قێرییا هەژاریێ ل بەرانبەر پەیڤێ: خواندنەکا ڕەخنەیی د «خەنجەرێن بێ دەستیێ»* دا
هاشم مزیری
ئەڤ دەقە یێ پڕە ژ ئێش و کویراتییا دەروونی، وەک وێنه دکێشیت بۆ ئەو ئازارێن د ناڤ توێژێن جڤاکی دا دهێنە ڤەشارتن، ب تایبەتی ژی بۆ کەسێ خودان قەلەم، یێ کو ب ئازارێن خۆ ڤە دژیت، لێ ب رێکا پەیڤێن خۆ دڤێت برینێن جڤاکی ژی چارەسەر بکەت.
١- رەنگڤەدانا بێ دەستیێ:
ناڤونیشانێ «خەنجەرێن بێ دەستیێ»
د دەسپێکێ دا ئاماژە بۆ وی ڤالاھییێ دکەت یا د ناڤبەرا هیڤی یێن مروڤی و شیانێن وی یێن مادی دا. ئازارا پەیڤێ لڤێرە نە بتنێ ئازارا مرۆڤەکی نە، بەلکو قێرییا کەسەکی یە یێ کو سەرەڕای هەمی دەردەسەرییان، قەلەمێ وی یێ شەڕی دکەت، لێ جیهان یان «سەرشاشە» ل هەمبەر وی ب ساری دمینن.
٢- ململانێیا د ناڤبەرا هەست و كەتواری دا:
دەق د ڤەگێڕانەکا گەلەك کارتێکەر دا دەرکەفتییە. د ناڤبەرا «تووڕەییا پەیڤێن سەر کاغەزێ» و «كەتوارێ تالێ» (کو کلینس فرۆتن و نان پەیداکرنە)، ململانێیەکا دەروونی یا مەزن هەیە. ئەو پرسا نڤیسەر دکەت: «پا کرێ؟ پا دختۆر؟» ئەو پرسا ئەزلییە یا مرۆڤێ بێ دەستهەلات یێ دبیتە قوربانێ نەبوونا دادپەروەرییا جڤاکی.
٣- وێنەکرنا مرنێ:
نڤیسەری بەحسێ مرنێ کرییە، نە وەک فاکتەرەکێ بایۆلۆژی، بەلکو وەک «مرییەکی کو هەمی سالێ دوبارە دمریت». ئەڤە وەسفەکا گەلەك كوورە بۆ هەستکرن ب فەشەلێ و بێ هیڤیبوونێ. مرنا وی مرۆڤی د ڤی دەقی دا مرنا هیڤیانە ل بەرامبەر زێدەبوونا بارگرانییا ژیانێ.
٤- قەلەم وەک بەرگری:
د ناڤ ڤی هەمی تاریاتییێ دا، قەلەمێ دلداری دمینیتە بتنێ چەکێ وی . گۆتنا «تووڕەیی ل سەر رێزکێن بەرپەڕێ نڤیسەری» ددەتە دیارکرن کو نڤیسەر ب رێکا نڤیسینێ شەڕی دکەی، نڤیسەر دشیا ئەوێ ئێشێ بکەتە وێنە و پەیڤ، و ئەڤە یەکەم پێنگاڤە بۆ رزگاربوونێ.
بۆچوونا من:
ئەڤ دەقە نە بتنێ نڤیسینەکە، بەلکو «سەرئێشانا» چینەکا مەزنا جڤاکی. نڤیسەر ب شێوازەکێ گەلەك راستەوخۆ و بێ روتۆش، وەک «خەنجەرەکێ» پەیڤێ دئێخی د دلێ كەتواری دا. ئەڤ رەشبینییا د دەقی دا هەی، رەنگڤەدانا وێ بێ دەستیێ یە یا مرۆڤی دگەهینیتە وی رادەی کو بێژیت: «بەلکی بمری و ئابروچوونا تە ژبیرا هەمیا بچیت».
ئەڤە دەقەکێ دژوارە، لێ د هەمان دەم دا یێ ل سەر رێکا راست یا ئەدەبی یە، چونکی ئەدەبێ راستەقینە ئەوە یێ ل سەر برینێن جڤاکی د ئاخڤیت. ئەز دبێژم دلدار تو د شیایی تاریاتییا ژۆرێ ڕۆندکێن روتین بکەیە دیمەنەک کو خواندەڤان نەشێت خۆ ژێ بێ ئاگەهـ بکەت.
* ناڤونیشانێن كورتەچیڕۆكا نڤیسەر (دلدار محمەد) ی یە، ل رۆژنامەیا ئەڤرۆ ژمارە 2008 ل 1-7-2016 بەلاڤ بوویە.
