مێژوویا دەربڕینا نەڕازیبوونێ
عزەت یووسف
مێژوویا دەربڕینا نەرازیبوونێ ب لێكدانا قازان و ئاغلەوینكان (ل مالا من، قازان و ئاغلەوینك بۆ خوارن لێنانێ نە) ئەڤە كۆمێنتا سەرۆكێ فەرەنسا ئیمانوێل ماكرۆن بوو، پشتی كو دەستهەلاتدارێن گوندێ (گەنجس) قەدەغەكرنا ئامیرەێن دەنگی راگەهاندین، بەری گۆتارەكێ كو بڕیار بوو سەرۆكێ فەرەنسی پێشكەش بكەت، كۆمێنت د دەمەكی دا هات، كو دژبەریەكا دژوار ل گەل پێنگاڤێن ماكرۆنی بۆ بلندكرنا ژیێ خانەنشینیێ ژ ٦٢ سالیێ بۆ ٦٤ سالیێ، زێدەتر دهات، خۆنیشاندەران بۆ دەربڕینا تۆڕەیییا خۆ قازان و ئاغلەوینك لێكدان و دەمێ كو ماكرونی گەشتەك دناڤا ولاتی دا دكر و هەولددا وەلاتیان تەنا و ئارام بكەت، سەرۆك روی ب روی هژمارەكا زۆرا خۆنیشاندەران بوو، كو ئالافێن لێنانگەهێ بكاردئینان داكو نە ڕازیبوونێن خۆ پێ بگەهینن، وەسا دهێتە هزركرن، كو لێكدانا قازانان ل فەرەنسا ڤەدگەڕیێت بۆ رێوڕەسمەكێ سەردەمێن ناڤین كو تێدا خەلكێ گوندان هەول ددان هەڤژینیا نەگۆنجای شەرمەزار بكەن.
دیرۆكناسێ فەرەنسی (فۆرێكس) ل سالا ٢٠١٧ بۆ رادیۆیا كەلتووری یا فەرەنسا گۆت (لێكدانا قازانێ وەك هێمایەكێ نەڕازیبوونێ ل سالێن ١٨٣٠ دەركەفتیە قادێ و پشتی شۆڕەشا تیرمەهێ كو بوویە سەدەمێ دەست ژ كاركێشانا چارلزێ دەهێ، كۆماری یێن ل دژی پاشایێ نوی، لویس فیلیپ، هەول ددان كو دەنگێن خۆ ب راستیا رێوڕەسمەكێ نەڕێتی بدەنە بهیستن، هەتا سەدەیێ بیستێ، قازان و قەپاغ و چەنگال و كەچكی كونترۆلا خۆ ل سەر جادەیان دا كربوو،. سالێن پێنجیان و شێستان، ل جەزائیر ل دەماێ شەڕێ سەرخۆبوونا وەلاتی، ژئالیێ لایەنگرێن گرۆپێ سەربازیێ فەرەنسی، كو دخواستن ولاتێ جەزائیر بۆ فەرەنسا بمینیت، قازان لێكددان.
ئێكەم سەرهلدانا مەزن د سالا ١٩٧١ دا ل شیلی ل دژی كێمبوونا خوارنێ ل سەردەمێ رژێما (سەلڤادۆر ئەلێندێدا) قازان و ئاغلەوینك لێكدان، پشتی چل سالان، دەهان هەزار ژ لێدەرێن قازانان ڕژیانە سەر جادەیێن بۆینس ئایرس، د قەیرانەكا سەختا ئابووری دا داخوازا پاشەكەفتێن خۆ یێن بانكی دكرن، ل ئوكتوبەرا ٢٠١٩ خۆنیشاندەران ل لوبنانێ قازان و ئاغلەویك ل بالكۆنین مالان وەك نە ڕازیبوون ژ رەوشا خراب دقوتان، ل نە ڕازیبوونێن پار سال، ل دژی حكومەتێ ل كینیا، لێكدانا قازانێن ڤالا هێمایەك ژ بۆ نە ڕازیبوونا بارێ ژیانێ بوو، ل میانمار ل سالا ٢٠٢١ شەڤانە خەلكی نەڕازی ب لێكدانا قازان و ئاغلەویكا ل هەمبەر كۆشكا سەربازی دژی (ئاونگ سان سوو كی) نە ڕازیبوونێن خۆ دەردبڕین. لێكدانا قازان و ئاغلەوینكان ب دەنگەكێ بلند ل ڤان دەه سالێن دووماهیێ دا، بۆ فەرەنسا ڤەگەڕیایە وەك رێیەك بۆ دەربڕینا نەرازیبوونێ ژ سیاسەت و سیاسەتمەداران هاتیە بكارئینان. د سالا ٢٠١٧دا، هەوا بانگەشەیا هەلبژاردنا كاندیدێ پارێزەران یێ سەرۆكاتیێ (فرانسوا فیلۆن) نە ڕازیبوونێن ب شێوازێ قوتانا قازان و ئاغلەوینكان ل دووف خۆ ئینان.
