دەستەلە دەڤ
هەرهین محەمەد
د فەرهەنگا زەنگینا كوردەواری دا، گەلەك دەستەواژە هەنە كو ب وێنەكێ كێم و پەیڤێن سادە و رەوشتەكا ئابووری، یان جڤاكی یا ئالۆز كورت دكەن، ئێك ژوان ژی دەستەواژەیا (دەستەلە دەڤ) ە ئەڤ دەستەواژە بۆ وی كەسی دهێتە گۆتن یێ كو هەرچەند كاربكەت و ماندی بیت و بتنێ داهاتێ وی بتنێ بۆ بەشێ خوارن و ڤە خوارنا وی دكەت و چو ناهێتە شوینێ دا كو پاشەرۆژا خوە پێ ئاڤا بكەت، ئەڤ حالەتە ژی وەسفەكا سادە دەربازبوویە، بوویە دیاردەكا جڤاكی یا مەترسیدار كو رۆبەرێ تەخا گەنجان دبیت و ئەگەر بەرێ خۆ بدەینە ژیانا گەنجێن ئەڤرۆ دێ بینین پتریا وان دناڤ بازنەیەكێ بێ دووماهی دا دزڤرن و گەنج سپێدێ هەتا ئێڤاری دناڤ كارێن گران و ب زەحمەت دانە، بەلێ ل دووماهیا هەیڤێ دا ئەو پارێ ب دەست كەڤیت دێ بتنێ بەشێ پێدڤیێن سەرەتایی یێن ژیانێ دكەت و گرانیا بازاری بلندبوونا بهایێ كەرەستەیێن خوارنێ و كڕینا خانیان، وە یا ل گەنجی كری كو نەشێت چ پاران ڤێك بێخیت، یان پاشكەفتەكی بۆ رۆژێن تەنگاڤی بكەت، ئەڤە دراستی دا ب واتایا وی دهێت كو گەنج كاردكەت دا كو بتنێ نەبیت، نەكو كاربكەت داكو پێشبكەڤیت و ئەنجامێ هەرە ب ئێش یێ ڤێ رەوشا دەستەلەدەڤ پاشكەفتنا پرۆسەیا هەڤژینیێ و ئاڤاكرنا خێزانێ یە و هەڤژینی دسەردەمێ مە دا پێدڤیە و بنەمایەكێ ئابووری یێ جێگرهەیە، بەلێ دەمێ گەنجەك هەموو داهاتێ خوە یێ كاری ب خوارن و ڤەخوارنێ ڤە دمەزێخیت، چەوا دێ شێت هزر ددابینكرنا تێچوویێن گران یێن هەڤژینیێ و ئاڤاكرنا مالەكێ داكەت و ئەڤە وایە ل پتریا گەنجان كری كو ژڤێ پێنگاڤێ برەڤن، یان ل هیڤیا دەمەكێ نەدیار بمینن كو ب خۆ رەنگە ببیتە ئەگەرێ هندەك كێشەیێن جڤاكی و دەروونی یێن دی، د دووماهیی داپێدڤیە ب چاڤەكێ رژد سەیری ڤی دیاردەیێ بهێتەكرن و گەنجێ مە ژی هزرا بزاڤكەرا جڤاكی نە و ئەگەر ئەڤ هزرە بتنێ بۆ پركرنا زكێ خۆە كاربكەت نەشێت پاشەرۆژەكا مسۆگەر بۆ خوە ئاڤا بكەت و دێ جڤاك ب گشتی بەرب سستیێ چیت و پێدڤیە دەلیڤە یێن كار و پالپشتیا ئابووری و ب شێوازەكی بن كو گەنج ژ قوناغا (دەستەلەدەڤیێ) دەربازبن و بگەهنە قوناغا ئاڤاكرنا ژیانێ و گەهشتن ب خەونێن خوە یێن مەزنتر و ئەوی هەروەكو گەنجەكی ژیانا خوە یا ئاسایی بێ كێماسی دەرباز بكەت.
