سه‌رجان مەحموود

کۆمبوونا 81 یا نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی وه‌ک 80 کۆمبوونێن به‌رێ بێ ئه‌نجام و بێ هه‌بوونا نوونه‌رێ کوردان ب داوی هات. رۆژه‌ڤا سه‌ره‌کی شه‌رێ ئه‌مریکا و ئیرانێ، وزه، کۆچبه‌ری و هه‌ژاری و چه‌ند مژارێن دی بوون. هه‌ر چه‌نده‌ د رۆژه‌ڤا فه‌رمی یا نه‌ته‌وێن یه‌کگرتی دا کورد نه‌ بابه‌ته‌کێ سه‌ره‌کی بوون ژی، لێ سه‌رۆکێن چه‌ند وه‌لاتان ب گرنگی ڤه‌ به‌حسێ کوردان کرن و پرسا کوردی کوردان کەفتە د ناڤ ‌ره‌شنڤیس و به‌لگه‌یێن نڤیسکی یا نه‌ته‌وێن یه‌کگرتی دا. ب تایبه‌تی د راگه‌هاندنێن ئه‌مریکا و ئۆرۆپا دا و د کۆمبوونێن ناڤبه‌را سه‌رکردێن جیهانێ دا، یه‌کگرتنا هێزێن پێشمه‌رگه‌یێن کوردستانێ، قووناغا ئاشتیا ل باکورێ کوردستانێ و گه‌ره‌نتیکرنا مافێن کوردان د د‌ستوورێ نوو یێ سووریێ دا ب گرنگی ڤه‌ هاته‌ به‌حسکرن.
ل دویڤ راگه‌هاندنێ سه‌رۆکێ ئه‌مریکا د ده‌مه‌کێ دا کو هه‌لبژارتنێن کۆنگرێسی ‌و جڤاتا نوونه‌رێن ئه‌مریکا نێزیک دبیت مه‌سه‌له‌یا کوردان جاره‌کا دی کریه‌ د رۆژه‌ڤا خوه دا ‌و ل دویڤ شاره‌زایێن سیاسه‌تێ ل دویڤ ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێ سه‌رۆکێ ئه‌مریکا دێ سیاسه‌تا خوه‌ یا ل سووریێ ئێراقێ ب تایبه‌ت ژی د مژارا کوردان ب گوهۆ‌ریت.
دیسان هه‌م سیناتۆرێن کۆماریخواز و دیپلۆماتکارێن ئه‌مریکا، هه‌م ژی کار ب ده‌ستێن د ده‌ستهەه‌لاتا بایدن دا دۆسیا کوردان دانە به‌ر ده‌ستێ ئه‌حمه‌د شەرعێ سه‌رۆکێ سووریێ و ب ئاشکرا راگه‌هاندن کو د مه‌سه‌له‌یا زمانێ کوردی، مافێن نه‌ته‌وەیی و که‌لتوری دا ئه‌و دێ دووڤچوونا پێشهاتێن ل سووریێ کەن. هه‌روه‌سا ب گرنگی ڤه‌ هه‌بوونا هێزێن کوردی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ به‌حسکرن، ئه‌و یه‌ک دده‌ته‌ خوه‌یاکرن کو ئه‌مریکا ب ته‌مامی ده‌ست ژ کوردێن سووریێ بەرنادەت ‌و د رۆژێن دا‌هاتی دا هه‌ڤپه‌یمانیه‌کا نوو یا ب کوردێن سووریێ ره‌ نه‌ دووره‌. هەروەسا گەلەک بەحسێ رەوشا کوردان ل رۆژهەلاتێ کوردستانێ و ئیرانێ ژی هاتە کرن.
یه‌کگرتنا هێزێن پێشمەرگەیێ کوردستانێ ژی بابه‌ته‌کا دی یا‌ گرنگ یا کۆمبوونێن سه‌رکردێن جیهانێ و دیپلۆماتکارێن ئۆرۆپی و ئه‌مریکا بوو. هه‌م فره‌نسا هه‌م ژی ئه‌مریکا جاره‌کا دی ئاشکرا کرن کو ڤه‌کێشانا هێزێن ئه‌مریکا و هه‌ڤپه‌یمانان ناهێته‌ وێ واته‌یێ کو دێ ده‌ست ژ کوردان بەردەن، پێدڤیا ئاڤاکرنا کابینه‌یا ده‌هێ یا هه‌رێما کوردستانێ و رۆلێ کوردان د پاشه‌رۆژا ئێراقێ دا پشکه‌ک دی یا گه‌نگه‌شا سه‌رکردێن جیهانێ بوو.
سه‌رۆک کۆمارێ تورکیا چاره‌کرنا پرسا کورد یو سه‌رخستنا قووناغا ئاشتیێ ب فه‌رمی گەهاندە هۆلا نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی و کورد وه‌ک وه‌ک ملله‌ته‌کی برا و دۆست بناڤکر و ل ئالیێ دی ژی ره‌خنه‌یێن دژوار ل ئیسرائیلێ و نه‌ته‌نیاهۆی گرتن. ل هه‌مبه‌ر دا سه‌رۆک وه‌زیرێن ئیسرائیلێ ژی کوردان وه‌ک نه‌ته‌وه‌که‌ مەزلوم و بێ ماف بناڤکر و ده‌وله‌تا تورکیا و سووریێ ب بنپێکرنا مافێن کوردان ب دژواری ره‌خنه‌ کر. ‌ڤێجا کا هه‌ردو ئالی ژی چه‌ند سەمیمینه‌ راستگۆنە ئەو یەک ژی بابەتەک جودایە.
ئه‌م ڤەگەرینە سه‌ر مانشێتا خوه‌، د ڤه‌کۆلینێن مه‌یدانی یێن نه‌ته‌وێن یه‌کگرتی دا ئاشکرا‌ بوویه‌ کو هژمارا کوردان ل چار وه‌لاتێن داگیرکه‌ر ئانکۆ ل چار پارچه‌یێن کوردستانێ ژ 60 ملیۆن زێده‌تره‌. نوونه‌رێ کۆسۆڤۆ هه‌یه‌ لێ ب فه‌رمی نه‌ ده‌وله‌ته‌، یێ فه‌لستینێ هه‌یه‌ و ئه‌و ژی ب فه‌رمی نه‌ ده‌وله‌ته‌. ل گه‌ل ڤێ یه‌کێ هژمارا نێزیکێ 80 ده‌وله‌تێن کو ئه‌ندامێن نه‌ته‌وێن یه‌کگرتینه‌ ژ هژمارا کوردان کێمتره‌. ڤێجا پرسیار ئه‌ڤه‌یه‌ گه‌لۆ بۆچی مه‌ کوردان ل نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی نوونه‌ر نینه‌؟ گه‌لۆ دیپلۆماسیا کوردان، لۆبیێن کوردان ب چ ڤە موژولن؟ گه‌لۆ ب شانده‌کا یه‌کگرتی، ب لۆبیه‌کا یه‌کگرتی و دیپلۆماسیه‌کا‌ یه‌کگرتی کورد نه‌شێن ب پشتەڤانیا دۆستێن خوه‌ پێدڤیا هه‌بوونا نوونه‌رێن کوردان بکه‌نە د رۆژه‌ڤا نه‌ته‌وەیێن یه‌کگرتی دا؟ د پاشه‌رۆژه‌کا نێزیک دا شانده‌کێ کۆنگرێ نه‌ته‌وەیی یێ کورد دێ ل گه‌ل نه‌ته‌وەێن یه‌کگرتی و ئۆرۆپا کۆم بن، ئه‌ڤ پێنگاڤه‌که باشه،‌ لێ ل گۆر هزرا من دڤێت شانده‌ک ژ هه‌رێما کوردستانێ ژی ل گه‌ل کۆنگرێ نه‌ته‌وەیی یێ کورد ب یه‌کرێز پشکدار بیت.

سەرجان مەحموود

روودانێن ڤان رۆژێن داویێ یێن ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ و شەهیدكرنا شەرڤانێ كورد ب رەنگەكی هۆڤانە ڤێ راستیێ بۆ مە هەموویان ئاشكرا‌ دكەت كو ئاشتی و پێكڤە ژیان ب ئیێك ئالی سەرناكەڤیت و چ پرسگرێك و كێشەیان چارەسەر‌ ناكەت. نها دەمێ ڤێ ئێكێ هاتیە كو ئەم راست و دروست بئاخڤین و رەوشا هەی قەبوول بكەین.
د دەمێ خوە دا ل رۆسیایێ سیستەمەكا چاری ئانكۆ شاهی هەبوو، ژیان ل سەر بنەمایا سیستەمێ فیودالی و ئاریستۆكراتی بوو. رۆژەكێ بریار هاتە گرتن و شۆرەشگێرێن بۆلشەڤیكێ ب سەرهلدانا چەكداری شۆرشا ئۆكتۆبەرێ راگەهاندن و بۆ خەلكی گۆتن كو هوون ئێدی نە گوندی، نە بندەستن و ژ ئەڤرۆ پێڤە هوون ئێدی كۆمینیست و كرێكارن. ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ ژی خەبات و تێكۆشینەكا گەلەك مەزن هاتەكرن و خەلكێ ل گەل شەڕڤانێن خوە ئەڤ ۱٥ سالبوون داگیركەر، داعشی و كۆمێن چەكدارێن كرێگرتی ژ كوردستانێ دەرخستبوون و سیستەمەكا ل سەر بنەمایێ ئازادیان، پێكڤەژیانێ و كوردستانی ئاڤاكربوون. رۆژەك ژ رۆژان پشتی شەرەكێ گران و دژوار نامەیەك ژ ئەسمانی بۆ سەركردەیێن رۆژئاڤا هات و بریار دان دەست ژ ئازادی و خوەبرێڤە برنێ بەردەن و سیستەمێ و دەستهەلاتێ و ژیانا ئازاد ل گەل عەرەبێن شۆڤینی، چەكدارێن رادیكال و كۆلەپەرەستان پینە بكەن. ‌ڤێجا ناڤێ وێ ژی كرن ئینتیگرا‌سیۆن، یئانكۆ خوە پینە كرن، ئانكۆ ئەم وەسا بێژین رۆناهیێ ب تاریتیێ فەتساندن.
مە د دەستپێكێ دا گۆت، ئەمێ راست و دروست بئاخڤین، ب شەڤ و رۆژەكێ مرۆڤ ژ فیۆدالیێ نابیتە شیۆعی. جلێ پاك و نوو ب جلێ قرێژ و دراییە رە پینە نابیت. گەل و مرۆڤێن ئاشتیخواز و خوەدان كولتوورێ پێكڤەژیانێ و لێبۆرینێ، ب كەلتورێ مللەتەكێ درندە، سەرژێكەر و كۆلەپەرەست رە ئینتیگرە‌ نابیت، ئانكۆ ناگونجیت. روودانێن ڤێ داویێ ژی سەلماند كو دەستهەلاتا ئەحمەد شەرع و عەرەبێن سووریێ ب چو رەنگەكێ ناخوازن دەستهەلاتێ ب كوردان رە‌ پارڤە بكەن و مافێن كوردان ناس بكەن. ب تەكید گەلێ كورد ژی پشتی ۱٥ سالێن ئازادیێ و خوە برێڤەبرنێ ناخوازن ل ژێر سیبەرا دارێن عەرەبێن شۆڤینی دا ژیان بكەن. نها دەم گونجاییە رۆژئاڤا سەرێ خوە راكەت و بۆ فشارێن شامێ بێژیت نا، پەیڤا نا هەلویستە ل هەمبەر زۆرداریێ، رژدیە ل سەر ژیانەكا ئازاد.
هندەك كەسێن كو دخوازن بەرژەوەندیێن خوە یێن تاكەكەسی بمەشینن دبێژن كو شەهیدكرنا سیپانێ شەڕڤانێ كورد نە ب دەستێ دەستهەلاتا شامێ بوویە، وەك شەخس د دەستێ من دا چ بەلگە نینە كو ئەز بێژم شامێ شەڕڤانێ كورد دایە شەهیدكرن، لێ ئەز دشێم ڤێ ئێكێ ب دەنگەكێ بلند بێژم كو دەستهەلاتا ئەحمەد شەرع هەول ددەت ژ رەوشا ئالۆز مفایێ وەربگریت و ئاسایش و شەڕڤانێن كورد ب بێ شیان نیشابدەت و بۆ رایا گشتی بێژیت كو هێزێن كوردی نەشێن پارێزگەها حەسەكێ و كۆبانێ بپارێزن و بۆ ڤێ چەندێ دڤێت ئەم هێزێن لەشكری ژ شامێ بشینن باژێرێن كوردان دا كو ئالۆزیان ژ هۆلێ راكەین. هەر روودان و تشتێن كو ل رۆژئاڤا بقەومیت و د ئەنجام دا د بەرژەوەندیا دەستهەلاتا شامێ دا بیت، ب تەكید راستەخوە یان نە راستەخوە دەستێ شامێ تێدایە.

سەرجان مەحموود

هونەرمەندێ مەزن و ناڤدار یێ كوردستانێ شڤان پەروەر بەری 35 سالان ڕەوشا نها یا سیاسەتمەدارێن كورد خوا‌ند بوو. مخابن هەكە كورسیكەك ژ وەلات شیرینتر لێ هات، هەموو نرخێن نەتەوەیی، دەستكەفت و ئارمانجێن نشتیمانی ژ هۆلێ ڕادبیت. د ڤێ مژارێ دا دو خوا‌ندنێن جودا ل سەر قووناغا ئاشتیێ یا د ناڤبەرا ئۆجەلانی و دەولەتا توركیا دا هەیە. رۆژئاڤایێ كوردستانێ ژی پشكەكە ژ رێككەفتنا د ناڤبەرا ئیمرالیێ و دەولەتا توركیا دا.
خوا‌ندنا یەكەم ل دووڤ پشكەك ژ شرۆڤەكا‌رێن سیاسی و وەلاتیێن كورد، دۆزا كوردی ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ و باكورێ كوردستانێ تووشی شكەستنێ هاتیە و ئۆجەلان و مەزلوم عەبدی گەریلا، شەرڤان و دەستكەفتێن گەلێ كورد كرینە قوربانیا بەرژەوەندیێن خوە، گەلەك كەس رەوشا نها یا ل رۆژئاڤا و باكورێ كوردستانێ وەك تەسلیمكرنا دۆزا كورد و كوردستانێ ب ناڤ دكەن. وەرگرتنا كورسیكا ڕاوێژكاریا سەرۆك كۆماریا سووریێ ژی وەك بنپێكرنا نرخێن پیرۆز یێن كوردی دبینن.
د خوا‌ندنا دویەم دا ژی پشكەك ژ وەلاتیێن كورد و ئالیگرێن ئۆجەلانی، پەكەكێ و سیاسەتمەدار و كەسایەتیێن نێزیكێ وان، قووناغا نها و چارەسەریا داویێ یا ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ و پۆستێن كو مەزلوم عەبدی و هەڤبیرێن وی وەرگرتینە، ب دەستكەفتێن دیرۆكی ب ناڤ دكەن و ل دووڤ خوا‌ندنا وان رۆژئاڤایێ كوردستانێ ژ ژناڤچوونێ رزگار كرینە و ئێدی كورد پشكەكن‌ ژ دەولەتا سووریێ. سیاسەتا ئینتیگراسیۆنێ‌ كو گەلەك كەس ژ بۆ وێ دبێژن سیاسەتا شرین نیشاندانا خوەرادەستكرنێ، ل سووریێ تەمام بوو. ل ئالیێ دی پشكەك‌ ژ ئەقل و دلێ من هەتا نها ژی ب هێڤیە، لێ پشكا دی یا دل و ئەقلێ من ژ ڤێ قووناغێ دترسیت و مخابن شكەستیە.
بەلێ دۆست و هەڤالێن هێژا ئەز ژی وەك پرانیا وەلاتیێن كورد ل هەمبەر رەوشا داویێ یا رۆژئاڤایێ كوردستانێ مەندەهۆش مایمە، دو دلم، بێ زمانم و لال بوومە. هێڤیێن خەلكێ بریندارە، ژ بەر ئێش و ئازارا زێدە دلەرزیت و تۆرەبوونەكا گەلەك دژوار هەیە. راستە ئاشتی هەر دەم ژ شەری باشترە، لێ ڤەگەرا ژ دۆزا كوردی و دووركەفتنا ژ خەون و خەیالێن وەلاتەكێ ئازاد ئەقلێ هەی ژی درزنیت. ل دووڤ ئەنجامێن داوی وەك هونەرمەندێ هێژا گۆتیە، «دبێژن شام شەكرە ژ وەلات شرینترە» مخابن شام ژ وەلاتێ مە شرینتر بوویە. ئەڤینداریا ل هەمبەر ئەنقەرە یا پایتەختا توركیا و دەولەتا تورك دۆزا كوردی بریندار كریە.
گەلەك گۆتن ئانكۆ پەیڤ د رەوشا نها د گەوریا مرۆڤی دا ئاسێ دبیت، نە دهێتە داقورتاندن و نە ژی ژ دەڤ دەردكەڤیت. ئاخڤتنا ب تۆرەیی ئانكۆ شرۆڤا پێشوەخت و یەك ئالی ژی گەلەك جاران كێم دمینیت. هێڤیدارم بلا ئێدی كەس خەیالان نەفرۆشیتە ئەڤی گەلێ بریندار و فیدا‌كار. دیسا هێڤیدارم كو رەوشا باكور و رۆژئاڤا یا نها، هشێ مە بینە سەرێ مە كو ئەم جارەكا دی ل پەی خەیالێن خاڤ نەچین. د ڤان رۆژان دا ئەز ل گەلەك سترانا «لۆ مە چكر مە چكر، مە خوەلی ل سەرێ خوە كر» گوهداری دكەم. ئینشاڵا وەك ئالیگرێن ئۆجەلانی دبێژن، ڕۆژێن ڕۆناك نێزیك بن! هەكە نا باجا وێ گەلەك گرانە. هەكە ڕۆژێن ڕۆناك هەبن سەركەفتن یا ئۆجەلان و هەڤبیرێن وی یە، لێ هەكە شكەستن هات گونەهێ وێ ژی د ستویێ ئۆجەلان، مەزلۆم عەبدی و پەكەكێ دایە.

سەرجان مەحموود

ئەمریكاو وەلاتێن زلهێز، وەك دەولەتێن خوەدان نەخشە و بەرنامەیێن دارێشتی یا دەمدرێژ دهێنە بناڤ كرن. ئانكو دەولەتێن زلهێز ستراتیژیێن دەم درێژ دادرێژن و د چارچووڤەیا وێ ستراتیژیێ دا تەكتیكێن خوە ل دویڤ ڕەوشا هەی دیار دكەن.
وەك دهێتە زانین هەتا شەڕێ جیهانی یێ‌ دویێ‌ كۆنترۆل و ئاسایشا جیهانێ د دەستێ بریتانیا دا بوو، بریتانیا سنووران دەستنیشان دكر و ل پڕانیا جیهانێ، تایبەت ژی ل ڕۆژهەلاتا ناڤین و ئەفریقیا مالباتێن كرێگرتی ئینا سەر دەستهەلاتێ، مالباتا سوود ل سوودیێ، ئەبدوڵا یێ ژ قابەیلا هاشمی یا ژ سعوودیێ بۆ ئوردنێ و برایێ وی فەیسەل ژی بۆ ئیراقێ وەك شاه هاتن ئەركداركرن. ئەڤرۆ ژی پڕانیا گوهۆرینێن ل ڕۆژهەلاتا ناڤین و دیاركرنا هێلێن ئەنەرژیێ و دارێشتنا بنەما یا پەیمانێن نێڤدەولەتی هەر ل بریتانیا دهێتە ئامادەكرن.
د ناڤبەرا سالێن ۱۹٥۰و هەتا دەستهەلاتا ترامپی ل ئەمریكا ئاسایشا جیهانێ كەڤتە ژێر كۆنترۆلا ئەمریكا. د ناڤا هەموو شەڕ و ئالۆزی و پلانێن پشتی سالێن ۱۹٥۰ دا ئەمریكا هەیە. لێ ئەمریكا چ وەختەك بێ بریتانیا و ئەقلمەندێن جوهی نەشیا یە ستراتەژیەكا یەك ئالی دابرێژییت. وەك هێزا شەڕی، ئابۆری و تەكنیكی پۆلیس ئەمریكا یە، لێ د وارێن ئەقل، هێزا پلانگەری و دارێشتنێن دەمدرێژ دا كۆنترۆلا ڤەشارتی بریتانیا یە. هەتا ئەم ڤێ داویێ بنێرن هێزا كو ئەهمەد شارا ل سووریێ ئینا سەر دەستهەلاتێ و وی دپارێزیت ژی بریتانیایە. ل گەل دیزاینا سونەیان دا، د دیزاینا شیعەیان دا ژی ئەقلمەند و دیاركەر هەر بریتانیا یە. هەكە ئەڤرۆ ئیران هەتا نها ژی نەڕوخیا یەو بەرەڤانیێ دكەت، ژێدەرێ وێ بریتانیا یە. د سالێن بهێت دا هەكە دۆسیا یا دەستهەلاتدارێن پشتی سەدامی ژی ل ئیراقێ وەرن ڤەكۆلین كرن دێ ئیێك ب ئیێك ئاشكەرا ببەن كو دیاركەرێ دەستهەلاتدارێن ئیراقا نوو ژی هەر بریتانیایە.
ل هەر چار پارچەیێن كوردستانێ ژی ب دەهان مالباتێن مەزن كو ژ سالێن ۱۹۲۳ ڤە ب دەستهەلاتدارێن توركیا، سووریا، ئیراق و ئیرانێ ڕا بزاڤێ دكەن و پالپشتێن دەستهەلاتێ نە مالباتێن ب كرێ گرتی و پەروەردەیێن بریتانیایە. هەری داوی كۆدەتایا ل سووریێ و شكەستنا كوردان و ڤەگوهەستنا ئەحمەد شاڕا ژ زیندانێن ئیراقێ بۆ دەستهەلاتا سووریێ، یەك ژ سەركەفتنێن بریتانیا یە. ل هەرێما كوردستانێ ژی دڤێت هەلوەستێ توند یێ وەلاتێن هەرێمێ، یێن ئورۆپا و خوە بێ دەنگكرنا ب ناڤ وەلاتێن دۆستێن كوردان یا پشتی ڕیفراندومێ باش بهێتە خوەندن و بنەما شكەستنا ل كەركووكێ و دەڤەرێ ڤەقەتیای باش بهێتە كۆلاندن ئانكۆ ڤەكۆلین كرن.
د ڕەوشا ئەڤرۆ دا هێزا كو ل كۆنگرەسا ئەمریكاو دپلۆماسیا ئەمریكا دا خوەدان باندۆرە، لۆبیا بریتانیا یە و د وەرگرتنا بریارا ڤەكشینا ئەمریكایێ ژ سووریێ وو ئیراقێ ئانكۆ هەرێما كوردستانێ ژی ئەو هێزا مەزنە. ئەم ڤەگەرن دەستپێكا نڤیسا خوە، د ڕەوشەكە وەسا هەستیار دا كو ڕۆژانە ب دەهان درۆنێن ئیرانێ و حەشدا شەعبی ئێرش دهینن سەر هەرێما كوردستانێ، بریارا ڤەكشینا ئەمریكا نە كارەكێ وەسا نۆرمال و ئاسای یە. گەلەك ئاشكەرە یە كو بریتانیا نە ئامادەیە ل ڕۆژهەلاتا ناڤین سنووران بگوهۆریت و دەستهەلاتێن هەرێمی بهێنە ئاڤاكرن.

سـەرجـان مـەحموود

ئەڤ نێزیكێ دو سالن‌ ل توركیا و باكورێ كوردستانێ بەحس ل ئاشتیێ دهێتەكرن و ل سەر داخوازا عەبدوللا ئۆجەلان PKK خوە هلوەشاند و بڕیارا چەك بەردانێ دا. دو ئالیێن شەڕكەر ل سەر ئاشتیەكا‌ مایندە یا بێ سەروبەر ل هەڤكرن. گەلەك كەس و ئالی ل دژی ئاشتییا د ناڤبەرا PKK و دەولەتا توركیا دانە. ئەگەرێ وێ چیە؟ بۆچی ئالیێن دژبەر یێن كورد و تورك د دژایەتیا ئاشتیێ هاتنە گەل هەڤدو؟ دێ بەرسڤا ڤان پرسان دەین، لێ بەری وێ دڤێت ئەم بەحسێ ناڤەرۆكا ئاشتیێ بكەین.
ئەز وەك ڕۆژنامەڤانەكێ كورد دكارم ڤێ ئێكێ بێژم كو قانوونا ئاشتیێ ب 12 خالێن خوە ڤە شێلی یە ئانكۆ نە زەلالە. د قانوونێ دا ب تنێ بەحسێ چاوانیا خۆ‌ڕادەستكرنا گەریلایێن كورد، چا‌وانیا سەرەدەریا ب گەریلا و سیاسەتمەدار و كەسایەتیێن كورد یێن كو ژ دەرڤەیێ توركیا ڤەگەرن دهێتەكرن. هەكە قانوون ل گەل نە زەلالبوونا خوە ژی بهێتە جیبەجیكرن ئەڤە دهێتە واتەیا ڤەگەرا ب هزاران ئەندام، ئالیگر و كارمەندێن سازیێن سەر ب PKK و ئەو كەسێن كو نە ئەندامێ PKK نە، لێ د چارچووڤەیا قانوونا تیرۆرێ دا هاتنە سزادان.
د قانوونێ ئاشتیێ دا د ئێك پەیڤ دا ژی ناڤێ كورد، كوردستان، زمان و كولتوورێ كوردی دەرباز نابیت. ئانكو دهێتە وێ واتەیێ كو مژارا چەكدانینێ و ڤەگەرا توركیا و قانوونا ئاشتیێ ب چارەكرنا پرسا كوردی ڕا نینە. نها د سەرێ گەلەك وەلاتیێن باكورێ كوردستانێ دا ئەڤ پرس و ترس هەیە. گەلۆ ئەو هندە شەڕ، كوشتن، سۆتاندنا گوندان، گرتن و بێ سەروشوینبوونا وەلاتیێن كورد ژ بۆ چ بوو؟ هەركەس بەرسڤا ڤێ پرسێ دخوازیت و ل سەر زێدە دكەت، گەلۆ ب هزاران گەنج، زانا و مێرخاسێن كورد ژ ئالیێ دەولەتا توركیا ڤە هاتنە وەندا كرن، دێ چارەسەرنڤیسێ وان هێتە ئاشكرا كرن. پرسیارەكا دی ژی پشتی ڤان پرسیاران زندی دبیت، هەم PKK و هەم ژی دەولەتا توركیا تاوانێن شەڕی ئەنجام داینە، PKK ب تایبەت ژی د ناڤا تەڤگەرا خوە دا تاوانێن گەلەك مەزن ئەنجام دایە، گەلۆ دێ ل سەر ڤێ مژارێ لێپرسینێ ڤەكەت و ناڤێن تاوانباران ئاشكرا‌ كەت؟ دیسا دەولەتا تورك دێ بەرپرسیاریا خوە د سۆتاندنا گوندێن كوردان، وەنداكرنا ب هزاران كوردان دا قەبوول كەت و د وێرانكرنا جوگرافیا كوردستانێ و د تاوانێن شەڕی دا تشتەك بكەت، دێ بەرپرسیاران دادگەه كەت و سزا دەت؟ هەكە ئاشتیەكا ‌ڕاستی دهێتە خوا‌ستن، دڤێت هەردو ئالی ژی بەرسڤێن ڕاست بدەن و ڤان مژاران زەلال بكەن، هەكە نا ئاشتی دێ ڤەگەریتە خاپاندنەكا دەمكی و دێ دەری ژ بۆ ئاڤابوونا هێزێن نوو یێن چەكدار ڤەبیت.
ئەم وەرن سەر پرسێن دەستپێكێ نها تشتەكێ گەلەك خەریب ل ناڤ هندەك كوردان و تركان دا دروست بوویە. نەتەوەپەرەستێن تورك یێن سلبوویی و كوردێن بێ بەرنامە ‌و یێن ژ PKK سلبوویی د یەك چەپەری دا هاتنە با هەڤدو ب دژواری ل دژی ئاشتیێ دەردكەڤن. تشتێ سەیر نها درووشما دژبەرێن كورد و هەم ژی دژبەرێن تورك وەكهەڤە، ئەو نە ل گەل شەڕینە ‌و نە ژی ل گەل ئاشتیێنە ‌و بۆ پاشەرۆژێ ژی بێ بەرنامەنە. دڤێت هەر كەس هەم كورد و هەم ژی تورك ل گەل خوە راستگۆ بیت و ب وژدان بئاخڤیت و بزاڤێ بكەت، هەكە نا دێ جارەكا دی ببنە ئەگەرێ فتنەیەكا دی. دێ دیسا زارۆكێن خەلكێ جانێن خوە ژ دەستدەن و شەڕ، كوشتن، وێرانبوون و بێ چارەبوون بیتە تاكە ڕێیا ل پێشییا كورد و توركان.
ب شەڕ نە كورد ژناڤدچن، نە ژی دەولەتا توركیا و گەلێ تورك ژناڤدچیت. یا ڕاست ئەڤە هەر كەس ژ ئالیێ خوە كار بۆ پاشەرۆژەكا ئازاد بكەت.

سـەرجـان مـەحموود

دیرۆكا كوردستانێ ل گەل دەستانێن قا‌رەمانی و شۆرەشگێری د هەمان دەمی دا پرە ژ كارەسات و جینۆسایدێن وەك ئەنفال، كمیابارانكرن و كۆچبەریا ب زۆرێ. د ڕۆژا مە یا ئەڤرۆ دا هێشتا مەترسیێن ل سەر گەلێ كورد ب داوی نەهاتینە ‌و وەلاتێن داگیركەر ل دەلیڤە ‌و كەیسێن نوو دگەرن.
مخابن كوردان ژ بلی سەرهلدانا سالا 1991و شەڕێ ڕزگاریا ئیراقێ هەتا نها نەشیاینە ژ دەلیڤەیێن زێرین مفایێ وەربگرن. وەك نموونە ل ڕۆژهەلاتێ كوردستانێ سالا 1979 د گوهۆ‌رینا ڕژێما شاهێ ئیرانێ دا پارتێن ڕۆژهەلاتێ كوردستانێ نەشیان د ئێك چەپەری دا تێبكۆشن و د قادا سیاسی دا ڕۆلێ خوە بگەربگێرن، دیسا ل ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ ب دەستپێكرنا بهارا عەرەبی بهارا كوردی ژی دەستپێكر، د قووناغا ئێكێ دا، كوردان شیان د قادا سەربازی دا قارەمانیێن مەزن بكەن و ب هێزا خوە باوەر بكەن و ئاخا كوردستانێ ڕزگار بكەن، لێ د قووناغا دویەم دا باوەریا خوە ب هێزێن دەرڤە ئینان و نەشیان د ڕێڤەبریێ دا سیستەمەكێ‌ ئاڤا بكەن و دبلۆماسیێ بكار بینن و د ئەنجام دا پرانیا دەستكەفتێن خوە ژ دەست دان و هەتا نها ژی د ناڤ مەترسیێ دانە. دەمێ ئەم بەرێ خوە ددەینە باكورێ كوردستانێ ب تەمامی دیرۆكەكا‌ پر ژ كارەسات، كۆمكوژی و سەرهلدانێن بێ ئەنجام دهێتە بەر چاڤێن مە. كەس نەشێت قارەمانیێن كو هاتینە كرن ئینكار بكەت، لێ ب تایبەتی پشتی سالێن هەشتێ و نۆتان ب پشتەڤانیەكا‌ مەزن یا وەلاتیێن باكورێ كوردستانێ دەلیڤەكە زێرین كەتە دەستێ كوردان، لێ ڕژدیا د شەری دا و خوە نەگونجاندنا ل دیڤ پێدڤیێن دەمێ و چالاكیێن توندو تیژیێن ل وەلاتێن ئورۆپا وەسا كر كو گەلەك دەلیڤە ژ دەست بچن و تەڤگەرا كوردی بكەڤیتە بن سیبەرا تیرۆرێ.
مخابن ژ سالا 1994 ڤە تەڤگەرا كوردی ب جهێ كو ل خوە ڤەگەریت و خوە نووژەن بكەت، ڕۆژ ب ڕۆژ پاشڤە چوو شا‌نسێ سەركەفتنێ ژدەستدا. ل ئالیێ دی ژی ئەڤرۆ دیسا ڕەوشا ڕۆژهەلاتێ كوردستانێ ل بەرچاڤە، ڕێیا وان ڤەكریە لێ دێ چەند ژ ڕەوشا نها مفایێ وەربگرن نە دیارە.
ل هەرێما كوردستانێ ئانكو باشورێ كوردستانێ ژی ڕەوش نە ئەو هندە دلخوەشكەرە، داگیركەرێن كوردستانێ ڕۆژ ب ڕۆژ خوە ب هێزتر دكەن و ل دژی كوردان د قادێن سیاسی، ئێمناهیێ، ئابۆریێ و دبلۆماسیێ دا هەڤپەیمانیێن نوو سازدكەن، لێ ل قادا سیاسی یا كوردی هەتا نها ژی پارچەبوون هەیە ‌و مخابن ئابۆرەكا خۆمالی، هێزەكا سەربازی یا ئێكگرتی، پێكڤە كاركرنەكا‌ ب هێز و دبلۆماسیەكا كوردستانی دروست نەبوویە. هەر چەندە د ڤان سالێن داویێ دا بۆ ئابۆریا خۆمالی گاڤێن گرنگ هاتنە ئاڤێتن ژی، لێ هێشتا ئابۆرا خۆمالی پێك نەهاتیە. ئەم بنێرین د قووناغەكە وەسا مەترسیدار دا كو داگیركەرێن كوردستانێ چاڤێن خوە بەرداینە هەناسەیا مە ژی، هەتا نها پەرلەمان ئەكتیڤ نەبوویە و كابینەیا دەهێ نەهاتیە ئاڤاكرن. بلا ژ بیرا مە نەچیت كەركووك ب هەڤپەیمانیا وەلاتێن داگیركەر و ب پشتەڤانیا بریتانیا‌ ژ دەستێ كوردان دەركەفت. بەلێ خیانەتێ ناڤمالا كوردی لاواز كربوو، لێ ئەگەرێ سەرەكی ب دەستپێشخەریا بریتانیا یەكگرتنا داگیركەران بوو.
د ئەنجام دا د ڕۆژا ئەڤرۆ دا ژی نە د ناڤا پارچەیێن كوردستانێ دا ئێكگرتن هەیە، نە ژی د ناڤبەرا پارچێن كوردستانێ دا ئێكگرتن و هەڤپەیمانیا كوردی هەیە. هێزێن جیهانی، دەولەتێن زلهێز و هەر دەولەتەكێ دی دخوازیت ب وەلاتەكێ ب هێز را‌ هەڤپەیمانیێ بكەت دا كو بەرژەوەندیێن وێ پاراستی بیت. هەكە ئەم كورد بلەز ل خوە ڤەنەگەرن و د قادا سیاسەتێ، دبلۆماسیێ، ئابۆریێ و ئێمناهیێ دا ئێكگرتنێ چێنەكەین، ب مخابینی ڤە دبێژم كو مەترسیێن مەزن ل سەر دەستكەفتێن مە یێ كوردستانێ ژی هەنە. یان دێ ل دەوروبەرێ مەرجەئەكێ نەتەوەیی، ل دەوروبەرێ سەرۆك بارزانی كۆم ببن و ب ڕەنگەكێ كوردستانی بزاڤێ بكەن یان ژی خەتەری نێزیكە، دڤێت هەركەس ئەنجامێن كۆمبوونێن د ناڤبەرا توركیا و ئیراق، توركیا و ئیران، سووریێ و ئیراق، سووریێ و توركیا، ئیران و ئیراقێ باش بخوینیت. دیسا كۆمبوونێن توركیا، ئیراقێ و سووریێ ل گەل سەرۆكێ ئەمریكا ب هویری ڤە شرۆڤە بكەت. ئەمریكا دەستهەلاتێن ئێكگرتی، ئێك دەست و خوەدان بریار دخوازیت.
دڤێت ئەم ژ نوو ڤە ب چاڤێن بێ ئالی، دوور ژ هەستێن ئاتفی، ب ئا‌قلانا دیرۆكا خوە بخوینین و ژ بەر چاڤان دەرباز بكەین. هەكە مە ژ ئەزموونێن تال وانە وەرگرت، ئەم دشێین ڕەوشا مەترسیدار ژی ڤەگەریننە دەلیڤەیێن زێرین.

سـه‌رجـان مـه‌حمود

ل تورکیا گه‌نگه‌شێن ل سه‌ر یاسایا ئاشتیێ گه‌رم بووینه‌. هه‌ر چه‌نده‌ هه‌تا نها ڕه‌شنڤیسا کو ده‌ستهه‌لاتا تورکیا ئاماده‌ کریه‌ نه‌ گەهشتیه‌ ده‌ستێ کوردان و پارتێن ل په‌رله‌مانێ، لێ هه‌ر ئالیه‌ک د چارچۆڤەیێ هێڤیێن خوه‌ دا شرۆڤه‌یێن جودا جودا دکه‌ن. نڤیسه‌ر و ڕۆژنامه‌ڤان و سیاسه‌تمه‌دارێن سه‌ر ب ده‌وله‌تێ و ئاکپارتیێ د ڕۆژنامه‌ و ته‌له‌فزیۆن و تۆرێن جڤاکی یێن نێزیکێ خوه‌ دا دیار دکه‌ن کو قووناغا ئاشتیێ ب تنێ بۆ بێچه‌ککرنا گه‌ریلایێن پەکەکێ یه، ‌چ تشته‌ک ل ژێر ناڤێ چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی ل خوه‌ ناگریت و پرسه‌ک ب ناڤێ پرسا کوردی ل تورکیا نینه‌. ئانکۆ ئالیگرێن ده‌ستهه‌لاتێ و ده‌وله‌تێ و ئالیێن نه‌ته‌وه‌په‌ر‌ست و محافزەکار د ڕه‌وشا نها دا ژی کوردان و پرسا کوردی قه‌بوول ناکه‌ن.
د هه‌مان ده‌می دا رەت دکه‌ن کو فه‌رماندار و به‌رپرسێن گه‌ریلایان ژی د چارچۆڤەیێ یاسایێ دا ڤه‌گه‌رنە تورکیا و سیاسه‌تێ بکه‌ن. ئالیێ تورک بێ ناڤبه‌ر به‌حسێ خالێن هه‌ستیار یێن ملله‌تێ تورک دکه‌ن و خالێن هه‌ستیار یێن کوردان ژی بنپێ دکه‌ن.
ئالیێ کوردی ژی به‌رده‌وام د ڕاگه‌هاندن و تۆرێن جڤاکی دا به‌حسێ چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی و ڤه‌گه‌را ب ڕومه‌ت و ئاشتی و چاره‌یه‌کا ب ڕومه‌ت دکه‌ن. ده‌مێ مرۆڤ گوهداریا بەرپرس و سیاسه‌تمه‌دارێن کورد ل باکورێ کوردستانێ دکه‌ت، مرۆڤ گەلەک کەیفخوەش دبیت و هیڤیێن خه‌لکی دگه‌هیته‌ ئه‌و په‌رێ ئه‌سمانی. ب تایبه‌تی ژی سیاسه‌تمه‌دارێن ده‌م پارتیێ و شاندێا ئیمرالیێ بوونه‌ وه‌ک کۆترێن ئاشتیێ و دیمۆکراسیێ، لێ ل مه‌یدانێ نه‌ هه‌وا ئاشتی و دیمۆکراسیێ هه‌یه‌، نه‌ ژی یه‌ک پلانه‌ک بۆ چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی.
دڕاستیێ دا نه‌ گه‌لێ تورک، نه‌ ژی گه‌لێ کورد هه‌تا نها چ تشته‌ک ژ قووناغا ئاشتیێ نزانن. گەلێ کورد چاڤه‌رێی چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی، قه‌بوولکرنا ناسنامه‌یا کوردی، خوا‌ندنا ب زمانێ کوردی و سه‌ربه‌ست به‌ردانا گرتیێن سیاسی یە. به‌لێ ئازادکرنا ئۆجەلان، چه‌کبه‌ردانا گه‌ریلایان، نه‌مانا شه‌ری ب دلێ وه‌لاتیێن کورده‌، لێ د هه‌مان ده‌می دا وه‌لاتیێن کورد داخوازا ژ هۆلێ ڕاکرنا وان ئه‌گه‌ران دکه‌ن کو یێن کو وەسا کرن کورد نەچار بن دەست ب شەڕی ل دژی دەولەتا تورکیا بکەن، ئەرێ دڤێت مرۆڤ نها ڤێ پرسیارێ بکەت کا ئەو ئەگەر چ بوون کو کورد نەچار بوون شەڕی بکەن؟
1- سیاسه‌تا ڕه‌د و ئینکارا هه‌بونا کوردان بوو. ئەرێ نها ئەو یەک چارەسەر بوویە؟ به‌رسڤ، نه‌خێر!
2- گوهۆڕینا ناڤێن باژێر و گوندێن کوردستانێ بوو، ئەرێ نها ئەو یەک چارەسەر‌ بوویه‌؟ بێگومان نەخێر.
3- زۆرداریا ل سه‌ر زمان، که‌لتور، ناسنامه ‌و ژیانا کوردان. ئه‌ڤ نها چه‌وا یه‌؟ به‌رسڤ، کوردی دیسا قه‌ده‌غه‌ یه‌، که‌لتور و ناسناما کوردی د بن گه‌فێ دایه ‌و گه‌له‌ک خالێن دی.
نها پرسیار ئه‌ڤه‌ یه‌، گه‌لۆ ئه‌ڤ ئاشتی بۆ په‌سه‌ندکرنا یه‌ک ده‌وله‌ت، یه‌ک ملله‌ت، یه‌ک ئالا، یه‌ک زمان و یه‌ک وه‌لاتێ تورکا یه‌؟ ئانکۆ ژ کوردان دهێته‌ خوا‌ستن کو ببنه‌ پشکه‌ک ژ ڤێ ده‌وله‌تا تورک؟ د ئه‌نجام دا هه‌ر ئاشتیه‌ک هه‌که‌ مافێن نه‌ته‌وا کورد، د وارێن زمان، که‌لتور، ناسنامه ‌و هه‌بونا نه‌ته‌وەیی دا گه‌ره‌نتی نه‌که‌ت، ئه‌و نه‌ ئاشتیه‌ به‌لکو ژی شاشیە.

سەرجان مەحموود

د رەوشەكا هەستیار دا كو هێشتا دانوستاندن و ئالۆزیێن د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا بەردەوام دكەن، پلانێن بۆ دیزاینكرنا رۆژهەلاتا ناڤین ب تەمامی زەلال نەبووینە، لێ دهێتە چاڤەرێكرن دۆنالد ترامپ هەتا هەلبژارتنێن كۆنگرێسی نەكەڤیتە شەڕی و نەژی پەیمانەكێ‌ ل گەل ئیرانێ ئیمزا‌ بكەت. ئەمریكا د بابەتێ كوردان دا ژی زەلال نینە، پشكەك ژ كابینەیا ترامپی و كۆنگرێسی ل گەل وێ یەكێ نە كو كورد ل سووریێ و ئیراقێ وەك هێزەكا ئەلترناتیڤ بمینیت و رۆلێ وان بهێتە زێدەكرن. ئانكۆیەك ژ ئارمانجا سەرەكی یێ ئەقلێ دەولەتا ئەمریكا كو كوردان وەك هێزا تەوازنێ، ئانكو هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا سوننە و شیعەیان دا دبینیت و لاوازبوونا كوردان ئانكو بهێزبوونا بێ كۆنترۆل یا شیعەیان یان ژی سوننەیان ل دژی بەرژەوەندیێن خوە ‌و ئارامیا هەرێمێ دبینیت.
د رۆژێن نێزیك دا دێ ب ئاشكرا‌ هێتە دیتن كو ئەمریكا دێ فشارێن جوداجودا ئێخیتە سەر دەستهەلاتا سوونە یا سووریێ و دەستهەلاتا شیعە یا ئیراقێ و ل گەل كوردان ژی هەڤسەنگیەكێ ل هەرێمێ دورست بكەت. ترامپ د هەمان دەمی دا ل گەل وەلاتێن ئورۆپا ژی گەهشتیە تێگەهشتنێ دا كو ئورۆپا ژی د دیزاینا نوو یا هەرێمێ دا جه بگریت.
ب دەستپێشخەریا فرەنسا و ئەلمانیا ئێكەتیا ئورۆپا دخوازیت ل گەل كوردان دەست ب قووناغەكا نوو بهێتەكرن، بۆ ڤێ چەندێ هەتا ئاستەكێ بلند ئەمریكا ژی ل سەر زێدەكرنا رۆلێ كوردان ل سووریێ رازی كرینە و د رۆژێن بهێت دا دێ پشتەڤانیا بۆ پاراستنا دەستكەفتێن كوردان، ئانكۆ مانا رێڤەبەریا خوەسەر ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ زێدەتر بیت.
د ڤان دو هەفتیێن بۆری دا هەڤدیتن و كۆمبوونێن ل گەل بەرپرسێن ئێكەتیا ئەورۆپا، كۆنگرێسێ ئەمریكا و نەتەوێن یەكگرتی هەوەكا گەلەك ئەرێنی‌ بۆ بلندكرنا رۆلێ كوردان و پاراستنا دەستكەفتێن كوردان ل باشور و رۆژئاڤا هەیە ‌و هەم ئورۆپا، هەم ژی ئەمریكا دۆسیا یا كوردێن باشور و رۆژئاڤا پێكڤە دگرنە دەست و وەك یەك دۆسیا سەرەدەریێ ل گەل رەوشا كوردان دكەن. ل ڤێرێ یا گرینگ ئەڤە گەلۆ دێ كورد چ كەن، جیهانا پێشكەفتی رۆلێ سەركردایەتیا هەرێما باشورێ كوردستانێ بلند دبینن و بۆ ڤێ چەندێ ژی ئێكگرتنەكا بهێز ژ كوردان دخوازن.
ل ئالیێ دی ئیسرائیل ژی ل سەر جێبەجیكرنا نەخشێ بەرفرەهكرنا ئاخا خوە بەردەوامە ‌و هەول ددەت هەڤپەیمانێن نوو ل دەڤەرێ پەیدا بكەت و هێلێن وزێ ب تەمامی كۆنترۆل بكەت. ئیسرائیل هەول ددەت ل گەل هندستان، مسر و ئیماراتێ خوە بگەهینیتە هەڤپەیمانیەكێ ل دژی رێكخستنا برایێن موسلمان، توركیا، سووریێ و لوبنانێ. ئیسرائیل، توركیا وەك سەركێشێ ڤێ ڕێكخستنێ دبینیت. پلانەكا‌ هەم كەڤن و هەم ژی نوو یا ئیسرائیلێ بۆ توركیا و سووریێ هەیە ‌و د ڤان رۆژێن بهێت دا دێ ئەو پلان ژی زەلال بیت.
لێ هەر چاوا بیت دڤێت كورد ژی خوە بۆ هەر گوهۆڕینەكێ ل دەڤەرێ بەرهەڤ بكەن، چونكی بەری نها كورد بەرهەڤ نەبووینە و گەلەك دەلیڤەیێن گرنگ ژ دەستێ كوردان چووینە و پێدڤیە كورد هەمان شاشیێ دوبارە نەكەن.

سەرجان مەحمود

پەیڤا ئاشتیێ، د ناڤ هەر مللەت ئانكۆ نەتەوەیەكێ دا پەیڤەكا پیرۆزە، جوانە و هێڤیێ دبارینە، لێ د هەمان دەمی دا ئاشتی د ناڤ هەر مللەتەكێ دا ب واتەیێن جودا دهێتە بكارئینان، تێگەهشتنێن جودا هەیە ئانكۆ هەر ئالیەك ئاشتیەكا ل گۆر خوە دخوازیت.
ل رۆژهەلاتا ناڤین داخوازا ئاشتیێ وەك لاوازبوون، بێ هێزبوون و تەسلیمبوونێ دهێتە دیتن. وەك میناك ل توركیا ئاشتی دهێتە واتەیا ژناڤبرنا ناسنامە، كەلتور، زمان و هەبونا كوردان. ل ئیرانێ واتەیا ئاشتیێ قەبوولكرنا سێدارەدانێ، سەرشۆریێ یە. ل سوریێ و ئیراقێ ژی هەمان تشتە.
بۆ كوردان ئاشتی چی یە؟ گەلێ كورد ژ سەردەمێن هوڕی، میتانی، هەتا میدیا و مەروانی پەیڤا ئاشتی ب واتەیا پێكڤەژیانێ، هەڤدو قەبوولكرنێ و رێزگرتنا ل یێ بەرمنبەری هاتیە بكارئینان. د رەوشا نها دا ل هەرێما باشورێ كوردستانێ ژی ئاشتی پەیامەكا پیرۆز و پێكڤەژیانە. ئانكۆ ئەم وەسا بێژین گەلێ كورد زۆرداریا ل سەر بنەمایێ نەتەوەیی، ئۆلی یان مەزهەبی رەتكریه ‌و نەكریە. لێ پیلانگێریا ل هەمبەر بارزانیێ نەمر و شۆرەشا ئیلۆنێ، هەروەسا پیلانگێریا ل هەمبەر قازی محەمەدی و ئۆجەلانی و باكورێ كوردستانێ، هەروەسا ڤێ دووماهیێ ژی پیلانا ل دژی شۆرەشا رۆژئاڤایێ كوردستانێ. داگیركەرێن كوردان ئەو هەموو پیلانگێری ل ژێر ناڤێ ئاشتیێ كرن ئانكۆ مە ب ئاشتیێ مژوول كرن و نیازپاكیا مە و ژ تێگەهشتنا مە یا پاك بۆ ئاشتیێ و پێكڤەژیانێ مفا وەرگرتن و زیانێن گەلەك مەزن گەهاندنە دۆزا رەوا یا گەلێ مە ل هەر چار پارچەیێن كوردستانێ.
ئەم وەرن سەر مەرەما خوە! د رەوشا نها دا ل توركیا ل ژێر ناڤێ قووناغا ئاشتیێ و برایەتیێ قووناغەك مەترسیدار دهێتە مەشاندن. ئالیێ كوردی رۆژانە بەحسێ ئاشتیێ، ئازادیان، وەكهەڤیێ و مافێن مرۆڤان دكەت. یانكو ب كورتی گەلێ كورد دڤێت ل توركیا ل گەل توركان پێكڤە بژین، وەكهەڤ بژین و ئازاد بژین، بۆ ڤێ چەندێ ژی ئامادەنە دەست ژ هەموو چەكێن خوە بەردن و ببنە پشكەك ژ كۆمارا توركیا لێ خوەدان ناڤ، ناسنامە و ماف بن.
ل هەنبەر كوردان سیاسەتمەدار، دەستهەلاتدار و پرانیا جڤاكێ توركیا دەمێ بەحسێ قووناغا ئاشتیێ و براتیێ دكەن دترسن، چاڤێن وان سۆر دبیت، كەڕ دبەن، كۆر دبەن و هار دبن. گەلەك جاران ب ئاشكرا‌ دبێژن كورد پشكەكە ژ نەتەوا تورك و ئەم یەك نەتەوەین. گەلەك جاران مەزنێن توركیا گۆتینە دەمێ توركێن چیای ب سەر بەرفێ دا مەشیانە، ژ بەرفێ دەنگێ كارت- كورت دەركەفتیە، بۆ ڤێ یەكێ ژ توركێن چیایی را‌ گۆتنە كورد، لێ ژ بەر ڤێ سەدسالێ و ئاستێ پێشكەفتنێن جیهانێ وەسا نابێژن و دبێژن ئەم یەك نەتەوەین ‌و چو مللەتەك ب ناڤێ كورد نینە.
ئاشتیا كو تورك تێدگەهن ئەڤە یە. خوە ئینكار بكە، خوە بچەمینە ‌و ژ بەر تێكۆشینا كو بۆ ئازادی و مافێن گەلێ كورد هاتیە كرن لێبۆرینێ بخوازە. كورد ئانكۆ تەڤگەرا كورد ل باكورێ كوردستانێ دێ ڤێ یەكێ بكەت یان نەكەت ئەز نزانین. لێ تشتەكێ باش دزانم كو دوژمنێن كوردان، داگیركەرێن كوردان ئاشتیێ ناخوازن و نە بەرهەڤن بێی دارێ زۆرێ هەبوونا كوردان ژی قەبوول بكەن.

سەرجان مەحمود

پشتی كو تۆماس باراك وەك نوونەرێ دۆنالد ترامپ بۆ ئیراقێ هاتە ئەركداركرن هندەك ئالیێن سیاسی یێن ئیراقێ و دەزگەهێن ڕاگەهاندنێن توركیا و سووریێ ب ڕاپۆرت و دەنگوباسێن دوور ژ ڕاستیێ خوەستن پێشمەرگەیێن كوردستانێ بكەنە ڕۆژەڤا حوكمەتا ئیراقێ و ئەمریكایێ. هندەك ئالیێن سەر ب كۆمێن حەشدا شەعبی یێن داگیركەر ژی بۆ بالێ بكشیننە سەر پیشمەرگەیێن كوردستانێ دەست ب زماندرێژیێ كرن، لێ ب تایبەت داخویانیا سەرۆك بارزانی یا ل سەر پیرۆزیا پێشمەرگەیێن كوردستانێ و هەلوەستێ گەلێ كورد د ڕەوشا نها دا سنورەك بۆ وان ئالیێن ئەقلێ سڤك و خوەدان ئەجندایێن تاری دانا.
ل دووڤ هزرا من هەر ئاخڤتنەكا ل دژی پێشمەرگە نە بێ بەرنامە دهێتە كرن و ل پشت وان ئاخڤتنان نەخشەكا‌ دارێشتی هەیه ‌و دڤێت كورد ژ ژ قادا سیاسەتێ هەتا هەر تاكە كەسەكێ گەلێ كورد ب هشیاری بزاڤێ بكەت و ل دۆر ئاخڤتنا سەرۆك بارزانی بۆ پاراستنا پیرۆزیا پێشمەرگە و قەوارەیێ سیاسی یێ هەرێما كوردستانێ یەكرێز بیت. نها مەترسیێن گەلەك مەزن ل سەر دەستكەفت و قەوارەیێ سیاسی یێ كوردستانێ و پیرۆزیێن كوردان هەیە، بۆ ڤێ چەندێ پێكئینانا كابینا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ئەكتیفكرن و چالاككرنا دبلۆماسیێ و یەككرنا هێزێن پێشمەرگەیێن كوردستانێ بابەتەك گەلەك گرنگە.
دهێتە زانین تۆم باراك د هەموو داخویانیێن خوە پەسنێ سەركەفتنا سیستەمێن تاكە كەسی و دكتاتۆری ل وەلاتێن ڕۆژهەلاتێ ناڤین ددەت و دخوازیت د ڕایا گشتی دا بنەمایەك بۆ هزرێن خوە دروست بكەت. دڕاستی دا هزرا دۆنالد ترامپ و تۆم باراك ل سەر بهێزكرنا سیستەمێن تاكرەوی یه ‌و بۆ وان مادە ئانكۆ پارە پێش هەموو نرخێن مرۆڤی و دیمۆكراسیێ یە.
بەری نها ژی مە بەحس كربوو ل ئەمریكا ب تایبەت ژی ل كۆنگرێسی و د میدیا و ڕایا گشتی دا پشتەڤانیەكا‌ باش بۆ كوردان هەیە و ڕەخنێن دژوار ل سەر دەستهەلاتا دۆنالد ترامپی هەیه ‌و ژێ دهێتە خوا‌ستن كو ئێدی بەرێ خوە بدەتە كوردان و پشتەڤانیا كوردان بكەت، ژ بەر كو كوردان ل ئیراقێ و سووریێ هەڤپەیمانێن هەری دلسۆز و ڕاستەقینە یێ ئەمریكا نە. دڤێت د ڕەوشا نها دا ئەم د هەر واری دا‌ ناكۆكیێن سیاسی بدەینە ڕەخەكی و لۆبیا كوردی یا ل كۆنگرێسێ ‌ئەمریكا هین چالاكتر بكەین و دۆستێن كوردان ل هەمبەر هەر پرۆژەیەكا ل دژی دەستكەفتێن كوردان و ب تایبەت ژی پێشمەرگەیێن كوردستانێ هشیار بكەین.
هەروەسا د ڤان چەند ڕۆژێن دەربازبوویی دا دەزگەهێن ڕاگەهاندنێن ئەمریكی و نڤیسەر و سیناتۆرێن وەك لیندزی گراهام د نڤیس، داخۆیانی و ئاخڤتنێن خوە دا پشتەڤانیا بۆ كوردان دوپات دكەن. ڤێجا دڤێت ئەڤ پشتەڤانیێن هەی بهێنه ‌ڕێكخستن. لێ بەری هەر تشتەكێ دڤێت هەموو ئالیێن سیاسی یێن كورد ل دۆر پاراستنا پیرۆزیێن كوردستانێ یەكدەنگ بن و ب هەرێمەكا‌ ئێكگرتی، حوكمەتەكا یەكگرتی و یەك هێزا پێشمەرگەی‌ سەنگەرێن خوە بهێز بكەن.