كورد ل هەنبەر دەمژمێرا ڕاستیێ… كی دێ د ناڤ نەخشەیا نوی دا بیت؟
شهاب ئاكرەیی
شەڕێن مەزن ب نەمانا دەنگێ تۆپان ب دوماهی ناهێن، بەلكو دەمێ نەخشە و تەرازییا هێزێ دهێنە گوهۆرین، ئەوا ئەڤرۆ ل دۆر ئیرانێ رویددەت نە شەڕەكێ دەربازبوویە، بەلكو ئەردهەژەكا سیاسی یە كو دشێت ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست ژ نوی پێكبئینیت، و توركیا و پاكستان و سعودیێ ل هەمبەر ئەزموونەكا مێژوویی دانێت، و ل هەمبەر هەرێما كوردستانێ پەنجەرەیەكا دەگمەن ڤەبكەت دا ببیتە پشكەك ژ هەڤكێشێ، نە وەك تەماشەڤان، بەلكو وەك پشكدار و ئالیەكێ سەرەكی.
هەڤپەیمانیا توركی–پاكستانی–سعودی، ئەگەر ژ رێككەفتنەكا بەرەڤانیێ ببیتە سیستەمەكێ ستراتیژی، ئەڤجا دبیت ببیتە ئێك ژ كلیلێن تەرازیا نوی، لێ پشكداریبوونا هەرێما كوردستانێ تێدا، نابیت ب شێوەیەكێ سۆزداری بیت و نە ژی دژی ئیرانێ بیت، بەلكو دڤێت ل سەر پرسیارەكێ ئاڤا ببیت: كورد دێ چ دەستكەفتێن سیاسی و ئابوری ژ ڤی گوهرینی دەستڤە ئینن؟
سەركردایەتی یا كوردی ئەڤرۆ پێدڤی ب تشتەكێ زێدەتر ل دەردەداریا نێڤدەولەتی هەیە؛ پێدڤی ب تۆڕەكا بەرژەوەندیان هەیە كو سەقامگیرییا كوردستانێ ببیتە بەرژەوەندی بۆ ئەڤێن دی ژی، ل ڤێرێ گرنگیا هەڤپەیمانیێ دیار دبیت، توركیا سنوور و ئابوری و هێزا سەربازی هەیە، سعودیە پارە و وزە و دەسهەڵاتا ئەرەبی هەیە، و پاكستان هێزا سەربازی و جیۆسیاسی و چەكێ ناڤەكی هەیە، كوردستان ژی خۆدان جۆگرافیایەكە كو كەنداڤی ب توركیا و ئیراق و ئیرانێ ڤە گرێددەت، و خودان وزە و ژێدەر و بازارانە كو دشێن ببنە هێزەكا دانوستاندنێ.
ژ ئالیێ ئابووری ڤە، هەرێم دشێت ببیتە دەربازگەهەك بۆ بازرگانی و وزە و وەبەرهێنانێ د ناڤبەرا كەنداڤ و ئەنادۆل و ئاسیایێ دا هەروەسا سەرمایێ سعودی و سەربۆڕا توركی و بازارێن ئاسیایی دشێن دەرگەهێن نوی ل هەمبەر هەولێرێ ڤەبكەن، لێ ئەڤە پێدڤی ب ڕاستڤەكرنا مالا ناڤخۆیی، ئێكخستنا بڕیارا ئابووری و چارەسەركرنا دۆسە یێن هەلاویستی ل گەل بەغدا هەیە، چنكو چ هەڤپەیمانی یێن دەرەكی ناهێن ئابوریەكێ ژ ناڤچوونێ ڕزگار بكەن كو ژ ئەگەرێ لێكڤەبوونا ناڤخۆیی وێران بوبیت.
ژ ئالیێ سیاسی ڤە، ئەڤ تەوەرە دەرفەتێ ددتە هەولێرێ دا ژ سیاسەتا تەوەرێن گرتی دەربكەڤیت و پەیوەندیێن جۆراوجۆر ئاڤا بكەت، لێ مەترسی ل دۆر هزركرنا وێ چەندێ یە كو هەرێم ببیتە سەكۆیا رووبەرووبوونێ ل گەل ئیرانێ، وی دەمی كورد دێ بنە سووتەمەنیا شەڕەكێ كو نە شەڕێ وانە، ئەوا پێدڤی، سەنگی و هاوسەنگی یە نە هەولدان بۆ ئالۆزیێ، و هەمبەری یە نە شوێنكەوتەیی.
ئەرێ هەڤپەیمانی دشێت ل هەمبەر ئیران و هەڤپەیمانێن وێ بمینیت؟ دشێت بڕاوەستیت ئەگەر خاوەن ستراتیژیەكا هەڤپشك، ئابووریەكێ تەمامكەر و میكانیزمێن بەرەڤانیێ یێن ڕاستەقینە بیت، لێ ئەگەر ب تنێ رێككەفتنەكا سیاسی یا لاواز بیت، ئێكەم قەیرانا مەزن دێ بەس بیت دا دژبەریێن وێ دیار بكەت.
واشنتون دێ پشتەڤانیێ كەت هەتا ئامانجێن وێ خزمەتا تەرازییا هەرێمی بكەت، بەلێ ب ساناهی ڕێكێ نادەت هێزەكا سەربەخۆ ل دەرڤەی لێكدانەڤەیێن وێ ئاڤا ببیت، ئیسرائیل ژی دێ ب چاڤەكێ هۆشیارتر تەماشە كەت، نەخاسمە ئەگەر ببیتە پرەك بۆ ژ نوی ڕێكخستنا دەڤەرێ.
ڕاستیا كو ڤێت كورد پێ بگەهن ئەوە كو مێژوو دەرفەتان دو جاران نادەت، دبیت ئەڤ شەڕە دەستپێكا ژ دایكبوونا سیستەمەكێ نوی یێ هەرێمی بیت، پرسیار ئەڤە نینە: كی دێ سەركەڤیت، ئیران ئان نەیارێن وێ؟ بەلكو: كورد دێ ل كێدەڕێ بن دەمێ نەخشە دهێتە گوهرین؟ ئەگەر ئەڤێن كورد ل سەر مێزێ نەبن، ب بێگومانی دێ ل سەر وێ نەخشێ بن ئەوا ل سەر دەستێ كەسێن دی دهێتە كێشان.
