گاوگامیلا دوهی بۆ ململانێیا ئەڤرۆ
هەرهین محەمەد
دیرۆك هەردەم خۆ دوبارە دكەت، بەلێ ب دەڤ و چاڤ و ئامرازێن جودا. شەڕێ مەزن یێ د ناڤبەرا ئیسكەندەرێ مەقدۆنی و داریۆشێ سێیەم دا ب تنێ شەڕێ دو سۆپایان نەبوو، بەلێ پێكدادانا دو سیستەمێن جودا یێن حوكمرانی و سەربازی بوو. ئەڤرۆ ژی، ململانێیا ئەمریكا و ئیرانێ ل سەر هەمان ئاخ و ب هەمان ئارمانجێن ستراتیژی دهێتە دیتن.
ئێك: تەكتیكێن سەربازی (تەكنەلۆژیا دژی جوگرافیایێ).
د شەڕێن كەڤن دا، ئیسكەندەری پشتبەستن ل سەر «پێشڕەویا كێم و كاریگەر» دكر؛ وی سۆپایەكێ بچووكتر بەلێ یێ پڕ چەك و ب دیسیپلین هەبوو كو د شیان ب لێدانێن خێرا دلێ سۆپایێ داریۆشی بشكێنن.
• ل ڤێرە: ئەمریكا هەمان تەكتیكێ بكاردئینیت. ئەو پشتبەستنێ ل سەر سوپایەكێ گران ناكەت كو ل سەر عەردی بجوولەینیت، بەلێ ب رێكا بالەفرێن بێ فڕۆكەڤان و مووشەكێن زیرەك، ژ دویر ڤە خالێن لاواز یێن ئیرانێ نیشان دكەت.
• ژ لایێ دی ڤە: ئیران وەك داریۆشی، پشتبەستنێ ل سەر «پاناتی و قۆلاتییا جوگرافی» دكەت. ئیران یا فێربووی چەوان شەڕێ «ناوەكێش» (Asymmetric Warfare) بكەت، یانكو ب بكارئینانا هێزێن بچووك و پارتیزانی ل دەڤەرێن جودا، هێزا مەزن یا ئەمریكا پارچە پارچە دكەت و مژوول دكەت.
دو: كارتێكرن ل سەر دەڤەرێ (گۆڕەپانا ململانێیێ).
هەروەك چاوا دەشتا «گۆگامێلا» ل نێزیك دهۆكێ بوو گۆڕەپانا ئێكلاكرنا چارەنڤیسێ ئیمپراتۆریەتان، ئەڤرۆ ژی وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین (ب تایبەت ئیراق و هەرێما كوردستانێ) بووینە وێ گۆڕەپانێ.
• سەقامگیری و ئابووری: هەر گرژیەك د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا، ئێكسەر كارتێكرنێ ل بازاڕ، بهایێ پەتڕۆلێ و ئاسایشا دەڤەرێ دكەت. ئەڤ ململانێیە دەڤەرێ د حالەتەكێ راوەستیانێ دا دهێلیت، كو نە بەرهەڤە بۆ ئاشتیەكا تەمامی و نە ژی بەرەو شەڕەكێ گشتگیر دچیت.
• گوهۆڕینا نەخشەی: ئیسكەندەری ب سەركەفتنا خۆ كولتۆر و دەستهەلاتا رۆژئاڤا ئینا رۆژهەلاتێ. ئەڤرۆ ژی، ئەڤ ململانێیە هەوڵەكە بۆ دیاركرنا وێ یەكێ كا كێ خودان پەیڤا دوماهیێ ل سەر نەخشێ سیاسی و ئابووری یێ رۆژهەلاتا ناڤین.
ل داویێ هەڤركیا ئەمریكا و ئیرانێ، وەك شەڕێ ئیسكەندەر و داریۆشی، شەڕێ «مان و نەمانێ یە» بۆ سەپاندنا هەژموونێ. ئەگەرچی چەك گوهۆڕینە، بەلێ ئارمانج هەر مانەوەیە وەك هێزا ئێكێ. بۆ دەڤەرا مە، یا فەرە ئەڤ هەڤكێشەیە ب هشیاری بهێتە تێگەهشتن، چونكو مێژوو نیشان داینە كو د شەڕێ مەزنان دا، پتریا جاران ئاخا مە دهێتە بكارئینان وەك مەیدان.
