وهرگێڕانا مه بۆ بهرههمێن ئهدهبی و چهند تێبینی
عهبدولخالق سولتان
بهری دهمێ كێم ئهز و برادهرهك چووینه پهرتووكخانهكێ، ل نێزیك گۆڕهپانا ئهحمهدێ خانی، مه چهند پهرتووكێن د ئهڤێ سالێ دا هاتینه وهرگێڕان دیتن، ب دیزاینهكێ جوان هاتینه چاپكرن، خۆدانێ ب شێوهیەكێ بالكێش بهرچاڤكربوون. پتریا وان پهرتووكان بهرههمێن ئهدهبی بوون، وهكی ڕۆمانێن ل سهر ئاستێ جیهانێ ناڤداربووین.
تشتێ سهرنجا مه راكێشای ئهو بوو، كو ل ههمبهر ئهڤان بهرههمێن ئهدهبی چهندین بهرههمێن دی د بیاڤێ پێگههاندنا مرۆڤی دا بۆ زارێ بههدینی هاتبوونه وهرگێڕان، ب راستی دهمێ مه ئهڤ چهندیا زێده یا پهرتووكێن وهرگێڕای دیتین كهیفا مه هات، ژبهركو پهرتووكخانهیا بههدینی تا نوكه یاههژاره، و پێدڤیه گهلهك كار بۆ بهێته كرن تا دهولهمهند بیت، و پروسهیا وهرگێڕانێ رێكهكا سهرهكیه بۆ ب هێزكرنا پهرتووكخانهیا بههدینیێ، نهخاسمه ل ئهڤی سهردهمی، دا بشێین بچینه دناڤ تۆڕا ئهنترنێتێ دا، ومفای ژ ژیریا دهستكرد ببینین.
ههر حال، پشتی مه چهند پهرتووكێن وهرگێڕای د وێ پهرتووكخانهیێ ڤه تێكڤداین، و لاپهڕێن وان ڤهداین، و هندهك ژ ناڤهرۆكێن وان خواندی، ب راستی ئهم ههردو شۆكبووین! و ل جهێ وێ كهیفا بۆ مه ل دهسپێكێ چێبوی ئهم مهندههۆش و حێبهتی ماین! ژبهر وان ههله و خهلهتیێن زێده، ئهوێن مه د وی دهمێ كورت دا د وان پهرتووكان دا دیتین! ب ڕاستی ژی بۆ مه دوپاتبوو كو دڤێت ئهو كهسێن ب كریارا وهرگێڕانێ رادبن، چهندهكێ ب وژدان بن! و ب زانن یێن رهفتارێ دگهل تشتهكێ ههستیار و نازك وهكی شویشا لهمپێ دكهن، ب تایبهتی دهمێ بهرههمێن ئهدهبی دوهرگێڕن.
وهرگێڕانا بهرههمێن ئهدهبی پێدڤی ب چهندین فاكتهرانه، یێ ژههمیان گرنكتر ئهوه ههر كهسێ ب وهرگێڕانا ئهڤان بهرههمان رادبیت، پێدڤیه كهسهكێ ئهدیب یان ئهدب دوست بیت، دا ههست ب بهایێ بهرههمی بكهت، ژبهركو ئهگهر وهرگێڕ یێ دویر بیت ژ جیهانا ئهدهبی، كو جیهانهكه پرانیا وێ ل سهر خهیال و ئاشۆپی دهێته ئاڤاكرن، دێ بۆ وی یا ب زهحمهت بیت، و ب دروستی نهشێت وهرگێڕانێ ئهنجام بدهت، ژبهر لاوازیا پهیوهندیا وی ب ئهڤێ جیهانێ ڤه.
د بهرههمێن زانستی دا تنێ هندهك ڕاستیێن خورستی دهێنه وهرگێڕان، لێ د بهرههمێن ئهدهبی دا سهنگێ مهزن دكهڤیته ل سهر وهرگێڕانا ههست و هزر و خهیالان، لهورا دبیت ل گهلهك جهان، ئهگهر وهرگێڕ ب دروستی نهچووبیته د جیهانا وی بهرههمێ ئهدهبی دا سهركهفتنێ د وهرگێڕانێ دا نهئینیت. ئهڤجا پێدڤیه وهرگێڕ ب حهزا خۆ د ناڤ ئهڤێ جیهانێ دا بژیت، و دگهل هزر و ههست و خهیالێن نڤیسهرێ بهرههمی بلڤیت.
دبێژن وهرگێڕان نیڤ خیانهتهكه ل بهرههمێ ئورجینال دهێته كرن، ژبهركو دهمێ نڤیسهر بهرههمهكی دنڤیسیت، چهندین ههولان ددهت، تا دهربڕینهكا ڕاست و دروست بۆ وان ههستێن د ناخێ وی دا دئازریێن بكهت، لێ وهرگێڕ دهمێ دهێت پهیڤهكێ ل جهێ ئێكا دی ددانیت، گهلهك جاران توشی دودلییێ دبیت، و پرسیارێ ژ خۆ دكهت: ئایه ئهگهر نڤیسهرێ دهقی ل جهێ وی بیت دێ كیژان پهیڤێ ژێ گریت؟ ب ڕاستی وهرگێڕان چ جاران جهێ تێكستێ رهسهن ناگریت، بهلێ دبیت ب رێژهیهكا مهزن نێزیك بیت، ئهگهر وهرگێڕی ب دروستی خۆ ب ئهوی تێكستی ڤه ماندی كربیت، و خۆ دانابیته جهێ نڤیسهری.
دبیت گهلهك جاران وهرگێڕ بوونهوهرهكێ ئفلیجكری پهیدا كهت! ئهڤه ژی دهمێ تنێ ب پیڤهرێ پارهی رهفتاری دگهل بهرههمێ وهرگێڕای دكهت! ئانكو پیڤانا وی ب ههژمارتنا پهیڤ و رێزكان و لاپهڕ و قهبارهی بیت! نهك ناڤهرۆكا بهرههمی بیت. دبیت خودانێ پهرتووكخانهیێ ئهڤی پیڤهری بكاربینیت – و مافێ وی یه – لێ نڤیسهر “وهگێڕ” ب هیچ رهنگهكی نابیت ئهڤه پیڤهرێ وی بیت.
تایبهتمهندی د بیاڤێ وهرگێڕانێ دا دڤێت ههبیت، ئهڤه ژی وێ چهندێ ناگههینیت كو ههر كهسێ ژ پشكهكا زمانی دهرچوو، ئهو دكاریت ببیته وهرگێڕهكێ سهركهفتی! بهلكو وهرگێڕێ چهلهنگ ئهوه یێ خۆ ب دروستی تهرخان دكهت بۆ وهرگێڕانێ، و پروسهیا وهرگێڕانێ نابیت كار! بهلكو وهكو نامه و پهیام بۆ خۆ ددانیت، و ههول ددهت بهردهوام بهرههمێن گرنك و پێدڤی یێن جیهانی بۆ زارێ كوردیا بههدینی بوهرگێڕیت، دا خهلكێ مه ژ ئهڤان گهنجینهیێن ئهدهبی و هزی یێن جیهانی بێ بههر نهبن، ژبهر ئهڤێ خالێ؛ نوكه ل ههر وهلاتهكی هندهك كهس وهكو وهرگێڕێن پروفێشنال و باوهرپێكری دناڤ جیهانا پهرتووكان دا دهێنه نیاسین، و دهمێ ناڤێن وان ل سهر بهرههمهكێ وهرگێرای دهێته دیتن، ئهو بهرههم دبیته بهرههمهكێ پرفرۆتن! ئهم ژی پێدڤی ب هندهك كهسێن ب ڤی شێوهینه كو بهرههمێن نڤیسینێ ب ئهمانهت و دهستپاكی ب وهرگێڕن، نهك ژ خۆڤهكهن و تنێ چاڤێن وان ل وی كوژمهیێ پارهی بیت ئهوێ بۆ وی پێڤه دهێت.
