هزرهك
مۆدێلا شارهزا و چاڤدێرێت سیاسی
د. رهشید فندی
ل ڤێ داویێ دیارۆكهك یا لجهم مه ل كهنالێت تهلهفزیۆنی و رادیۆیی دهركهفتى، ئهو ژی مێڤانكرنا هندهك كهسێت جودا جودا بناڤێ شارهزا و چاڤدێرێت سیاسی و پسیارێت گرنگ لسهر بابهتێت سیاسی یێت ئالۆز ژێ تێنهكرن، نه تهمهنێ وان و نه تایبهتمهندیا وان تێرا هندێ دكهت، ناڤێ شارهزا یان چاڤدێر داننه سهر و شرۆڤهكرن و بۆچوونێت سهیر و سهمهره تێنه دان لسهر وان بابهتان.
لبهراهیێ مه دڤێت بێژین، پێناسكرنا كهسهكی بناڤێ شارهزا كارهكێ ئاسان و ساناهی نینه.
جارێ بێژین، پهیڤا شارهزا بۆ وی كهسی تێته گۆتن یێ چونه بیت 30 یان 40 سالا د وی وارێ زانستیدا كار كربیت، یان ب كێماسی بابۆ بلا 25 سال بن. ڤێجا چ ئهو وار، وارێ سیاسی بیت یان ئابووری یان جڤاكی یان وهرزشی و چاندنێ و دكانداریێ و ههتا دوماهیێ.
ئهگهر وی كهسی ب زیرهكی و بهردهوامی ئهو دهمێ مه گۆتی ل وێ تایبهتمهندیێ نه بۆراندبیت، نابیته شارهزا.
ههر وهسا ژ لایهكێ دی ڤه، تهمهنێ بایۆلوجی ژی گهلهك یێ گرنگه بۆ مه ههمیان، ئانهكۆ گهلهك بزهحمهته و دهگمهنه و كوێره، كهسهكێ 20 سالی یان 25 سالی ببیته شارهزا د بابهتێ خۆدا. ب ئاوایهكێ رۆنتر دێ بێژم، ئهو كهسێ تازه كولیژا كۆمهلناسی یان سیاسهت یان ئابووری یان وهرزش بدوماهی ئینابیت، نابیته شارهزا د وێ دهلیڤێ دا، ئیللا ههكه عهبقهری و فهیلهسۆف بیت، فهیلهسۆف و عهبقهری ژی ههر 100 ـ 200 سالا جارهكێ دهرد كهڤن.
ل دویف تیوریێت جڤاكی، ههر كهسهك دڤێت تهمهنێ وی بگههیته 40 سالا، دا ژ لایێ ئاقلی و پێكهاتا لهشى ڤه تهڤاڤ ببیت و ل قورئانا پیرۆز ژی ئاماژه یا ب 40 سالیێ كری بۆ تهڤاڤبوونا وی پێكهاتهی.
لهوما فهره ئهو كهسێت بهرپرسیاریا مللهتا د كهن و كار ب دهستێ وان، ههمی ئهوبن یێت گههشتینه 40 سالیێ. ڤێجا چ ئهندام پهڕلهمان بن یان وهزیر بن یان رێڤهبهرێت گشتی بن،
یان سهرۆكێت زانكۆیا بن یان راگرێت كولیژا. دهمێ كهسێت 25 سالی وهك نموونه وان كاران وهردگرن، نهكۆ نهشێن برێڤه ببن، بهلكۆ دێ ب نه شارهزایی خراب كهن.
ب ئانههیا خودێ، ل گوتارێ بێت دێ لسهر بابهتێ چاڤدێرێت سیاسی ئاخڤین.
