نڤیسهر ژ چ دترسیت؟
عەبدولخالق سولتان
پرانیا رهفتارێن ژ مروڤی دهردكهڤن دبیت رهنگڤهدانا بن بۆ هندهك ههستێن بهرزه یێن دناخێ وی دا، ترس ژی وهكو ههر ههستهكا دی كو ژ دهسپێكا ژیانا مرۆڤی كارتێكرنێ لسهر بیر و بۆچوونێن وی دكهت، یان دێ بهرێ وی دهته هێرشكرنێ یان ژی دێ بهرگیریێ كهت، لێ د كریارا نڤیسینێ دا ترس فاكتهرهكێ كاریگەرە گهلهك جاران بهرێ نڤیسهری ددهته داهێنانێ. د دهمێ ئهنجامدانا پروسێسا نڤیسینێ دا نڤیسهر توشی گهلهك گڤاشتنان دبیت وترسێ پهیدا دكهن، ئهو گڤاشتنه هندهك ژێ گرێدای كهسایهتیا وی نه و هندەك ژی دهرهكی نه.
ههر نڤیسهرەك دهمێ دنڤیسیت هندهك تابۆیان بخۆ ددانیت، ئانكو د سهرێ خۆدا هندهك سنوورا ددانیت و نهڤێت وان سنووران ببهزینیت، ئهڤه ئێكه ژ جۆرێن ترسێ نە ئهوێن نڤیسهر ب شێوهیەكێ خۆبخۆیی رەفتارێ د گهلدا دكهت دهمێ ب گریارا نڤیسینێ رادبیت، ههر نڤیسهرهكی جۆرهكێ تابۆیان ههیه، وهكی تابۆیێن سیاسی و ئاینی و جڤاكی و نهتهوی و رهگهزی، ئهڤ تابۆیێن هه نڤیسهری د قهرقۆدهیەكێ دەستنیشانكری دا دهێلن، د ئهنجامدا دبیت نهشێت ب ئازادانه دهربڕینێ بكهت، دیسان ئهڤ چهنده ئازارەكێ دناخێ ویدا پهیدا دكهت، ههمی دهمان دڤێت ئهوی قهرقودهی بشكێنیت، دا بشێت مینا كهوهكی بفڕیت و ژ دهرڤهی ئهوێ قهفهسا تابۆیان بقهبیت.
لێ نهتنێ تابۆ ترسێ بۆ نڤیسهری دروست دكهن بهلكو هندهك تشتێن دی ژی ههنه، وهكی رهزامهندیا وەرگری، ئێكه ژ ترسێن ههرهمهزن د ناخێ ههر نڤیسهرهكی دا، گهلهك جاران وهرگر د كریارا نڤیسینێ دا دبیته درندهیهك و چاڤدێریا نڤیسهری دكهت، ئانكو نڤیسهر ل بن زێرهڤانیا وهرگری ههمی پهیڤ و رستهو هزرێن خۆ ددارێژیت، دڤێت وهرگری ب ههر شێوهیەكێ ههبیت ژ خۆ رازی كهت، ئهڤجا ئهڤ وهرگرهجەماوهر بیت یان ژی تنێ كهسهك بیت دمێشكێ نڤیسهری دا یان ژی كۆمپانیایهك بیت یان لایهنهكێ سیاسی و دبیت ژنهك یان زارۆیهك بیت، ئهڤهژی جۆرهكێ ترسێ یه ناخێ نڤیسهری دههژینیت، و بهرێ وی ددهته وێ چهندێ كو دوباره و سێباره پێداچوونێ د دهقێ خۆدا بكهت بهری بهلاڤ بكهت.
ترسهكا دی یا ههی ژ ههمی نڤیسهران نا گریت، تنێ ژ وان دگریت ئهوێن نڤیسینێ بۆ دهربڕینێ بكاردئینن، ئانكو ئهوێن دهربڕینێ ژ ههستهكی یان لڤینهكا دلینی ئهوا د كوراتیا ناخێ وان دا پهیدا دبیت دكهن، دهمێ نڤیسهر ئهڤی جۆرێ نڤیسینێ ئهنجام ددهن، ههولددهن ب دروستی و راستگویانه دهربڕینێ ژ ئهوی ههستی بكهن، لهورا نڤیسهر دترسیت وهكو پێدڤی دهربڕینێ نهكهت، و خیانهتێ ل ئهوان ههستان بكەت، ئهڤجا ئهڤ جورێ نڤیسهران بهردهوام پهیڤ و دهستهواژهیێن خۆ دگوهۆڕن، دا ب هویری و بێی زێدههی و كێماسی دەربڕینێ بكهن.
