ئهڤرۆ نيوز:
وهزارهتا پێشمهرگهيى ل حوكمهتا ههرێما كوردستانێ، هژمارا شههيد و بريندارێن شهرێ دژى داعش راگههاند كو ژ 10 خزيرانا ئهڤ ساله ههتا نوكه 727 پێشمهرگه شههيد بووينه و زێدهتر سێ هزار كهسان ژى بريندار بووينه و 34 ژى د بێ سهروشوونن.
ب گۆرهيى وێ راگههاندنا وهزارهتا پێشمهرگهيى يا كو دانهك ب دهست ئهڤرۆ نيوز كهفتى هاتيه: “ل رۆژا 10\6\2014 و پشتى هێرشهكا بهرفرههـ و درندانه و نهمرۆڤانه يا گرۆپێ تيرۆرستى يێ جيهادى ب ناڤێ داعش بۆ چهند دهڤهرێن بهرفرههـ يێن سنورێ دهولهتا عيراقا فيدرال و ئهنجامدانا چهندين تاوانێن مهزنێن كوشتن و سهربڕين و تالانكرن و رهڤاندنێ بهرامبهر ئهندامێن پێكهاتێن چهند نهتهوه و ئاين و تايفێن جودا يێن باژێر و باژێركێن سهر ب پارێزگههێن (نهينهوا، سهلاحهدين، رومادى، كهركووك، ديالا و دهوروبهرێن بهغدا) و پاشان بزاڤ كرى بۆ هێرشكرنه سهر باژێر و باژێرك و گۆندێن كوردستانێ بۆ ئهنجامدانا ههمان كوشتن و كوشتان و كارێن نهمرۆڤاتى و دڕندهيى، دژى وهلاتى و خهلكێ كوردستانێ، ل ڤێره هێزێن پێشمهرگێ كوردستانێ و هێزێن دى يێن پاراستنا ههرێمێ و ههموو خهلكێ قههرهمانێ كوردستانێ ب روح و خوين و مالێ خوه بهرهڤانى ژ كوردستانا وهلات كر و شيانێن هێرشێن چهكدارێن ڤى گرۆپێ تيرۆرستى د قووناغا ئێكێ دا رابگرن و پاشان ب پشتهڤانيا خودێ مهزن و ههڤكاريا وهلاتێن ههڤپهيمان پاشڤهچوونێ پێ بكهن و بهر ب دووماهيێ ڤه ببهن و زيانێن مهزن بگههيننێ”.
ديسا د ڤێ راگههاندنێ دا هاتيه: “دياره ئهڤ سهركهفتنا مهزن بێ قوربانى نهبوويه، بهلكو ب بهخشينا گيانێ پاك و پيرۆز و خوينا گهش ئازارێن برينا 727 شههيدێن نهمر و سێ هزار و 546 بريندار و 34 بێ سهروشوون بوويێن قارهمان ژ ئهفسهر و پلهدار و پێشمهرگێ هێزێن پێشمهرگێ كوردستانێ و ئهفسهر و پلهدارێن پۆليس و ئاسايش و زێرهڤانى و بهرهڤانى و فرياكهوتن و هێزێن پشتهڤانيا ئێك و دو و خانهنشين و كێم ئهندام و وهلاتيێن خوهبهخش و قارهمان و دلێرێن كوردستانێ هاتيه پێش و نهخشاندن”.
ناجی بهدهل
د. ئهكرهم میهراب ڤهكولهر و شروڤهكارێ سیاسی و مامۆستایێ زانكۆیا سلیمانیێ بۆ ئهڤرۆ نیوز راگههاند: پهیوهندیین هێزێن كوردی ل ئهڤی سهردهمی دا بۆ بهرههنگاربوونا فاشیزمێ و ل ههردهم زیندوكرنا رابردوویه و دڤێت كار بۆ خورتكرنێ بهێته كرن كو تاكه كلیلا سهركهفتنا چارهسهریانه .
د. ئهكهرم دیاركر گرۆپا تیرۆری شهر و كوشتن ژناڤبرن كرینه، ئارمانێن خویێن سهرهكی و دهركهفتنا داعشێ ژی ئێك ژ سیاسهتێن كهڤنێن داگیركارێن كوردستانێ پهیدا بوو ههتا 2011 و 2012 سهركهفتی بون بو پیلانێن ئهقیلیمی و جیهانی ل دژی كوردان و بهلێ پشتی هنگی رهوشا سوریا و عیراقێ هاته گوهارتن توركیا و عیراق و توریكا سوریا بو نه دوژمن و دهركهفتنا داعشێ و دوژمنیاتیا ئهڤان هێزان وهكر هزر و دهم نه مینیت ل دژی كوردان كار بكهن و دهركهفتنا داعشێ پیلانێن خو ب رێكا ئهڤێ گرۆپێ و هزرین داگیركاری یا نه راستهوخو دهست پێكرنهڤه .
د. ئهكرهم گوتژی: “ههر چوار دهلهوتێن داگیركارێن كوردستانێ و ههرسێ نهتهوهیێن داگیركارێن كوردستانێ پێ خوش بون داعش ئهڤێ ئهزمونا مهیا كوردان ل باشورێ كوردستانێ ژ ناڤ ب بهت و ئهزمونا كوردێن رۆژئاڤا نههێلیت ب باوهریا من جیهانا دهسلاتداریێ ژی، بهلێ مه بریار دا نه بینه قوربانێ ئهڤێ فاشزمیێ و ب بهرخودانا مه و خالا بهێزا پشتهڤانیا نێڤ دهولهتی و ههردهم كارهسات قارهمانهك پهیدا دبیت ئهو ژی قارهمانیا كورد و هیزا پێشمهرگهیێ و یهپهگێ یه ل دههڤهرێ ل دژی داعشی راوهستیاینه و دهما بو ئالاڤهكێ بهێزێ ههوارهاتنا جیهانێ.
ناڤبری دا زانین كو داعش كورد ب گرانی برینداركرین و دوژمنێن كوردان ژ ههموو لايان ڤه هێرشی وان كرن و گۆت: “نهبووینه قوربانێ ئهڤێ پلانگیریا دهڤهری و ئهڤه خالا بهێز و سهركهفتنا ههرێمێ ژ ئهڤێ چهندێ دهست پێ دكهت”، ئاماژه ب وێ چهندێ ژى كر كو ههكه خهباتا دیموكراتی و نهتهوهيی و ئازادیا كوردان ب رژدی ل سهر ئهڤان بهردهوام بین، دێ دوستایهتیهكا بهردهوام ب دهست كوردان كهڤیت.
دهربارێ هزرین تاریین گرۆپین تیرۆری د. ئهكرم دبێژیت: “هزر بكهین ئامرازێ ههمو تیرۆرێن جیهانێ ژناڤبرنه و شهر و جینوسایده ب رهوشهنبیریی ناهێته ژناڤبرن بهس دڤیت بكهین ئهو پێگوهۆڕێ شارستانی یه و دیموكراسی چارهسهریا مهزنا دهردێ كوردانه ل سهر ئاستێ جیهانێ و د ههمو بیاڤان دا فره ئاینی و زاراڤ و مهزههبی و سیاسی مهههیه و لهورا دیموكراسی رێيا سهرهكی یا چارهسهركرنا ههموو ئاریشايه”.
ئەڤرۆ، ناجی بەدەل:
ئەندامەکێ پەرلەمانێ کوردستانێ دیار کر کو دوھی 9\12\2014 پەرلەمانی خواندن بۆ چەند پرۆژە بریاران کر و دانوستاندن ل سەر ھاتنە کرن و گۆت “ھەتا بریارێن 22\7 بھێنە بجھئینان دێ 200 ھزار دینار ل سەر مووچێن پێشمەرگەی زێدەبن”.
ئاری ھەرسین ئەندامێ پەرلەمانێ کوردستانێ و سەرۆکێ لیژنەیا پێشمەرگەی ل پەرلەمانی بۆ ئەڤرۆ دیار کر کو ھندەک پرۆژە بریار بۆ ماوەیەکێ دەمکینە مینا زێدەکرنا کۆژمەکێ پارەی ل سەر مووچێن پێشمەرگەی کو ھەمی پێشمەرگێن سەر ب وازارەتا پێشمەرگەی و یەکەیێن 70 و 80 ب خوەڤە بگریت، ھەتا ئەوی دەمی کو حوکمەتا ھەرێما کوردستانێ ژ ئەڤێ قەیرانا ئابووری دەردکەڤیت
ئاری ھەرسین سەرۆکێ لیژنا پێشمەرگەی دیار کر ژی کو نھا مووچێن پێشمەرگەی 500 ھزار دینارن و گۆت “ل گۆر پرۆژێ ڤێ بریارێ دێ کۆژمێ 200 ھزار دینار ل سەر مووچێ نھا یێ پێشمەرگەی زێدە بن و ھەیڤانە دێ 700 ھزار دیناران وەرگریت ھەتا ئەوی دەمێ ئەو 21 بریارێن ل 22\7 ھاتینە دەرێخستن ب قانوونا ھژمار 19 و ھەردەمێ ھاتنە بجھئینان ئەو 200 ھزار دینار دێ ھێنە راوەستاندن”.
ئهڤرۆ نيوز:
رێڤهبهريا گشتيا كهشناسيێ ل ههرێما كوردستانێ راگههاند كو سوبههى ئهسمانێ دهۆكێ دێ ساهى بيت ل گهل پهيدا بوونا هندهك ئهورێن لاواز ب درێژاهيا رۆژێ.
پشكا پێشبينيان ل رێڤهبهريا گشتيا كهشنايا ههرێمێ راگههاند كو ژ ئهنجامێ بلندبوونا پالهپهستۆيهكێ كو ژێدهرێ وێ وهلاتێ توركيا ل گهل كارتكرنا لاوازا پالهپهستويا بلندا نيچمه دۆرگا عهرهبى ل سهر ههرێما كوردستانێ ئهو پێشبينى دكهن كو سوبههى رۆژا پێنجشهمبى رێكهفتى 11\12\2014 ئهسمانێ دهۆكێ ببيته ساهى ل گهل پهيدا بوونا هندهك ئهورێن لاواز ب درێژاهيا رۆژێ.
رێڤهبهريا گشتيا كهشناسيێ ل ههرێما كوردستانێ ئاشكهرا ژى كريه كو پلا گهرماتيێ يا بلند ژى دێ سێ پلان بلند بيت و يا نزم ژى دێ پيچهك هێنه خوار ههمبهر رۆژێن بهرى ب رهنگهكى د ناڤبهرا 11 بۆ 23 پلان دا.
ئهڤرۆ:
خۆھدان ئانکو دەرکەتنا ئاڤێ و ھندەک پێکھێنەرێن دی وەکو خوێ ژ کونکێن پیستی بۆ پاراستنا پلا گەرمییا لەشی یا ناڤخوی، بەلێ خوھدانا زێدە ئەوە کو زێدەتر ژ رادێ خۆ خوە مرۆڤی بدەت و گەلەک ئەگەر بۆ خوھدانا زێدە ھەنە ژوانژی:
• ئەگەرێن فزیولوژی: وەکو بەرئاتافبوونا مرۆڤی ب پلەیەکا بلند یا گەرماتیێ، یان زێدە وەستیان ب کاری ڤە یان بێئارامی و فیریانا مروڤی و ھەر تشتێ بڤی رەنگی بیت.
• ئەگەرێن نەخۆشیان: وەکو زێدە رژینا پەریزادێ، راوەستیانا عادەیا ھەیڤانە ل دەڤ ژنان، ب کارئینانا دەرمانێن چارەسەریا پەنجەشێرێ و ھندەک جاران ژی قەلەوی.
پتریا جاران ژی وەسان دھێتە دیتن کو ئەگەر خۆھدان ژ ئەگەرێن فسیولوژی بیت بتنێ جھەکێ لەشی خۆە ددەت وەک ناڤیا دەستێن مرۆڤی یان پێن مرۆڤی یان بتنێ بن کەفشێن مرۆڤی یان سەروچاڤا و ناڤ ملان، بەروڤاژی ڤێ چەندێ ئەگەر خۆھدان ژ ئەگەرێن نەخۆشیان بیت ھەموو لەشێ مرۆڤی ڤەدگریت.
رەنگە خۆھدانا زێدە ئاریشەیان بۆ مرۆڤی پەیدابکەت و گەلەک جورێن چارەسەریێ ژ بۆ ھەنە ژوانژی:
• دەرمان: چارەسەریا خۆجھی، نشتەرگەری و ..ھتد.
• دەرمان: ھەتا نوکە چ دەرمانێن تایبەت نینن کو خۆە مرۆڤی نەدەت، بەلێ ل ڤێ دووماھیێ بۆ تێست ھندەک دەرمان ھاتینە دروستکرن، بەلێ پشتی ھاتینە ب کارئینان دیاربوو کو کارتێکرنێن وان پترن ژ باشیێن وان، لەورا رازەمەندی نەھاتە وەرگرتن کو بھێنە د بازاری دا و ژ کارتێکرنێن وان ئەون کو دبنە ئەگەرێ ھشکبوونا دەڤی و پیستی و بزاڤا چاڤی ژی ب زەحمەت دئێخن.
• چارەسەریا خۆ جھی: پتریا جاران کاریگەریا چارەسەریا وێ ئەوە کو کەرستێ (کلورید ئەلمنیوم) ب رێژەیەکا کێم دناڤدا ھەبیت و ئەوژی یتنێ د حالەتێن ناڤنجی و سڤک دا مفا ژێ دھێتە وەرگرتن و ئەڤە ب شێوی بەخاخا ھەیە کو ل دەرمانخانەیان دھێتە فرۆتن.
• چارەسەری ب رێکا نشتەرگەریان: ئەوژی ب رێکا قەتاندنا دەمارێ ( سمبتاوی) ئەوێ رادبیت ب چالاککرنا خوھێ داکو ژ کاری ب راوەستیت، بەلێ ئەڤ نشتەرگەریە یا ب مەترسی یە و گەلەک نوشدارێن نشتەرگەریێ ئەنجام نادەن نەکو کارتێکرنێ ل دەمارەکا دی بکەن و نەخوش فالنجی ببت و نشتەرگەریەکا دیتر ژی ھەیە ئەوژی ب کێشانا گەلاندێن خوھدانێ ژبن کەفشا و ئەڤ نشتەرگەری یە ژی گەلەکا بەلاڤە نینە و ھندەک جاران نوشدارێن تایبەتمەندێن نشتەرگەریێن جوانکاریێ ئەنجام ددەن.
ھندەک کەس گەلەک ئیزعاجا خۆ ژ بێھنا خوھێ دبینن و ل ڤێرێ پێدڤی یە ئەم جێوازیێ بزانین دناڤبەرا بێھنێن کو ژ لەشی دەردکەڤن.
رەنگێ ئێکێ: ئەڤە ژ کەسەکی بۆ ئێکی جێوازە و گلاندێن خوھدانێ ژێ بەرپرسن و ب تایبەت ل بن کەڤشا و جھێن دی یێن موو لێ ھەین. بێھنەکا تایبەت ژێ دەردکەڤیت ئەگەر موو نەھێنە تراشین. چارەسەری بتنێ ب رێکا پاقژیێ یە و ھندەک جورێن بێھنێن خوش ژی ھەنە مرۆڤ دشێت لێ ب رەشینیت.
رەنگێ دوێ: ئەڤە ژ خوارنا ھندەک جورێن خوارنێ پەیدادبن وەکو خوارنا سویرا، پیڤاز، مێلاکێ و ھێکان و ھندەک جاران ژ ئەگەرێ ب کارئینانا ھندەک دەرمانان ژی پەیدادبیت و بۆ چارەسەریێ پێدڤی یە خۆ ژ ئەگەری دوور بکەین و پاقژیا گشتی ب پارێزین.
ئهڤرۆ نيوز:
رۆژناما نيويۆرك تايمز يا ئهمريكى راگههاند كو پێشڤهچوونێن بزاڤێن ههڤپهيمانان ل دژى داعش ل عيراقێ، عيراقيان پال ددهن ل مووسل زووتر هێرشێ بكهنه سهر داعش و وى باژێرى ئازاد بكهن.
رۆژنامێ د راپۆرتهكێ دا نڤيسيه: “ئهنجامێن هێرشێن ئهسمانى يێن فرۆكێن شهرى يێن ههڤپهيمانان بۆ سهر چهكدارێن داعش، عيراقيان پال ددهن چهند ههيڤان زووتر هێرشێ بكهنه سهر داعش ل مووسل و باژێرى ب ههڤكاريا پۆليسێن مووسل و كورد و چهكدارێن هۆزێن عهشيرهتێن شونه ئازاد بكهن”.
نيويۆرك تايمز ئاماژێ ب وێ چهندێ ژى كهت كو ههكه هێرشێن ئهسمانى يێن فرۆكێن جهنگى يێن ههڤپهيمانان و پێشڤهچوونێن هێزێن هشكاتى يێن سۆپايێ عيراقێ چهكدارێن داعش خهمناك كرينه و بهرپرسێن عيراقێ پال ددهن ل زڤستانا ئهڤ ساله هێرشێ بكهنه سهر مووسل.
ئهڤ رۆژناما ئهمريكى دبێژيت: “ئهمريكا بهرى نوكه هۆشدارى دايه ل دهزكرنێ د هێرشكرنا سهر مووسل دا، ژ وى دهمێ هێرشێن ئهسمانى بۆ سهر داعش ل عيراقێ گههشتينه 660 هێرشان ب رهنگهكى كو چهكدارێن داعش نهشێن ب كاروانێن ترۆمبێلان ل ناڤ باژێرى هاتنوچوونێ بكهن”.
ئەڤرۆ:
یاریکەرێ تیما باسکت بۆلا یانا دھۆک دیارکر ئەو یانا دھۆک بجە ناھێلن بۆ خاترا جەماوەر و کارگێریا یانێ لێ سەرەرای ڤێ چەندێ ژی چو کار بەلاش نینن و یێ بەرھەڤە پشکەکێ ژ بھایێ ھەڤبەستا خوە بۆ یانێ بھێلیت.
زێدەتر عومەر عامر د دیدارەکێ دا بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت: ئەڤ قەیرانا نوکە کارگێریا یانێ تێدا دەرباز دبیت دێ کارتێکرنا خوە ل ئاستێ تیما باسکت بۆلێ کەت و دڤان کاودانان دا تیم دێ ھەڤرکیا ب دەستڤە ئینانا ناسناڤێ خولێ ژدەست دەت و دیسان دەرونێ یاریکەران ژی ھەتا رادەکی ھاتیە تێکدان پشتی راھێنەرێ تیمێ بێ ئاگەھداری بجە ھێلای.
ناڤبری ئەو چەندە ژی ئاشکرا کر کو ئەو یێ بەرھەڤ نینە تیما دھۆک د ڤان کاودانان دا بجە بھێلیت ژ بۆ خاترا جەماوەر و کارگێریا یانێ، لێ رامانا وێ ئەو نینە دێ بێ بەرامبەر یاریێ کەت تنێ یێ بەرھەڤە پشکەکێ ژ بھایێ ھەڤبەستا خوە بۆ یانێ بھێلیت داکو بارگرانی ل سەر کارگێریا یانێ سڤک بیت.
ئەڤرۆ:
ئێکەتیا باسکت بۆلا عیراقێ ژڤانێ ھەردو یاریێن پاشخستی یێن تیما باسکت بولا یانا دھۆک بەرامبەر یانێن سلێخ و نەفت دەستنیشان کر ژ خولا عیراقێ یا باسکت بۆلێ بۆ یانێن پلا نایاب.
د ڤی چارچوڤەی دا خەتاب عومەر راھێنەرێ بەروەختێ یانا دھۆک د داخویانیەکێ دا بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت: ئەم ھاتیە ئاگەھدار کرن ژ لایێ ئێکەتیا باسکت بۆلا عیراقێ ڤە کو دێ ھەردو یاریێن خوە یێن پاشخستی ئەنجامدەین ئەو ژی بەرامبەر سلێخ ژ گەرا حەفتێ کو دێ ل 18 ڤێ ھەیڤێ ھێتە کرن و دیسان یاریا بەرامبەر نەفت دێ ل 22 ھەمان ھەیڤ بیت.
ناڤبری گازندە ژ ژڤانێ ڤان ھەردو یاریان کر و گۆت: ئەنجامدانا دو یاریان د ماوێ چار رۆژان دا یا بساناھی نینە ژ بەرکو تیمێ دو یاریکەرێن ھنگافتی ھەنە و دیسان نوکە یانە د قەیرانەکا دارایی ژی دا دەرباز دبیت لەورا یا پێدڤی بوو یاریی بۆ ماوەکێ دی ھاتبا پاشخستن یان ژی یاریا دویێ د حەفتیا دووڤدابا ھەتا تیم دوبارە شیابا خوە بەرھەڤ بکەت ژ بەرکو یانا نەفت یانەکا بھێزە و یاریکەرێن خودان شیان ھەنە.
نيشاندان