بۆچی نوونه‌رێ کوردان ل نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی نینه؟
سه‌رجان مەحموود
کۆمبوونا 81 یا نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی وه‌ک 80 کۆمبوونێن به‌رێ بێ ئه‌نجام و بێ هه‌بوونا نوونه‌رێ کوردان ب داوی هات. رۆژه‌ڤا سه‌ره‌کی شه‌رێ ئه‌مریکا و ئیرانێ، وزه، کۆچبه‌ری و هه‌ژاری و چه‌ند مژارێن دی بوون. هه‌ر چه‌نده د رۆژه‌ڤا فه‌رمی یا نه‌ته‌وێن یه‌کگرتی دا کورد نه بابه‌ته‌کێ سه‌ره‌کی بوون ژی، لێ سه‌رۆکێن چه‌ند وه‌لاتان ب گرنگی ڤه به‌حسێ کوردان کرن و پرسا کوردی کوردان کەفتە د ناڤ ره‌شنڤیس و به‌لگه‌یێن نڤیسکی یا نه‌ته‌وێن یه‌کگرتی دا. ب تایبه‌تی د راگه‌هاندنێن ئه‌مریکا و ئۆرۆپا دا و د کۆمبوونێن ناڤبه‌را سه‌رکردێن جیهانێ دا، یه‌کگرتنا هێزێن پێشمه‌رگه‌یێن کوردستانێ، قووناغا ئاشتیا ل باکورێ کوردستانێ و گه‌ره‌نتیکرنا مافێن کوردان د د‌ستوورێ نوو یێ سووریێ دا ب گرنگی ڤه هاته به‌حسکرن.
ل دویڤ راگه‌هاندنێ سه‌رۆکێ ئه‌مریکا د ده‌مه‌کێ دا کو هه‌لبژارتنێن کۆنگرێسی و جڤاتا نوونه‌رێن ئه‌مریکا نێزیک دبیت مه‌سه‌له‌یا کوردان جاره‌کا دی کریه د رۆژه‌ڤا خوه دا و ل دویڤ شاره‌زایێن سیاسه‌تێ ل دویڤ ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێ سه‌رۆکێ ئه‌مریکا دێ سیاسه‌تا خوه یا ل سووریێ ئێراقێ ب تایبه‌ت ژی د مژارا کوردان ب گوهۆ‌ریت.
دیسان هه‌م سیناتۆرێن کۆماریخواز و دیپلۆماتکارێن ئه‌مریکا، هه‌م ژی کار ب ده‌ستێن د ده‌ستهەه‌لاتا بایدن دا دۆسیا کوردان دانە به‌ر ده‌ستێ ئه‌حمه‌د شەرعێ سه‌رۆکێ سووریێ و ب ئاشکرا راگه‌هاندن کو د مه‌سه‌له‌یا زمانێ کوردی، مافێن نه‌ته‌وەیی و که‌لتوری دا ئه‌و دێ دووڤچوونا پێشهاتێن ل سووریێ کەن. هه‌روه‌سا ب گرنگی ڤه هه‌بوونا هێزێن کوردی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ به‌حسکرن، ئه‌و یه‌ک دده‌ته خوه‌یاکرن کو ئه‌مریکا ب ته‌مامی ده‌ست ژ کوردێن سووریێ بەرنادەت و د رۆژێن دا‌هاتی دا هه‌ڤپه‌یمانیه‌کا نوو یا ب کوردێن سووریێ ره نه دووره. هەروەسا گەلەک بەحسێ رەوشا کوردان ل رۆژهەلاتێ کوردستانێ و ئیرانێ ژی هاتە کرن.
یه‌کگرتنا هێزێن پێشمەرگەیێ کوردستانێ ژی بابه‌ته‌کا دی یا گرنگ یا کۆمبوونێن سه‌رکردێن جیهانێ و دیپلۆماتکارێن ئۆرۆپی و ئه‌مریکا بوو. هه‌م فره‌نسا هه‌م ژی ئه‌مریکا جاره‌کا دی ئاشکرا کرن کو ڤه‌کێشانا هێزێن ئه‌مریکا و هه‌ڤپه‌یمانان ناهێته وێ واته‌یێ کو دێ ده‌ست ژ کوردان بەردەن، پێدڤیا ئاڤاکرنا کابینه‌یا ده‌هێ یا هه‌رێما کوردستانێ و رۆلێ کوردان د پاشه‌رۆژا ئێراقێ دا پشکه‌ک دی یا گه‌نگه‌شا سه‌رکردێن جیهانێ بوو.
سه‌رۆک کۆمارێ تورکیا چاره‌کرنا پرسا کورد یو سه‌رخستنا قووناغا ئاشتیێ ب فه‌رمی گەهاندە هۆلا نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی و کورد وه‌ک وه‌ک ملله‌ته‌کی برا و دۆست بناڤکر و ل ئالیێ دی ژی ره‌خنه‌یێن دژوار ل ئیسرائیلێ و نه‌ته‌نیاهۆی گرتن. ل هه‌مبه‌ر دا سه‌رۆک وه‌زیرێن ئیسرائیلێ ژی کوردان وه‌ک نه‌ته‌وه‌که مەزلوم و بێ ماف بناڤکر و ده‌وله‌تا تورکیا و سووریێ ب بنپێکرنا مافێن کوردان ب دژواری ره‌خنه کر. ڤێجا کا هه‌ردو ئالی ژی چه‌ند سەمیمینه راستگۆنە ئەو یەک ژی بابەتەک جودایە.
ئه‌م ڤەگەرینە سه‌ر مانشێتا خوه، د ڤه‌کۆلینێن مه‌یدانی یێن نه‌ته‌وێن یه‌کگرتی دا ئاشکرا بوویه کو هژمارا کوردان ل چار وه‌لاتێن داگیرکه‌ر ئانکۆ ل چار پارچه‌یێن کوردستانێ ژ 60 ملیۆن زێده‌تره. نوونه‌رێ کۆسۆڤۆ هه‌یه لێ ب فه‌رمی نه ده‌وله‌ته، یێ فه‌لستینێ هه‌یه و ئه‌و ژی ب فه‌رمی نه ده‌وله‌ته. ل گه‌ل ڤێ یه‌کێ هژمارا نێزیکێ 80 ده‌وله‌تێن کو ئه‌ندامێن نه‌ته‌وێن یه‌کگرتینه ژ هژمارا کوردان کێمتره. ڤێجا پرسیار ئه‌ڤه‌یه گه‌لۆ بۆچی مه کوردان ل نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی نوونه‌ر نینه؟ گه‌لۆ دیپلۆماسیا کوردان، لۆبیێن کوردان ب چ ڤە موژولن؟ گه‌لۆ ب شانده‌کا یه‌کگرتی، ب لۆبیه‌کا یه‌کگرتی و دیپلۆماسیه‌کا یه‌کگرتی کورد نه‌شێن ب پشتەڤانیا دۆستێن خوه پێدڤیا هه‌بوونا نوونه‌رێن کوردان بکه‌نە د رۆژه‌ڤا نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی دا؟ د پاشه‌رۆژه‌کا نێزیک دا شانده‌کێ کۆنگرێ نه‌ته‌وەیی یێ کورد دێ ل گه‌ل نه‌ته‌وەێن یه‌کگرتی و ئۆرۆپا کۆم بن، ئه‌ڤ پێنگاڤه‌که باشه، لێ ل گۆر هزرا من دڤێت شانده‌ک ژ هه‌رێما کوردستانێ ژی ل گه‌ل کۆنگرێ نه‌ته‌وەیی یێ کورد ب یه‌کرێز پشکدار بیت.
