رۆژئـاڤـا دەربازبوون ژ بارەكێ سەربازی بەر ب دەستكەفتەكێ سیاسی یێ نێڤدەولەتی
قـەدری شـێرۆ
ئەگەر ئەم ب كویری و دویر ژ لایێ سۆزداری ڤە؛ بەرێ خۆ بدەینە رێككەفتنا د ناڤبەرا كوردێن رۆژئاڤا و حوكمەتا سووریێ دا، دێ بینین كو هێزێن سووریا دیموكرات (هەسەدە) لایەنێ هەرە مفادارە ژ ئەڤێ گوهۆرینا سیاسی؛ ئەڤ رێككەفتنە نە پاشڤەكێشانە ژ پرۆژەیێ وان یێ بنەرەت و نەژی ڤالاكرنا وییە ژ ناڤەرۆكا وی یا فكری، بەلكو بەروڤاژی، دوبارە دارشتنەكا ژیرانە یا ڤی پرۆژەییە د ناڤ چارچووڤەكێ قانوونی و نێڤدەولەتی یێ بەرچاڤ دا، كو بارێن گران ژ سەر ملێن وان سڤك دكەت بێی كو دەستكاری د جەوهەرێ سیاسی و ئایدولۆژی یێ پرۆژەیێ وان دا بهێتە كرن. گرنگترین دەستكەفتێ هەسەدێ كێمبوونا ئێكجار یا بارێ ئابۆرییە. د درێژاهیا سالێن بۆری دا، هەسەدێ بارەكێ گەلەك گران هەلگرتبوو بۆ دابینكرنا مووچەیێن ب دەهان هزار شەڕڤانان، زێدەباری تێچۆیێن راهێنان و چەكداركرنێ و خزمەتگوزاریێن لۆجستی و پەیداكرنا ئێمناهیێ بۆ دەڤەرێن ل ژێر دەستهەلاتا وان. ئەڤ پرۆسا هەنێ، هەر چەندە ژ لایێ سەربازی ڤە یا سەركەفتی بوو، لێ ژ لایێ ئابۆری ڤە بارەكێ گران بوو و د شیان دا نەبوو بۆ دەمەكێ درێژ بەردەوام بیت. ئەڤ رێككەفتنە ڤی باری ڤەدگوهێزیتە سەر بودجەیا حوكمەتا ناڤەندی، ب ڤێ ئێكێ مووچە و مەزاختنێن كارگێری و ئامادەكاری دبنە پشكەك ژ خەرجیێن فەرمی یێن دەولەتا سووریێ. ئەڤە ژی هەناسەكا دارایی یا مەزن ددەتە هەسەدێ و وێ ژ بن فشارا بەردەوام یا دابینكرنا پارەی رزگاردكەت. ژ لایەكێ دی ڤە، تشتێ ژ هەمیان گرنگتر بۆ هەسەدێ ئەوە پاراستن و كونترۆلا فكری و سیاسی یە ل سەر پرۆژەیێ خۆ یێ شۆرشگێری. گوهۆرین ژ بۆ هێزەكا نیزامی و بەرچاڤ، ب رامانا دەستبەردان ژ بنیاتێ ئایدلۆژی یان هزرا سیاسی یا ل سەر بنەمایێ رێڤەبەریا خوەسەر، تەسلیم بوون نینە. بەلكو ئەڤ بۆچوونە نوكە ب چارچووڤەكێ یاسایی و نێڤدەولەتی هاتیە پاراستن، ل شوینا كو پرۆژەكێ گەمارودای یێ سەربازی و تۆمەتباركری یێ سیاسی بیت. ب ڤێ رامانێ، هەسەدە ژ پێگەهەكێ هێزا شۆرشگێر یا دەرڤەی دەولەتێ چوو بۆ پێگەهێ ئەكتەرێ سیاسی یێ رێكخستی د ناڤ دەولەتێ دا، بێی كو ناسنامەیا خۆ ژ دەستبدەت. تشتێ سەرنجراكێش د ڤێ رێككەفتنێ دا ئەوە كو هەسەدە شیا رەهەندێ سەربازی ژ رەهەندێ فكری جودا بكەت. دەما كو هێزێن وێ د ناڤ چارچووڤەكێ نیزامی یێ دیار دا دهێنە بەرچاڤكرن، سیاسەتا وێ یا فكری و رێكخستنی د دەستێ سەركردایەتیا وێ دا دمینیت. ئەڤە دەرفەتێ ددەتێ كو ل سەر بەرهەمئینانا گۆتارا خۆ یا سیاسی و جڤاكی و گەشەپێدانا سازیێن رێڤەبەریا خوەسەر ل ناڤ مەیدانەكا بەرفەرهتر و ب شێوازەكێ شەرعی دا بەردەوام بیت. ئەڤ هەڤكێشەیە ل سووریێ ب پێشڤەچوون دهێتە هەژمارتن، چونكی كێم جاران چێبوویە هێزەكا سەربازی یا ل دەرڤەی دەولەتێ دروست بووی، بشێت بچیتە د ناڤ دەولەتێ دا بێی كو ژ ناڤەرۆكا خۆ یافكری بهێتە ڤەقەتاندن. ژ لایەكێ دی ڤە، سەرپەرشتیكرنا ڤێ رێككەفتنێ ژ لایێ لایەنێن نێڤدەولەتی یێن كاڕا ڤە، دەستكەفتەكێ ستراتیژی یێ درێژخایەن ددەتە هەسەدێ. هەبوونا نێڤدەولەتی تنێ بۆ گەرەنتیا جێبەجێكرنێ نینە، بەلكو وەكو سەهوانەكا پاراستنێ یە، كو رێگریێ ل پاشگەزبوونێ ژ رێككەفتنێ یان پەراوێزخستنا رۆلێ هەسەدێ د پاشەرۆژێ دا دگریت. هەروەسا هەر هێرشەكا بۆ سەر هەسەدێ یان دەڤەرێن وێ دكەتە كێشەكا نێڤدەولەتی نەكو بتنێ پرسەكا ناڤخۆیی، كو ئەڤە ژی پێگەهێ وێ یێ دانوستاندنێ د پاشەرۆژێ دا بێهێزتر لێ دكەت. ژ لایێ سیاسی ڤە ژی، هەسەدە شیا پێكهاتنا سەربازی یا ب تێچوون بگوهۆریت بۆ وەبەرهێنانەكا دیپلۆماسی. ل شوینا مەزاختنا هێزێ د شەڕێن ڤەكری یان گەفێن بەردەوام دا، بوو هەڤپشك د دارشتنا چارەسەریا سووریێ دا، ئەڤە ژی پشكداریەكا ب هێز ددەتێ د هەر پێڤاژویەكا سیاسی یا بهێت دا. ئەڤ گوهۆرینە ژ هەر سەركەفتنەكا سەربازی كێمتر نینە، چونكی بەردەوامیا پرۆژەیێ گەرەنتی دكەت ل شوینا كو بمینیتە هەلاویستی ب چەكی و شەڕی ڤە.
