هێڤێنێن گـەشـەكـرنـا وەلاتـان
دلهین حەمدی
نە ب تنێ هێڤێنێن گەشەكرنێنە، بەلكی ژ ستوونێن بنەڕەتی و گرنگ و پێدڤی یێن ئاڤاكرنا هەر وەلاتەكێ نە ئەو ژی (سەركردایەتی و سەروەری) نە، بێ گۆمان سەركردایەتی و سەروەری دو چەمكێن نەگوهۆڕن ل گەل هەڤدو و نەبوونا هەر چەمكەكێ ژ وان بەرانبەری چەمكێ دیتر دێ لاوازیا وەلاتی یان هەتا ژ دەستدانا وەلاتی ژ دەرەنجامان بن، سەركردایەتی هێزا ئاراستەكرن و سەرئێخستنا گرۆپەكێ یان جڤاكەكێ یە بۆ ئارمانجەكا دیاركری، هەروەسا دروستكرنا كاریگەریێ یە نەك ب تنێ ڕێڤەبرنێ و ژ سالۆخەتێن دیتر یێن سەركردایەتیێ ئەوە كو هونەرێ بجهئینانا ئارمانج و مەرەمێن مەزنە ژ لایێ كەسانێن بلیمەت و لێزان ڤە، د ڤێ واری دا كو ب سەركردە دهێنە بناڤكرن و سەركردەیێ سەركەفتی ژی ب ڤان تایبەتمەندیان دهێتە نیاسین:
١ ⁄ خودانێ دیدگەهەكا ڕۆهنە بۆ داهاتی و دزانیت پێنگاڤان بۆ كیڤە دهاڤێژیت.
٢ ⁄ هێزا ئاڤاكرنا باوەریێ د ناڤا تاقم و گرۆپان دا هەیە و دشێت كەسەكێ وزە بەخش بیت.
٣ ⁄ د وەختێن هەستیار دا كەسەكێ وێرەك و ڕاست و خۆدان بڕیارە.
٤ ⁄ ل وەختێ سەركەفتنێ دا شانازیێ ب گرۆپێ خۆ دبەت و ل وەختێ شكەستنێ دا ژی بەرپرساتیێ هەلدگریت.
ژ لایەكێ دیتر ڤە هەر گرۆپ و تاقمەكێ ڕۆلەكێ گرنگ د وارێ دەستنیشانكرنا سەركردەیێن خۆ و وەلاتێ خۆ دا هەیە و ئەو كەسانێن ڤان سەركردەیان هەلدبژێرن دڤێت كەسانێن بیرمەند و ئاقلمەند و لێزان بن، هەروەسا دڤێت بزانن كو پشتی هەلبژارتنا سەركردەیێ خۆ و وەلاتێ خۆ دێ چارەنڤیسێ وەلات و جڤاكێ وان بەر ب چ ئاقارەك ڤە چیت و ل ڤێرێ گۆتنەكا پڕی ڕامان هەیە دەما كو دبێژیت (هەردەما كو مرۆڤ بوونە بزن ئێدی گوهدرێژەك ژی دێ شێت سەركرداتیا وان بكەت)، لەوما ل ڤێرێ تێگەهشتن و بیرمەندیا خەلكی و سەركردەیان ب هەڤڕا د گرنگن بۆ پاشەڕۆژەكا گەش.
هندی كو سەروەری یە ژی دەسهەلاتەكێ بلند و خۆدان سەربەخۆییەكا تەمامە ب سەر ئاخا وەلاتی و بڕیاردانێ دا و هەروەسا هێزا دەولەتێ یە داكو بشێت ب ئازادانە سەرەدەرییان بكەت ل سەر ئاستێ ناڤخۆ و دەرڤە ب بەرچاڤگرتنا ڕێسا و قانوونێن نیڤدەولەتی و پەیماننامەیا ڕێكخراوێن نیڤدەولەتی بێی كو ملكەچی هیچ دەسهەلاتەكا دیتر یا بیانی ببیت، ئاسایی سەروەری ب سەر دو پشكێن سەرەكی دابەش دبیت: یا ئێكێ سەروەریا ناڤخۆیی یە كو هێز و دەسهەلاتا دەولەتێ دامەزراوەیەكە بۆ جێبەجێكرنا قانوونێ و پاراستنا سەقامگیریێ د ناڤا سنوورێ جوگرافی یێ وەلاتی دا. یا دیتر سەروەریا دەرەكی یە كو سەربەخۆیا وەلاتی د بڕیاردانێ دا دیار دكەت ب شێوەیەكێ كو هیچ هێزەكا دەرەكی نەشێت دەستوەردانێ د كاروبارێن نافخۆ یێن وەلاتی دا بكەت و پەیوەندیێن نیڤدەولەتی ژی ب حەزا خۆ بڕێڤە دبەت. ل ڤێرێ پەیوەندیا د ناڤبەرا سەركردایەتیێ و سەروەریێ دا، بۆ مە دیار دبیت كو دو چەمكێن تمامكەرێن هەڤدونە و د وارێ دەولەتداریێ و بڕێڤەبرنێ دا ژی سەركردایەتیەكا ب هێز و كاڕا ئەو هێزە یا كو بشێت سەروەریا قانوونێ و سەروەریا وەلاتی بپارێزیت، چونكی هەبوونا ئێك ژ وان بێی یا دیتر كاریگەرییەكا بهێز نابیت و سەروەریێ پێدڤی ب سەركردایەتیەكا حەكیمانە هەیە بۆ بكارئینانێ، هەروەسا سەركردایەتیێ ژی پێدڤی ب سەروەریێ یە بۆ جێبەجێكرنا پلانێن خۆ، ل دوماهیێ چەند دەستەواژەیەكێن نیشتیمانی ل سەر هەردو چەمكێن (سەركردایەتی و سەروەریێ) ددەمە دیاركرن:
١ ⁄ سەركردێ دلسۆز كەلها پاراستنا سەروەریا وەلاتی یە.
٢ ⁄ سەروەریا گەل و وەلاتی ژ هشیاری و ئیرادەیا سەركردەیێن وی وەلاتی ڤە سەرچاوەی دگریت.
٣ ⁄ سەكردایەتیا بهێز ڕێكێ نادەت دەستكاری د سەروەریا وەلاتی دا بهێتەكرن.
٤ ⁄ پاراستنا سەروەریێ ژ كارێن هەرە دەسپێكی یێن سەركردەیێن ڕاستەقینەیە.
٥ ⁄ سەركردایەتیا دروست رێكخستنا جڤاكی یە بۆ ئارمانجەكا بلند كو پاراستنا سەروەریێ و سەربەخۆیێ ژ گەوهەرێن وێنە.
