جنیرالێ سیاسهتڤان
تهحسین ناڤشكى
ههكه ل جهم پرانیا خهلكێ رۆژههلاتا ناڤێن جهێ پرسیارێ بت، لێ نهوێرن باخڤن، دهمێ دبینن كو ژ نشكانڤه سیاسهتڤانێن وان ههلوهستێن خوه د گاڤێ دا ل دووڤ بهرژهوهندیێن خوه یێن بهرتهنگ، ب ناڤێ بهرژهوهندیێن گشتى گوهۆڕین، لێ ل جهم خوهدیێ وان سیاسهتڤانێن كورسى ل سهر ناڤێ خوه تاپۆكرى رهفتارهك نۆرماله. واته ئهڤ دیاردهیه ل جهم سیاسهتڤانان بهرهڤاژى رایا گشتیه. لڤێدهرێ دیار دبت كو ئهو كهسێ خوه ب سیاسهتڤان دبینت و حوكمداریێ ل سازیێن رۆژههلاتا ناڤین دكهت و نهزانت ل دووڤ ههر بارودۆخهكی و ل سهر حسێبا ههر پیرۆزیهكێ خوه بگوهۆرت، تنێ بۆ مانا خوه، ئهو نهسیاسهتڤانه و باشتره ئهو سیاسهتێ بهێلت و بچت بۆ خوه ل كارهكی دی بگهڕهت.
بابێ سیاسهتێ ((نیكۆلا مكیاڤیلی)) ئهڤه ب رۆهنی د پرتووكا خوه یا ناڤدار دا، ب ناڤێ ((میر)) دیار كریه كو پێدڤیه سیاسهتڤان ل دووڤ كاودانێن واقعى، جار شێربت و رووڤی بت و هندهك جاران ژى گورگ بت. راسته بۆچوونێن میكیاڤللى دگهل واقعێ وى سهردهمى دگونجان، لێ نها ب رێژهیهك زێده جڤاكێن پێشكهڤتى خوه ژ واقعێ بهریا 300ـ400 سالان رزگاركریه و جڤاكێن رۆژههلاتا ناڤین هێشتا ب ناڤێ دینى، مهزههبى و تائیفى یێ قڕا ئێكودو دئینن؛ تنێ ب رۆخسارى خوه ژ چهرخێن تاریستانێ جودا كریه و مهژیێ وان هێشتا مهژیێ چهرخێن ناڤینه؛ ههكه كهڤنتر نهبت.
ئهڤه ژی نهتشتهك سهیره، ژ بهر كو سیاسهت ب خوه، گشتى ب گیانێ ههڤركیێ دلهیزت و ههمی تشت د جیهانا وێ دا رهوایه ههبت، تنێ ئهخلاق نهبت، ههكه جارهكێ رۆلێ خوه ژی تێدا ببینت؛ هینگێ دكهڤته د خانا سودفێ دا یان پێدڤیهكا گرنگ دا، وهك دی ئهوێ ئیمان ب جیهانا ئهخلاقی ههبت، باشتره ل رۆژههلاتا ناڤین، تایبهت ل كوردستانا بێ ئالا خوه نێزیكی سیاسهتێ نهكهت.
ههلبهت بازاڕێ ئهڤا ل سلال، وهك مه ئاماژهدایێ رهنگه بۆ سیاسهتڤانێن وهلاتێن پاشكهڤتی و هێشتا سیستهمێ دهمۆكراسی رۆلێ خوه تێدا نهدیتی واقعهك نۆرمال بت؛ چونكى تنێ ئهزمانێ گۆپالى دزانن، ، لێ ل وهلاتێن پێشكهڤتی و خوهدی ئهزموونێن نوو و دوور و درێژێن دهمۆكراسیێ رۆلێ خوه نابینت و سیاسهتڤانێن ههڤدژی ههلوهستێ خوه و بهرژهوهندیێن گشتى دۆم ناكن و ههر زوو ژ جیهانا سیاسهتێ دهردئێخن و دبن تشتهك ژ دیرۆكا رهش و ژبیركری. ژبهر كو نهخهلكێ وان جڤاكان و نه حزبێن وان رێكێ نادن سیاسهتڤانێن ب ناڤ سیاسهتڤان د ناڤ جیهانا سیاسهتا سازى و راستهقینه دا كار بكن. گهلهك جاران ل وان وهلاتان سیاسهتڤانێن ناڤدار ب ئهگهرێ شاشیێن خوه یێن باندۆر ل تهناهیا نهتهوهیی كری، بووینه ئێخسیرێن قانوونێن وان وهلاتان و كرینه گلێشێن دیرۆكێ.
وهسا دیاره وهلاتێن پاشكهڤتی، تنێ حوكمێ زهلامێ دینى، عهشیرێ و ئووجاخێ ب جلكێن جنیرالێ عهسكهری دئاخڤت، ههكه هات و ههچیێ شاشیێن وی زهلامێ گیانێ بابسالاریێ وهرگرتى، ب ئاشكرایی بێژت هینگێ چارهنڤیسێ وی دێ كهڤته د خهتهرێ دا و رهنگه جهنێرالێ شاش و ههڤدژی ئاخاڤتنا خوه كهسێ راستگۆ ب خیانهتا مهزن تاوانباربكهت.
راسته ب چاڤان ب ناسێن جنیرالێ لهشكری و دهستهكا ویه كو تهڤ دهردهسهری و خوهلیسهری ب سهرێ گهلێ وى دهێن، لێ راستیا مژارێ رهنگه خهلكێ جنیرال حوكمڕانیێ لێ دكهت سهدهمێ سهرهكی بت كو ئهو ب دلێ خوه و بێ ترس سیاسهتا خوه وهك وی بڤێت پهیرهو بكت، چونكی وی خهلكی نه ئهو هشیاری و نه ئهو ئیراده ههنه كو سینۆرهكی بۆ سیاسهتڤانێ جنیرال دانت دا كو كهس دی چاڤ لێنهكهت. ژ منڤه هندی خهلكێ مه ژی هوسابت، رهوش ههكه كامباختر نهبت باشتر نابت، ژبلی كو وهلاتێن زلهێز و خودان بهرژهوهندی مایێ خوه د رهوشێ بكن و بگوهۆڕن؛ وهك گهلهگ جاران مایێ خوه تێكری و وهك وان ڤیای هێلای.
