ژینگـەهپارێـزی قـانـوونـی یـە یـان وەلاتپارێـزی یە؟
زاگرۆس بەرواری
ژینگەپارێزی قانوونی یە ئان وەلاتپاێزی یە؟ هەلبەت دو چەمكێن پێكڤە گرێداینە! جارێ ئەم پێدڤی قانوونێن وەكهەڤین، دا ل سەر وان شەنگستەیان جڤاكەك دلسۆز بهێتە ئاڤاكرن.
جڤاكێن دلسۆز گومان تێدا نینە دێ جڤاكەك هشیار بیت، لێ جڤاكا هشیار ئەو جڤاكە یا ل سەر مافێن خوە بێدەنگ نەبیت، وێ دەمێ دێ وەلاتەك ل سەر شیانێن وێ جڤاكێ هێتە ئاڤاكرن.
بۆچی ل وەلاتێ مە هەست ب بەرپرسیارەتیا تاك و خێزانێ ناهێتەكرن؟ چونكو وەلاتپارێزی ل جەم مرۆڤی و خێزانا كورد دهێتە پەروەردەكرن، پاشی دەربازی خواندنگەهێن حكومی و سازیێن سڤیل دبیت.
لێ ئەڤرۆ ئەم دبینن ل وەلاتێ مە دادپەروەریا جڤاكی ئەگەر هەبیت ژی یا پڕی كێماسی یە، لەوا شەنگستێن وەلاتیبوونێ هێشتا ل وەلاتێ مە نەهاتینەدانان، ئانكو كەسێن هەین خوە وەلاتیێن پلە ئێك دزانن، لێ پڕانیا وەلاتییان پلە دو و سێنە.
ئەڤ خالە پێدڤی چ شرۆڤێن دوور و درێژ ناكەت. ئاها ئەڤەیە كاكلكا مژارێ، لەوا ژینگەها وەلاتێ مە راستی جینۆسایدێ هاتیە، حەفتیا دەربازبووی، دەما بەرەو ئەركێ خوە دچووم دو هەڤال ژی ل گەل مەبوونن ئێك شۆفێرە یێ دوێ ژی، كارمەندێ پشكا ئەم تێدا كار دكەین گەلەك جاران د رێكێ دا ئەم دەرگەهێ هندەك خالێن گرتی ڤەدكەین و دانوستاندنێ ل سەر دكەین هەلبەت ئەڤ چەندە ژ دلسۆزی یە.
مە ل فەرمانگەها ئالاتریكێ (كارەبێ) ل دەڤەرداریا سێمێلێ بادەكەك برێڤە دبر. ل پێشیا فەرمانگەهێ ئەم ل هیڤیا كارمەندەكێ وان مایین یێ كارێ مە ل جەم. كەسەكی ژی هەر ل نێزیكی مە، هاتنوچوون دكر و بتلەكێ ئاڤێ د دەستی دابوو ئاڤ ڤەدخوار، ئەم ژی د ئۆتۆمبێلێ دا بوون. لێ ب جلكێن لەشكری بووین.
ئەو كەسێ ئاڤ ڤەدخوار ل نێزیكی تەنەكا گلێشی بوو، هێشتا بتلێ ئاڤێ ب دوماهی نە ئینای هەما بتلێ ئاڤێ هاڤێتە سەر لێڤا جادێ. من ژی گۆتە هەڤالان ئەز دێ بێژمێ بتلێ خۆ راكەت، شۆفێری گۆتە من بەلكو ژ ئالیێ دەروونی ڤە نەیێ دروست بیت!، من دیت ئەو ژی نەیێ بەرهەڤە وەك ئەز تێگەهشتیم یێ دبێژیتە من ما چ كارێ مە پێ یە هەما بلا ئەو ژی بتلێ خۆ بهاڤێت ژ لایێ سایكۆلۆژی ڤە، ئەڤێ چەندێ ئەز ئێشاندم.
چونكو كەسەك ل گەل من بیت هەست و بەرپرسیارەتیا وی ئەڤە بیت هەلبەت دێ پێ ئێشم. لێ پاشی هاتە بیرا من كو ئەو ژ لایێ بێدادیێ ڤە وێ بەرپرسیارەتیێ بۆ مە نا دانیت و بەلكو یێ مافدار ژی بیت.
لێ ئەز ژ ئۆتۆمبێلێ پەیابووم؛ هەردو هەڤالێن من ژی پەیابوون. هەما ئێكسەر من گۆتە وی هەڤوەلاتی ئاها ئەڤەیە وەلاتپارێزیا تە؟ بتلێ ئاڤێ بهاڤێژیە سەر جادێ.
هەما ئێكسەر چوو بتلە راكر و كرە د تەنەكێ گلێشی دا و گۆت: مامۆستا ئەز ئەندازیارێ تەكنیكێ مە و دەرچوویێ زانكۆیا مووسلم، لێ گەلەك جاران دهێمە ڤێرێ و گلێشی بەرهەڤ دكەم و ژ سەر جادێ و كۆلانان رادكەم. پڕسیارا جەوهەری ئەڤەیە؟ گەلۆ مافێ مەبوو وەك هەڤوەلاتی ل سەر زێدەگاڤیا وی كەسی بێدەنگ نەمینینن؟
ئەگەر ماف و بەرپرسیاریا مە بیت، واتە مافێ هەڤوەلاتیێن ڤی وەلاتی یە ل سەر هەموو زێدەگاڤیێن ژ لایێ كێڤە بن و چ زێدەگاڤی بن. خوە بەرپرسیار ببینن و پێدڤیە بێدەنگ نەمینن. ئەگەر ئەڤە پێكهات دێ وەلاتێ مە ل سەر شەنگستێن دادپەروەری و وەكهەڤیێ ئێتە ئاڤاكرن.