتی و ئێك هەلویست بن دشێن خوە ڤەكێشن ژ بەغدا، بێی هەبوونا ئێكڕێزیا ئالیێن كوردی چاوا نوكە زیان گەهاندینە هەرێمێ ڤەكێشانێ ژی دێ زیانێن مەزنتر هەبن، كارەكێ گەلەك شاشە ئالیێن سیاسی دچنە بەغدا بۆ دانوستاندنان، چونكە مە حوكمەت هەیە و هەر دانوستاندنەكا بهێتەكرن دڤێت ب رێیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بیت نەكو ئالیێن سیاسی».
ل دۆر شەڕێ ئیسرائیلێ و حەماس، گۆت» هندەك ئاماژە هەنە ئەڤسالە دێ هندەك روودان پەیدابن بۆ نموونە شەڕێ د ناڤبەرا ئیسرائیلێ و حەماس نێزیكی سێ مەهانە یێ بەردەوامە و گەلەك بزاڤ دهێنەكرن شەڕ بەرفرەهتر نەبیت، هندەك میلیشیا ل ئیراقێ هەر یێ بزاڤان دكەن ئیراق ژی ببیتە پشكەك ژ شەڕێ ئیسرائیلێ و حەماس وهەر یێ ئەمریكا د ئازرینن بۆ وێ چەندێ ئیراق پشكداری شەڕی بكەت، بێگومان هەر دەمێ ئیراق ببیتە پشكەك ژ ئەڤی شەڕی دێ كاریگەری ل سەر هەرێما كوردستانێ ژی هەبیت و زیانێن مەزن دێ هەبن».

ژ سەرجەمێ 29 كورسیێن پارێزگەها نەینەوا هیچ ئالیەكی نیڤا كورسیان بدەستڤەنەئیناینە، مەزنترین سەركەفتیێ هەلبژارتنێن جڤاتا پارێزگەهان تنێ 17% ژ كورسیان بدەستڤەئیناینە، بەلاڤكرنا كورسیان ل سەر هەڤپەیمانی و ئالیان، پێكئینانا جڤاتا پارێزگەهێ و هەلبژارتنا سەرۆكێ جڤاتێ و پارێزگارێ نەینەوا ب زەحمەت دكەت.
سەرۆكێ تۆرا (شەمس) بۆ چاڤدێریا هەلبژارتنان دبێژیت» هەلبژارتنا پارێزگاری ل نەینەوا دێ ب زەحمەت بیت، یا رۆهن ژی نینە هەڤپەیمانی دێ چاوان بن».
ل دووڤ ئەنجامێن هەلبژارتنێن جڤاتێن پارێزگەهێن ئیراقێ ل ئەوێن ل 18/12/2023 هاتینە ئەنجامدان، هەڤپەیمانیا (نەینەوا لاهلها) كو نەجم جبووری، پارێزگارێ بەرێ یێ نەینەوا سەرۆكایەتیا وێ دكەت پێنج كورسی ژ سەرجەمێ 29 كورسیێن جڤاتا پارێزگەها نەینەوا بدەستڤەئیناینە، پشتی وی پارتی دیموكراتی كوردستان چار كورسی و پاشی هەڤپەیمانیا عەقدا نیشتمانی سێ كورسی و هەژمارا كورسیێن ئالیێن دی د ناڤبەرا ئێك بۆ دو كورسیانە.
سەعەد وەزان، شرۆڤەكارێ سیاسی ل دۆر پرسا هەلبژارتنا سەرۆكێ جڤاتا پارێزگەها نەینەوا و دو جێگرێن وی و هەلبژارتنا پارێزگارێ نەینەوا، دبێژیت» نەینەوا ئێك ژ ئەوان پارێزگەهایە كو پێكئینانا حوكمەتا خوەجهی تێدا ژ ئەنجامێ هەلبژارتنان دێ یا ب زەحمەت بیت، ژ بەر كو پێدڤی ب ئەوێ چەندێ هەیە چەند ئالیەك پێكڤە هەڤپەیمانیێ بۆ پێكئینانا حوكمەتا خوەجهی پێكبینن، بەروڤاژی چەندین پارێزگەهێن دی كو چەند ئالیەكێن كێم دشێن ئەوی كاری بكەن».
سەبارەت سیناریۆیێن هەلبژارتنا پارێزگارێ نەینەوا گوت» ئەگەر هەیە پارتی دیموكراتی كوردستان و پارێزگارێ بەرێ یێ نەینەوا و پشكەكا سوننەیان (تەقەدوم، سەروەری، حەسم و دبیت ئێك كۆتا ژی دگەلدا بیت) پێكڤە كو سەرجەمێ كورسیێن ئەوان دبیتە 16 كورسی، بشێن پۆستێ پارێزگاری نەینەوا بۆ خوە مسۆگەر بكەن».
ئاماژەكر ژی» سیناریۆیا دویێ ئەوە هەر ئێك ژ (چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ، رەیان كلدانی، ئێكەتی، عەزم، سەروەری، تەقەدووم و كۆتا پێكڤە) پۆستێ پارێزگاری بدەستڤەبینن كو كورسیێن ئەوان زێدەتر ژ 16 كورسیانە».
هۆگر چەتۆ، سەرۆكێ تۆرا (شەمس) بۆ چاڤدێریا هەلبژارتنان، سەبارەت پێكئینانا حوكمەتا خوەجهی ل پارێزگەها نەینەوا، گوت» هەلبژارتنێن ناڤخوەیی یێن جڤاتا پارێزگەها نەینەوا و پارێزگارێ نەینەوا دێ یا ب زەحمەت بیت، چونكە ئەنجام ب شێوەیەكێ وەسا نەبوون كو ئالیەك یان دو ئالی بشێن پۆستێ پارێزگاری مسۆگەر بكەن».
ل دۆر سیناریۆیان ژی، هۆگر چەتۆ دبێژیت» ژ ئەگەرێ چوونا پشكەك ژ ئەندامێن دەرچوویێن هەڤپەیمانیێن خوە بۆ ناڤ هەڤپەیمانیەكا دی و ڤەگۆهاستنا سەنگەری ب تایبەت ژ ئالیێ ئەندامێن فراكسیۆنێن سوننی ڤە، هێشتا یا رۆهن و بەرچاڤ نینە دێ چاوان بیت، بەلێ ئەگەرێ مەزن هەیە هەڤپەیمانیا برێڤەبرنا دەولەتێ فراكسیۆنەكێ پێكبینیت و ل سەر پۆستێ پارێزگاری رێكبكەڤن، ئەوی دەمی ئەگەر هەیە پۆستێ پارێزگاری ل بەرامبەر پۆستێ دی بۆ ئالیەكێ دی بیت، یان پۆستێ پارێزگارەكێ دی ل پارێزگەهەكا دی بۆ ئالیەكێ دی بیت».

سەرۆك مەسعود بارزانی، د پەیامەكێ‌ دا ل دۆر هاتنا سالا نوو راگەهاند، دەڤەر ب گشتی ل بن گەفێن نەئارامی و دروستكرنا قەیران و شەڕ و ئالۆزیان دایە. پێدڤیە هەمی ئالی ئەوێ چەندێ باش بزانن مافێ گەلێن دەڤەرێ یە بشێن د ئارامی و ئاشتی و دوور ژ ناكۆكیان بژین و ئێدی دەڤەرا مە شیانێن بارێ‌ ئاریشە و توندوتیژی و تیرۆر و نەسەقامگێرییێ نینن. د ئەڤێ دەربارەی دا ئەركێ جڤاكێ نیڤدەولەتی یە ژ پێخەمەت پاراستنا ئاشتی و ئاسایش و ڕێگرتن ل بەرفرەهبوونا قیران و گەفان ل دەڤەرێ‌، ڕۆلێ خۆ بگێڕیت و پێگیریان بێختەركار.
سەرۆك بارزانی ئاماژە ژی كر كو د سالا نوو دا ئەو چاڤەڕێ بوونە ژ حكومەتا ئیراقا فیدرال دهێتە كرن، كو ب ئاراستەیێ چارەسەركرنا ئاریشەیان دگەل هەرێما كوردستانێ و پێگیر بوون ب بنەمایێن دستووری و بەرژەوەندیا گەلێن ئیراقێ پێنگاڤان ب هاڤێژیت. پەیاما گەلێ كوردستانێ ژی بۆ هەمی لایەكی هەمی دەما پەیاما دانوستاندن و تێكگەهشتن و چارەسەریێ بوویە و ئەڤە باشترین ڕێكە بۆ بجهئینانا سەقامگیری و ئارامی و پێشكەفتنێ.
هیڤیدارم سالا 2024ێ سالا ب دووماهیئینانا ئاریشەیێن ئیراقێ و دەڤەرا مە بیت و ئارامی بۆ هەمی وەلاتیێن كوردستانێ‌ و عیراقێ‌ و گشت دەڤەرێن مە بیت.