سـه‌رجـان مـه‌حمود

ل تورکیا گه‌نگه‌شێن ل سه‌ر یاسایا ئاشتیێ گه‌رم بووینه‌. هه‌ر چه‌نده‌ هه‌تا نها ڕه‌شنڤیسا کو ده‌ستهه‌لاتا تورکیا ئاماده‌ کریه‌ نه‌ گەهشتیه‌ ده‌ستێ کوردان و پارتێن ل په‌رله‌مانێ، لێ هه‌ر ئالیه‌ک د چارچۆڤەیێ هێڤیێن خوه‌ دا شرۆڤه‌یێن جودا جودا دکه‌ن. نڤیسه‌ر و ڕۆژنامه‌ڤان و سیاسه‌تمه‌دارێن سه‌ر ب ده‌وله‌تێ و ئاکپارتیێ د ڕۆژنامه‌ و ته‌له‌فزیۆن و تۆرێن جڤاکی یێن نێزیکێ خوه‌ دا دیار دکه‌ن کو قووناغا ئاشتیێ ب تنێ بۆ بێچه‌ککرنا گه‌ریلایێن پەکەکێ یه، ‌چ تشته‌ک ل ژێر ناڤێ چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی ل خوه‌ ناگریت و پرسه‌ک ب ناڤێ پرسا کوردی ل تورکیا نینه‌. ئانکۆ ئالیگرێن ده‌ستهه‌لاتێ و ده‌وله‌تێ و ئالیێن نه‌ته‌وه‌په‌ر‌ست و محافزەکار د ڕه‌وشا نها دا ژی کوردان و پرسا کوردی قه‌بوول ناکه‌ن.
د هه‌مان ده‌می دا رەت دکه‌ن کو فه‌رماندار و به‌رپرسێن گه‌ریلایان ژی د چارچۆڤەیێ یاسایێ دا ڤه‌گه‌رنە تورکیا و سیاسه‌تێ بکه‌ن. ئالیێ تورک بێ ناڤبه‌ر به‌حسێ خالێن هه‌ستیار یێن ملله‌تێ تورک دکه‌ن و خالێن هه‌ستیار یێن کوردان ژی بنپێ دکه‌ن.
ئالیێ کوردی ژی به‌رده‌وام د ڕاگه‌هاندن و تۆرێن جڤاکی دا به‌حسێ چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی و ڤه‌گه‌را ب ڕومه‌ت و ئاشتی و چاره‌یه‌کا ب ڕومه‌ت دکه‌ن. ده‌مێ مرۆڤ گوهداریا بەرپرس و سیاسه‌تمه‌دارێن کورد ل باکورێ کوردستانێ دکه‌ت، مرۆڤ گەلەک کەیفخوەش دبیت و هیڤیێن خه‌لکی دگه‌هیته‌ ئه‌و په‌رێ ئه‌سمانی. ب تایبه‌تی ژی سیاسه‌تمه‌دارێن ده‌م پارتیێ و شاندێا ئیمرالیێ بوونه‌ وه‌ک کۆترێن ئاشتیێ و دیمۆکراسیێ، لێ ل مه‌یدانێ نه‌ هه‌وا ئاشتی و دیمۆکراسیێ هه‌یه‌، نه‌ ژی یه‌ک پلانه‌ک بۆ چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی.
دڕاستیێ دا نه‌ گه‌لێ تورک، نه‌ ژی گه‌لێ کورد هه‌تا نها چ تشته‌ک ژ قووناغا ئاشتیێ نزانن. گەلێ کورد چاڤه‌رێی چارەسەر‌کرنا پرسا کوردی، قه‌بوولکرنا ناسنامه‌یا کوردی، خوا‌ندنا ب زمانێ کوردی و سه‌ربه‌ست به‌ردانا گرتیێن سیاسی یە. به‌لێ ئازادکرنا ئۆجەلان، چه‌کبه‌ردانا گه‌ریلایان، نه‌مانا شه‌ری ب دلێ وه‌لاتیێن کورده‌، لێ د هه‌مان ده‌می دا وه‌لاتیێن کورد داخوازا ژ هۆلێ ڕاکرنا وان ئه‌گه‌ران دکه‌ن کو یێن کو وەسا کرن کورد نەچار بن دەست ب شەڕی ل دژی دەولەتا تورکیا بکەن، ئەرێ دڤێت مرۆڤ نها ڤێ پرسیارێ بکەت کا ئەو ئەگەر چ بوون کو کورد نەچار بوون شەڕی بکەن؟
1- سیاسه‌تا ڕه‌د و ئینکارا هه‌بونا کوردان بوو. ئەرێ نها ئەو یەک چارەسەر بوویە؟ به‌رسڤ، نه‌خێر!
2- گوهۆڕینا ناڤێن باژێر و گوندێن کوردستانێ بوو، ئەرێ نها ئەو یەک چارەسەر‌ بوویه‌؟ بێگومان نەخێر.
3- زۆرداریا ل سه‌ر زمان، که‌لتور، ناسنامه ‌و ژیانا کوردان. ئه‌ڤ نها چه‌وا یه‌؟ به‌رسڤ، کوردی دیسا قه‌ده‌غه‌ یه‌، که‌لتور و ناسناما کوردی د بن گه‌فێ دایه ‌و گه‌له‌ک خالێن دی.
نها پرسیار ئه‌ڤه‌ یه‌، گه‌لۆ ئه‌ڤ ئاشتی بۆ په‌سه‌ندکرنا یه‌ک ده‌وله‌ت، یه‌ک ملله‌ت، یه‌ک ئالا، یه‌ک زمان و یه‌ک وه‌لاتێ تورکا یه‌؟ ئانکۆ ژ کوردان دهێته‌ خوا‌ستن کو ببنه‌ پشکه‌ک ژ ڤێ ده‌وله‌تا تورک؟ د ئه‌نجام دا هه‌ر ئاشتیه‌ک هه‌که‌ مافێن نه‌ته‌وا کورد، د وارێن زمان، که‌لتور، ناسنامه ‌و هه‌بونا نه‌ته‌وەیی دا گه‌ره‌نتی نه‌که‌ت، ئه‌و نه‌ ئاشتیه‌ به‌لکو ژی شاشیە.

سەرجان مەحموود

د رەوشەكا هەستیار دا كو هێشتا دانوستاندن و ئالۆزیێن د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا بەردەوام دكەن، پلانێن بۆ دیزاینكرنا رۆژهەلاتا ناڤین ب تەمامی زەلال نەبووینە، لێ دهێتە چاڤەرێكرن دۆنالد ترامپ هەتا هەلبژارتنێن كۆنگرێسی نەكەڤیتە شەڕی و نەژی پەیمانەكێ‌ ل گەل ئیرانێ ئیمزا‌ بكەت. ئەمریكا د بابەتێ كوردان دا ژی زەلال نینە، پشكەك ژ كابینەیا ترامپی و كۆنگرێسی ل گەل وێ یەكێ نە كو كورد ل سووریێ و ئیراقێ وەك هێزەكا ئەلترناتیڤ بمینیت و رۆلێ وان بهێتە زێدەكرن. ئانكۆیەك ژ ئارمانجا سەرەكی یێ ئەقلێ دەولەتا ئەمریكا كو كوردان وەك هێزا تەوازنێ، ئانكو هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا سوننە و شیعەیان دا دبینیت و لاوازبوونا كوردان ئانكو بهێزبوونا بێ كۆنترۆل یا شیعەیان یان ژی سوننەیان ل دژی بەرژەوەندیێن خوە ‌و ئارامیا هەرێمێ دبینیت.
د رۆژێن نێزیك دا دێ ب ئاشكرا‌ هێتە دیتن كو ئەمریكا دێ فشارێن جوداجودا ئێخیتە سەر دەستهەلاتا سوونە یا سووریێ و دەستهەلاتا شیعە یا ئیراقێ و ل گەل كوردان ژی هەڤسەنگیەكێ ل هەرێمێ دورست بكەت. ترامپ د هەمان دەمی دا ل گەل وەلاتێن ئورۆپا ژی گەهشتیە تێگەهشتنێ دا كو ئورۆپا ژی د دیزاینا نوو یا هەرێمێ دا جه بگریت.
ب دەستپێشخەریا فرەنسا و ئەلمانیا ئێكەتیا ئورۆپا دخوازیت ل گەل كوردان دەست ب قووناغەكا نوو بهێتەكرن، بۆ ڤێ چەندێ هەتا ئاستەكێ بلند ئەمریكا ژی ل سەر زێدەكرنا رۆلێ كوردان ل سووریێ رازی كرینە و د رۆژێن بهێت دا دێ پشتەڤانیا بۆ پاراستنا دەستكەفتێن كوردان، ئانكۆ مانا رێڤەبەریا خوەسەر ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ زێدەتر بیت.
د ڤان دو هەفتیێن بۆری دا هەڤدیتن و كۆمبوونێن ل گەل بەرپرسێن ئێكەتیا ئەورۆپا، كۆنگرێسێ ئەمریكا و نەتەوێن یەكگرتی هەوەكا گەلەك ئەرێنی‌ بۆ بلندكرنا رۆلێ كوردان و پاراستنا دەستكەفتێن كوردان ل باشور و رۆژئاڤا هەیە ‌و هەم ئورۆپا، هەم ژی ئەمریكا دۆسیا یا كوردێن باشور و رۆژئاڤا پێكڤە دگرنە دەست و وەك یەك دۆسیا سەرەدەریێ ل گەل رەوشا كوردان دكەن. ل ڤێرێ یا گرینگ ئەڤە گەلۆ دێ كورد چ كەن، جیهانا پێشكەفتی رۆلێ سەركردایەتیا هەرێما باشورێ كوردستانێ بلند دبینن و بۆ ڤێ چەندێ ژی ئێكگرتنەكا بهێز ژ كوردان دخوازن.
ل ئالیێ دی ئیسرائیل ژی ل سەر جێبەجیكرنا نەخشێ بەرفرەهكرنا ئاخا خوە بەردەوامە ‌و هەول ددەت هەڤپەیمانێن نوو ل دەڤەرێ پەیدا بكەت و هێلێن وزێ ب تەمامی كۆنترۆل بكەت. ئیسرائیل هەول ددەت ل گەل هندستان، مسر و ئیماراتێ خوە بگەهینیتە هەڤپەیمانیەكێ ل دژی رێكخستنا برایێن موسلمان، توركیا، سووریێ و لوبنانێ. ئیسرائیل، توركیا وەك سەركێشێ ڤێ ڕێكخستنێ دبینیت. پلانەكا‌ هەم كەڤن و هەم ژی نوو یا ئیسرائیلێ بۆ توركیا و سووریێ هەیە ‌و د ڤان رۆژێن بهێت دا دێ ئەو پلان ژی زەلال بیت.
لێ هەر چاوا بیت دڤێت كورد ژی خوە بۆ هەر گوهۆڕینەكێ ل دەڤەرێ بەرهەڤ بكەن، چونكی بەری نها كورد بەرهەڤ نەبووینە و گەلەك دەلیڤەیێن گرنگ ژ دەستێ كوردان چووینە و پێدڤیە كورد هەمان شاشیێ دوبارە نەكەن.

سەرجان مەحمود

پەیڤا ئاشتیێ، د ناڤ هەر مللەت ئانكۆ نەتەوەیەكێ دا پەیڤەكا پیرۆزە، جوانە و هێڤیێ دبارینە، لێ د هەمان دەمی دا ئاشتی د ناڤ هەر مللەتەكێ دا ب واتەیێن جودا دهێتە بكارئینان، تێگەهشتنێن جودا هەیە ئانكۆ هەر ئالیەك ئاشتیەكا ل گۆر خوە دخوازیت.
ل رۆژهەلاتا ناڤین داخوازا ئاشتیێ وەك لاوازبوون، بێ هێزبوون و تەسلیمبوونێ دهێتە دیتن. وەك میناك ل توركیا ئاشتی دهێتە واتەیا ژناڤبرنا ناسنامە، كەلتور، زمان و هەبونا كوردان. ل ئیرانێ واتەیا ئاشتیێ قەبوولكرنا سێدارەدانێ، سەرشۆریێ یە. ل سوریێ و ئیراقێ ژی هەمان تشتە.
بۆ كوردان ئاشتی چی یە؟ گەلێ كورد ژ سەردەمێن هوڕی، میتانی، هەتا میدیا و مەروانی پەیڤا ئاشتی ب واتەیا پێكڤەژیانێ، هەڤدو قەبوولكرنێ و رێزگرتنا ل یێ بەرمنبەری هاتیە بكارئینان. د رەوشا نها دا ل هەرێما باشورێ كوردستانێ ژی ئاشتی پەیامەكا پیرۆز و پێكڤەژیانە. ئانكۆ ئەم وەسا بێژین گەلێ كورد زۆرداریا ل سەر بنەمایێ نەتەوەیی، ئۆلی یان مەزهەبی رەتكریه ‌و نەكریە. لێ پیلانگێریا ل هەمبەر بارزانیێ نەمر و شۆرەشا ئیلۆنێ، هەروەسا پیلانگێریا ل هەمبەر قازی محەمەدی و ئۆجەلانی و باكورێ كوردستانێ، هەروەسا ڤێ دووماهیێ ژی پیلانا ل دژی شۆرەشا رۆژئاڤایێ كوردستانێ. داگیركەرێن كوردان ئەو هەموو پیلانگێری ل ژێر ناڤێ ئاشتیێ كرن ئانكۆ مە ب ئاشتیێ مژوول كرن و نیازپاكیا مە و ژ تێگەهشتنا مە یا پاك بۆ ئاشتیێ و پێكڤەژیانێ مفا وەرگرتن و زیانێن گەلەك مەزن گەهاندنە دۆزا رەوا یا گەلێ مە ل هەر چار پارچەیێن كوردستانێ.
ئەم وەرن سەر مەرەما خوە! د رەوشا نها دا ل توركیا ل ژێر ناڤێ قووناغا ئاشتیێ و برایەتیێ قووناغەك مەترسیدار دهێتە مەشاندن. ئالیێ كوردی رۆژانە بەحسێ ئاشتیێ، ئازادیان، وەكهەڤیێ و مافێن مرۆڤان دكەت. یانكو ب كورتی گەلێ كورد دڤێت ل توركیا ل گەل توركان پێكڤە بژین، وەكهەڤ بژین و ئازاد بژین، بۆ ڤێ چەندێ ژی ئامادەنە دەست ژ هەموو چەكێن خوە بەردن و ببنە پشكەك ژ كۆمارا توركیا لێ خوەدان ناڤ، ناسنامە و ماف بن.
ل هەنبەر كوردان سیاسەتمەدار، دەستهەلاتدار و پرانیا جڤاكێ توركیا دەمێ بەحسێ قووناغا ئاشتیێ و براتیێ دكەن دترسن، چاڤێن وان سۆر دبیت، كەڕ دبەن، كۆر دبەن و هار دبن. گەلەك جاران ب ئاشكرا‌ دبێژن كورد پشكەكە ژ نەتەوا تورك و ئەم یەك نەتەوەین. گەلەك جاران مەزنێن توركیا گۆتینە دەمێ توركێن چیای ب سەر بەرفێ دا مەشیانە، ژ بەرفێ دەنگێ كارت- كورت دەركەفتیە، بۆ ڤێ یەكێ ژ توركێن چیایی را‌ گۆتنە كورد، لێ ژ بەر ڤێ سەدسالێ و ئاستێ پێشكەفتنێن جیهانێ وەسا نابێژن و دبێژن ئەم یەك نەتەوەین ‌و چو مللەتەك ب ناڤێ كورد نینە.
ئاشتیا كو تورك تێدگەهن ئەڤە یە. خوە ئینكار بكە، خوە بچەمینە ‌و ژ بەر تێكۆشینا كو بۆ ئازادی و مافێن گەلێ كورد هاتیە كرن لێبۆرینێ بخوازە. كورد ئانكۆ تەڤگەرا كورد ل باكورێ كوردستانێ دێ ڤێ یەكێ بكەت یان نەكەت ئەز نزانین. لێ تشتەكێ باش دزانم كو دوژمنێن كوردان، داگیركەرێن كوردان ئاشتیێ ناخوازن و نە بەرهەڤن بێی دارێ زۆرێ هەبوونا كوردان ژی قەبوول بكەن.

سەرجان مەحمود

پشتی كو تۆماس باراك وەك نوونەرێ دۆنالد ترامپ بۆ ئیراقێ هاتە ئەركداركرن هندەك ئالیێن سیاسی یێن ئیراقێ و دەزگەهێن ڕاگەهاندنێن توركیا و سووریێ ب ڕاپۆرت و دەنگوباسێن دوور ژ ڕاستیێ خوەستن پێشمەرگەیێن كوردستانێ بكەنە ڕۆژەڤا حوكمەتا ئیراقێ و ئەمریكایێ. هندەك ئالیێن سەر ب كۆمێن حەشدا شەعبی یێن داگیركەر ژی بۆ بالێ بكشیننە سەر پیشمەرگەیێن كوردستانێ دەست ب زماندرێژیێ كرن، لێ ب تایبەت داخویانیا سەرۆك بارزانی یا ل سەر پیرۆزیا پێشمەرگەیێن كوردستانێ و هەلوەستێ گەلێ كورد د ڕەوشا نها دا سنورەك بۆ وان ئالیێن ئەقلێ سڤك و خوەدان ئەجندایێن تاری دانا.
ل دووڤ هزرا من هەر ئاخڤتنەكا ل دژی پێشمەرگە نە بێ بەرنامە دهێتە كرن و ل پشت وان ئاخڤتنان نەخشەكا‌ دارێشتی هەیه ‌و دڤێت كورد ژ ژ قادا سیاسەتێ هەتا هەر تاكە كەسەكێ گەلێ كورد ب هشیاری بزاڤێ بكەت و ل دۆر ئاخڤتنا سەرۆك بارزانی بۆ پاراستنا پیرۆزیا پێشمەرگە و قەوارەیێ سیاسی یێ هەرێما كوردستانێ یەكرێز بیت. نها مەترسیێن گەلەك مەزن ل سەر دەستكەفت و قەوارەیێ سیاسی یێ كوردستانێ و پیرۆزیێن كوردان هەیە، بۆ ڤێ چەندێ پێكئینانا كابینا دەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و ئەكتیفكرن و چالاككرنا دبلۆماسیێ و یەككرنا هێزێن پێشمەرگەیێن كوردستانێ بابەتەك گەلەك گرنگە.
دهێتە زانین تۆم باراك د هەموو داخویانیێن خوە پەسنێ سەركەفتنا سیستەمێن تاكە كەسی و دكتاتۆری ل وەلاتێن ڕۆژهەلاتێ ناڤین ددەت و دخوازیت د ڕایا گشتی دا بنەمایەك بۆ هزرێن خوە دروست بكەت. دڕاستی دا هزرا دۆنالد ترامپ و تۆم باراك ل سەر بهێزكرنا سیستەمێن تاكرەوی یه ‌و بۆ وان مادە ئانكۆ پارە پێش هەموو نرخێن مرۆڤی و دیمۆكراسیێ یە.
بەری نها ژی مە بەحس كربوو ل ئەمریكا ب تایبەت ژی ل كۆنگرێسی و د میدیا و ڕایا گشتی دا پشتەڤانیەكا‌ باش بۆ كوردان هەیە و ڕەخنێن دژوار ل سەر دەستهەلاتا دۆنالد ترامپی هەیه ‌و ژێ دهێتە خوا‌ستن كو ئێدی بەرێ خوە بدەتە كوردان و پشتەڤانیا كوردان بكەت، ژ بەر كو كوردان ل ئیراقێ و سووریێ هەڤپەیمانێن هەری دلسۆز و ڕاستەقینە یێ ئەمریكا نە. دڤێت د ڕەوشا نها دا ئەم د هەر واری دا‌ ناكۆكیێن سیاسی بدەینە ڕەخەكی و لۆبیا كوردی یا ل كۆنگرێسێ ‌ئەمریكا هین چالاكتر بكەین و دۆستێن كوردان ل هەمبەر هەر پرۆژەیەكا ل دژی دەستكەفتێن كوردان و ب تایبەت ژی پێشمەرگەیێن كوردستانێ هشیار بكەین.
هەروەسا د ڤان چەند ڕۆژێن دەربازبوویی دا دەزگەهێن ڕاگەهاندنێن ئەمریكی و نڤیسەر و سیناتۆرێن وەك لیندزی گراهام د نڤیس، داخۆیانی و ئاخڤتنێن خوە دا پشتەڤانیا بۆ كوردان دوپات دكەن. ڤێجا دڤێت ئەڤ پشتەڤانیێن هەی بهێنه ‌ڕێكخستن. لێ بەری هەر تشتەكێ دڤێت هەموو ئالیێن سیاسی یێن كورد ل دۆر پاراستنا پیرۆزیێن كوردستانێ یەكدەنگ بن و ب هەرێمەكا‌ ئێكگرتی، حوكمەتەكا یەكگرتی و یەك هێزا پێشمەرگەی‌ سەنگەرێن خوە بهێز بكەن.

سەرجان مەحمود

گەلێ كورد ئانكو كوردستان ب گشتی د قووناغەكا گەلەك هەستیار دا دەرباز دبیت. د ڤێ قووناغێ دا دبلۆماسیا كوردان ژ سەردەمێن بەرێ گەلەك پێشكەفتیە ‌و سەركردایەتیا كورد نها ژ هەر دەمی زێدەتر دشێت خوە بگەهینیتە سەركردەیێن جیهانێ و بۆ پاراستنا دەستكەفتێن گەلێ كورد ل گەل جیهانێ دیالۆگێ دروست بكەن و باوەریا جیهانێ ب دەست بینن. سەرەدانێن ڤێ دووماهیێ یێن سەرۆكێ هەرێمێ بۆ ڤاتیكانێ و ئۆرۆپا جارەكا دی بۆ مە نیشا دا كو هەكە ئەم د ناڤخوە دا بهێز و یەكرێز بین ل دەرڤە دەریێن دبلۆماسیێ هەتا داویێ بۆ كوردان د ڤەكرینە.
كێشەیێن مە یێن ناڤخوەیی ژ كیڤە دهێت؟ ژێدەرێن كێشەیێن ناڤخوەیی چنە؟ ئەز ب سادەی بەحسێ هندەك سەدەمان بكەم. ئەگەرێ یەكێ قەبوول نەكرنا ئەنجامێن هەلبژارتنێ، ئانكۆ ئەم وەسا بێ رێزیێ ل ئیرادەیا وەلاتیێن كوردستانێ دكەین‌، دەنگدەر ئانكۆ وەلاتیێن كورد ب ڕێیا دەنگێن خوە ئالیەكێ بۆ ئاڤاكرنا حوكمەتا كوردستانێ ئەركدار كرینە، لێ ئالیێن كو نەشیاینە دەنگ و باوەریا خەلكی ب دەست بینن، ژ خەلكێ سل بووینە و دخوازن ئیرادەیا خەلكێ بشكینن كو ئەو یەك سیاسەتا داگیركەرایە.
بەری هەر تشتی دڤێت هەر پارت و ئالیێ سیاسی ڕێزێ ل ئیرادە و دەنگێ خەلكی بگریت. ئەگەرێ دی یێ كێشەیێن ناڤخوەیی ژی هەبوونا دەستێوەردانێن دەرەكی نە، بیانی یە. ل دەوروبەرێن كوردستانێ چار وەلاتێن داگیركەر و ژ دەهان زێدەتر دەزگەهێن هەوالگری و هێزێن نێڤدەولەتی هەنە. هەر دەولەت ئانكۆ هەر دەزگەهێ هەوالگری و وەلاتێن داگیركە‌ر بەردەوام د ناڤ وێ هەولدانێ دانە دا كو ئارامی ل كوردستانێ و دەڤەرێ چێنەبیت. چێبوونا ئارامی و لهەڤ تێگەهشتنا ل كوردستانێ و دەڤەرێ دێ هەمو پلان و نەخشەیێن ناڤخوە و یێن بیانی ڤالا دەربخیت و دێ دەستێ كوردان بهێز بیت. پلان و دەستێوەردانێن توركیا و ئیرانێ ل گەل سووریێ و ئیراقێ ب دەستپێشخەریا بریتانیا ل ناڤچەیێ پاراستنا سینۆرێن چێكرینه ‌و ناخوازن گوهەرینێن ب واتا چێ ببەن و گەلێن هەرێمێ ببنە خوەدان ماف و ئازادی و دەستكەفتان. ئەو هێزێن داگیركەر و دەزگەهێن هەوالگری دەستێن خوە درێژێ ناڤخوەیا هەرێما كوردستانێ ژی كرینە و ناهێلن كورد بگەهنە ڕێككەفتنەكێ و حوكمەتەكا ئێكگرتی ئاڤا بكەن. مخابن سەركردایەتیا سلێمانیێ ژی بووینە ئەگەر كو دەستێ وان هێزێن دەرڤە بهێزتر بیت و ئەو یەك ژی بێگومان دێ ئەنجامێن خوە یێن خراب بۆ گەلێ مە هەبیت.
د ئەنجام دا مە یەك ڕێ هەیە. ئەم نەشێین دەست ژ هەرێمەكا‌ یەكگرتی، حوكمەتەكا‌ یەكگرتی، یەك هێزا پێشمەرگەی‌ بەردەین. یا دی دڤێت ئەم د ناڤخوە دا ئێكرێزیا خوە بهێزتر بكەین و ببینە فاكتەرێ سەرەكی د گوهەرینێن ل دەڤەرێ دا. یا سێیەم ژی دڤێت ئالیێ بنكەفتی یێ هەلبژارتنان ڕێزێ ل ئیرادەیا خەلكی بگریت و ئاستەنگیێن ل بەردەم پێكئینانا حوكمەتێ راكەت. یا دووماهیێ ژی دبلۆماسیەكا‌ بهێز یا كوردان ئانكۆ لۆبیەكا باش یا كوردان نها هەیە، ئەم ب ئێكرێزیا خوە دشێین ڤێ هێزا خوە ل دبلۆماسیێ بۆ بلند راگرتنا دەستكەفتێن هەموو كوردان بكاربینین.
بهێزبوونا هەرێما كوردستانێ داخوازیا هەموو وەلاتیێن كوردە نە تنێ ل هەرێما كوردستانێ بەلكو ل هەموو جیهانێ، ئانكۆ بهێزبوونا هەرێما كوردستانێ رامانا بهێزبوونا كوردانە و گرنگە هەموو هێزێن سیاسی ژی هەست ب بەرپرسیاریا خوە یا دیرۆكی بكەن.

سەرجان مەحموود

دۆنالد ترامپ یێ سەرۆكێ ئەمریكا نێزیكی دو هەیڤانە‌ د هەر ئاخڤتنەكا‌ خوە دا ئێرشی كوردان دكەت و تەڤگەرێن كورد ئانكۆ ب گشتی هەموو كوردان ل سەر چەك و پارەی تۆمەتبار دكەت. سەرۆكێ ئەمریكا گەلەك جاران گۆتیە كو ئەو ناخوازیت ل رۆژهەلاتا ناڤین گوهۆ‌ڕینێن ستراتیژی ئەنجام بدەت. ئا‌قلمەندێ ترامپی ل رۆژهەلاتا ناڤین و كوردستانێ تۆماس باراكە، باراك ژی وەك ترامپی بازرگانە. ب ئەسلێ خوە عەرەبە ئەو ژ ئالیێ داگیركەرێن كوردستانێ ڤە دهێتە فینانسەكرن ئانكۆ د بیاڤێ ئابووری و پارەیی دا پشتەڤانیا وی دهێتە كرن و مرۆڤەك كەڤنەپەرەستە. سەرۆكێ ئەمریكا سیاسەتا خوە یا ل سەر رۆژهەلاتا ناڤین، ب تایبەت ژی كوردستانێ ب ڕێیا تۆم باراكی دمەشینیت.
د كۆنگرەیا ئەمریكایێ دا ب تایبەت ژی د ناڤا كۆماریخوازان دا ل سەر سیاسەتا ل رۆژهەلاتا ناڤین پارچەبوونەكا بەرچاڤ هەیە. پشكا هەری مەزن یا كۆنگرێسێ ئەمریكا ل دژی سیاسەتا ترامپ و تۆم باراكی نە. د ناڤا كۆماریخوازان دا ژی پشكا هەری زێدە سیاسەتا ترامپی ل سووریێ، ئیراقێ، ئیرانێ و توركیا دروست نابینن و داخوازا گوهۆ‌ڕینا تۆم باراكی دكەن.
ئەم وەرن سەر چیرۆكا كو بوویە ئەگەر ترامپ ئێرشی كوردان دكەت. خالا یەكەم ئەڤە كو ئەو كەسێ ل سەر چەك و پارەی زانیاریێن شاش داینە دۆنالد ترامپی ژی تۆم باراكە. تۆم باراك و هژمارەك ژ فەرماندارێن سێنتكۆمێ‌ ئەو چەكێن كو ترامپ بەحسێ وان دكەت و كوردان ب دزین ئانكۆ دەستەسەركرنا وان چەكان تۆمەتبار دكەت، سەرۆكێ ئەمریكا و وەزارەتا شەر بریار دابوون د دەمێ خوەنیشاندانێن ئیران و رۆژهەلاتێ كوردستانێ دا بۆ خوەنیشادەران بشینیت. تشتێ كو خۆیا دكەت راستە هژمارەك زێدە چەك و گۆژمەكێ‌ مەزن یا پارە هاتیە شاندن، لێ نەگەهشتنە دەستێ كوردان. وی دەمی ئەو چەك و پارەیێ كو ترامپ بەحسێ وان دكەت ل كیڤەنە؟ د دەستێ كی دانە ‌و كی پارە ‌و چەكان بۆ خوە برینە؟
ل دووڤ دەزگەهێن راگەهاندنا ئەمریكا و بەرپرسێن بەرێ یێن ئەمریكا و دۆستێن بەرێ یێن ترامپی، چەكێن وان د عومبارێن هێزێن ناڤەندی یێن ئەمریكا دانە ل سەر پێشنیاز و دەستپێشخەریا تۆم باراك و فەرماندارەكێ مەزن یێ سێنتكۆمێ هاتنە ‌ڕاگرتن و چ دەمەكێ بۆ هێزێن كوردان نەهاتنە شاندن.
گەلەك كەسێن نێزیكی ترامپی بەری نها دیاركرینە كو گەلەك جاران ترامپ ژی گەهشتیە ڤێ باوەریێ كو د راستی دا ئەو چەك و بۆ نەگەهشتینە دەستێ كوردان، ڤێجا ل ڤێرێ دڤێت ئەم ڤێ پرسێ بكەین، د دەمەكێ دا كو ترامپ ژی دزانیت چەك نەگەهشتینە دەستێ كوردان وی دەمی بۆچی ترامپ بەردەوام بەحسێ وان چەكان دكەت و ئێرشی كوردان دكەت؟ بەرسڤا ڤێ پرسێ گرێدای رەوشا نها یا ئەمریكا و ب تایبەتی ژی هەلبژارتنێن كۆنگرێسێ ئەمریكا یە، ئەمریكا بەر ب هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەران و كۆنگرێسی ڤە دچیت، ترامپی نەشیا د شەڕێ ئیرانێ دا سەركەفتی بیت و ژ بەر ڤێ ئێكێ ژی نها ترامپی دڤێت ل ژێر چیرۆكا كو تۆم باراكی دروست كریە خوە ڤەشێریت و ژ بەر ڤێ ئێكێ ژی راستیێن هەی بۆ رایا گشتی ئاشكرا ناكەت، چونكی هەتا نها ئەمریكا ژی چو بەلگەیەك بەلاڤ نەكرینە كو نیشابدەت چەك بۆ كوردان هاتیە شاندن.

سەرجان مەحموود

وەك دهێتە زانین ژ سالا 2003 ڤە هەم ئیراق هەم ژی رۆژهەلاتا ناڤین كەفتنە د ناڤ گوهۆ‌ڕینێن نوو دا، گوهۆرین ب سەرهلدانێن سالا 2011 ڤە ل هەموو رۆژهەلاتا ناڤین بەلاڤ بوو. دیزاینكرنا نوو یا رۆژهەلاتا ناڤین ب سەركێشیا ئەمریكا و ئسرائیلێ پێك دهێت، لێ د هەمان دەمی دا هەڤپەیمانیا پاراستنا ستاتویا ل رۆژهەلاتا ناڤین ب سەركێشیا بریتانیا ل هەنبەر گوهۆ‌رینان و دیزاینكرنا رۆژهەلاتا ناڤین راوەستیایە. وەلاتێن وەك پاكستان، توركیا، ئیران و ئیراق ژی پالپشتێن بریتانیانە، ئانكو د ئاستێ رۆژهەلاتا ناڤین و هەروەسا جیهانێ دا هندەك وەلات ل دژی گوهۆڕینێن ل دەڤەرێ نە چونكی سیستەمەك كەڤن هەیە كو بەرەڤانیێ ل بەرژەوەندیێن وان دكەت و وان نەڤێت سیستەمێ نها ژناڤ بچیت.
هەڤپەیمانیا ب سەركێشیا بریتانیا د رەوشا نها دا هەم ل دژی دەستكەفتێن كوردان هەم ژی ل دژی گەلێن ئیرانێ نە. هەتا ئاستەكێ بلند چین و رۆسیا ژی پشتەڤانیا سیستەمێ نها ل رۆژهەلاتا ناڤین دكەن. ئەم دشێین بێژین كو بریتانیا و هەڤپەیمانێن وێ دەستێن خوە درێژی ناڤ هەرێما كوردستانێ، ئیراقێ و سووریێ و رۆژئاڤایێ كوردستانێ ژی كرینە و ئەگەرێن ئالۆزیێن نها ژی بریتانیا ب خوەیە.
ئەڤ بابەت درێژە، ئەم بەرێ خوە بدەینە هەرێما كوردستانێ و ئالۆزیێن كو پشتی هەلبژارتنان ل هەرێما كوردستانێ گەشە كرینە. بنەمایا ئالۆزیێن ل هەرێما كوردستانێ و بنەمایا ئالۆزیێن كوردان ل گەل ئیراقێ د بنەمایێ خوە دا ڤەدگەریتە ڤە بۆ پیلانێن بریتانیا و توركیا. ئاخڤتنێن كو ل قادا سیاسی یا بەغدایێ و سلێمانیێ دا ل سەر پارچەكرنا ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ دهێنەكرن و فشارێن ژ بۆ ئاڤاكرنا دو ئیدارەیێن جودا ل كوردستانێ بنەما خوە ژ پیلانێن بریتانیا و توركیا ڤەردگریت، بێگومان ئارمانجا وان ژی لاوازكرنا هەرێما كوردستانێ كو د راستی دا ئەم دشێین بێژین لاوازكرنا پێگەهێ كوردانە، وان دڤێت د گوهۆڕینێن نها ل دەڤەرێ دا كورد لاواز بن و نەگەهنە مافێن خوە.
هەرێما كوردستانێ وەك جیۆ‌پۆلیتیك ل دەڤەرەكا ستراتیژیە، ڕەخەكێ وێ رۆژهەلاتێ كوردستانێ و ئیران هەیە، ڕەخێ دی رۆژئاڤایێ كوردستانێ و سووریێ یە، ئالیێ دی ژی باكورێ كوردستانێ و توركیا یە. هەرێما كوردستانێ د هەمان دەمی دا ل ناڤەراستا پرۆژە و پلانا نوو یا هێلا وزێ یە كو ژ ئالیێ توركیا و بریتانیا ڤە نەخشێا ڤێ هێلێ هاتیە دارێتن.
گەلەك كەس و ئالی بابەتی ب تنێ وەك ئالۆزیێن د ناڤبەرا پارت و ئالیێن سیاسیێن كوردستانێ دا شرۆڤە دكەن، لێ پرسگرێك ژ وێ ئێكێ گەلەك مەزنترە و هەكە توركیا و بریتانیا بگەهنە ئارمانجا خوە و دو ئیدارەیی ب سەر هەرێما كوردستانێ دا بسەپینن دێ هەموو قەوارەیا سیاسی یا كوردستانێ ژی كەڤیتە ژێر مەترسیان و ئەو ئێك دێ هەبوونا كوردان ژی ئێخیتە ژێر مەترسیێ. ل گەل توركیا و بریتانیا، ئیران، ئیراق و سووریێ ژی پشتەڤانێ پرۆژەیێ پارچەكرنا كوردستانێ نە. مخابن پشك ژ كوردان ژی بوونە دارودەستێ پرۆژەیا پارچەكرنێ. ل ڤێرێ یا گرنگ ئەوە كو ئەم سازشێ ژ درووشما ئێك هەرێم، ئێك هێزا پێشمەرگە و ئێك حوكمەتێ نەكەین و وەكو تاكێن كورد ل هەرێما كوردستانێ و پارچەیێن دی هەردەم پشتەڤانیێ ل ئێكەتیا ناڤمالیا كوردی بكەین.

سەرجان مەحموود

د درێژیا دیرۆكێ دا كوردان ل مەیدانا شەری ئانكۆ د ناڤا ئالۆزیان دا نە خەندقینە، هەتا ئاستەكێ بلند كوردان شیاینە هەبوونا خوە بپارێزن و تێكۆشینا خوە بمەشینن، لێ د هەمان دەمی دا پشتی شەری و ئالۆزیان دەمێ مێزا دانوستاندنان هاتیە دانان كوردان نەشیانە ببنە خوەدان هێزەكا مەزن ل مێزا دانوستاندنان و نەبوونە خوەدان گۆتن. ژ بەر ڤان ئەگەران ژی ئەم دبینین پارتێن كوردی ئانكۆ دۆزا كوردی ل سەر مێزا دانوستاندنان هەردەم هاتیە فەتساندن و دانوستاندن و دبلۆماسیێ تشتەك نەدایە كوردان، هێزێن هەرێمی ژی هەردەم بزاڤا ڤێ ئێكێ كرینە كو ب پشتەڤانیا هێزێن جیهانی كوردان ژ مافێن وان یێن رەوا دوور بكەن و مخابن ژ بەر بەرژەوەندیێن خوە هێزێن جیهانی ژی د گەلەك قووناغان دا پشتەڤانی ل مافێن رەوا یێن گەلێ كوردستانێ نەكرینە.
پشتی ڕاپەرین و شۆرشا مەزنا هەرێما باشورێ كوردستانێ و د ئاڤاكرنا ئیراقا نوو دا سەركردایەتیا كورد ب پلان و نەخشەكێ دیاركری شیایە جهێ خوە د ئاڤابوونا ئیراقا نوو دا بگریت و دەستكەفتێن شۆرشێ و ڕاپەرینێ بگەهینیتە مێزێن دانوستاندنان و ماف و ئازادیێن كوردان بدەتە قەبوولكرن. ئەم دزانین كو جارا ئێكێ سالا 2003 سەركردایەتیا كورد ب پێشەنگیا سەرۆك مەسعود بارزانی و سەركردایەتیا كوردی شیان كوردان بگەهیننە قادا جیهانێ و بنگەهەكا‌ بهێز یا دبلۆماسیا كوردان هاتە ئاڤاكرن، كورد شیان ئێدی د گەلەك كۆمبوونێن جیهانی دا پشكدارببن، هەر كەس دزانیت كو پشكداریا سەرۆكێن كوردان ژ سەرۆك بارزانی بگرە هەتا بەرێز نێچیرڤان بارزانی سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و رێزدار مەسرور بارزانی سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ وەكو نوونەرێن كوردان د كۆمبوونێن وەسا گرنگ و جیهانی دا بوویە جهێ دلخوەشیا كوردان و كوردان وەسا شیاینە هەبوونا خوە ب جیهانێ بدەنە قەبوول كرن. بێگومان ژ بۆ كوردان كۆنفرانس، كۆربەند و فۆرومێن سیاسی، ئابووری و دبلۆماسیێ گەلەك گرنگن، كورد دشێن د وان چالاكیێن نێڤدەولەتی دا داخوازیێن خوە، پێدڤیێن كوردستانێ و مافێن نەتەوا كوردی بكەنە رۆژەڤا جیهانێ و ببنە خوەدان پەیوەندیێن بهێز یێن دۆستاتی. ب ڤی رەنگی بەرژەوەندیێن كوردان ب بەرژەوەندیێن وەلاتێن زلهێز ڤە دهێنە‌ گرێدان و دەمێ كو كورد و هێزێن جیهانی ببنە خوەدان بەرژەوەندیێن هەڤپشك وی دەمی د گەلەك گوهۆڕینان دا كورد دێ بنە خوەدان رۆلەك كاریگەر، یا نها هەرێما كوردستانێ دكەت بۆ هەموو كوردان گرنگە.
دەمێ ئەم د ڤێ چارچووڤەیێ دا بەرێ خوە بدەینە پێنجەمین فۆروما دبلۆماسیا ئەنتالیا یا ل توركیا، بۆ كوردان گەلەك گرنگە و سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ نێچیرڤان بارزانی شیا كۆربەندێ ئەنتالیا بكەتە‌ ناڤەندا دبلۆماسیا كوردی و دەنگ و رەنگێ كوردان گەهاندە ب دەهان سەرۆك، سەركردە و دەزگەهێن راگەهاندنێن جیهانێ.
د هەمان دەمی دا گۆتنێن كوردان ل سەر پێشهاتەیێن ل رۆژهەلاتێ ناڤین و جیهانێ ژی ل گەل سەرۆك و سەركردەیێن دەڤەرێ و جیهانێ پارڤەكر و بۆ هەموو جیهانێ نیشا دا كو ئێدی كوردان ژی نێرینا خوە یا تایبەت ل دۆر پێشهاتەیێن ل دەڤەرێ و جیهانێ هەنە. ئهۆ ئێك ڕێخۆشكریە كو كورد ژ تەماشەڤانیێ دەركەڤن و ببنە یاریكەرەك باش د ناڤ گوهۆڕینێن سیاسی یێن ل دەڤەرێ دا. ئانكو پشكداریا كوردان د چالاكیێن دبلۆماسیێ دا هەم دبیتە ئەگەرێ پاراستنا دەستكەفت و مافێن كوردان ل هەرێمێ و د هەمان دەمی بۆ بدەستخستنا مافێن كوردان ل پارچێن دی یێ كوردستانێ ژی دبیتە فاكتەرەكێ گەلەك گرنگ و كاریگەر و د روودانێن ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ دا ئەو ئێك بۆ رەنگەكێ ئاشكرا بۆ هەموو جیهانێ دیار بوو.

سەرجان مەحموود

ئاگرێ ل رۆژهەلاتا ناڤین ئانكو ئاگرێ ل ئیرانێ رۆژ ب رۆژێ ڤەدگەریتە ڤە كارەساتێن مەزن و د رەوشا نها دا هەم ئالیێ ئیرانێ و هەم ژی ئەمریكا و ئسرائیل ب باشی نزانن دێ شەڕ بەر ب كیڤە چیت. ئیران هەر چەندە ل مەیدانا شەڕی بەر خوە ددەت ژی، لێ د بنگەهێ خوە دا ئیران گەلەك تەنگاڤ بوویە و زیانێن گەلەك مەزن گەهشتینە ژێرخانا ئابووری یا ئیرانێ. ل ئالیێ دی ل ئەمریكا ژی پشتەڤانیا بۆ شەڕی ئانكو دەستهەلاتا دۆنالد ترامپی رۆژ ب رۆژێ كێمتر دبیت، لێ ترامپ و كابینەیا وی ژی ناخوازن د رەوشا نها دا شەڕی راگرن، چونكی تشتێ وان دخواست هەتا نها بدەستڤە نەئیناینە.
د شەڕێ ئیرانێ دا ژی وەك هەموو شەرێن ل جیهانێ، بەری هەر تشتی راستی هاتنە بنپێكرن و هەردو ئالی ژی ل مەیدانا شەڕی وەستیانە،‌ لێ ب رێیا پرۆپاگاندەیێن نە راست هەول ددەن ئالیگرێن خوە ل سەر هێل بهێلن. هەتا نها ژی كەس نزانیت‌ ب دروستی ل ئیرانێ چ روو ددەت‌ و گەلێن ئیرانێ د رەوشەكا چاوا دانە، چونكی هێلا ئینتێرنێتێ ل ئیرانێ هاتیە بڕین و مرۆڤ دشێت بێژیت نها پەیوەندیێن گەلێن ئیرانێ ل گەل جیهانا دەرڤە تا رادەیەكێ نەمایە.
ل دووڤ هزرا من ئەمریكا چاڤەرێی ئیرانێ یە كو هندەك ژ داخوازیێن ترامپی قەبوول بكەت دا ئەمریكا ژی شەڕی بدەتە راگرتن. هەكە ئیران پێنگاڤەك بچووك ژی بهاڤێژیت بێگومان ترامپ ئامادەیە شەڕی راوەستینیت و بۆ رایا گشتی یا ئەمریكا و جیهانێ سەركەفتنا خوە راگەهینیت. ل هەمبەر دا ئیران ژی چاڤەرێیە ئەمریكا دكەت كو بێ شەرت و مەرج شەری راوەستینیت، هەكە د رەوشا نها دا ئەمریكا بێ روخاندنا سیستەمێ ئیرانێ شەری ب دووماهیك بینیت دێ ئیرانێ سەركەفتنا خوە راگەهینیت، لێ ئەڤ سەركەفتن سەركەفتنەكا‌ شكەستی یە، ژ بەر كو ئیران د وارێن ئابووری، سیاسی و جڤاكی دا جارەكا‌ دی نەشێت رابیتە سەرخوە و جڤاكێ وێ ل دەردۆرا دەستهەلاتا ئیسلامی دا كۆم نابیت. د هەمان دەمی دا ب سالان ژی ئیران نەشێت ئابووریا خوە سەرەراست بكەت و ژیانەكا نوو بۆ خەلكێ خوە دابین بكەت، ژ بەر ڤێ یەكێ ژی هەكە شەڕ بهێتە راگرتن ژی دبیت د ناڤ ئیرانێ دا ناكۆكیێن گەلەك مەزن روو بدەن، ژ بەر ڤێ یەكێ ژی دەستهەلاتا ئیرانێ پێدڤی روودانەكا جودایە دا سەركەفتنا خوە ل هەمبەر ئەمریكا و ئسرائیلێ راگەهینیت. ل گۆر باوەریا من د رەوشا نها دا سەركەفتیێ شەڕی ئسرائیلە و دەستهەلاتا ئسرائیلێ هەم ل لوبنان و سووریێ و هەم ژی ل ئیرانێ خوە گەهاندیە خەیالێن دیرۆكی یێن جوهیان و ب قاسی ئەردنیگاریا ئسرائیلێ ئاخ ل لوبنان و سووریێ داگیركریە ئانكۆ كریە ژێر كۆنترۆلا خوە. ل ئالیێ دی ژی وەك جڤاكا ئیسرائیلێ ژی ئەو یەك ل هۆلێ یە كو ئێدی جهێ ژیانا جوهیان تەنگ بوویە و ل هەنبەر جوهیان ئانكۆ ئسرائیلێ دژبەریەكا مەزن‌ ژ سەردەمێ شەرێ دویەم یێ جیهانێ زێدەتر پەیدا بوویە.
ئالیێ كوردی چ دكەت؟ گەلۆ سیاسەتا كو هەتا نها هێزێن كوردی كوردی مەشاندیە راستە و گەهشتینە ئارمانجا خوە یان نە؟ ئانكۆ پارتێن كوردی خوە بۆ هەر روودانەكێ بەرهەڤ كرینە یان نە؟ ل دووڤ هزرا من سیاسەتا تەماشەكرن و خوە بەرهەڤكرنا پارتێن كوردی ل رۆژهەلاتێ كوردستانێ هەتا نها سیاسەتەكا‌ راستە‌. سیاسەتا هەرێما كوردستانێ یا بێئالی بوون ژی ب راستی د جهێ خوە دایە. نابیت كورد ببنە پشكەك ژ ڤی شەڕی و پاشەرۆژا گەلێ كورد بكەنە ژێر مەترسیێ. لێ د رۆژێن دا‌هاتی دا چا‌وانیا برێڤەچوونا شەری دێ سیاسەتا كوردی ئانكۆ بژاردەیێن هێزێن كوردێن رۆژهەلات زەلالتر كەت.

سەرجان مەحموود

د ڕەوشەكی دا كو ڕۆژهەلاتێ ناڤین كەڤتیە قۆناغا گوهەرینە و سیستەم و ئاوایێ برێڤەبرنێ ژ نو ڤە دهێتە دزایكرن و نووژەنكرن، ئیراق دكەڤیتە قۆناخا هەلبژارتنان. هەلبژارتنێن ئیراقێ بۆ مە كوردان ژ ئیراقیان زێدەتر گرنگە. پەیوەندیێن سونە و شیعەیان ئالۆزن و ڕۆژ ب ڕۆژ ئالۆزیێن د ناڤبەرا وان دا ب دەستكاریێن توركیا و ئیرانێ بەر ب شەرێ ناڤخۆی ڤە دچیت. دیسا د ڤان چار-پێنج سالێن دەربازبووی دا فشارێن دەستهەلاتا ئیراقێ و شیەیان بۆ سەر هەرێما كوردستانێ ڤێ یەكێ سەلماند كو دڤێت كورد ب هێزەكی مەزن و ب هەستەكی نشتیمانپەروەری و ب خوەراگریێ بچیتە بەغدایێ.
دەستهەلاتدارێن باغدایێ هەتا نها ژی ب فەدەرالیزمێ باوەر ناكن و هەتا كو ژ دەستێ وان دهێت ب فشار و یاریێن جودا جودا دخوازن هەرێما كوردستانێ لاواز بكەن و قەوارەیا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ بێ باندۆر بكەن یان ژ ناڤببەن. یاریێن باغدایێ یێن ل سەر مووچە و بودجەیێ، دوبارە دەستپێكرنا ئاكنجیكرنا ئەرەبێن هاوردە ل دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەیێ ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ و ب درۆنێن ئێرش ئینانا سەر كێلگەهێن پەترۆلێ یێن كوردستانێ نیشانا شەرەكی دەروونیە بۆ سەر هەرێما كوردستانێ و گەلێ كورد.
د ڤان سالێن بۆری دا بەرسڤێن سەركردایەتیا پارتی ب سەرۆكاتیا سەرۆك بارزانی و برێڤەبرنا سیاسەتا كریاری ژ ئالیێ سەرۆك وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ڤە وەسا كر كو بەغدا نەشێت پلان و پرۆژەیێن خوە ب سەر هەرێما كوردستانێ دا بسەپینیت. د قۆناغا دەربازبووی دا هەبوونا پدك ل ئیراقێ و سیاسەتا پارتی و هەولا پاراستنا دەستكەفتێن كوردستانێ هەتا ئاستەكی باش ڕێ ل بەر یاریێن دەستهەلاتدارێن ئیراقێ گرت، بۆ كو د قۆناغا بهێت هەموو مەترسیێن ل سەر هەرێما كوردستانێ بهێنە ژناڤبرن و دەستێ كوردان ل بەغدا بهێز ببیت پێدڤیە گەلێ كورد ب ڕێژەیەكا مەزن پشكداریێ د پرۆسەیا دەنگدانێ دا بكەن و ببن پشت بۆ پارتی داكو دەستكەفت بهێنە پاراستن و د شەڕێ سیاسی ئانكۆ دپلۆماسیێ دا دەستێ پارتی بهێزتر ببیت بۆ كو ڕۆلا خوە ب ڕەنگەكی سەركەفتی بۆ جیبەجێكرنا مادەیا 140 دا بگەرینیت.
مە د دەستپێكا نڤیسا خوە دا بەحسا ژ نووڤە دزایكرنا ڕۆژهەلاتا ناڤین و ئالۆزیێن د ناڤبەرا شیعە و سونەیان دا كر. ژبۆ كو ئەم بشێن ببەن پشكەك ژ هێزا دیاركەر و مافێن گەلێ خوە بپارێزن ژ هەر دەمێ زێدەتر مە پێدڤی ب هێز و شارەزای و خوەراگریا پارتی هەیە و بۆ ڤێ چەندێ ژی دەنگێ مە دێ بۆ لیستا 275 یا پارتی بیت. سەركەفتنا پارتی دێ دەستێ كوردان ل قۆناغا ئاشتیا ل باكورێ كوردستانێ و توركیا ژی بهێزتر بكەت و د هەمان دەمێ دا دێ ب هێز بۆ پاراستنا دەستكەفتێن ڕۆژاڤایێ كوردستانێ ژی.