هێرشێن ل سەر نڤیسینگەها سەرۆك وەزیران.. مەترسییا توندوتیژیێ، ئاریشەیێن سیاسی و گرنگیا سەروەرییا قانوونێ
مزگین فەرەچ پیرۆ
روودان و پێشهاتێن بەرییا چەندەكێ یێن گرێدایی هێرشا ل سەر نڤیسینگەها سەرۆك وەزیران و كارڤەدانێن وێ، د ناڤبەرا ئارامی، قەیرانێن سیاسی و سەروەرییا قانوونێ دا، ب ڤی ڕەنگێ فراوانتر و كویرتر خوە دبینیت:
لێدانەكا ڕاستەوخۆ ل سەروەرییا دەولەتێ و سەقامگیرییا وەلاتی كو هەر دەستدرێژییەك ل سەر دامەزراوەیێن فەرمی و حوكمی، بەروڤاژی وێ چەندێ كو هندەك ئالی یان كەسێن توندڕەو بێژن ئاریشەیان چارەسەر دكەت، بەلكو تنێ كەرامەت، شكۆ و سەروەرییا دەولەتێ دئێخەتە ژێر مەترسییەكا مەزن ڤە. هێرشا ئەڤڕۆ ل سەر نڤیسینگەها سەرۆك وەزیران نیشانەكا زەنگا مەترسیێ یە كو توندوتیژی چ جاران نەبوویە و نابیت رێیا دروست بۆ گەهشتن بە چ ئامانجەكێ، بەلكو تنێ ئاریشەیان ئاڵۆزتر دكەت، پرۆسەیا سیاسی تێكددەت و زیانەكا مەزن ب ئارامیا گشتی، ئاسایشا وەلاتییان و ژیانا ڕۆژانە دگەهینیت.
قەیرانێن سیاسی و پێدڤییا ڤەگەراندنا مێزا دیالۆگێ، ئەڤ جۆرە ڕویدانە نیشاددەن كو هندەك جار نەسەقامگیری و كێشەیێن سیاسی ئەگەر ب رێیا دروست و دانوستاندنان نەهێنە چارەسەركرن، دكەتە گۆڕەپان بۆ كارێن توندوتیژیێ. سیاسەت ل سەر بنەمایێ دیالۆگێ، دانوستاندنێ و لێكتێگەهشتنێ ئاڤا دبت، نە ل سەر بنەمایێ شكانن و لێدانێ. پێدڤییە هەموو لایەنێن سیاسی دانپێدانێ ب وێ چەندێ بكەن كو چەندە جوداهیێن د ناڤبەرا وان دا مەزن بن ژی، چارەسەرینە ل ناڤ شەقامێ و ب هێرشان، بەلكو ل سەر مێزا گۆتوبێژێ و ب رێكا رێككەفتنێن نیشتمانی دهێتە بدەستخستن. پێدڤییا بڕیارێن توند، بێ لایەن و سەروەرییا دادوەریێ د ڤان حالەتێن هەستیار دا، ڕێكا تنێ و یا راست ئەوە كو دەزگەهێن ئەمنی، سەربازی و دادوەری بێ لایەنانە، ب زەحمەت و ب توندی ل ڤەكۆلینان بەردەوام بن. پێدڤییە ئەنجامدەر، پشتەڤان و پلاندانەرێن ڤێ كریارێ ب زویترین دەم بهێنە ناساندن، ئاشكراكرن و ل بەر قانوونێ بهێنە دادگەهكرن، دا كو ببنە پەند بۆ هەموویان و ڕێ نەهێتە دان چ كەس یان ئالی سەروەرییا قانوونێ بشكێنن یان ژ سەرووی قانوونێ بن. لێپرسینا راستەقینە تاكە زامنە بۆ دوبارەنەبوونا ڤان جۆرە كارێن نەقانوونی.
ڕۆلێ ڕایا گشتی، هوشیارییا نیشتمانی و مەترسیا شەڕێ دەروونی د ڤان ڕەوشێن نەخۆش و ئاژاوەگێر دا، بەرپرسیارەتیا سەرشانێ رای گشتی، تۆڕێن جڤاكی و ڕاگەیاندنان زۆر مەزن و گرنگە. پێدڤییە كۆمەلگە ب هۆشیارییەكا مەزن و دوور لە سۆزداری ڕەفتار بكەت، نەكەڤتە دا ڤێ پەیامێن ب ژەهر، دەنگۆ و ئاژاوەگێڕانێن كو دڤێن رەوشێ پتر بئالۆزێنن. پشتەڤانیكرنا سەقامگیرییا وەلاتی و هێزێن ئەمنی د ڤی دەمی دا، نە تنێ پاراستنا حوكمەتەكێ یە، بەلكو پاراستنا مال، ژیان و ئاڕۆژا هەموو وەلاتییەكە؛ چنكو پاراستنا ئارامیا گشتی ئەركەكێ نیشتمانی، ئەخلاقی و هەوبەیێ یێ هەموو تاكەكییە بێ جوداهیی.
