ویلایه‌تا (به‌تیخ) و سیاسه‌تا وێ یا لاواز

ویلایه‌تا (به‌تیخ) و سیاسه‌تا وێ یا لاواز

62

ئایدن عینایه‌ت
مانشیت
(ئه‌رێ (به‌تیخ) دێ شێت ملیار و 100 ملیۆن دۆلاران ده‌ته‌ ئیرانێ یێ شه‌رێ عیراقى ـ ئیرانێ؟)
گه‌له‌ك هه‌ڤال و نیاس داخواز ژ من دكه‌ن جاره‌كا دى ده‌مێ بابه‌ته‌كى دنڤیسم هنده‌ك مه‌ته‌لۆكا بكه‌مه‌ د ناڤ دا و بێگومان مه‌ته‌لۆك چ ل سه‌ر ئه‌زمانێ گیانه‌وه‌ران دهێته‌ گۆتن وه‌ك پرتووكا (كلیله‌ و دومنه‌)، یان وه‌ك چیرۆك و حه‌یرانۆك دهێنه‌ گۆتن، دا مرۆڤ بۆ خوه‌ وێنه‌ك و عیبره‌ته‌كێ ژێ بگریت، هنده‌كێن دى ژ وان هه‌ڤالان دگۆتن بلا به‌حسێ گیانه‌وه‌ران نه‌هێته‌ گۆتن بۆ به‌رزكرنا هزرێ، به‌لێ ڤێ جارێ دێ به‌حسێ مه‌ته‌لۆكه‌كێ كه‌م كو سه‌رهاتیه‌كه‌ دهێته‌ پیڤان بۆ كاودانێن نوكه‌ یێن عیراقێ.
(به‌تیخ) مرۆڤه‌كێ هه‌ژاربوو هه‌ول ددا كاره‌كى یان رزقه‌كێ حه‌لال خوه‌ پێ بخودان بكه‌ت، به‌لێ نه‌بوو، له‌وا چوو به‌ر ده‌رگه‌هێ گورستانێ و هه‌ر كه‌سه‌كێ هاتبا د ناڤ گۆرستانێ دا ب ته‌عدا پارا ژێ وه‌رگریت، كه‌واته‌ حه‌كیمدارێ ئوسمانى گه‌له‌ك جاران جه‌ندرمه‌یێن خوه‌ دهنارتن داوى بگرن نه‌شیان و ب هێزتر لێ هات و ده‌ستهه‌لاتا وى مه‌زنتر لێدهات و مرۆڤێن وى باژێرى وه‌كى خوه‌ لێكرن كو هه‌ركه‌سێ بیت قانوون (یێ ب هێز یێ بىِ هێز دخۆت).
ل ڤێرێ من دڤێت دیاركه‌م هندى خوه‌نیشادان و رێپیڤان ژ خه‌لكێ عیراقێ و تایبه‌ت ئه‌وێن شیعه‌ چ ئارمانج پێ ناهێته‌ وه‌رگرتن و هه‌ر دێ گه‌نده‌لی و دز و لاوان دێ هه‌بیت، چونكو سیاسه‌تمه‌دارێن عیراقێ نه‌ ب خوه‌نه‌, به‌لێ تشتێ سه‌یر ئه‌وه‌ لایێ مه‌زن یێ شیعا جاشێن خوه‌ یێن فرۆشن ئێك ل دووڤ ئێكێ دی, جاره‌كێ ئاڤ ل شیعا قه‌تعه‌كێ (25) ریبار, جاره‌ك دی كاره‌ب ژ وان سۆر قه‌تعه‌كر، به‌لێ سێ تشتێن فه‌ر بۆ عیراقێ دهنێریت:
1ـ ماددێن هۆشبه‌ر ژ پێنچ جۆرێن ب هێز دا هه‌ڤوه‌لاتی هه‌رده‌م ب كه‌یف بن و هزرێن حه‌شاشان لێ بده‌ن و خه‌ونێن چیچكان بینن. دووری سیاسه‌تا حوكمه‌تا وان بكه‌ڤن.
2ـ چه‌ندین جۆرێن چه‌كی و ته‌قه‌مه‌نی و مۆشه‌ك و پیره‌و و ئالا و ویێنه‌یێن (12) ئیمامان بۆ عیراقێ دهنێرن دا هنده‌ك ملیشیاتان په‌یداكه‌ت كو ب ئه‌مرێ وان برێڤه‌ بچیت وه‌ك مه‌ دیتی ل هه‌ر سنۆرێن میدیایێ چاوا ته‌عدایى ل خه‌لكی دكه‌ن و به‌امبه‌ر له‌شكریا عراقێ دراوستن و ژ وی ب هێزترن.
3ـ تشتێ سه‌یر ئه‌و ژی ئیران بارێن (مه‌سینا) ب هه‌ردو جۆران (ئاسن ـ پلاستیك) یێن گول گول و نه‌خشه‌كری بۆ عێراقێ دهنێریت كه‌واته‌ ئیران خوه‌ ب ئایینێ ئیسلامێ گه‌له‌ك دگریت.
و پشتی سه‌رۆكێ ئه‌مریكا فشاره‌كا مه‌زن دانا سه‌ر ده‌وله‌تێن ده‌وروبه‌رێن ئیرانێ, عه‌بادی ژ خوه‌ ترسیا و گۆت (ئه‌مریكا چ بكه‌ت بلا وه‌بكه‌ت، به‌لێ چ زیان ب عیراقێ ناكه‌ڤیت).
له‌وا ئیران یا دكه‌ت ئه‌وا وێ دڤێت ل گه‌ل عیراقێ. ژ هه‌میان سه‌یرتر ئه‌وه‌ په‌رله‌مانتاره‌ك یێ عیراقێ دبێژیت (پێدڤیه‌ هاریكاریا ئیرانێ بكه‌ین و هه‌ر فه‌رمانبه‌ره‌ك نیڤ مووچێ خوه‌ بكه‌ت دیاری بۆ ئیرانێ ب راستی مووچه‌یێن فه‌رمانبه‌رێن عیراقێ گه‌له‌كه‌ و هه‌ر فه‌رمانبه‌ره‌ك مووچێ ژ خوه‌ بنه‌مالا خوه‌ وه‌رگریت. ژ به‌ر هندێ ره‌ڤاندنا مرۆڤان و (حیتێن دزیا) و مووچه‌خۆرێن هه‌ژار بێ ئاڤ بێ كه‌هره‌ب بێ ساخله‌می بێ پاره‌وه‌ پاشه‌رۆژه‌كا گه‌له‌ك گه‌ش و رۆن ل ویلایه‌تا (به‌تیخ)ی هه‌یه‌. ل گه‌ل كۆمێن گلێشى ل گه‌ل خووشكا و ل گه‌ل پێشی و مێشا دڤێن ده‌وله‌ته‌كێ و حوكمه‌ته‌كێ یا موكوم دانن، به‌لێ هه‌ر ئێشا ب رێ كو (محاصصه‌) بێ تكنوقرات، به‌لێ حزب و تائیفه‌ وه‌زیر دهێته‌ دانان وه‌كی ل گه‌ل رێزگرتن بۆ هه‌می شۆل و كاران یێ شه‌ریف جه‌هبه‌كێ بكه‌یه‌ رێڤه‌به‌رێ نه‌خۆشخانێ یان ده‌رچوویێ سه‌ره‌تایی بكه‌یه‌ وه‌زیرێ ئه‌ندازیاری و ئه‌ڤه‌ ب تنێ ل ویلایه‌تا (به‌تیخ) هه‌ی. پسیارا مه‌زن ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌رێ (به‌تیخ) دێ شێت (ملیار و 100 ملیۆن) دۆلاران ده‌ته‌ ئیرانێ پشتی شه‌رێ (عیراقێ و ئیرانێ 1980 ـ 1988) ئیران داخواز دكه‌ت ژ وی كو وی گۆژمی بده‌تێ؟.

کۆمێنتا تە