شەڕ و هێرشان سروشتێ كوردستانێ وێران كریە
ل ڕۆژا سێشەمبی، 20 چریا ئێكێ 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د ڕێورەسمێن ڕاگەهاندنا پڕۆژەیێ (فرەجۆرییا زیندەیی ل كوردستانێ) پەیڤەك پێشكێش كر وتێدا ڕاگەهاند»ئەڤرۆ پڕۆژەیەكێ گەلەك گرنگ و ناوازە و تایبەت ڕادگەهینین كو فرەجۆرییا زیندەیییە ل كوردستانێ، و دەستپێشخەرییەكا دی یا دەزگەهێ كوردستان فاوەندەیشنە بۆ تۆماركرن و ناساندنا ئاژەل و ڕووەكان و دەڤەرێن گرنگ ل هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دەستنیشانكرنا جۆرێن ڕووەك و ئاژەلان و پاشی ڤەكۆلین و پاراستنا وانە».
دەقێ پەیڤا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ:
ئەڤرۆ پڕۆژەیەكێ گەلەك گرنگ و ناوازە و تایبەت ڕادگەهینین كو فرەجۆرییا زیندەییە ل كوردستانێ، و دەستپێشخەرییەكا دی یا گرنگا دەزگەهێ «كوردستان فاوەندەیشن»ە بۆ تۆماركرن و ناساندنا ئاژەل و ڕووەكان و دەڤەرێن گرنگ یێن هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دەستنیشانكرنا جۆرێن ڕووەك و ئاژەلان و پاشی ڤەكۆلین ل سەر كرن و پاراستنا وانە.
ئەڤ دەستپێشخەرییە، پێنگاڤەكا گەلەك گرنگە بەر ب پتر ب جیهانێ ناساندنا پێكهاتەیێن جودا یێن سروشتێ ڕەنگین و دەولەمەند یێ كوردستانێ. لەوما دەستخوەشیێ ل ئەنجامدەران، سەرپەرشتیكەران، شیرەتكاران و تەڤایا كارمەندێن ڤی پڕۆژەیێ گرنگ دكەم و هیڤییا سەركەفتن و بەردەوامیێ بۆ وان دخوازم، و هەموو پشتەڤانییا خوە و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ وان دووپات دكەم.
ڕێزداران، خودایێ مەزن سروشتەكێ جوان و دلڕەڤین ب كوردستانێ بەخشییە، لێ مخابن ژ بەر شەڕ و هێرش و پەلامارێن دوژمنێن كوردستانێ، ئەڤ سروشتێ جوان یێ كوردستانێ، د سەد سالێن بۆریدا تووشی وێرانكاری و تێكدان و شێواندنەكا مەزن بوویە. ب تایبەتی د سەردەمێ ڕژێما بەرێ یا ئیراقێ دا، ب هزاران گوندێن كوردستانێ هاتنە سووتن و وێرانكرن. چیا، كانی، هاڤینگەهـ و دەڤەرێن گەشتیاری یێن كوردستانێ هاتنە تەقاندن، و ئاژەل و زیندەوەر و دارستانێن وێ هاتنە ژناڤبرن، هەروەسا چەكێ كیمیاوی و قەدەغەكری دژی خەلك و سروشتێ جوان یێ كوردستانێ هاتە بكارهینان.
هەرچەندە پشتی سەرهلدانا شكۆدار یا ئادارا 1991ێ، پشكەكا مەزن ژ گوندێن كوردستانێ هاتنە ئاڤەدانكرن و ل دووف شیانێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دەستێ خزمەتگوزاریێ گەهشتییە وان، لێ هێشتا ژی پێدڤی ب خزمەتگوزاریێن زێدەتر و پاراستن و پێشڤەبرنێ نە.
بێگومان پاراستنا سروشتی و ژینگەپارێزی ب تەنێ ئەركێ حوكمەتێ نینە، بەلكو پێدڤییە تاك ب تاكێ خەلكێ كوردستانێ بۆ پاراستنا ژینگەهێ كار بكەت، چونكی مولكێ گشتیێ مە هەموویانە. ژینگەهپارێزی ژی، ب تەنێ پاقژی و وڕاگرتنا ژینگەهێ نینە، بەلكو پاراستنا داروبار و ئاڤ و دارستان و ئاژەلانە ژی، و هیڤیدارم ئەم هەموو پێگیری كلتوورێ پاراستن و پێشڤەبرنا ژینگەهێ بین و ڕێزێ ل ژینگەها خوە بگرین و وەكو مالا خوە بپارێزین.
د ڤی چارچۆڤەی دا، ئەڤ پڕۆژەیە ژی دێ بیتە دەستپێشخەرییەكا گرنگ بەر ب پتر پاراستن و ناساندنا ژینگەهـ و سروشتێ كوردستانێ ب شێوازەكێ سەردەمیانە و زانستیانە، و دێ بیتە سەنتەر و سەكۆیەكێ باوەرپێكری. دەربارەی فرەجۆرییا زیندەیی ل هەرێما كوردستانێ، كو ئارمانج ژێ پاراستنا دەمدرێژ یا ژیانا كێڤی و زیندەوەرێن سروشتی یێن كوردستانێ یە. ب تایبەتی ژی ئەم نوكە د سەردەمێ گوهۆڕینا سەقای دا دژین، كو ئاریشە و ئاستەنگێن مەزن ڕووبڕووی دەڤەرا مە و جیهانێ كریە و پێدڤییە ب هەموو شێوەیان ئەم خوە بۆ ڕووبڕووبوونا وان ئاستەنگان بەرهەڤ بكەین.
ل ڤێرێ ب پێدڤی دزانم داخوازێ ژ وەلاتییێن كوردستانێ بكەم كو ب پێزانین، سەرنج، پێشنیاز، وێنە و بەڵگەنامەیێن خوە یێن سروشتی هاریكارییا ڤێ دەستپێشخەریێ بكەن، و ببنە پشكەك ژ ناساندن و دۆكیۆمێنتكرنا ژیانا زیندەیی ل كوردستانێ و پاراستنا سروشتێ وێ.
د ڤی پڕۆژەیێ نیشتمانیدا، داتایێن ڤەكولەران، ژێدەرێن زانستی و وێنە ب ڕێكا مالپەرێ biodiversity.krd و نەخشەیێ زندی یێ زیرەك دێ هێنە بەرچاڤكرن، دا كو ببیتە ژێدەرەكێ هەڤپشك بۆ ڤەكولەر، دەزگەهێن ئەكادیمی و فێركرنێ، هشیاری و پلانداڕشتن كو تێدا ژێدەر و خودانێن وێنەیان دهێنە نیشاندان و كێماسی ب ڕۆهنی دهێنە بەرچاڤكرن
وەكو پێنگاڤەكا زانستی بۆ تێگەهشتن ل دەولەمەندییا سروشتێ هەرێما كوردستانێ، ئەڤ پڕۆژەیێ تایبەت هاتییە بجهئینان، كو تێدا سەرجەمێ گشتی یێ وان جۆرێن هەتا نوكە هاتینە تۆماركرن گەهشتیە 2252 جۆران، كو پێكدهێن ژ 858 جۆرێن ئاژەلان هزار و 407 جۆرێن ڕووەكان. بۆ بجهئینانا ڤی كارێ مەزن یێ نیشتمانی و دیاركرنا جۆران، تیمەكا شارەزا و فرەبیاڤ كار تێدا كریە كو پێكهاتینە ژ: هەشت ئەندامێن تیما یەكا سەقای، هەشت ڤەكۆلەر، چار وێنەگر و دوو نڤیسەر ل گەل شیرەتكارێ تایبەت ب پڕۆژەی ڤە.
ئەوا من ئاماژە پێكری، ل ڤێرێ پتر گرنگی ب هەرێما كوردستانا ئیراقێ هاتییە دان وپترییا وان تۆماركریان یێن پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ و سنۆرێ ئیدارەیێن سەربەخوە یێن هەرێما كوردستانی ئیراقێ نە، لێ دوور ژ سیاسەتێ، هەر جهەكێ كو ئاخا كوردستانێ بیت، هیڤیدارم هوون گرنگیێ پێ بدەن و ئەو ئاژەل و ڕووەكێن كو ل هەر بهۆستەكێ ژ ئاخا كوردستانێ هەبن، ئەو ژی بهێنە تۆماركرن. چ ل هەرێما كوردستانێ بیت و چ ل دەرڤەی هەرێما كوردستانێ ل وەلاتێن دەوروبەر بیت. ل هەر جهەكێ كو ئاخا كوردستانێ بیت، هیڤیدارم گرنگیێ پێ بدەن و ئەو پێزانین و ئەو داتایە بهێنە كۆمكرن، و ئەڤ چەندە دێ وەكەت ژ ئالیێ زانستی ڤە پێزانینێن زێدەتر و داتایێن زێدەتر بهێنە بەرچاڤكرن و گرنگی ب وی سامانێ سروشتی یێ گرنگ بهێتە دان كو بۆ مە هەموویان یێ گرنگە.
ئەركەكێ دی، نە ب تەنێ تۆماركرنە، بەلكو پاراستنا ڤان ئاژەلانە، ڤان ڕووەكانە. پاراستنا وان ژی ئەركێ مە هەموویانە، یێ حوكمەتێ یە، یێ تاك ب تاكێ وەلاتییانە، یێ هەر كەسەكی یە یێ كو ژینگەهدۆست بیت و ڕێزێ ل ژینگەهـ و سروشتی بگریت.
ئەز جارەكا دی دەستخوەشیێ ل كارمەند و تەڤایا ستافێ ڤی پڕۆژەیێ گرنگ دكەم و هیڤییا سەركەفتنێ بۆ هەوە دخوازم.
كوردستانا مە یا ئاڤەدان بیت و ب ئومێدم ئەم هەموو پشكەك بین ژ پڕۆژەیێ پاراستنا سروشتێ ڕەنگین یێ كوردستانێ. دەستێن هەوە خوەش بن.
