گەندەلی ل ئیراقێ گەهشتیە ئاستەكێ مەترسیدار
تارق عەبدال
پشتی ژناڤبرنا رژێما سەدامێ گۆڕ ب گۆڕ و بەرجەستەكرنا سیستەمێ دیموكراتی بۆ برێڤەبرنا وەلاتی و ژ وان خالا هەر گرنگ بۆ ستوونا ئاڤاكرنا وەلاتەكی دیمۆكراسی كو ئەوژی پێنگاڤا ئێكێ، ئەوژی دانانا دەستورەكی كو د وی دەستووری دا مافێن هەمی پێكهاتەیێن ئیراقێ دژین ژ لایێ ئولی و نەتەوەی و جڤاكی ڤە د ڤی دەستووری دا هاتنە بنەجهگرن، ئەڤەژی پێنگاڤەكا گەلەكا ئەرێنی بوو هاتیە هاڤێتن، لەورا ژی كەسانێن بسپۆر و چاڤدێرێن سیاسی یێن ناڤخۆ و جیهانی، هۆسا لێكداڤە كو هزر دكر دێ ئیراق بەر ب قووناغەكا باشترە ڤە چیت، ئەوبوو ل سالا ٢٠٠٥ بۆ جارا ئێكێ د مێژوویا ئیراقێ دا هەلبژارتن هاتنە ئەنجامدان كو هەمی هێز و لایەنێن سیاسی یێن ئیراقێ ب گشتی پشكداری د ڤێ پرۆسێ دا كر، لێ ژبەركو ئیراق وەلاتەكێ فرەئایین و نەتەوەیە، لەورا وەك رێكە چارەیەك بۆ رازیكرنا هەمی پێكهاتە و لایەنێن سیاسی یێن ئیراقێ كو پشكدار بن د حوكمەتا ئیراقا نوی دا، كو بیرۆكەیەك هاتە پێش، ئەوژی هەمی هێز و لایەنێن ئیراقی رێكەفتن كو ل سەر پرەنسیپێ شەراكەت بۆ برێڤەبرنا وەلاتی هاتە پەیرەوكرن كو سەرۆكێ پەرلەمانی بۆ سونەیان بیت و سەرۆكێ ئەنجوومەنێ بۆ پێكهاتەیێ شیعەیان بیت و سەرۆك كۆمار بۆ كوردان بیت، ئەڤ وەك نەریتەك لێ هات ئەڤە ل سالا ٢٠٠٥ وەرە تا نوكە ب ڤی رەنگی یە، ئەڤە سەرەرای وان هەمی كێم و كاسیێن هەیین ل سەر ڤی شێوازی رێڤەبرنا سیستەمێ و كارگێری و یاسایی ئیراقی هەین، بەلێ ژبەركو هەلبژارتن پیڤەر بوون بۆ بەردەوامی دان ب ڤی شێوەیێ حوكمرانیێ، ڤێ چەندێ ژی وەكر كو هێز و لایەنێن سیاسی هەمی هەول و پێكۆلان بدەن ب رێكا هەلبژارتنا هەڤڕكیێ ل سەر كورسیێن پەرلەمانێ بكەن بۆ هندێ رێژەیا پتر یا كورسیان ب دەستخۆڤە بینن بۆ گەهشتنا پەرلەمانی بشێن د حوكمەتێ دا زێدەتر پلە و پۆستا وەربگرن، ئەڤە دەمەكی دایە كو هێز و لایەنێن سیاسی بشێن ب رێیا نوونەرێن خۆ ل پەرلەمانی و د حوكمەتێ دا، ببنە پارێزەرێن ماف و داخوازیێن خەلكی، بەلێ ب مخابنی ڤە پشتی كابینەیا نوی یا سەرۆك وەزیرێن حوكمەتا عەلی زەیدی دەستبكاربووی و ل ڤان چەند رۆژان دا؛ پشتی (عەدنان جومەیلی) برێكاری وەزارەتا نەفتا ئیراقێ و رێڤەبەرێ گشتێ یێ بەرێ یێن پاڵاوگەهێن (بێجی) ژ ئەگەری كەیسەكا گەندەلیێ هاتیە دەستەسەركرن ل ژلایێ دەزگەهێن ئەمنی یێن ئیراقێ ڤە پشتی ڤەكۆلین ل گەل هاتیەكرن، ئەوی ناڤێن چەندین كەسێن ب ناڤودەنگ یێن حوكمەتا ئیراقێ ئاشكراكرن و هەر رۆژ ناڤێن هندەكان دهێنە ئاشكراكرن و دهێنە دەستەسەركرن، بەلێ یا ژ هەمیان سەیرتر و جهێ سەراوەستیانێ ئەو بوو كو پڕانیا وان كەسێن هاتینە ئاشكراكرن، ژ لایێ وی ڤە پەرلەمانتارێن ئیراقێ بوون یێن خۆلێن بەری نوكە و یێن خولا نوكەیا پەرلەمانینە، كو دەما پرۆسەیا هەلبژارتنان دا ب دەمێن بەربژار ئەڤان ب توندی بەحسێ گەندەلی و دزیان و هەدەر دانا سامانێ نشتیمانی دكرن، ژبەر ڤێ چەندێ خەلكی ژی باوەری پێت ئینا و دەنگێ خۆ دایێ ژبۆ هندێ دەما ئەودبنە پەرلەمانتار ل هۆلا پەرلەمانی ئەوان كەسێن گەندەل و دزیكەر راكێشی پەرلەمانی بكەن و مافێن وان ژێ بستینن، ئەڤە چەندین خولێن پەرلەمانی نە ل سەر ئێك، هندەك ژ وان سەر و چاڤان چەند جار دوبارە دبنە ئەڤ پەرلەمانتارە ل سەر كیستێ دەنگێن هەژار و بەلنگازان دگەهنە پەرلەمانی، بەلكو شوینا ئەو بهێن بەرەڤانیێ ل مافێن وان بكەن و چاڤدێریا كارێن حوكمەتێ بكەن و دزو گەندەلا بدەنە دادگەهێ درەكەتن ئەو سەد قات ژ وان بەرپرسان دزو گەندەلتر ڤیجا چاوا؟ ئێدی خەلكی باوەری ب ڤی پەرلەمانی هەبیت كو دێ بنە نوونەرێن وان یێن راستەقینە بۆ گەهاندن و لێپێچینا گەندەلكاران كو دەمەكی دا ئەو بخو مەزنترین دز و گەندەل، ئەڤە هیڤی و داخوازا منە و ئەز باوەرم یا هەمی خەلكێ ئیراقێ یە، كو ئەڤ كەسێن چەندین سالە خو كرینە فریشتە و ل سەر كیستێ دەنگێ وان بووینە پەرلەمانتار و بەرپرس كو ئەڤرۆكە پڕانیا وان دەركەفتین دز و گەندەل دڤێت ب توندی بهێنە سزادان دا ئێدی چ كەسێن دیتر ل هەر پلە و بەرپرسیارەتیێ دا بیت وێرەكیێ نەدەتە خۆ ل سەر مال و قویتێ وان بگەهنە گوپیتكا خوشگوزارنیێ، ئەو ژی بۆ پارەیەكی نانێ بنالن، بلا ئەڤ پرۆسیسا ل دژی دز و گەندەلا بەردوام بیت هەتا هەمی ئەو كەسێن دەست بۆ برنا مال و سامانێن دەولەتێ دا هەی بهێنە سزادان نەوەكی گەلەك جارێن دیتر هندەك كەسان بگرن و سزا بدەن هندەكێن ل دژی چاڤپۆشیێ لێ بكەن، ژ بەركو ئەگەر ئەڤ پرۆسەیا ل دژی گەندەل و دزیكەران ل نیڤا رێ راوەستیا دێ زڤریتەڤە خالا سفرێ هەر وەكی چ نەهاتیەكرن، باشترین بژاردە ل بەر دەستێ حوكمەتا زەیدی ئەوە كو گەندەلیێ ل ئیراقێ ل روه و ریشالا ڤە بینیتەدەر، ب خۆ ناڤ و دیرۆكەكا پری سەروەری تۆماركەتن.
