كـورد هـەردەم بووینە قـوربانیێن ئـاشتیێ
ئـەڤین بـارزانـی
د درێژاهیا مێژوویا نوو و هەڤچەرخ دا، ئاخا كوردستانێ ب جۆگرافیا خوە یا ستراتیجی و دەولەمەندیا خوە، هەردەمم بوویە گۆڕەپانەك بۆ ململانێ و شەڕێن هێزێن هەرێمی و نێڤدەولەتی. گەلێ كورد، كو ب ئاشتیخوازیا خوە د ناڤ گەلێن دەڤەرێ دا دهێتە ناسین، مخابن هەردەم باجەكا گران ل سەر حسابا ژیانا وەلاتیێن خوە و ئارامیا خاكی ددەت. ئەڤرۆ ژی هەرێما كوردستانێ ب رەنگەكێ بەردەوام دهێتە ئارمانجكرن، پرسیارا سەرەكی ئەوە: بۆچی و هەتا كەنگی دێ كورد بنە قوربانیێن شەڕ و ئاشتیێ؟ ئەو ئێك د دەمەكێ دایە كو كورد وەكو مللەتەك چو دەمەكێ حەز ژ شەڕی نەكرینە و هەردەم گەلەك ئاشتیخوازن.
ئەمریكا و ئیران ئالیێن شەڕێ ڤێ دووماهیێ بوو و كورد پشكەك ژ شەڕی نەبوون، لێ مخابن دیسا وەلاتیێن كوردستانێ و پێشمەرگێن قارەمان شەهید كەفتن، راگرتنا شەڕی ل سەر هەرێما كوردستانێ پێدڤیەكا مرۆڤی و ئەخلاقی و یاسایی یە. هێرشێن مووشەكی و درۆنی یێن كو جارا و جارا بێی چ بەهانەیەكا یاسایی دبنە ئەگەرێ شەهیدكرنا وەلاتیێن سڤیل، تێكدانا ژێرخانا ئابووری و ترساندنا زارۆكان، تاوانەكا مەزنە د دەرحەقێ گەلێ كورستانێ دا دهێتەكرن. ئەڤ هێرشە نەك تنێ ئارامیا كوردستانێ تێك ددەن، بەلكو هەولەكا ئاشكرانە بۆ لاوازكرنا قەوارەیا سیاسی و دەستووریا هەرێمێ.
تشتێ كو دبێژنێ «قوربانیێن ئاشتیێ»، تێگەهەكێ ب ئێشە د سیاسەتا نێڤدەولەتی دا. كورد گەلەك جاران دبنە قوربانی چونكە دەما هێزێن مەزن و دەولەتێن دەوروبەر ل سەر «ئاشتیەكێ» یان «رێككەفتنەكێ» پێكدهێن، زۆربەی جاران ماف و ئاسایشا كوردان دبیتە ئەو كارتێن كو ل سەر مێزا دانوستاندنان قوربانی پێ دهێتە دان. مێژوو شاهدە كو هەر دەمێ بەرژەوەندیێن زلهێزان ل گەل ئارامیا كوردستانێ نەهاتبنە گونجاندن، كورد ب تەنێ هاتینە هێلان. ئەڤە وێ چەندێ دگەهینیت كو ئاشتی بۆ هندەك لایەنان، ب واتایا بێدەنگكرن و سەركوتكرنا داخوازێن گەلێ كورد دهێت. ئێك ژ ئەگەرێن دی یێن كو كورد دبنە قوربانی، نەبوونا هەلوێستەكێ نێڤدەولەتی یێ بێلایەن و كارایە. جڤاكێ نێڤدەولەتی گەلەك جاران ب تنێ ب «شەرمزاركرنێ» بەرسەڤا هێرشان ددەت، بێی كو چ گاڤێن كارا بۆ پاراستنا ئەسمان و ئاخا كوردستانێ بهاڤێژیت. ئەڤ بێدەنگیە رێ خۆشكەرە بۆ هندێ كو هێرش بەردەوام بن و سەروەریا ئاخا كوردستانێ بهێتە بنپێكرن. مخابن بەغدا ژی چو سەروەری نینە و نەشیایە هەتا نها بۆ پاراستنا هەرێما كوردستانێ و دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ چو تشتەكێ بكەت.
ژ بۆ هندێ كو كورد نەبنە قوربانیێن «ئاشتیێن بێ دادپەروەری»، پێدڤیە ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی ئێكگرتنەكا بهێز هەبیت و ل سەر ئاستێ دەرەكی ژی دبلۆماسیەتەكا چالاكتر بهێتە پەیڕەوكرن. ئاشتی ب بێدەنگی و قەبوولكرنا ستەمێ ناهێتە دیاركرن، بەلكو ئاشتی ب پاراستنا كەرامەت و سەروەریا گەلی دهێتە دەستنیشانكرن.
ل دووماهیێ من دڤێت ئاماژە ب ڤێ یەكێ بكەم، راگرتنا شەڕی ل سەر هەرێما كوردستانێ نەك تنێ داخوازەكا كوردی یە، بەلكو بەرپرسیارەتیا هەمی وان لایەنانە یێن كو بانگەشەیا مافێن مرۆڤی و دیموكراسیێ دكەن. كوردان سەلماندیە كو وان دڤێت فاكتەرێ ئارامیێ بن د دەڤەرێ دا، ژ بەر هندێ ژی ناهێتە قەبوولكرن كو هەر جار ببنە قوربانیێ ململانێیێن هندەك هێزێن دی. دەم هاتیە جیهان ب رێزگرتن ل ئیرادەیا گەلێ كورد سەیری ڤێ دۆزێ بكەت و رێ ل ڤان هێرشێن نەدادپەروەرانە بگریت.