NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by هه‌رهین محه‌مه‌د

هه‌رهین محه‌مه‌د

هه‌رهین محه‌مه‌د
17 POSTS 0 COMMENTS

4

هەرهین محەمەد

مۆزیک بتنێ دەنگەک نینە یێ ژ ئامیرەکی دەرکەڤیت یان بتنێ پەیڤەک نینە بێنە گوتن، مۆزیک زمانێ گیانییە، و زمانی لایڤ یێ مۆزیکێ زمانێ ڤەگوهاستنا هەستانە ژ دلەکی بۆ دلەکێ دی. دەمێ ئەم باس ل لایڤ میوزیکێ دکەین، ئەم باحس ل دەمەکێ پیرۆز دکەین کو تێدا دەنگ، هەست، ڤایبرەیشن و گیان ب ئاوایەکی مەزن تێکەل دبن. ل ڤێرێ دا، ڕۆلێ بینەری نە ڕۆلەکێ سادە و بێ دەنگە، بەلکو بینەرێ لایڤ میۆزیکان خودان تایبەتمەندییەکا گەلەک جودا و بلندە، چونکی ئەو ب خوە پشکەکا نەڤەقەتییە ژ پڕۆسەیا هونەری.
ئێک ژ خەسلتێن هەرە گرنگ یێن بینەرێ لایڤ میوزیکان، پشکداریا دەروونی و ئامادەبوونا ڕاستەقینەیە. ل دەمێ کۆنسێرتا بینەر نه بتنێ ل جهەکێ دڕوینن و گوهـ ل مۆزیکێ دگرن، بەلکو ئەو ژینگەهەکا پڕ ژ گیان و حەسەرەتێ ئاڤا دکەن و کارڤەدانا بینەری، تەپپێكێن دەستێن وان دەست قوتان و بێدەنگیا وان ل دەمێ دەنگێ نەرم، هەموو دبنە پالدەرەکێ مەزن بۆ هونەرمەندی دا کو ئەو باشترین بەرهەمێ خوە پێشکێش بکەن. گەلەک جاران، هونەرمەند ب خوە دبیژن کو هێزا وان یا ڕاستەقینە لسەر ستەیجێ ژ تیشک و ڤایبرەیشنا بینەرێ وان دهێت.
هەروەسا، بینەرێ لایڤ میۆزیکان خودان تایبەتمەندییەکا جڤاکی یا بلندە. ل وان جهێن، جوداهیێن نەتەوەیی، پشکێن جڤاکی و ئاستێن رەوشەنبیری دپەلوون و دکەڤنە دۆخەکێ گشتگیر ڤە. هەموو کەس ب ئێک زمانی لژێر ئاڤا مۆزیکێ دژین. ئەڤ هەستە ژی ئێکەتییەکا دەروونی دناڤبەرا ئامادەبوویان دا دروست دکەت، کو گەلەک جاران د جهێن دی دا ناڤێتە دەستخستن. مرۆڤ ل وێرێ هەست دکەت کو بتنێ نینە، بەلکو پشکەکە ژ خێزانەکا مەزن یا کو ب دەنگی دژیت و هەناسەی ددەت.
ژ لایەکێ دی ڤە، بەرسڤدانا بینەری ب خوە داهێنانەکە. دەمێ کۆنسێرتەک دهێتە گێڕان، نەخشێ لایڤ میوزیکێ دگەل ڤەخوارنا هەستێن بینەری دهێتە گوهورین. گۆڕانکارییا د دەنگ و ئاوازێن ژێهاتی و ئینترۆدەکشینێن نوی دناڤ ئێک گۆتنێ دا، ب دەهان جاران ب ئاوایەکێ نەخۆدی ژ کارڤەدان و حەزا بینەران دهێنە وەرگرتن. ڤێجا ئەڤ هەڤسەنگییە دناڤبەرا پێشکێشکەر و وەرگری یان دا، لایڤ میۆزیکێ دکەتە ئەزموونەکا تایبەت و دووبارە نەبوی ود دووماهیێ دا، بینەرێ لایڤ میوزیکێ نە بتنێ کەسەکە کۆنسێرتەکێ تەمەشە دکەت، بەلکو ئەو ب خوە پشکەک ژ روحا وێ چەندێیە. ئەو وزە و گەرماتیا کو بینەر پێشکێشی ستەیجێ دکەت، مۆزیکێ ژ ئامیرەکی ڤەدگوهێزیت بۆ ئەزموونەکا ڕۆحی یا ناڤخوەیی کو دبنە بیروەریێن نەمر د ژیانا مرۆڤی دا. ژ بەر ڤێ چەندێ، لایڤ میوزیک هەمیشە وەک ڕێبازەکا مەزن ل دەف مرۆڤان مایی، چونکی بینەرێ وێ یێ ب هەست و بێ وێنەیە.

7

هەرهین محەمەد

د جیهانا سینەما و درامایێ دا، ناڤچاڤێن ئەکتەری گرنگترین ئامرازێن دەربڕینا هزر و هەستێن وی نە، هەر هێلەک، قورمچکەک، یان بزڤینەکا بچووک ل سەر ئەنیا ئەکتەری، دشێت چیرۆکەکا کویر و ئاڵۆز بێژیت و ڕاستگۆییا هەستێن وەکی ترس، ئێش، کەنی، یان سەرسۆڕمانێ ب شێوازەکێ ڕاستەقینە بگەهینیتە بینەری. بەلێ د ئەڤرۆ کەڤتووبەتا هەڤرکیا نەبڕاوە یا جوانکاریێ دا، بکارئینانا زێدەیا بوتوکس، فیلەر، و نشتەگەریێن جۆراوجۆر بوویە ئەگەرێ وێ چەندێ کو زۆربەیا ئەکتەران سیما و شیانێن خۆ یێن سروشتی یێن نواندنێ ژ دەست بدەن و ل شوێنا وێ ببنە خۆدان ڕوویەکێ ڕەق و بێ گیان.
دەمێ ئەکتەرەک ڕوویێ خوە ب بوتوکس و فیلەران تژیدکەت، ماسولکەیێن ناڤچاڤێن وی شیانا لڤینێ ژ دەست ددەن و بەردەوامییا زندییا ئاوازێن ڕووی نامینیت.
بۆ نموونە، ل دەمێ ئه‌نجامدانا ڕۆڵه‌كێ پر ژ ترس، خەم، یان دلتەنگییا کویر، کو پێدڤی ب هندێ یە ئەنیا ئەکتەری ب قورمچک بکەڤنێ یان برۆێن وی ب شێوازەکێ دیار ب لڤن، بوتوکس ڕێکێ ل ڤێ لڤینا سروشتی دگریت. ب ڤێ چەندێ، ڕوویێ ئەکتەری بێ لڤین دمینیت و بینەر نەشێت باوەریێ ب وێ ئێش و ترسێ بینیت ئاوا کو ئەکتەر بزاڤێ دکەت دەرببڕیت. ڕۆڵێن وی دبنە هەوڵێن دەستکرد، چونکو هەست ل سەر ڕوویی ناسۆزن، بەلکو بتنێ ل پشت ماسکەکێ بێلڤین دهێنە ڤەشارتن. ئەم دشێین بێژین هەست و ئاماژە ژ ڕوویێن ڕەقبووی ناڕژێن.
هونەرێ سینەمایێ پشت ب ڕاستگۆیی و هەستێن کویر بەستێت. نهێنییا سەرکەفتنا ئەکتەرێن مەزن یێن مێژوویێ ئەوە کو دشێن بێ ئاخڤتن و بتنێ ب گۆهوڕینا بچووکترین شێوازێ ناڤچاڤێن خۆ، کارئێکەرییا هەرە کویر ل سەر جەماوەری دروست بکەن. دەمێ ئەکتەرەک وێ ئازادی و سەربەستییا دەربڕینا سروشتی ژ دەست ددەت، نەشێت بەرسڤا پێدڤییا سکریپت و دیمەنێن دژوار بدەت. ڕوویەکێ کێشای یان مەیین ل دەمێ دیمەنەکێ زۆر خەمگین دا، بینەری ژ جیهانا چیرۆکێ دویر دئێخیت، باوەرییا سیناریۆیێ هەڵدوەشێنێت و کارێ ئەکتەری ب تەمامی بێ بهێت دکەت.
زێدەباری ڤێ چەندێ، ئەڤ دیاردا جوانکاریێ بوویە ئەگەرێ هندێ کو جیاوازییا سیمایێ ئەکتەران نەمیلیت. ل شوێنا کو هەر ئەکتەرەک خاوەن ڕوویەکێ تایبەت و تایبەتمەندیا خۆ بیت، ئەڤڕۆ زۆربەیا وان ل بن کاریگەرییا هەمان ڕێکاران شێوەیەکێ وەک هەڤ وەردگرن. ئەڤ یەکە داهێنانا هونەری کەم دکەت و ڕێگە ل دروستبوونا کارەکتەرێن کەرەکتەریستیک و جیاواز دگریت، چونکو ناڤچاڤێن وان ژێدەرێ ناسنامەیا وان یا هونەری بوون.
ل دووماهیێ، ڕاستییەکا نەگۆڕ هەیە کو جوانکاریا ڕاستەقینە یا ئەکتەری د ڕاستگۆیی و شیانێن وی یێن ئینانا هەستان دایە بۆ سەر سکریپتی. قورمچکێن ئەنیا ئەکتەری نەشەشەیی و کێماسی نینن، بەلکو بەشەک بووینە ژ مێژوو، نیشانێن تەمنی، و ئامرازێن سەرەکی یێن کارێ وی. دەمێ ئەکتەر ب هەلبژارتنا خۆ ناڤچاڤێن خۆ دکەتە قورمانییا تەکنیکێن دەستکرد، ژبلی ڕوویێ خۆ، دەست ل ڕۆڵ و داهاتوویێ خۆ یێ هونەری ژی بەردەت، و ب ڤێ چەندێ ئەکتەر ژ مرۆڤەکێ زیندی یێ پڕ هەست دگۆهوڕیت بۆ پەیکەرەکێ بێگیان ل بەر کامێرایێ.

6

هەرهین محەمەد

هونەر و مۆزیک هەردەم خودیکا جڤاکی و زمانێ رۆحێ بووینە، و جیهانا عەرەبی و جیهانی ب رێکا پرۆگرامێن مەزنێن جیهانی وەک (The Voice) شیانە نەکو بتنێ بەرێ خەلکی ب کێشن و ب بوونە ئەگەرەک بۆ ئاشکراکرنا بەهرەمەندێن نوی و ڤەگواستنا وان بۆ قۆناغەکا پیشەیی. بەلێ ئەگەر سەحکەینە دیمەنێ هونەری ل جڤاکێ مە، دێ بینین کو مە بەهرەمەندێن گەلەک ژێهاتی و دەنگخۆش هەنە کو ژبەر نەبوونا پرۆگرامێن ب ئەڤی ئاستی، ژێر ئاخ بووینە و بەرەڤ هندابوونێ دچن.
ئێک ژ مەزنترین جوداهییان د ناڤبەرا پرۆگرامێن جیهانی و بزاڤێن ناڤخۆیی دا، ئاستێ بەرهەمهێنانێ و پێگەهاندنێ یە. د پرۆگرامەکێ وەک (The Voice) دا، ئارمانج بتنێ ئینانا کەسەکێ و دانا مایکەکێ نینە دەستێ وی؛ بەڵکو پرۆسەیەکا درێژا ڕاهێنانێ، سازکرنا دەنگی، نەئینانا تیپێن مۆسیقی یێن پیشەیی، و بکارئینانا تەکنۆلۆژیایا پێشکەفتییا دەنگ و ڕووناهیێ یە. ئەڤ پێکهاتەیەکە ڕێكێ ددەتە بەهرەمەندی کو هەموو شایستەیی و جۆش و خروشا خۆ د سەر ستەیجێ دا دیاربکەت. مخابن ل دەڤەرا مە، زۆربەیا کارێن دبنە ناڤێ پشتەڤانیکرنا هونەری، د کویرن و سادەنە، و بێی کو هیچ بنەمایەکێ ئەکادیمی یان ئامادەکارییا جدی ب خۆ ڤە بگرن.
کێماسیا ئێکەما مە دزڤڕیت بۆ نەبوونا «لیژنێن دادوەری» یێن پیشەیی. د پرۆگرامێن مەزن دا، دادوەر بخۆ هونەرمەندێن مەزنن کو دشێن ب هووربینی تیبینیا ل سەر شێواز، هەناسەدان، و تەکنیکا دەنگبێژیێ بدەن.
دکەتوارێ مە دا، گەلەک جاران دادوەریکرن دکەڤیتە دەستێ کەسانێن کو نەشێن پێشنیارێن زانستی بدەنە گەنجان، ئەڤە ژی دبیته ئەگەر کو گەنجێ بەهرەمەند ل شوینا گەشەکرنێ، بەرەڤ ئاڕاستەیەکێ شاش بچیت.
ژ لایەکێ دی ڤە، روویا سوتەمەنیا دارایی و میدیایی جوداهیەکا مەزن دروست دکەت. بوو پرۆگرامێن جیهانی بودجەیێن مەزن تەرخان دکەن و پشتی ب داوی هاتنا بەرنامەی ژی، کۆمپانیێن بەرهەمهێنانێ ئەلبۆم و کلیپان بۆ بەهرەمەندان چێکەن و وان دکەنە ستێر. بەلێ ل دەڤەرا مە، پشتی ئەڤ کەسە د ئێک دوو بەرنامەیێن بچووک دا دیاردبن، د دەرگەهێن میدیایێ دا تێنە ژبیرکرن و چ ئاینده‌ک بۆ ناهێتە دەستنیشانکرن، کو ئەڤە ژی جۆرەکێ دڵشکاندن و هندابوونا ئیرادەیێ لنک گەنجان پەیدا دکەت.
بۆ هندێ کو ئەم ژی بگەهینە وێ ئاستی کو پرۆگرامێن مە بشێن دروستکەرێن ستێران بن، پێدڤییە ڕێبازا هونەری بهێتە گۆهوڕین. مە پێدڤی ب ئەکادیمیایێن هونەری و کۆمپانیێن بەرهەمهێنانێ هەیە کو ئامادەبن وەبەرهێنانێ د بەهرەیا گەنجان دا بکەن. دروستکرنا بەرنامەیەکێ هەڤشێوەی (The Voice) بتنێ شوێنکەفتنا شێوان نینە، بەڵکو ڤەکرنا پەنجەرەیەکە بۆ ڕوح و چاندنا ولاتەکێ هەتا ب ڕێکا موزیکێ ب جیهانێ ب هێتە ناساندن. هەتا ئەڤ هەنگاوە نەهێنە هاڤێتن، دەنگێن مە یێن زێڕین دێ هەر ل پشت دەرگەهێن مۆزیکێ مێنە بەرزە و بێ دەنگ.

6

هەرهین محەمەد

د مێژووا هونەرێ کوردی دا، هندەک دەنگ هەنە بتنێ سترانێ نابێژن، بەلكو دبنە مێژوویا زیندی یا نەخۆشی و هیڤیێن گەلەکێ. عایشە شان، ئەو ژنا بێ تاج ئانکو کو ب دەنگێ خۆ یێ زەلال و کەسەر دار، سنوورێن زۆرداریێ بەزاندین و بوو هێمایەکێ نەمری یێ کلتورێ کوردی. عایشە شانێ ل باژێرێ ئامەدێ سەرێ خۆ بلند کریە، د ناڤ مالەکێ دا کو دەنگێ دەنگبێژان تەپ و سۆزا تێدا دزڤڕی. بابێ وێ کو دەنگبێژەکێ دیار بوو، ڕێکا هونەری تێدا چاند، بەلێ ڕێکا وێ یا ڕاستینە نە یا ب ساناهی بوو؛ د جڤاکەکێ نەریتی دا کو سترانبێژیا ژنان وەک تشتەکێ کێم دهاتە لێزێڕاندن، و د ژێر سێبەرا زۆرداریا سیاسی یا وێ سەردەمێ دا کو زمانێ کوردی قەدەغە بوو، عایشێ ڕێکا خەباتێ هەلبژارت.
دمژمێرێن تەمەنێ وێ ژ عەنتابێ بۆ ئەستەنبولێ، و ژ وێرێ بۆ تاراوگەها ئەڵمانیا و پاشان ئەزمیرێ، تژی بوون ژ نەخۆشی و کولان. مرۆڤ نەشێت بەحسێ عایشە شانێ بکەت بێی کو ناڤێ بئینیت؛ ئەو سترانا دل ئێش
پشتی وەغەرکرنا کچا وێ یا هەژدە هەیڤی (شاهناز) ئازار ژ ناڤاخۆیا دلێ وێ دا درۆست بووی، و بوویە سروودەک بۆ هەموو دایکێن کوردستانێ.عایشە شان بتنێ دەنگەک نەمایە، بەلکو بوو پرەک د ناڤبەرا پشتا جاران و نەڤیێن ئەڤرۆ دا. وێ نەهێلا زمان و مۆزیكا کوردی د ناڤ قۆناغێن گرانێن زۆرداریێ دا بەرزە ببیت.
هەرچەندە وێ وەسیەت کربوو کو پشتی مرنێ گیانێ وێ بزڤڕیننە ئاخا پیرۆز ئا ئامەدێ، لێ کەرب و دەستتەنگیێ نەهێلا ئەو ل باژێرێ ئەزمیرێ هاتە ڤەشارتن. ب ڤێ یەکێ ژی، عایشە شان بەردەوام بوو د غەریبیێ دا هەتا پشتی مرنا خۆ ژی.
سلاڤ ل رۆحا تە یا مەزن بن عایشە شان. تاج ل سەر سەرێ تە نەبوو، بەلێ تە تەختەکێ نەمر د ناڤ دلێ هەموو کوردەکێ ئازادیخواز و هونەردۆست دا چێکر.

5

هەرهین محەمەد

د فەرهەنگا زەنگینا كوردەواری دا، گەلەك دەستەواژە هەنە كو ب وێنەكێ‌ كێم و پەیڤێن سادە و رەوشتەكا ئابووری، یان جڤاكی یا ئالۆز كورت دكەن، ئێك ژوان ژی دەستەواژەیا (دەستەلە دەڤ) ە ئەڤ دەستەواژە بۆ  وی كەسی دهێتە گۆتن یێ‌ كو هەرچەند كاربكەت و ماندی بیت و بتنێ‌ داهاتێ‌ وی بتنێ‌ بۆ بەشێ‌ خوارن و ڤە خوارنا وی دكەت و چو ناهێتە شوینێ‌ دا كو پاشەرۆژا خوە پێ‌ ئاڤا بكەت، ئەڤ حالەتە ژی وەسفەكا سادە دەربازبوویە، بوویە دیاردەكا جڤاكی یا مەترسیدار كو رۆبەرێ‌ تەخا گەنجان دبیت و ئەگەر بەرێ‌ خۆ بدەینە ژیانا گەنجێن ئەڤرۆ دێ‌ بینین پتریا وان دناڤ بازنەیەكێ‌ بێ دووماهی دا دزڤرن و گەنج سپێدێ‌ هەتا ئێڤاری دناڤ كارێن گران و ب زەحمەت دانە، بەلێ‌ ل دووماهیا هەیڤێ‌ دا ئەو پارێ‌ ب دەست كەڤیت دێ‌ بتنێ‌ بەشێ‌ پێدڤیێن سەرەتایی یێن ژیانێ‌ دكەت و گرانیا بازاری بلندبوونا بهایێ‌ كەرەستەیێن خوارنێ‌ و كڕینا خانیان، وە یا ل گەنجی كری كو نەشێت چ پاران ڤێك بێخیت، یان پاشكەفتەكی بۆ رۆژێن تەنگاڤی بكەت، ئەڤە دراستی دا ب واتایا وی دهێت كو گەنج كاردكەت دا كو بتنێ‌ نەبیت، نەكو كاربكەت داكو پێشبكەڤیت و ئەنجامێ‌ هەرە ب ئێش یێ‌ ڤێ‌ رەوشا دەستەلەدەڤ پاشكەفتنا پرۆسەیا هەڤژینیێ‌ و ئاڤاكرنا خێزانێ‌ یە و هەڤژینی دسەردەمێ‌ مە دا پێدڤیە و بنەمایەكێ‌ ئابووری یێ‌ جێگرهەیە، بەلێ‌ دەمێ‌ گەنجەك هەموو داهاتێ‌ خوە یێ‌ كاری ب خوارن و ڤەخوارنێ‌ ڤە دمەزێخیت، چەوا دێ‌ شێت هزر ددابینكرنا تێچوویێن گران یێن هەڤژینیێ‌ و ئاڤاكرنا مالەكێ‌ داكەت و ئەڤە وایە ل پتریا گەنجان كری كو ژڤێ‌ پێنگاڤێ‌ برەڤن، یان ل هیڤیا دەمەكێ‌ نەدیار بمینن كو ب خۆ رەنگە ببیتە ئەگەرێ‌ هندەك كێشەیێن جڤاكی و دەروونی یێن دی، د دووماهیی داپێدڤیە ب چاڤەكێ‌ رژد سەیری ڤی دیاردەیێ‌ بهێتەكرن و گەنجێ‌ مە ژی هزرا بزاڤكەرا جڤاكی نە و ئەگەر ئەڤ هزرە بتنێ‌ بۆ پركرنا زكێ‌ خۆە كاربكەت نەشێت پاشەرۆژەكا مسۆگەر بۆ خوە ئاڤا بكەت و دێ‌ جڤاك ب گشتی بەرب سستیێ‌ چیت و پێدڤیە دەلیڤە یێن كار و پالپشتیا ئابووری و ب شێوازەكی بن كو گەنج ژ قوناغا (دەستەلەدەڤیێ‌) دەربازبن و بگەهنە قوناغا ئاڤاكرنا ژیانێ‌ و گەهشتن ب خەونێن خوە یێن مەزنتر و ئەوی هەروەكو گەنجەكی ژیانا خوە یا ئاسایی بێ‌ كێماسی دەرباز بكەت.

2

هەرهین محەمەد

دناڤبەرا سپیبوونا پرچێ‌ و مەزناهیا ئەزموونێ‌ دا و ژیان، رێپیڤانەكا درێژە و قوناغا پیریێ‌ ژی نەبتنێ‌ كێمبوونا هێزێ‌ یە، بەلكو كومبۆنا وان هەموو سەربورایە و رۆژێن دژوار و خۆش و نەخۆش یێن كو مرۆڤی پێگەهاندین و دەمێ‌ دبێژن(پیری و عەیبی) ئەڤە نیشانەكا كومەلایەتی یە بۆ وان گوهۆڕینێن فیزیكی و دەرونی یێن دگەل تەمەنی دهێن، بەلێ‌ د راستی دا هەر چركەك ل سەر سەروچاڤان و چیرۆكەكا سەرفەرازیێ‌ و بهێن فرەهیێ‌ دناڤ خۆ دا دگریت.
پیری و جوانیا گەهشتنی: راستە تەمەن بارەكی َگان دئێخیتە سەرملێن مرۆڤی، بەلێ‌ بەرانبەری ئەڤێ‌ چەندێ‌ عەقلی ددەتە مرۆڤی، بەلێ‌ ئەگەر پیری ب عەیب بهێتە بناڤكرن، ئەڤە بتنێ‌ ژبەر هندێ‌ یە كو جیهان ب چاڤەكێ‌ بتنێ‌ مادی سەیری ژیانێ‌ دكەت، بەلێ‌ دناخێ‌ هەر پیرەكی دا، گەنجاتیەكا نەمرو دلەكێ‌ پر ژ زانیاریان هەیە كو چو گەنج نەشێن ب بێ‌ ماندی بوون ب دەستخۆڤە بینن.
رێزگرتن و وەفاداری: پیری نە شەرم و نەكێماسی یە، بەلكو تاجەكا سپیە ل سەر سەرێ‌ ئەوان كەسێن كو ب كەرامەت ژیانێ‌ دەربازدكەن و بلا شەش هزار عەیب ژی هەبن، بەلێ‌ بلا دلەكێ‌ سافی و وژدانەكا ئارام دگەل دابیت و پیری رێزگرتنە ل رابردووی و بهێن فرەهیەكە ل سەر داهاتی و هەر تەمەنەكی جوانیا خوە یا تایبەت هەیە و یا پیران ژی جوانیا دلێن پر ژ ئەڤینی یە. پیراتی قوتابخانەیا بێدەنگ یا ژیانێ‌ یە و تێدا مرۆڤ فێری هندێ‌ دبیت كو بهایی َتەمەنی نە ب ژمارەیا سالانە، بەلكو ب ئەوێ‌ باندورا ئەرێنی یە ئەوا لدوڤ خوە دهێلیت دەمێ‌ ئەم سەحدكەینە كەسەكێ‌ ب تەمەن ئەم تەمەنێ‌ لاوازیێ‌ دبینین، بەلكو ئەم گەنجینەیا زانیاریان دبینین كو وەكو رێبەرەكێ‌ راستەقینەیە بۆ نڤشێ‌ نوو ئەڤ قوناغەیە كو تێدا كو مرۆڤ ژجیهانا غلولێ‌ و لێدورینێ‌ دەردكەڤیت و بەرەڤ جیهانا دانایی و ئارامیێ‌ دچیت و ژبەرهندێ‌ پاراستنا كەرامەتا وان ئەركەكێ‌ ئەخلاقی و نەتەوەیی یە ل سەر ملێن مە هەموویان و ل ڤێرە پێدڤیە ئەم بزانین پیربوون نەبتنێ‌ سپیبوونا تالێن پرچێ‌ یە، بەلكو ئاڤابوونا كەسایەتیێ‌ یە كو دناڤ گەریانێن سەخت یێن ژیانێ‌ داهاتیە تاقیكرن و ئەو قورمچینا سەر دەست و چاڤێن وان نە نیشانا كێمبوونا جوانیێ‌ یە، بەلكو نەخشەیێ‌ رێكا وان هەموو سەركەفتن و شكەستنانە یێن كو ئەڤرۆ مفای ژێ‌ وەردگرین و هەر ئاخفتنەكا وان وانەیەكا بێ‌ بەرانبەرە و هەر بێدەنگیا وان پری حكومەت و تێر ڕامانە.

4

هەرهین محەمەد

دناڤبەرا سپیبوونا پرچێ‌ و مەزناهیا ئەزموونێ‌ دا و ژیان، رێپیڤانەكا درێژە و قوناغا پیریێ‌ ژی نەبتنێ‌ كێمبوونا هێزێ‌ یە، بەلكو كومبۆنا وان هەموو سەربورایە و رۆژێن دژوار و خۆش و نەخۆش یێن كو مرۆڤی پێگەهاندین و دەمێ‌ دبێژن(پیری و عەیبی) ئەڤە نیشانەكا كومەلایەتی یە بۆ وان گوهۆڕینێن فیزیكی و دەرونی یێن دگەل تەمەنی دهێن، بەلێ‌ د راستی دا هەر چركەك ل سەر سەروچاڤان و چیرۆكەكا سەرفەرازیێ‌ و بهێن فرەهیێ‌ دناڤ خۆ دا دگریت.
پیری و جوانیا گەهشتنی: راستە تەمەن بارەكی َگان دئێخیتە سەرملێن مرۆڤی، بەلێ‌ بەرانبەری ئەڤێ‌ چەندێ‌ عەقلی ددەتە مرۆڤی، بەلێ‌ ئەگەر پیری ب عەیب بهێتە بناڤكرن، ئەڤە بتنێ‌ ژبەر هندێ‌ یە كو جیهان ب چاڤەكێ‌ بتنێ‌ مادی سەیری ژیانێ‌ دكەت، بەلێ‌ دناخێ‌ هەر پیرەكی دا، گەنجاتیەكا نەمرو دلەكێ‌ پر ژ زانیاریان هەیە كو چو گەنج نەشێن ب بێ‌ ماندی بوون ب دەستخۆڤە بینن.
رێزگرتن و وەفاداری: پیری نە شەرم و نەكێماسی یە، بەلكو تاجەكا سپیە ل سەر سەرێ‌ ئەوان كەسێن كو ب كەرامەت ژیانێ‌ دەربازدكەن و بلا شەش هزار عەیب ژی هەبن، بەلێ‌ بلا دلەكێ‌ سافی و وژدانەكا ئارام دگەل دابیت و پیری رێزگرتنە ل رابردووی و بهێن فرەهیەكە ل سەر داهاتی و هەر تەمەنەكی جوانیا خوە یا تایبەت هەیە و یا پیران ژی جوانیا دلێن پر ژ ئەڤینی یە. پیراتی قوتابخانەیا بێدەنگ یا ژیانێ‌ یە و تێدا مرۆڤ فێری هندێ‌ دبیت كو بهایی َتەمەنی نە ب ژمارەیا سالانە، بەلكو ب ئەوێ‌ باندورا ئەرێنی یە ئەوا لدوڤ خوە دهێلیت دەمێ‌ ئەم سەحدكەینە كەسەكێ‌ ب تەمەن ئەم تەمەنێ‌ لاوازیێ‌ دبینین، بەلكو ئەم گەنجینەیا زانیاریان دبینین كو وەكو رێبەرەكێ‌ راستەقینەیە بۆ نڤشێ‌ نوو ئەڤ قوناغەیە كو تێدا كو مرۆڤ ژجیهانا غلولێ‌ و لێدورینێ‌ دەردكەڤیت و بەرەڤ جیهانا دانایی و ئارامیێ‌ دچیت و ژبەرهندێ‌ پاراستنا كەرامەتا وان ئەركەكێ‌ ئەخلاقی و نەتەوەیی یە ل سەر ملێن مە هەموویان و ل ڤێرە پێدڤیە ئەم بزانین پیربوون نەبتنێ‌ سپیبوونا تالێن پرچێ‌ یە، بەلكو ئاڤابوونا كەسایەتیێ‌ یە كو دناڤ گەریانێن سەخت یێن ژیانێ‌ داهاتیە تاقیكرن و ئەو قورمچینا سەر دەست و چاڤێن وان نە نیشانا كێمبوونا جوانیێ‌ یە، بەلكو نەخشەیێ‌ رێكا وان هەموو سەركەفتن و شكەستنانە یێن كو ئەڤرۆ مفای ژێ‌ وەردگرین و هەر ئاخفتنەكا وان وانەیەكا بێ‌ بەرانبەرە و هەر بێدەنگیا وان پری حكومەت و تێر ڕامانە.

6

هەرهین محەمەد

دیرۆك هەردەم خۆ دوبارە دكەت، بەلێ ب دەڤ و چاڤ و ئامرازێن جودا. شەڕێ مەزن یێ د ناڤبەرا ئیسكەندەرێ مەقدۆنی و داریۆشێ سێیەم دا ب تنێ شەڕێ دو سۆپایان نەبوو، بەلێ پێكدادانا دو سیستەمێن جودا یێن حوكمرانی و سەربازی بوو. ئەڤرۆ ژی، ململانێیا ئەمریكا و ئیرانێ ل سەر هەمان ئاخ و ب هەمان ئارمانجێن ستراتیژی دهێتە دیتن.
ئێك: تەكتیكێن سەربازی (تەكنەلۆژیا دژی جوگرافیایێ).
د شەڕێن كەڤن دا، ئیسكەندەری پشتبەستن ل سەر «پێشڕەویا كێم و كاریگەر» دكر؛ وی سۆپایەكێ بچووكتر بەلێ یێ پڕ چەك و ب دیسیپلین هەبوو كو د شیان ب لێدانێن خێرا دلێ سۆپایێ داریۆشی بشكێنن.
• ل ڤێرە: ئەمریكا هەمان تەكتیكێ بكاردئینیت. ئەو پشتبەستنێ ل سەر سوپایەكێ گران ناكەت كو ل سەر عەردی بجوولەینیت، بەلێ ب رێكا بالەفرێن بێ فڕۆكەڤان و مووشەكێن زیرەك، ژ دویر ڤە خالێن لاواز یێن ئیرانێ نیشان دكەت.
• ژ لایێ دی ڤە: ئیران وەك داریۆشی، پشتبەستنێ ل سەر «پاناتی و قۆلاتییا جوگرافی» دكەت. ئیران یا فێربووی چەوان شەڕێ «ناوەكێش» (Asymmetric Warfare) بكەت، یانكو ب بكارئینانا هێزێن بچووك و پارتیزانی ل دەڤەرێن جودا، هێزا مەزن یا ئەمریكا پارچە پارچە دكەت و مژوول دكەت.
دو: كارتێكرن ل سەر دەڤەرێ (گۆڕەپانا ململانێیێ).
هەروەك چاوا دەشتا «گۆگامێلا» ل نێزیك دهۆكێ بوو گۆڕەپانا ئێكلاكرنا چارەنڤیسێ ئیمپراتۆریەتان، ئەڤرۆ ژی وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین (ب تایبەت ئیراق و هەرێما كوردستانێ) بووینە وێ گۆڕەپانێ.
• سەقامگیری و ئابووری: هەر گرژیەك د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا، ئێكسەر كارتێكرنێ ل بازاڕ، بهایێ پەتڕۆلێ و ئاسایشا دەڤەرێ دكەت. ئەڤ ململانێیە دەڤەرێ د حالەتەكێ راوەستیانێ دا دهێلیت، كو نە بەرهەڤە بۆ ئاشتیەكا تەمامی و نە ژی بەرەو شەڕەكێ گشتگیر دچیت.
• گوهۆڕینا نەخشەی: ئیسكەندەری ب سەركەفتنا خۆ كولتۆر و دەستهەلاتا رۆژئاڤا ئینا رۆژهەلاتێ. ئەڤرۆ ژی، ئەڤ ململانێیە هەوڵەكە بۆ دیاركرنا وێ یەكێ كا كێ خودان پەیڤا دوماهیێ ل سەر نەخشێ سیاسی و ئابووری یێ رۆژهەلاتا ناڤین.
ل داویێ‌ هەڤركیا ئەمریكا و ئیرانێ، وەك شەڕێ ئیسكەندەر و داریۆشی، شەڕێ «مان و نەمانێ یە» بۆ سەپاندنا هەژموونێ. ئەگەرچی چەك گوهۆڕینە، بەلێ ئارمانج هەر مانەوەیە وەك هێزا ئێكێ. بۆ دەڤەرا مە، یا فەرە ئەڤ هەڤكێشەیە ب هشیاری بهێتە تێگەهشتن، چونكو مێژوو نیشان داینە كو د شەڕێ مەزنان دا، پتریا جاران ئاخا مە دهێتە بكارئینان وەك مەیدان.

10

هەرهین محەمەد

شانۆ ژ مێژە ب دایکا هونەران دهێتە نیاسین چونکی ئەو جهێ هەرا هەرە زیندی یە کو مرۆڤ تێدا روو ب روو دگەل راستیێن خوە دئاخڤیت. لێ کێشە ل وێرێ یە دەما ئەم دبینین دناڤ جڤاکێن مە دا، شانۆ بەرب نەمانێ دچیت یان ژی لایەنەکێ پەراوێزخستی یە و نەبوونا شانۆیێ نە بتنێ خەلەلەکا هونەری یە، بەلکو نیشانا سستییا ژیانا رەوشەنبیری یە.
بۆچی شانۆ نینە؟
چەند ئەگەرێن سەرەکی یێن نەبوونا کارەکێ ئەکادیمی و بەردەوام یێ شانۆیێ ئەڤەنە:
کێمبوونا پشگیرییا دارایی: شانۆ هونەرەکێ گرانە پێدڤی ب هۆڵ دیمەن، جێبەجێکرن و رێبەرایەتییا تایبەت هەیە.
پێشکەفتنا تەکنۆلۆژیایێ: سۆشیاڵ میدیا و شاشەیێن بچووک جهێ شانۆیا زیندی گرتینە، و مرۆڤ کێمتر حەز دکەن خۆ ماندوو بکەن بۆ دیتنا کارەکێ ل سەر تەختێ شانۆیێ.
نەبوونا پەروەردەیا هونەری: د قوتابخانە و ناڤەندێن مە یێن پەروەردەیی دا، شانۆ وەک پشکەکا سەرەکی ژ ئاڤاکرنا کەسایەتییا تاکی ناهێتە دیتن.
ئەنجامێن نەبوونا شانۆیێ
دەمێ شانۆ نەمینیت، جڤاک ئامرازەکێ گرنگ یێ رەخنەگرتنێ ژ دەست ددەت. شانۆ ئەو جهە یێ کو کێشەیێن جڤاکی ب زمانەکێ هونەری دئێخیتە بەرچاڤ. نەبوونا وێ
واتە:
1. کێمبوونا هشیاریا جڤاکی.
2. مرۆنا بەهرەیێن گەنج یێن د وارێ نواندن و نڤیسینێ دا.
3. سەرهلدانا جڤاکەکێ بێدەنگ کو نەشێت دیالۆکی دگەل ئاریشەیێن خۆ بکەت.
دەرەنجام
شانۆ پێدڤیاتییەکا رەوشەنبیری یە نەک خۆشییەکا زێدە. بۆ زێدەکردنا ڤی هونەری، پێدڤییە حکومەت و کەرتی تایبەت پشگیرییا هۆڵێن شانۆیێ بکەن و جڤاک ژی ڤەگەرێتە سەر وێ باوەرێ کو شانۆ قوتابخانەیا گەلانە.

9

هه‌رهین محه‌مه‌د

رۆناهیا شانۆیێ ئه‌و هونه‌رێ زانستی یه‌ كو گه‌له‌ك جورێن تیشكێن رۆناهیێ بكاردهێت وه‌كو رۆناهی و سیبه‌ر و دشێت نه‌مایشه‌كێ ب شێوه‌كێ جوان و ب هه‌ست و راسته‌ قینه‌ به‌رچاڤ بكه‌ت و بۆ ئه‌ڤی كاری ژ پێدڤی ب گه‌له‌ك تایبه‌تمه‌ندیا یه‌ هه‌تا كو كارێ رۆناهیا شانویێ بهێته‌كرن وه‌كو كومه‌كا ئامیرێن رۆناهیێ و سیسته‌مێكونترولكرنا ب رێڤه‌برنێ و شێوازێ دابه‌شكرنێ و و ئامرازێن گه‌هاندنا په‌یامێ، ئانكو رۆناهیا شانویێ وه‌كو زمانه‌كێ دیاره‌ و دشێت بێ ئاخفتن، له‌ورا دبینم كه‌سێن ب رۆناهیا شانویێ رادبن گرنگه‌ ئه‌كادیمی بیت و بزانیت ل كیژ لایی دێ رۆناهیێ كێم كه‌ت و كیژكێ زێده‌كه‌ت و ل كیڤه‌ كه‌ته‌ سیبه‌ر و دشانویێ دا كه‌سێ ب رۆناهیێ رادبیت گرنگه‌ ده‌قێ شانویێ هه‌موویێ بخۆینت و ل هه‌ر دیمه‌نه‌كی دا بزانیت دێ كیژ رۆناهیێ دانیت و ل ئه‌وی ده‌می كارێ وی كه‌سی دیاردبیت یێ بكارێ رۆناهیێ رادبیت و هه‌روه‌سا رۆناهیا شانویێ و یا دراما و تیڤی و به‌رنامه‌یان ژێكجودایه‌.
رۆناهیا شانویێ ئاسانكرنه‌كه‌ بۆ ده‌رهێنه‌ری و ئه‌كته‌ران و دشێن ل گه‌ل رۆناهیێ بزانن دێ كیژ دیمه‌ن ده‌ستپێكه‌ت و دیسان جوانیه‌كا دی دده‌ته‌ شانویێ و بۆ چاڤێ بینه‌ری ژی خوه‌ش دبیت و دشانویێ دا رۆناهیێ گرنگیا خوه‌ هه‌یه‌ و بینه‌ر پێڤه‌ هێته‌گرێدان و ب شێوه‌كێ كاریگه‌ر كارتێكرنا خوه‌ دكه‌ته‌ سه‌ر بینه‌ری و ئه‌و چه‌نده‌ ژی وه‌دكه‌ت كو بۆ گه‌له‌ك جاران ئه‌و شانو بهێته‌ نمایشكرن ل گه‌له‌ك جهان و هه‌ردیسان دبیته‌ ئه‌گه‌ر كو بینه‌ره‌كێ مه‌زن بهێت ژ بۆ دیتنا شانویێ نمونه‌ ژی ل سه‌ر ئه‌ڤێ چه‌ندێ ده‌مێ شانو ل سه‌ر جادێ دهێته‌ نمایشكرن بینه‌ره‌كێ تایبه‌ت هه‌یه‌ ئه‌و بینه‌ره‌ یێكو بۆ گه‌شتێ هاتیه‌ وی جهی، یان بۆ گه‌ریا و ناكه‌ڤیته‌ دناڤ كه‌ش و هه‌وایێ شانویێ و ره‌نگان دا دبیت بتنێ سێ چارخوله‌كان ل ئه‌وی جهی بیت و زه‌وقێ وی لێنه‌ده‌ت ب دووماهی بینت، له‌ورا شانویا دهولان ڤه‌ دهێته‌ نمایشكرن و ب رۆناهی بیت گه‌له‌ك بینه‌رێ خوه‌ هه‌یه‌.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com