كێمكرنا بهایێ دیناری ژ ئالیێ بەغدایێ ڤە «خوەكوژییا ئابۆری» یە و خەلك دێ باجێ دەت
ئەندامەكێ بەرێ یێ لژنەیا دارایی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕاگەهاند: بڕیارا كێمكرنا بهایێ دینارێ ئیراقێ ل هەمبەر دۆلاری، بژارەیەكا «ڕووكەشی» و ب ساناهی بوو كو حوكمەتێ پەنا بۆ بری داكو كێماسییا دارایی پڕ بكەت، هەروەسا دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو خودانێن داهاتێن سنۆردار و بنەجه، قوربانییێن مەزنێن ڤێ ڕێكارێ نە، د ناڤ ئابۆرییەكا ڕەیعی (پشتگرێدانێ ب پەترۆلێ دكەت) كو د بن دەستهەلاتا سیستەمێ پشكداری و بەلاڤكرنا دەستكەفتان دایە.
د. ئەحمەد سەفار، شارەزایێ ئابۆری و ئەندامێ بەری یێ لژنەیا دارایی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گۆت: بڕیارا دەستكاریكرنا بهایێ لێكگۆهارتنێ كو بانكا ناڤەندی و وەزارەتا دارایی دەركری، بۆ جادەیا ئیراقێ وەكی كارەسات بوو، ئەڤە ژی پشتی وێ چەندێ بوو كو بەرپرسێن بانكا ناڤەندی ب دووبارە پشتڕاست دكرن كو چو نیەت بۆ دەستكاریكرنا بهایی نینە، د دەمەكی دا كو پڕۆژەیاسایا بودجەیێ ژ چەند مەهان ڤە ئەڤ دەستكاریكرنە تێدا هەبوو.
سەفاری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو ئەو وەلاتێن خودان ئابۆرییەكا بهێز، پرەنسیپێ شەفافییەتێ دگرنە بەر و پێشوەخت بەرهەڤیێ بۆ ڤان پێنگاڤان دكەن داكو بازاڕ و وەبەرهێنەر بشێن خوە ل گەل بگونجینن و زیانێن مەزن ل خوە نەدەن.
وی شارەزایێ ئابۆری ڕۆهن كر كو قەیران و ئالۆزییێن دەرەكی یێن، لاوازییا ئابۆرییا نیشتمانی ئاشكەرا كر، ئابۆرییەك كو ب ڕێژەیا زێدەتر ژ 90% پشتگرێدانێ ب داهاتێن پەترۆلێ دكەت، دیار كر ژی كو حوكمەت د دەستەبەركرنا مووچەیێن فەرمانبەران دا تووشی كێماسییێ ببوو، لەوما نەچار ببوو پەنا بۆ قەرێن ناڤخوەیی ببەت ب گوژمەیێ چار ترلیۆن دیناران مەهانە، ئەڤە ژی بوو ئەگەرێ وێ چەندێ كو یەدەگا دراڤی یا بانكا ناڤەندی ب ڕەنگەكێ مەترسیدار كێم ببیت.
د. ئەحمەد سەفاری زێدەكر «دو ڕێك ل بەر حوكمەتا بەغدایێ بوون، یان كێمكرنا مووچەیان یان پاشئێخستنا وان، ئەڤ بژارەیە حوكمەتێ ژ ترسا گڤاشتنێن جەماوەری و خوەنیشاندانان ڕەت كر، یان ژی پەنا برن بۆ بژارەیا ب ساناهی كو ئەو ژی كێمكرنا بهایێ لێكگۆهارتنا دیناری بوو داكو نێزیكی 20 ترلیۆن دیناران بۆ پڕكرنا كێماسییا كارگێری پەیدا بكەت، ب ڤێ چەندێ ژی حوكمەتێ خوە ژ هەر بزاڤەكا چاكسازییا ئابۆری و بەرهنگاربوونا گەندەلیێ و زڤڕاندنا وان پارەیێن هاتینە دزین دووركر.
ل دۆر كارتێكرێن وێ بڕیارێ ل سەر ژیانا خەلكی، سەفار هوشداری دا كو «شیانا كڕینێ» یا وەلاتییان ب ڕەنگەكێ مەزن كێم بوویە و ڕێژەیا هەلاوسانێ بلند بوویە، چونكێ زێدەتر كەلوپەل ب دۆلاری دهێنە ئینان.
هەروەسا دوپات كر ژی كو «داهاتێ ڕاستەقینە یێ فەرمانبەر و خانەنشینان و خودان گرێبەستان ب ڕێژەیا 40% كێم بوویە، مووچەیێ كو ملێونەك دینار بوو، نوكە بهایێ وێ یێ ڕاستەقینە نێزیكی 600 هزار دینارانە، ئەو سەبەتا خۆراكێ یا كو بەرێ 10 كەرەستە د ناڤ دا بوون، نوكە ژ بەر گرانیێ بوویە 6 كەرەستە، د دەمەكی دا كو تەخێن زەنگین و بازرگان ژ ڤان زیانان دوورن، ژ بەر كو داهاتێن وان د گوهۆڕینێ دانە».
ناڤبری دوپات كر كو مانا ل سەر بهایێ كەڤن یێ لێكگۆهارتنێ ببوو ئەگەرێ كێماسییەكا زێدەتر ژ 60 ترلیۆن دیناران د بودجەیێ دا، لێ چارەسەری ل سەر حسێبا ژیانا وەلاتییان هاتە كرن.
دوپات كر ژی كو «ئابۆری ئیراقێ دێ هەر ب ڕەنگەكێ بێ سەروبەر و نە بنەجه مینیت هەتا كو ب سیستەمەكێ سیاسی ڤە گرێدایی بیت كو ل سەر بنەمای پشكداری و گەندەلیێ ئاڤا بوویە، كو پشكا مەزن یا فرۆتنا پەترۆلێ دچیت بۆ حزب و ئالییێن دەستهەلاتدار، و ژ بلی خەرجییێن بنەجه یێن سنۆردار، چو تشت بۆ خەلكی نامینیت».
