ههلبژارتنێن پهرلهمانى و ئاریشێن جڤاكى!
بهیار باڤى
ئهزموونا ئهڤان چهند ههلبّژارتنێن بورى (بتایبهت یێن پهرلهمانێ كوردستانێ و ئیراقێ) ل ههرێما كوردستانێ كو ههموو تهخ و چینێن جڤاكى تێدا پشكد ادبن، ئهڤێ پروسێ دیاردهكا جڤاكى یا بالكێش ژى ل گهل خوه ئینا كو مینا ئاریشهكا جڤاكى یا بهرچاڤ سهرێ خوه ههلددهت، ئهوژى پهیدابونا دلمانێ و ژئێك عاجزبونێ یه دناڤ كهسێن پشكدارى ههلبژارتنان دبن، ههتا رادهیهكى ئهڤ دلمان و ژ ئێك عاجز بونه دگههیته ئاستێ دوبهرهكى و ژئێك دابڕینێ دناڤبهرا كهسێن پشكدارى ههلبژارتنان دبن .. و ئهڤ دیارده ژى ل سهر چهندین ئاستێن ژ ئێَك جودا دیار دبیت:
– ناكوكى و ژ ئێك دابڕین ل گهل كهسانێن هزر دكر دێ دهنگێ خوه دهتێ و دهنگ نهدایێ: ئهڤ ناكوكى و دلمانه دناڤبهرا كاندیدى (بتایبهت كاندیدێ سهركهفتن ب دهستڤه نهئیناى) و كهسانێن دى ئهوێن كو هزر دكر كو دێ دهنگێ خوه دهتێ و پشتهڤانیێ لێ دكهن یان ژى جۆره سوز و پهیمانهك دایێ و دووماهیێ سوزا خوه بجه نهئیناى و دهنگ ب كاندیدهك دى داى!
بتایبهت ئهڤ دلمان و ژ ئێك دابڕین ژ ئالیێ كاندیدى و كهس و كارێن ویڤه ل گهل كهسانێن خودان ناڤ و بهرپرساتى و پێگهههك جڤاكى پهیدا دبیت، ژبهركو ئهڤان كارتێكرنا خوه ل سهر كهسێن دى یێن دهوروبهر ژى ههبویه.. ب ئهڤى رهنگى ئهڤ كاندیده هزر دكهت كو دربهكێ مهزن لێدایه! و د ئهڤێ كریارێ دا نهك بتنێ ئهڤ ههسته و ئهڤ ههلویسته ل دهف كهسێ كاندیدى بتنێ پهیدا بویه، بهلكو گهلهك جاران كهس وكارێن وى و ئهوێن باندورا ئهوى ژى ل سهر ههى دكهڤن د ئهڤێ بازنا دوبهرهكیێ ل گهل بهرهیێ دى ههتا رادهیهكى د ههلبژارتنێن پاشهرۆژێ ژى دا دبهن و دبنه دو بهرهیێن ههڤدژ!
– ناكوكى ل گهل ههڤالێن كارى: دیسا دهمێ ئهڤ كاندیده (بتایبهت یێ سهرنهكهفتى) كارمهندهك یان فهرمانبهرهك بیت ل جههكى و كۆمهكا (ههڤالان !) ههبیت و ههر رۆژ مل ب ملێ ئێكڤه ل ئێك جه یان ئێك دهزگهه و فهرمانگهه كار بكهن و د ئهنجام دا بۆ دیار ببیت (یان ههتا ههكه بتنێ وهكو ههست كرن ژى ل دهف پهیدا ببیت) كو ئهڤ كهسێن وهكو ههڤال بهرێ خوه ددهته ئهوان و رۆژانه ل گهل ئێكن.. و ل دووماهیێ پشتهڤانى لێ نهكرین دیسا دێ ههست ب (غهدرێ) كهت و د ئهنجام دا نهك بتنێ دێ پهیوهندى دناڤبهرا ئهوان دا سست و لاواز بن، بهلكو دلمان و ههڤڕكیهكا كوور و دوور ژى دێ پهیدا بیت..
– ناكوكى ل سهر ئاستێ خێزانێ و خزم و كهس و كاران: بتایبهت دهما ههر ئێك ژ ههڤژینان سهر ب عهشیرهتهكا جودا بیت، گهلهك جاران د ئهڤى حالهتى دا ئاریشه دناڤبهرا ههردو ههڤژینان پهیدا دبیت بتایبهت دهمێ ئێك ژ وان بزاڤێ دكهت رهئیا خوه ل سهر ئالیێ دى ب سهپینیت كو دهنگێ خوه بدهت مرۆڤێ وى/ وێ..
ئهڤه و گهلهك نموونێن دى یێن پهیدابونا دوبهرهكى و دلمانێ دناڤبهرا كهسێن گرێداى ههلبژارتنان كو د ئهنجامدا وهكو ئاریشهیهكا جڤاكى یا نهرێنى و زیانبهخش كارتێكرنا خوه نهك بتنێ ل سهر كهسێن گرێداى بابهتى ههیه، بهلكو ئهڤ كارتێكرنه ژ سنوورێ ئهوان ژى دهرباز دبیت و دگههیته زارۆیێن ئهوان و كهس و كاران و كهسێن نێزیك ژى دبنه قوربانى وى شهڕێ وان بهرژهوهندى تێدا نهیى!
ئهڤه ههموو ژ سهدهما ئهوێ چهندێ یه كو سیستهمێ مه یێ جڤاكى ههتا رادهیهك مهزن ل سهر بنهمایێ عهشیرهتى و خێلهكیه، بهروڤاژى جڤاكێن مهدهنى و پێشكهفتى كو بتنێ مرۆڤ خودانێ خوهیه و چاوا بڕیارێ بدهت كهسێ ماف نینه مایێ خوه تێ بكهت.
*سهرهاتیا زهینهبا نهروێَجى وهك نموونه: كو بهرى سالهكێ كچه گهنجهكا نهروێجى (ب رهگهز عیراقى) د ههلبژارتنێن پهرلهمانێ ئهوى وهڵاتى دا هژمارهكا باش یا دهنگان ب دهستخوهڤه ئینا و بۆ ئهندام پهرلهمان ههرچهنده ب رهگهز نه خهلكا ئهوى وهڵاتى بو لێ خهلكهكێ دنیاسى كۆ :
– دهما هێشتا ئهو زارۆ ل گهل خواندنێ گۆڤار و روژنامه ددانه بهرملێ خوه و ل سهر جاددان دفروتن.
– ل ژیێ سنێلهیێ د ماركێتهكى دا كار دكر و ههتا رادهیهكى بهر دهرگههێ ژ دهرڤه ژى پاقژ (مسح) دكر! ل ژیێ گهنجاتیێ ل باژێرڤانیێ هاته دامهزراندن و دیسا كارێ خزمهتگوزرایێ دكر.. ژبهر ئهڤێ خزمهتێ خهلكێ دهنگێ خوه دایێ و دلێ كهسێ ژى ژ كهسێ نهماو چ ئارێشه ژى نهچێبون!.
