سەرهلدانا پیرۆز.. دەما بێدەنگی شكەستی
مەتین وەرمێلی
سەرهلدانا ئادارا سالا ١٩٩١، بتنێ ڕاپەرینەكا چەكداری نەبوو، بەلكو پەقینا وژدانا مللەتەكێ زۆلملێكری بوو. پشتی سالێن درێژ ژ ئەنفال، كیمیاباران و وێرانكرنا گوندان، وەك بێژی چیا و دەشتێن كوردستانێ پێكڤە هەواركرن: «ئێدی بەسە بۆ بندەستیێ!». ئەڤە چیرۆكا وێ ڕۆژێیە كو تێدا خوینا شەهیدان و ئیرادا گەلێ كورد بووینە ئێك دا كو مێژوویەكا نوو بۆ كوردان بنڤێسن.
دەمێ ڕژێما بەعس ولاتێ كوێتێ داگیركری، تووشی شكەستنەكا مەزن بوو و سوپایێ وێ ل بەر دەمێ هێزێن ناڤدەولەتی لاواز بوو. ئەڤە دەرفەتەكا زێڕین بوو بۆ كوردان. ل ڤێرێ حیكمەتا سەركردایەتیێ دەركەفت؛ وان دزانی كو مللەت یێ بەرهەڤە و دوژمن یێ بێ هێزە. بڕیارا سەرهلدانێ بڕیارەكا مێژوویی بوو كو پێدڤی ب چاڤنەترسیێ هەبوو، و كوردان ئەو دەلیڤە ب سەركەفتیانە ئەنجام دا.
بەری سەرهلدان دەست پێ بكەت، بناغەیەكێ ب هێز هاتبوو دانان ئەو ژی «بەرەیێ كوردستانی» بوو. ل ڤێرێ ناڤێ شەهیدێ هەمیشە ساخ «ئیدریس بارزانی» یێ گەشە. وی ب هزرا خۆ یا نەتەوەیی و بزاڤێن خۆ یێن بەردەوام، لایەنێن سیاسی كۆمكرنەڤە. هەرچەندە ئەو بەری سەرهلدانێ چوو بەر دلوڤانیا خۆدێ، بەلێ ئەو «ئەندازیارێ ئاشتیێ» بوو كو نەهێلا جیاوازیێن حزبی ببنە ڕێگر ل بەر سینگێ ئازادیێ. ب فەزلا وێ تەباییێ، مللەت بوو ب ئێك دەست د ڕوویێ دوژمنی دا.
ل ڕۆژا مەزنا ٥ێ ئادارا ١٩٩١، مێژوو ل باژێڕێ قەهرەمانێ ڕانیە هاتە گوهۆڕین. ل وێرێ یەكەم چەخماخەیا سەرهلدانێ هاتە لێدان و خەلكێ ڕانیە ب ئیرادەكا پۆلاین ڕاپەرین، و ڕانیە ب نازناڤێ «دەروازەیا سەرهلدانێ» هاتە نیاسین. پشتی ڕانیێ، وەك ئاگرێ نەورۆزێ سەرهلدان ب هەمی كوردستانێ دا بلاڤ بوو. بڕیار و سەرپەرشتییا ڕاستەوخۆ یا جەنابێ سەرۆك مەسعود بارزانی هێز و ورەیەكا بێ وێنە ددا پێشمەرگەی و جەماوەری. سەرۆك بارزانی ب حیكمەتا خۆ پلانێن ئازادكرنا باژێڕان كێشان و د ناڤ خەلكی دا بوو. ئازادكرنا هەولێرا پایتەخت ل ١١ێ ئادارێ و دهۆكا دەلال ل ١٤ێ ئادارێ و پاشی كەركووكا قودسا كوردستانێ، سەلماند كو ئیرادەیا كوردان ژ پۆلای ب هێزترە.
ئەو جەژنا ئازادیێ یا مە ل ئادارا ١٩٩١ دیتی، بتنێ بۆ وی سەردەمێ نەبوو، بەلكو بوو ب بناغێ هەمی دەستكەفتێن ئەڤرۆ. ئەگەر سەرهلدان نەبایە، مە نە پەرلەمان و نە حوكمەت و نە ژی ئەڤ ئازادییا ئەڤرۆ هەبوو. سەرهلدانێ ئەم فێركرین كو «ئێكڕێزی» كلیلا هەر سەركەفتنەكێیە.
ئەركێ مە نوكە ئەوە، ب هەمان گیانێ سەرهلدانێ، پارێزگاریێ ل ڤێ ئەزموونێ بكەین. سەرهلدان داستانا زڤڕینا شكۆیا مرۆڤێ كورد بوو بۆ سەر ئاخا وی، و ڕێبازا بارزانی و خوینا شەهیدان زامنێ وێ چەندێ نە كو ئەڤ ئالایە چ جاران ناهێتە خوار. دەیكا كورد ئەڤڕۆ ب سەربلندی زارۆكێن خۆ پەروەردە دكەت، چونكی دزانیت ل پشت وێ دیرۆكەكا پڕ ژ قوربانیدان هەیە كو پاشەرۆژا وان دپارێزیت. سەرهلدان هەر دێ مینیت مەزنترین شانازی د دیرۆكا نوو یا كوردان دا.
