گوهێ مرۆڤی چاوا کار دکەت و تووشی چ ئارێشەیان دبیت؟
د. نادیە محمد شریف
تایبەتمەندا گوهلێبوون و گێژبوونێ
گوهێ مرۆڤی نە تەپکەکا سادهیا گەهاندنا دەنگییە، بەلکو ئەندامەکێ ئاڵۆز و زێدە هەستیارە کو کارێ وی د ناڤبەرا وەرگرتنا دەنگان و پاراستنا تەوازنا لەشی دا هاتیە دابەشکرن.
گوھ ژ سێ پشکێن سەرەکی پێکهاتیە: گوھێ دەرەکی، ناڤین، و ناوەکی. هەر پشکەک ژ ڤان، زنجیرەکا ئەرکێن پێکڤە گرێدایی ئهنجام ددەت دا کو ئاماژەیێن دەنگی بگههینته مەژیی.
گوهێ دەرەکی، کو ژ کرکرک و کەناڵا گوهی و پەردەیێ پێکهاتیە، شەپۆلێن دەنگی ژ دەوروبەران کۆم دکەت و ئاراستەی سەر پەردەیا گوهی دکەت. ڤێڕە پەردە دادهەژیت و ڤێ اهتزازێ دڤەگوهێزتە سەر سێ هەستیكێن بچووکێن گوھێ ناڤین (سندان، چەکوش، و ئارکنگ). ئەڤ هەستیكە هێزا دەنگی بلندتر دکەن و پاشان دگەهیننە قەوقەعەیا د گوھێ ناوەکی دا. ل وێرێ، ئەڤ لەرە دبنه ئیشاراتێن دەماری (کەهربائی) و ب ڕێکا عەسەبێ گوھێ بۆ مەژیی دهێنە فرێکرن داکو بهێنە شیکارکرن و وەرگێڕان بۆ ئاخفتن یان دەنگێن تێگەهشتی.
ئاریشە و نەخۆشیێن پشکێن گوھی
هەر ئاریشەیەک د ڤێ زنجیرەیێ دا روو بدەت، کارتێکرنێ ل سەر ئاستێ گوهلێبوونێ دکەت.
ل گوهێ دەرەکی، هەودان ژ ئەگەرێ بکارئینانا دارکێن گوھی یان تلان و مەلەڤانیێ چێدبن. هەروەسا کۆمبوونا شەمعێ ب شێوازەکێ ڕەق دشێت گوھێ بگریت.
ل گوھێ ناڤین، کونبوونا پەردەیێ ژ ئەگەرا دەنگێن گەلەک بلند یان لێدانان، و هەروەسا (تەکەلۆس) بزاڤا گەهاندنا دەنگی کێم دکەن. ل گوهێ ناوەکی و دەماران ژی، ئاریشە دشێن ب نشکەکێڤە (فجائی) یانژی ب دەربازبوونا عەمری پلە ب پلە دەماران لاواز بکەن.
ئێک ژ ئاریشێن گەلەک بەربەلاڤ تەنینا گوھێ (طنين الأذن)ە، کو مرۆڤ دەنگەکی ژ ناڤخۆیا گوھێ خۆ گوهلێ دبیت. هەروەسا ل دەڤ زارۆکان، کێمبوونا گۆهلێبوونێ دبیت ژ ئەگەرێن بۆماوەیی یان ویراسی بیت، کێشێن دەمێ ژدایکبوونێ (وەکی ژدایکبوونا پێش وەخت یان کێمبوونا ئۆکسجینێ)، یان تووشبوون ب زەرکا دژوار چێببیت.
بۆ دەستنیشانکرنا ئاریشەیان ب دروستی، تەکنۆلۆجیا نۆشداری ئامێرین جودا پێشکێش کرینە:
* پشکنینا نوی ژدایکبوویان (OAE): ل دەمێ ٤٨ سعەتێن ئێکێ یێن ژدایکبوونێ دهێتە کێشان داکو ساخلەمیا گوهلێبوونا زارۆکی زووی دەستنیشان بیبت.
* ئامێرێ Otoscope: بۆ فەحصکرنا کەناڵا گوھێ دەرەکی و دیارکرنا هەودان یان شەمعێ دهێتە بکارئینان.
* ئامێرێ تەیمپانۆمەتری (Tympanometry): بۆ پشکنینا گوھێ ناڤین، پەردەیێ، و کارکرنا کەنالێ ئۆستاکی دهێتە بکارئینان.
* ئامێرێ Pure Tone Audiometry: هێلکارییا دەمارێ گوھێ ناوەکی دکەت داکو ئاست و جۆرێ لاوازبوونا گوهلێبووێ دیار ببت.
* ئامێرێن VNG : ل دەمێ نەساخ تووشی گێژبوونێ و نەمانا هەڤسەنگیێ دبیت، ئەڤ ئامیرە ئەگەرێن ناڤخۆیی یێن گوھێ دسەلمینن.
پاراستنا گوھێ ژ تشتێن بیانی و کێمکرنا بەرکەفتنا دەنگێن بلند، بزاڤەکا سەرەکییە بۆ پاراستنا ڤی ئەندامێ گرانبەها.
