ئەڤین بارزانی

د دونیایا ئه‌ڤڕۆ دا، ململانەیا خێزانان ئێدی ب تنێ ل سەر کەمییا دەمی یان دابینکرنا بژێوییا ژیانێ نینە. ئاریشەیا مەزن یا ئەڤی سەردەمی دیاردەکا نوو یە کو ئەم دشێین بێژینێ «تنێبوونا ل تەنشتا ئێکودو». ئه‌م د سەردەمەکی دا دەژین کو ئەندامێن خێزانێ ل بن ئێک سەقف و ل دەورا ئێک مێز کۆم دبنڤە، بەلێ هەر ئێک ژ وان ل دوورگەیەکا شووشەیی یا سەربەخۆدا د ناڤ ڕووناهیا ساردا شاشەیێن مۆبایلێن خۆ دا نوقوم بووینە. ماڵێن مە پڕن ژ مرۆڤان، بەلێ خاڵینە ژ ئامادەبوونا ڕاستەقینە.
ئەڤڕۆ پڕۆسەیا پەروەردەکرنێ و دایکینی و بابینی تووشی گۆڕانکاریەکا مەترسیدار بوویە. دایک و باب هەموویێ هێز و توانایا خۆ تەرخان دکەن بۆ دابینکرنا پێدڤیێن مادی، باشترین قوتابخانە و جوانترین جلوبەرگ، بەلێ ژ بیرا مە چوویە کو سەرەکیترین پێدڤیا ڕوحی یا زارۆکی،(هاتنا، دیتن) و (بهیستنێ)ە ب بێ ناڤبەریا شاشەیان. زارۆیەک کو دبینیت چاڤێن دایک یان بابێ خۆ زیاتر ل سەر ڕۆناهیا مۆبایلێ نە تا ل سەر چاڤێن وی، هێدی هێدی هەست ب بێبایەخی و تاریکبوونێ دکەت. ئەڤە بتنێ دابڕانەکا سادە نینە، بەلکو گوهۆڕینا ماڵێ یە ژ گەرمی و پەناگەها عاتیفی، بۆ حەوشەیەکا بێدەنگ کو تێدا هەر کەسەک ب سەر جیهانا خۆ یا گریمانەیی دا کۆمبوویە.
خالا گەلەک سەیر ئەوە کو جاران ئاخڤتن ل سەر «تەڵاقا عاتیفی» د ناڤبەرا هەڤژینان دا دهاتە کرن، بەلێ چەمکێ ئەڤڕۆ گۆڕایە بۆ «ئاریشەیا دیجیتاڵی یا خێزانی». تەڵاقەک کو ئێدی پێدڤی ب دادگەهـ و بڕیارا فەرمی نینە، بەلکو ڕۆژانە و ب هێمنی د ناڤ ماڵان دا چێدبیت. ئەنجامێ ئەڤێ دیاردەیێ ژی پەیدابوونا نڤشەکێ دڵڕەق یان گۆشەگیرە کو د ناڤ زانیاری و بەرهەمێن مادی دا نوقوم بوویە، بەلێ تێهنیێ دڵسۆزیێ یە، تێهنێ هندێ یە کو باب و دایک هەبوونا خۆ نیشا بدەن و هندەک دەمێن خۆ ل گەل وی ببۆرینن..
دەم یێ هاتیە بپرسین: ئەرێ ئه‌م ب ڕاستی ل گەل خێزانێن خۆ دا دژین، یان ب تنێ ل ئێک ژوور داینە ل گەل تەکنەلۆژیایێ؟ ڕێگە چارە ل دوورکەفتنا تەمام ژ زانست و سەردەمی نینە، بەلکو ل زڤڕاندنا سنورێن پیرۆزێن خێزانێ یە. پێدڤیا مە ب شۆڕشەکا بچووک بەلێ یا کویر هەیە د ناڤ هەموو ماڵەکێ دا! ئه‌و ژی تەرخانکرنا دەمەکێ تایبەت و ڕوونکرنا یاسایا «ماڵەک ب بێ شاشە» کێمتر ب لانی کەم بۆ دەمژمێرەکێ د ڕۆژێ دا. دەمەک کو تێدا چاڤ ب چاڤان بکەڤیت، دەست هەست ب گەرماتیا دەستێن دی بکەن، و دەنگ ب بێ دەستکاریکرنا دیجیتاڵی ژ دڵی بۆ دڵی بچن.
بلا ڕێکێ نەدەین ڕۆناهیا سارا شاشەیان، گەرمیا ناخ و سۆزا خێزانێن مە ژ ناڤ ببەت. ماڵا خۆ بپشکینە، ئایا ب ڕاستی ل وێرێیی، یان ب تنێ سیبەرا تە ل وێرێ ئامادەیە؟

ئه‌ڤین بارزانی

د جیهانا مه‌ یا ئه‌ڤڕۆ یا هه‌ڤچه‌رخ دا، ژنا كورد بتنێ بڕێڤه‌به‌رنا مالێ ناكه‌ت، به‌لكو پشكه‌كا كارا و گرنگه‌ ژ جومگه‌یێن جڤاكی. ده‌ما ژن بڕیارێ دده‌ت پێنگاڤێ ب هاڤێژیته‌ د ناڤ كایه‌یا كاركرنێ، خواندنێ، یان چالاكییێن جڤاكێ دا، ڕووبه‌ڕووی به‌رپرسیاریه‌تیه‌كا دولایه‌نی دبیت؛ ژ لایه‌كێ ڤه‌ دڤێت د ڕوویێ پیشه‌یی و كه‌سایه‌تی ڤه‌ گه‌شه‌ بكه‌ت، و ژ لایه‌كێ دیڤه‌ ژی دڤێت گه‌رمی و ئارامیا ناڤ خێزانا خۆ بپارێزیت. ئه‌ڤ دۆخه‌ زۆرجاران وێ دئێخیته‌ به‌رده‌م پسیاره‌كا ب زه‌حمه‌ت: چاوا دشێت هه‌ڤسه‌نگیێ د ناڤبه‌را ئه‌ڤان هه‌ردو جیهانان دا دروست بكه‌ت؟
ڕاستی ئه‌وه‌، سه‌ركه‌فتن د ده‌رڤه‌ی مالێدا پێدڤی ب قوربانیدانێ ب ئاسووده‌ییا ناڤ مالێ نینه‌، ب مه‌رجه‌كێ ژنێ هۆشیاریه‌كا ته‌مام هه‌بیت ل سه‌ر چاوانیا بڕێڤه‌برنا ده‌م و وزه‌یا خۆ. پێنگاڤا ئێكێ بۆ ب ده‌ستڤه‌ئینانا ئه‌ڤێ هه‌ڤسه‌نگیێ، دارشتنا پلانه‌كا ژیرانه‌یه‌. ده‌م توخمه‌كێ سنوورداره‌، به‌لكو ده‌ما ب هوڕی د ناڤبه‌را ئه‌ركێن كار و ده‌مێن خێزانێ دا دهێته‌ دابه‌شكرن، فشارا ده‌روونی ب شێوه‌یه‌كێ به‌رچاو كێم دبیت. ل ڤێرێ، گرنگه‌ ژن فێری هونه‌رێ گۆتنا “نه‌خێر” ببن بۆ ئه‌و كارێن لاوه‌كی یێن كو ده‌مێ وان چه‌له‌ك دكه‌ن (بێهووده‌ دبه‌ن).
پێنگاڤا دووێ، ب هێزكرنا كولتوورێ هاریكاریێ یه‌ د ناڤ خێزانێ دا. به‌رپرسیاریه‌تیا مالێ و په‌روه‌رده‌كرنا زارۆكان بتنێ ئه‌ركێ ژنێ نینه‌، به‌لكو پڕۆژه‌كێ هه‌ڤپشكێ هه‌ڤژینانه‌. ده‌ما د ناڤ مالێدا پشته‌ڤانی و دابه‌شكرنا ئه‌ركان هه‌بیت، ژن دشێت ب باوه‌ریبخۆبوون و دلنیاییه‌كا پتر ل ده‌رڤه‌ كار بكه‌ت. ئه‌ڤ پالپشتییه‌ نه‌ك بتنێ بارگرانیێ كێم دكه‌ت، به‌لكو پێگه‌هێ ژنێ وه‌ك كاندیده‌كا سه‌ركه‌فتی یا گۆڕانكاریێ د جڤاكی دا ب هێزتر لێ دكه‌ت.
خاله‌كا دی یا گرنگ كو زۆرجاران پشتگوه دهێته‌ هاڤێتن، گرنگیدانا ژنێ یه‌ ب ساخله‌میا خۆ یا ده‌روونی و جه‌سته‌یی. ژن نه‌شێت وزه‌یێ ببه‌خشیته‌ ده‌وروبه‌رێن خۆ ئه‌گه‌ر گۆزه‌یا وزه‌یا وێ یا تال (خالی) بیت. ته‌رخانكرنا ده‌مه‌كێ كورت بۆ حه‌سانه‌ڤێ، خواندنا په‌رتووكان، یان گوهلێبوونا موزیكێ، دبیته‌ ئه‌گه‌رێ نووكرنا هێزا ناڤخۆیی یا ژنێ. ژنه‌كا ب هێز و خودان ئارامیا ده‌روونی، هه‌م دایك و هه‌ڤژینه‌كا سه‌ركه‌فتیتره‌ و هه‌م ژی د ژینگه‌ها كارێ خۆدا داهێنه‌رتر ده‌ردكه‌ڤیت.
ل دوماهییێ، هه‌ڤسه‌نگی د ناڤبه‌را مال و جڤاكێ دا هێله‌كا ڕاست و ڕه‌ق نینه‌، به‌لكو هونه‌ره‌كێ نه‌رم و به‌رده‌وامه‌. ژنا هۆشیار یا ئه‌ڤڕۆ دزانیت چاوان ب چاڤه‌كێ شیك و مۆدێرن سه‌حا ژیانێ بكه‌ت، د هه‌مان ده‌مدا پاراستنا ڕه‌سه‌ناتی و پێگه‌هێ خۆ د ناڤ خێزانێدا بكه‌ت. تێكه‌لكرنا ئه‌ڤان هه‌ردو ڕۆلان، نه‌ك بتنێ نیشانا لاوازیێ نینه‌، به‌لكو مۆرا هه‌ره‌ مه‌زن یا سه‌لماندنا هێز و شیانێن بێپایان یێن ژنا كورده‌ د ڕێڕه‌وێ پێشڤه‌برنا جڤاكێ دا.

ئەڤین بارزانی

د سەدسالیا بیست و ئێكێ دا، جیهان د ناڤ شۆڕشەكا تەكنۆلۆژی یا مەزن دا دەرباز دبیت كو ئەو ژی شۆڕشا «ژیریا دەستكرد»ە. ئەڤ تەكنۆلۆژیایە نەك تنێ شێوازێ كاركرن و ژیانا مە گوهۆڕییە، بەلكو بوویە ئەگەرێ هندێ كو سنوورێن جۆگرافی و جڤاكی ژی بهێنە بەزاندن. د ناڤ ڤی گوهۆڕینا بلەز دا، ئافرەتا كورد وەك ستوینەكا سەرەكی یا جڤاكی، ل بەرامبەر دەلیڤە و ئاستەنگێن نوی راوەستیایە. رۆلێ ئافرەتا كورد د ڤی سەردەمی دا ئێدی تنێ ب كارێن نەریتی ناهێتە سنوورداركرن، بەلكو ئەو بەر ب پێشەنگیا دیجیتاڵی گاڤان دهاڤێژیت.
ئێك ژ گرنگترین لایەنێن رۆلێ ئافرەتا كورد د سەردەمێ ژیریا دەستكرد دا، بوارێ «پەروەردە و فێربوونێ»یە. ژیریا دەستكرد دەرگەهێن زانستێن جیهانی ل بەر كچ و ژنێن كورد ڤەكرینە. ب رێكا پلاتفۆرمێن فێربوونا زیرەك، ئافرەتا كورد ل هەر گوند و باژێرەكێ كوردستانێ بیت، دشێت فێری زمانێن كۆدینگ (Coding)، زانستێ داتایان و تەكنیكێن پێشكەفتی ببیت. ئەڤە دبیتە ئەگەر كو كێشەیا «دووركەفتن ژ ناڤەندێن زانستی» نەمینیت. ئافرەتا كورد ئەڤرۆ نە تنێ بكارئینەرا تەكنۆلۆژیایێیە، بەلكو هەوڵ ددەت ببیتە داهێنەر د ناڤ دا، ب رێكا دروستكرنا ئەپلیكەیشن و سیستەمێن كو خزمەتا جڤاكێ كوردی دكەن.
ژ لایەكێ دی ڤە، ژیریا دەستكرد دەرفەتەكا زێڕین بۆ «سەربەخۆیا ئابووری» یا ئافرەتا كورد رەخساندیە. د جڤاكەكێ وەك یێ مە دا كو هندەك جاران ئاستەنگێن هاتن و چوونێ یان داب و نەریت دبنە رێگر ل بەر كاركرنا ئافرەتێ ل دەرڤەی مال، ژیریا دەستكرد رێكا «كاركرن ژ دویر» (Remote Work) و «كارێ ئازاد» (Freelancing) ب ساناهی كریە. ئافرەت دشێن ب رێكا ئامرازێن AI د بوارێن وەك دیزاین، وەرگێڕان، ماركێتینگ و شیكاركرنا داتایان دا كار بكەن و ببنە خوەدان داهاتەكێ سەربەخۆ، كو ئەڤە ب خوە هێزەكا مەزن ددەتە پێگەهێ وان یێ جڤاكی.
رۆلێ ئافرەتا كورد د پاراستنا «ناسنامە و زمانێ كوردی» دا ب رێكا ژیریا دەستكرد ژی گەلەكا دیارە. ئافرەت وەك پەروەردەكارێن نەوەیێن نوو، دشێن ئامرازێن زیرەك بكاربینن بۆ پێشخستنا زمانێ كوردی د جیهانا دیجیتاڵی دا. دروستكرنا ناڤەرۆكێن كوردی یێن فێركاری ب هاریكاریا AI و پشكداریكردن د پڕۆژەیێن وەرگێڕانا ئۆتۆماتیكی دا، خزمەتەكا مەزنە كو ئافرەت دشێن تێدا پێشەنگ بن دا كو زمانێ مە د ناڤ پێلێن جیهانگیریێ دا بەرزە نەبیت، ئانكۆ ب كورتی ئافرەتا كورد دشێن هەمان رۆلێ خوە یێ جاران لێ ڤێجارێ ب رێیا تەكنۆلۆژیا سەردەم بۆ پێشڤەبرنا جڤاكێ كوردی بگێریت.
لێ د گەل ڤان دەرفەتان، ئاستەنگ ژی هەنە. ئافرەتا كورد دڤێت بەرهەنگاریا «بێدەنگیێ و نەزانینا تەكنۆلۆژی» ببیت. رۆلێ وێ ل ڤێرە ئەوە كو خوە ب چەكێ زانستێ نوو چەكدار بكەت دا كو نەكەڤیتە بن كارتێكرنا لایەنێن نەرێنی یێن ژیریا دەستكرد، وەك «خەلەتیێن داتایان» (Algorithm Bias) كو دبیت دژی ئافرەتێ بن.
ب كورتی، رۆلێ ئافرەتا كورد د سەردەمێ ژیریا دەستكرد دا، رۆلەكێ ستراتیژی و داهێنەرانەیە. ئەو ئێدی نە تنێ د ناڤ سنوورێن مالێ دا كار دكەت، بەلكو ب رێكا تەكنۆلۆژیایێ دەنگ و شیانێن خوە دگەهینیتە هەمی جیهانێ. پێشكەفتنا كوردستانێ د پاشەڕۆژێ دا ب ئاوایەكێ راستەوخوە گرێدایی وێ چەندێ یە كو چەند ئافرەتا كورد دێ شێت خوە د گەل ژیریا دەستكرد بگونجینیت و بكەتە ئامرازەك بۆ ئاڤاكرنا جڤاكەكێ پێشكەفتی و زانستی.

ئـەڤین بـارزانـی

د درێژاهیا مێژوویا نوو و هەڤچەرخ دا، ئاخا كوردستانێ ب جۆگرافیا خوە یا ستراتیجی و دەولەمەندیا خوە، هەردەمم بوویە گۆڕەپانەك بۆ ململانێ و شەڕێن هێزێن هەرێمی و نێڤدەولەتی. گەلێ كورد، كو ب ئاشتیخوازیا خوە د ناڤ گەلێن دەڤەرێ دا دهێتە ناسین، مخابن هەردەم باجەكا گران ل سەر حسابا ژیانا وەلاتیێن خوە و ئارامیا خاكی ددەت. ئەڤرۆ ژی هەرێما كوردستانێ ب رەنگەكێ بەردەوام دهێتە ئارمانجكرن، پرسیارا سەرەكی ئەوە: بۆچی و هەتا كەنگی دێ كورد بنە قوربانیێن شەڕ و ئاشتیێ؟ ئەو ئێك د دەمەكێ دایە كو كورد وەكو مللەتەك چو دەمەكێ حەز ژ شەڕی نەكرینە و هەردەم گەلەك ئاشتیخوازن.
ئەمریكا و ئیران ئالیێن شەڕێ ڤێ دووماهیێ بوو و كورد پشكەك ژ شەڕی نەبوون، لێ مخابن دیسا وەلاتیێن كوردستانێ و پێشمەرگێن قارەمان شەهید كەفتن، راگرتنا شەڕی ل سەر هەرێما كوردستانێ پێدڤیەكا مرۆڤی و ئەخلاقی و یاسایی یە. هێرشێن مووشەكی و درۆنی یێن كو جارا و جارا بێی چ بەهانەیەكا یاسایی دبنە ئەگەرێ شەهیدكرنا وەلاتیێن سڤیل، تێكدانا ژێرخانا ئابووری و ترساندنا زارۆكان، تاوانەكا مەزنە د دەرحەقێ گەلێ كورستانێ دا دهێتەكرن. ئەڤ هێرشە نەك تنێ ئارامیا كوردستانێ تێك ددەن، بەلكو هەولەكا ئاشكرانە بۆ لاوازكرنا قەوارەیا سیاسی و دەستووریا هەرێمێ.
تشتێ كو دبێژنێ «قوربانیێن ئاشتیێ»، تێگەهەكێ ب ئێشە د سیاسەتا نێڤدەولەتی دا. كورد گەلەك جاران دبنە قوربانی چونكە دەما هێزێن مەزن و دەولەتێن دەوروبەر ل سەر «ئاشتیەكێ» یان «رێككەفتنەكێ» پێكدهێن، زۆربەی جاران ماف و ئاسایشا كوردان دبیتە ئەو كارتێن كو ل سەر مێزا دانوستاندنان قوربانی پێ دهێتە دان. مێژوو شاهدە كو هەر دەمێ بەرژەوەندیێن زلهێزان ل گەل ئارامیا كوردستانێ نەهاتبنە گونجاندن، كورد ب تەنێ هاتینە هێلان. ئەڤە وێ چەندێ دگەهینیت كو ئاشتی بۆ هندەك لایەنان، ب واتایا بێدەنگكرن و سەركوتكرنا داخوازێن گەلێ كورد دهێت. ئێك ژ ئەگەرێن دی یێن كو كورد دبنە قوربانی، نەبوونا هەلوێستەكێ نێڤدەولەتی یێ بێلایەن و كارایە. جڤاكێ نێڤدەولەتی گەلەك جاران ب تنێ ب «شەرمزاركرنێ» بەرسەڤا هێرشان ددەت، بێی كو چ گاڤێن كارا بۆ پاراستنا ئەسمان و ئاخا كوردستانێ بهاڤێژیت. ئەڤ بێدەنگیە رێ خۆشكەرە بۆ هندێ كو هێرش بەردەوام بن و سەروەریا ئاخا كوردستانێ بهێتە بنپێكرن. مخابن بەغدا ژی چو سەروەری نینە و نەشیایە هەتا نها بۆ پاراستنا هەرێما كوردستانێ و دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ چو تشتەكێ بكەت.
ژ بۆ هندێ كو كورد نەبنە قوربانیێن «ئاشتیێن بێ دادپەروەری»، پێدڤیە ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی ئێكگرتنەكا بهێز هەبیت و ل سەر ئاستێ دەرەكی ژی دبلۆماسیەتەكا چالاكتر بهێتە پەیڕەوكرن. ئاشتی ب بێدەنگی و قەبوولكرنا ستەمێ ناهێتە دیاركرن، بەلكو ئاشتی ب پاراستنا كەرامەت و سەروەریا گەلی دهێتە دەستنیشانكرن.
ل دووماهیێ من دڤێت ئاماژە ب ڤێ یەكێ بكەم، راگرتنا شەڕی ل سەر هەرێما كوردستانێ نەك تنێ داخوازەكا كوردی یە، بەلكو بەرپرسیارەتیا هەمی وان لایەنانە یێن كو بانگەشەیا مافێن مرۆڤی و دیموكراسیێ دكەن. كوردان سەلماندیە كو وان دڤێت فاكتەرێ ئارامیێ بن د دەڤەرێ دا، ژ بەر هندێ ژی ناهێتە قەبوولكرن كو هەر جار ببنە قوربانیێ ململانێیێن هندەك هێزێن دی. دەم هاتیە جیهان ب رێزگرتن ل ئیرادەیا گەلێ كورد سەیری ڤێ دۆزێ بكەت و رێ ل ڤان هێرشێن نەدادپەروەرانە بگریت.

ئەڤین بارزانی

دیرۆكا رۆژهەلاتا ناڤین ب گوهۆڕینێن خێرا و نەچاڤەڕێكری یا ناسكرییە. د چەندین سالێن بۆری دا، بەرەیێ ب ناڤێ «بەرگریێ» ئانكو مقاومە ب سەركێشیا ئیرانێ و پشكداریا هێزێن شیعە ل ئیراق، سووریا و لوبنانێ، بزاڤ دكر هەژموونا خۆ ب سەر تەڤایا دەڤەرێ دا بسەپینیت. بەلێ، روودانێن دووماهیێ ل سووریێ و تێكچوونا هەڤسەنگیا هێزێ ل دەڤەرێ، نیشانێن لاوازیەكا مەزن د ڤی بەرەیی دا دیار دكەن، كو ئەڤە ژی دەرفەتەكا زێرین و مێژوویی بۆ گەلێ كورد ل هەر چار پارچان، ب تایبەت ل باشوور و رۆژئاڤایێ كوردستانێ، پەیدا دكەت. ئەگەر ئەم سەیری بارودۆخێ سووریێ بكەین، دبینین رژێما ئەسەد، كو پشتبەستنەكا مەزن ل سەر هێزێن شیعە و پشتەڤانیا ئیرانێ دكر، ژناڤچوو. لاوازبوونا حزبوللا ل لوبنانێ ژ بەر لێدانێن سەربازی یێن بەردەوام و كێمبوونا كارتێكرنا ئیرانێ ژ بەر سزایێن ئابووری و فشارێن نێڤدەولەتی، وەسا ل هێزێن شیعە كری كو نەشێن وەك بەرێ پارێزگاریێ ل دەستكەفتێن خۆ ل دەڤەرێ بكەن و گەلەك لاواز بووینە، ئەڤ ڤالاهیا هێزێ یا كو ل سووریێ چێبووی، دەرگەهەكێ نوو ل پێش كوردێن رۆژئاڤا ڤەدكەت دا كو پێگەیێ خۆ یێ سیاسی و سەربازی قایمتر بكەن و رێگریێ ل هەر گەفەكا نوو بگرن.ژ لایەكێ دی ڤە، ل ئیراقێ ژی، هێزێن شیعە د ناڤبەرا خۆ دا د پارچەبووینە و فشارێن جەماوەری و سیاسی ل سەر وان زێدە بووینە. ئەڤ لاوازییە دبیتە ئەگەرێ هندێ كو ئەو فشارێن بەردەوام یێن ل سەر هەرێما كوردستانێ دهاتنە كرن، چ ژ لایێ بودجەی و چ ژ لایێ سیاسی ڤە، كێم ببن. كورد نها د قۆناغەكێ دانە كو دشێن وەك كارەكتەرەكێ سەرەكی و سەقامگیر د دەڤەرێ دا رۆلێ خۆ ببینن. جیهان و هێزێن مەزن نها ب چاڤەكێ دی سەحكەتە كوردان ؛ وەك هێزەكا كو دشێت هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا توندڕەوی و دەولەتێن دەوروبەر دا راگریت.
بۆچی پێدڤییا كوردان ب ڤێ دەرفەتێ هەیە؟ مێژوویێ نیشادایە كو هەر دەمێ هێزێن سەردەست ل دەڤەرێ لاواز بووین، كوردان شیاینە هەنگاڤێن مەزن بەرەو مافێن خۆ یێن نەتەوەیی باڤێژن. نها ژی، كو تەوەرێ شیعە یێ ب مژوولی كێشەیێن خۆ یێن ناڤخۆیی و پاراستنا مان و نەمانا خۆ یە، دڤێت كورد ب ئێكگرتوویی و ب پلانەكا نەتەوەیی یا توندوتۆڵ كار بكەن.
پێدڤییا ئێكێ یا كوردان «ئێكڕێزی»یە. ل ڤێ سەردەمێ، هەر پارچەبوونەك د ناڤمالا كوردی دا دێ بیتە ئەگەرێ ژ دەستدانا ڤێ دەرفەتێ. دڤێت ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ دیالۆگ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا بگەهیتە ئەنجامەكێ، و ل باشوور ژی پەیوەندیێن هەولێر و بەغدا ل سەر بنەمایێ هێزێ و پاراستنا قەوارێ هەرێمێ بن.
هەروەسا، دڤێت كورد ل سەر ئاستێ دیپلوماسی كار ل سەر هندێ بكەن كو خۆ وەك پارێزەرێن دیموكراسی و پێكڤەژیانێ ل دەڤەرێ نیشان بدەن. لاوازییا شیعە ب واتایا زێدەبوونا مەترسیا توندڕەوییێ ژ لایێن دی ژی دهێت، و كورد دشێن ببنە ئەو پر یا كو تەناهیێ بۆ دەڤەرێ دابین دكەت.
د ئەنجامدا، بارودۆخێ سووریێ و لاوازبوونا هێزێن شیعە ل دەڤەرێ، زەنگەكا هایداركرنێیە بۆ كوردان كو كێلیا مێژوویی یا گوهۆڕینێ یا نێزیك بووی. ئەگەر كورد نەشێن ڤێجارێ ب ژیری و ئێكگرتی؛ مامەلێ ل گەل ڤان گوهۆڕینان بكەن، رەنگە جارەكا دی مێژوو ب دلێ مە نەهێتە نڤیسین. نها دەمێ هندێ یە كو كورد بەرژەوەندیێن بلند یێن نەتەوەیی بێخنە سەری هەمی بەرژەوەندیێن حزبی و دەستكەفتێن خوە ل سووریا و ئیراقێ بپارێزن و پەرە پێ بدەن.

ئەڤین بارزانی

دیرۆكا رۆژهەلاتا ناڤین ب گوهۆڕینێن لەز و نەچاڤەڕێكری یا ناسكرییە. د چەندین سالێن بۆری دا، بەرەیێ ب ناڤێ «بەرگریێ» ئانكو مقاومە ب سەركێشیا ئیرانێ و پشكداریا هێزێن شیعە ل ئیراق، سووریا و لوبنانێ، بزاڤ دكر هەژموونا خۆ ب سەر تەڤایا دەڤەرێ دا بسەپینیت. بەلێ، روودانێن دووماهیێ ل سووریێ و تێكچوونا هەڤسەنگیا هێزێ ل دەڤەرێ، نیشانێن لاوازیەكا مەزن د ڤی بەرەیی دا دیار دكەن، كو ئەڤە ژی دەرفەتەكا زێرین و مێژوویی بۆ گەلێ كورد ل هەر چار پارچەیان، ب تایبەت ل باشوور و رۆژئاڤایێ كوردستانێ، پەیدا دكەت.
ئەگەر ئەم سەیری بارودۆخێ سووریێ بكەین، دبینین رژێما ئەسەد، كو پشتبەستنەكا مەزن ل سەر هێزێن شیعە و پشتەڤانیا ئیرانێ دكر، ژناڤچوو. لاوازبوونا حزبوللا ل لوبنانێ ژ بەر لێدانێن سەربازی یێن بەردەوام و كێمبوونا كارتێكرنا ئیرانێ ژ بەر سزایێن ئابووری و فشارێن نێڤدەولەتی، وەسا ل هێزێن شیعە كری كو نەشێن وەك بەرێ پارێزگاریێ ل دەستكەفتێن خۆ ل دەڤەرێ بكەن و گەلەك لاواز بووینە، ئەڤ ڤالاهیا هێزێ یا كو ل سووریێ چێبووی، دەرگەهەكێ نوو ل پێش كوردێن رۆژئاڤا ڤەدكەت دا كو پێگەیێ خۆ یێ سیاسی و سەربازی قاهیمتر بكەن و رێگریێ ل هەر گەفەكا نوو بگرن.
ل لایەكێ دی، ل ئیراقێ ژی، هێزێن شیعە د ناڤبەرا خۆ دا د پارچەبووینە و فشارێن جەماوەری و سیاسی ل سەر وان زێدە بووینە. ئەڤ لاوازییە دبیتە ئەگەرێ هندێ كو ئەو فشارێن بەردەوام یێن ل سەر هەرێما كوردستانێ دهاتنە كرن، چ ژ لایێ بودجەی و چ ژ لایێ سیاسی ڤە، كێم ببن. كورد نها د قووناغەكێ دانە كو دشێن وەك كارەكتەرەكێ سەرەكی و سەقامگیر د دەڤەرێ دا رۆلێ خۆ ببینن. جیهان و هێزێن مەزن نها ب چاڤەكێ دی سەحدكەنە كوردان؛ وەك هێزەكا كو دشێت هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا توندڕەوی و دەولەتێن دەوروبەر دا راگریت. بۆچی پێدڤییا كوردان ب ڤێ دەرفەتێ هەیە؟ مێژوویێ نیشادایە كو هەر دەمێ هێزێن سەردەست ل دەڤەرێ لاواز بووین، كوردان شیاینە هەنگاڤێن مەزن بەرەو مافێن خۆ یێن نەتەوەیی بهاڤێژن. نها ژی، كو تەوەرێ شیعە یێ ب مژوولی كێشەیێن خۆ یێن ناڤخۆیی و پاراستنا مان و نەمانا خۆ یە، دڤێت كورد ب ئێكگرتوویی و ب پلانەكا نەتەوەیی یا توندوتۆڵ كار بكەن.
پێدڤییا ئێكێ یا كوردان «ئێكڕێزی»یە. ل ڤێ سەردەمێ، هەر پارچەبوونەك د ناڤمالا كوردی دا دێ بیتە ئەگەرێ ژ دەستدانا ڤێ دەرفەتێ. دڤێت ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ دیالۆگ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا بگەهیتە ئەنجامەكێ، و ل باشوور ژی پەیوەندیێن هەولێر و بەغدا ل سەر بنەمایێ هێزێ و پاراستنا قەوارێ هەرێمێ بن.
هەروەسا، دڤێت كورد ل سەر ئاستێ دیپلوماسی كار ل سەر هندێ بكەن كو خۆ وەك پارێزەرێن دیموكراسی و پێكڤەژیانێ ل دەڤەرێ نیشان بدەن. لاوازییا شیعە ب واتایا زێدەبوونا مەترسیا توندڕەوییێ ژ لایێن دی ژی دهێت، و كورد دشێن ببنە ئەو پر یا كو تەناهیێ بۆ دەڤەرێ دابین دكەت.

ئەڤین بارزانی

د دیرۆكا گەلێ كورد دا، چ جاران وەك ڤان ١٠ سالێن دوماهیێ هەستێ نەتەوەیی و هەڤپشتیێ ل سەر ئاستێ جیهانی ب ڤی ڕەنگی خوە دەرنەخستیە. رۆژئاڤایێ كوردستانێ، كو بوویە سیمبولێ بەرخوەدان و ئیرادەیێ، نەك تنێ ل ناڤخۆیا كوردستانێ، بەلكو ل هەر چار پارچەیان و ل سەرانسەری جیهانێ وەك پشكەكا دانەبڕاو ژ جەستەیێ مللەتێ كورد دهێتە دیتن. هەر گاڤا رۆژئاڤا دكەڤیتە بەر هەرەشە و هێرشان، دەنگێ كوردێن دەرڤەی وەلاتی (رەوەندا كورد) ل پایتەختێن ئەوروپا و ئەمریكا و ئۆسترالیا جیهانێ دهەژینیت.
خوەنیشادانێن كوردان ل جیهانێ بۆ پشتەڤانیا رۆژئاڤا، تنێ رێپێڤانەكا سادە نینن، بەلكو ئەڤە پەیامەكا سیاسی و مرۆڤی یا بهێزە بۆ جیهانێ. دەما ب هزاران كورد ل باژێرێن وەك بەرلین، پاریس، ستۆكهۆڵم و لەندەن دڕێژنە سەر جادەیان و ئالایێن رەنگین و وێنەیێن قوربانیێن شەر و بەرخوەدانێ بلند دكەن، وان دڤێت بێژنە جیهانێ كو: «كوردستان ئێكە و ئێش و ئازارێن قامیشلۆ و كۆبانێ، ل هەولێر و ئامەد و مهاباد و دەرڤەی وەلاتی دهێنە هەستپێكرن.»
ئێك ژ ئارمانجێن سەرەكی یێن ڤان خوەنیشادانان، گوشار خستنە سەر حكومەتێن وڵاتێن رۆژئاڤا و رێكخراوێن نێودەولەتییە. كورد ل دەرڤە وەك بالیۆزێن بێ مووچە یێن دۆزا رۆژئاڤا كار دكەن. ئەو ب رێكا ڤان چالاكیان، سەرنجا میدیایێن جیهانی رادكێشن و ڕاستیا وێ زۆرداریێ نیشان ددەن ئەوا ل سەر گەلێ كورد ل سووریا دهێتە كرن. ب تایبەت د دەمێن هێرشێن ل سەر كۆبانێ یان عەفرین و سەرێ كانیێ، خوەنیشادان بوونە ئەگەرێ هندێ كو دۆزا كورد ببیتە مژارا سەرەكی یا جیهانێ و پشتەڤانیەكا نێودەولەتی یا مەزن بۆ شەڕڤانان بهێتە كۆمكرن. ژ لایەكێ دی ڤە، ئەڤ خوەنیشادانە رۆلەكێ مەزن د بڵندكرنا مورالا خەلكێ رۆژئاڤا دا دگێڕن. دەما دایكەك یان شەڕڤانەك ل سەنگەرێن بەرگریێ ل رۆژئاڤا دبینیت كو ب هزاران برایێن وان ل ئەورۆپا ل بن باران و سەرمایێ بۆ وان ل سەر جادەیانە، ئەڤە هێزەكا دەروونی یا مەزن ددەتە وان كو بزانن ئەوان پشت هەیە و ب تنێ نینن. ئەڤە ئێكگرتنەكا نەتەوەیی دروست دكەت كو سنۆرێن جوگرافی تێكدەشكێنیت.
هەروەسا، خوەنیشادانێن كوردان ل جیهانێ سیمایێ دیموكراسی و شارستانیێ یێ گەلێ كورد نیشا ددەن. كورد ب رێكا دروشمێن وەك «ژن، ژیان، ئازادی، كوردستان ئێكە وەلاتە» و داخوازكرنا ئاشتی و مافێن مرۆڤ، بۆ جیهانێ دبێژن كو پرۆژێ رۆژئاڤا پرۆژەیەكێ مرۆڤدۆستانە و دیموكراسییە. ئەڤە ژی دبیتە ئەگەر كو گەلێن دی یێن جیهانێ، نەك تنێ كورد، پشكداریێ د ڤان خوەنیشادانان دا بكەن و دۆزا كورد ببیتە دۆزەكا جیهانی.
ل دوماهیێ، دشێین بێژین كو خوەنیشادانێن كوردان ل سەرانسەری جیهانێ بۆ پشتەڤانیا رۆژئاڤا، ئامرازەكێ كارێگەر یێ دیپلۆماسیەتا گەلییە. ئەڤ بزاڤە سەلماند كو كورد ل هەر جهەكێ بن، دڵێ وان بۆ پارچەكا بریندارا نیشتمانی لێددەت. هەتا دەنگێ كوردان ل جادەیێن جیهانێ بڵند بیت، دۆزا رۆژئاڤا و هەمی كوردستانێ دێ یا زیندی مینیت و جیهان نەچار بیت كو گوه ل دەنگێ ڕاستیێ و ئازادیخوازیا ڤی گەلی بگریت. رۆژئاڤا ب بەرخوەدانێ ل سەر ئەردی و كوردێن جیهانێ ب پشتەڤانیا خوە ل سەر جادەیان، مێژوویەكا نوو یا قاهرەمانیێ دنڤیسن.
د ئەنجام دا ب سیاسەتا حەكیمانە یا سەرۆك بارزانی و پشتەڤانیا هەرێما كوردستانێ، رۆژئاڤا ژ مەترسیەكا گەلەك مەزن هاتە پاراستن، هەرێما كوردستانێ ژ بۆ رۆژئاڤایێ كوردستانێ وەكو هەناسەیەكێ بوو، گوهۆڕینێن مەزن دێ ل رۆژهەلاتا ناڤین روو دەن، هشیاریا نەتەوەیی یا ڤێ دووماهیێ ژی سەلماند كورد بەرهەڤن مفایێ ژ گوهۆڕینان وەربگرن و چارەنڤیسێ خوە ب دەستێ خوە دیار بكەن.

ئـەڤین بـارزانـی

د مێژوویا مرۆڤایەتییێ دا، ئافرەت هەردەم وەكێ هێمایەكێ ژیانێ و ئاڤەدانیێ هاتییە نیاسین. ل هەرێما كوردستانێ ژی، كو ب درێژاهییا مێژوویێ تووشی شەڕ، دەربەدەركرن و جینۆسایدێ بوویە، ئافرەتا كورد نە تنێ قوربانییا سەرەكی یا ڤان نەخۆشییان بوویە، بەلكو ستوون و ڕاگرێ سەرەكی یێ خێزان و جڤاكی بوویە د ڕۆژێن تەنگ دا. ئەڤڕۆكە، ل هەرێما كوردستانێ، ڕۆلێ ئافرەتێ د بەرقەراركرن و پاراستنا ئاشتیێ دا ڕۆلەكێ پیرۆز و كاریگەرە كو پێدڤییە ب هووری بەحس لێ بهێتە كرن.
بەری هەر تشتەكێ، دڤێت ئەم بزانین كو ئاشتی تنێ نەبوونا شەڕی نینە؛ بەلكو ئاشتی پرۆسەیەكە بۆ ئاڤاكرنا دادپەروەریێ، لێبۆرینێ و پێكڤەژیانێ. ئافرەتا كورد د ڤی واری دا خوەدان ئەزموونەكا گەلەك باشە، دەمێ كو مێر وەكو پێشمەرگە ل بەرەیێن شەڕی بوون یان بوونە قوربانیێن ئەنفال و كیمیابارانێ، ئەڤە دایك و هەڤژین بوون كو ب دلەكێ سوتی و ب هێزەكا مەزن خێزانێن خوە پاراستن. وان نەهێلا تۆڤێ كەرب و كینێ د دلێ زارۆكێن خوە دا بچینن، بەلكو فێری خۆڕاگری و حەژێكرنا نیشتیمانی كرن. ئەڤ پەروەردەیا خێزانی، بنگەهەكێ گەلەك مەزنە بۆ ئاشتییا جڤاكی.
ل لایەكێ دی، د نەریتێ كوردەواری دا، ئافرەتێ دەستهەلاتەكا مەعنەوی یا ب هێز هەبوویە بۆ ڕاگرتنا شەڕان. د ناڤ عەشیرەت و گوندان دا، گەلەك جار «لەچكا سپی» یا دایكەكێ بەس بوویە بۆ هندێ كو شەڕێ ناڤبەرا دو بنەمالان یان دو هێزان ب داوی بهێت. ئەڤ كەلتوورە نیشان ددەت كو جڤاكێ كوردی ڕێزەكا تایبەت ل ئافرەتێ دگریت و ئافرەتا كورد هەردەم رۆلێ ناڤبژیڤانیێ بۆ ئاشتیێ ژی گێرایە و ئەو یەك ژی بێگومان شانازیەكا گەلەك مەزنە بۆ ئافرەتا كورد.
ل قۆناغا پشتی سالا ١٩٩١ و دامەزراندنا حكومەتا هەرێما كوردستانێ، ڕۆلێ ئافرەتێ ژ چوارچۆڤێ خێزانێ دەركەت و بەر ب كایەیێن سیاسی و مەدەنی ڤە چوو. ئافرەتا كورد ئێدی نە تەنێ چاڤەڕێی ئاشتیێ دكر، بەلكو بوو پشكەك ژ دروستكرنا وێ. ب ڕێیا ڕێكخراوێن جڤاكێ مەدەنی، پەرلەمانی و سازیێن حكومی، ئافرەتان كار كرییە بۆ نەهێلانا توندوتیژیێ و بەلاڤكرنا هزر و بیرا لێبۆرینێ. هەبوونا ئافرەتان د پەرلەمانێ كوردستانێ دا ب ڕێژەیەكا بەرچاڤ (كۆتا)، دەلیڤە دا كو دەنگێ ئاشتیخوازانە یێ دایكان د یاسادانانێ دا ڕەنگ ڤەبدەت.
سەرەڕای ڤان هەمی دەستكەفتان، هێشتا ئاستەنگ ل هەمبەر ئافرەتا كورد هەنە. هێشتا هندەك دابونەریتێن پاشڤەمای و توندوتیژییا خێزانی ڕێگرن كو ئافرەت ب تەمامی شیانێن خوە بۆ ئاشتیێ بكار بینیت. لێ دڤێت باوەرییا مە ب وێ چەندێ هەبیت كو چ ئاشتییێن ڕاستەقینە و بەردەوام بێ پشكداریكرنا كارایا ئافرەتان ناهێنە دی. ئافرەت ئەو پرەنە یا كو دشێن ناكۆكییێن مەزن ب هیڤییێن پاشەڕۆژێ ڤە گرێ بدەن.
ل دوماهییێ، دشێین بێژین كو ئافرەتا كورد ل هەرێما كوردستانێ، ب فرمێسكێن خوە خەم ژ مێژوویەكا ب ژان شووشتینە و ب هیڤییێن خوە پاشەڕۆژەكا گەش د نەخشینن. ئاشتی ل كوردستانێ بێ دەست و دەنگ و هەبوونا ئافرەتێ، وەك باڵندەكێ بێ پەر و باسكە. لەوا، هەر بزاڤەك بۆ ئاشتیێ و سەقامگیریێ، دڤێت ژ ماڵ و خێزانێ دەست پێ بكەت و ب پێگەهێ بهێز یێ ئافرەتێ د ناڤەندا بڕیارێ دا بگەهیتە لووتكەیێ. پاراستنا مافێن ئافرەتێ، پاراستنا ئاشتییا كوردستانێ یە.

ئـەڤین بـارزانـی

ژ سالا ٢٠٠٣ و هەتا نها، پشتی هەلوەشاندنا ڕژێما بەعس، ئیراق د ناڤ زنجیرەیەكا قەیرانێن سیاسی یێن كویر و بەردەوام دا دژیت. ئەو هیڤیێن هەین كو ئیراق ببیتە وەلاتەكێ دیموكراتی و فیدرال، ب مخابنی ڤە د بن سیبەرا ناكۆكیێن مەزهەبی، دەستێوەردانێن دەرەكی و گەندەلیێ دا بەرزە بوون. د ناڤ ڤێ تابلۆیا ئالۆز دا، كورد وەكو پێكهاتەیەكێ سەرەكی نە تەنێ بەشەكن ژ كێشێ یان چارەسەریێ، بەلكو فاكتەرێ هەرە گرنگ یێ ڕاگرتنا هەڤسەنگیێ (بەلانسێ) نە.
ژێدەرێ ئالۆزیان بجهنەئینانا سیستەمێ فیدرالی یە، ئەگەرێ سەرەكی یێ ئالۆزیێن سیاسی ل ئیراقێ ڤەدگەریت بۆ سیستەمێ نها یێ سیاسی كو ئەو ژی بۆ هندێ ڤەدگەریت فیدرالیەت وەكو خوە ل ئیراقێ نەهاتە بجهئینان، هەر چەندە ئەڤ سیستەمە ل دەستپێكێ بۆ هندێ هاتبوو دانان كو هەموو پێكهاتە پشكدار بن، لێ د پراكتیكێ دا بوویە ئەگەرێ ئیفلیجبوونا دەولەتێ. ئالیێن شیعی د ناڤ خوە دا ل سەر پۆستێ سەرۆكوەزیران ناكۆكن، سوننە ژ بەر نەبوونا سەركردایەتییەكا بهێز لاواز بووینە، و ئەڤ یەكە داهێلیت كو حوكمەتێن ئیراقێ نەشێن خزمەتگوزاریان پێشكێش بكەن و سەروەریا وەلاتێ خۆ بپارێزن.
هەروەسا، دەستێوەردانێن وەلاتێن جیران و زلهێزێن جیهانی، گۆرەپانا سیاسی یا ئیراقێ كریە مەیدانا شەڕێ وەكالەتێ. ئەڤ ڕەوشە وەسا ل بڕیارێن سیاسی ل بەغدا دكەت كو نە ل دیڤ بەرژەوەندیێن خەلكێ ئیراقێ، بەلكو ل دیڤ ئەجێندایێن دەرەكی بهێنە دان.
ڕۆلێ كوردان: د ناڤبەرا هەڤسەنگی و پاراستنا دەستكەفتان دا
د ڤێ هەڤكێشەیا دژوار دا، كورد و هەرێما كوردستانێ خوەدان ڕۆلەكێ تایبەتن. ئانكو پرانیا جاران بێی ڕازیبوونا كوردان حوكمەت ل بەغدا ناهێنە پێكئینان. پۆستێ سەرۆككۆمارێ ئیراقێ بۆ كوردانە و ئەڤە ژی هێمایێ هەڤپشكیا كوردانە د دەولەتێ دا.
لێ ڕۆلێ كوردان تەنێ د پێكئینانا حكومەتان دا سنوردار نینە. سەركردایەتیا سیاسی یا كوردستانێ هەردەم بزاڤێ دكەت كو دەستوورێ ئیراقێ (دەستوورێ ٢٠٠٥) ببیتە بنەمایێ چارەسەریێ. لێ مخابن، دەسهەڵاتا ناڤەندی یا بەغدا گەلەك جاران پرەنسیپێن فیدرالیزمێ بنپێ دكەت.
كێشەیێن هەلاویستی: پەترۆل، بودجە و ئاخ
پەیوەندیێن هەولێر و بەغدا ل سەر سێ دۆسیەیێن سەرەكی ئاسێ ماینە:
١. دۆسیەیا ئابووری: كێشەیا هنارتنا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ و پشكا بودجەی بوویە كارتەكا فشارێ د دەستێ بەغدا دا ل دژی هەرێمێ. هەروەسا، یاسایا پەترۆل و غازێ هێشتا نەهاتیە دەرخستن، كو ئەڤ یەكە بوویە ئەگەرێ ناكۆكیێن مەزن و بڕیارێن دادگەها فیدرالی ل دژی سێكتەرێ پەترۆلا كوردستانێ.
٢. ماددێ ١٤٠: دەڤەرێن كوردستانی یێن ل دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ (وەك كەركووك و شنگال) هێشتا چارەنڤیسێ وان نەهاتیە دیاركرن و گەلەك جاران تووشی عەرەبكرنێ دبن.
٣. سەروەری و ئەولەكاری: هەبوونا گروپێن چەكدار یێن نەیاسایی ل ئیراقێ گەفێ ل ئاساییشا هەرێما كوردستانێ دكەن.
گرنگیا ئێكڕێزیا ناڤخوەیی

بۆ هندێ كو كورد بشێن د ڤێ ئالۆزیا سیاسی دا ڕۆلێ خوە بپارێزن و مافێن خوە بدەستڤە بینن، ئێكڕێزیا د ناڤبەرا ئالیێن كوردی (ب تایبەتی پارتی و ئێكەتی) دا گەلەك یا گرنگە. دەمێ كورد ل بەغدا ب دو گۆتاران و دو دەنگان دئاخڤن، هەلوێستێ وان لاواز دبیت و ئالیێن بەرامبەر ڤێ یەكێ ل دژی بەرژەوەندیێن كوردستانێ بكار دئینن.
د ئەنجام دا، ئالۆزیێن سیاسی یێن ئیراقێ نە تەنێ دەمكی نە، بەلكو ئەنجامێ سیستەمەكێ شكەستی نە. ڕۆلێ كوردان د ڤێ قۆناغێ دا گەلەك هەستیارە؛ دڤێت ئەو هەڤسەنگییەكێ د ناڤبەرا پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ و پشكداریا كارا ل بەغدا دا ببینن. ئارامیا ئیراقێ گرێدایی جێبەجێكرنا دەستووری و ڕێزگرتنا ل مافێن كوردانە، لێ یا گرنگتر ئەوە كو كورد ب ئێكدەنگی ڕووبڕوویێ ڤان تەحەدیان ببن. بێی چارەسەركرنا كێشەیێن هەولێر و بەغدا، ئیراق دێ هەر د ناڤبەرا قەیرانان دا مینیت.

ئەڤین بارزانی

ئێرشا ڤێ دووماهیێ ل سەر بنگەهێ غازا كورمور بەردەوامیا سیاسەتا دۆرپێچكرنا هەرێما كوردستانێ یە، بەردەوامیا سیاسەتا لاوازكرنا پێگەهێ ئابووری یێ هەرێما كوردستانێ یە، یێن ئێرشی كورمور كرین هەمان ئەون یێن ب سالانە مووچەی وەكو كارتەكێ ل دژی هەرێما كوردستانێ بكار دئینن و دخوازن ب سیاسەتا برسیكرنێ وەسا بكەن دا هەرێما كوردستانێ خوە رادەست بكەت.
ئێرشا ل سەر كورمور د دەمەكێ دا هاتە كرن كو پڕانیا هەرێما كوردستانێ ببوو خوەدان كارەبا ٢٤ دەمژمێری و ژیانا خەلكی گەلەك خوەش ببوو، لێ دیسان دلێن رەش و دەستێن پیس نەهێلان دا خەلكێ كوردستانێ د خوەشیا دا بن و ئێرشی بنگەهێ غازێ كرن و بوونە ئەگەر كارەبا پڕانیا هەرێما كوردستانێ كێم ببیت، ئێرشا كورمور سەلماند كو دژبەر و نەیارێن هەرێما كوردستانێ ناخوازن هەرێما كوردستانێ پێشكەڤیت، یێن هەتا دوهی هەرێما كوردستانێ تاوانبار دكرن كو بوویە ئەگەر ئیراق مووچەی رەوانە ناكەت نزانم كا نها وان چ هەیە بێژن، چونكی هەرێما كوردستانێ ل گۆر دستوورێ ئیراقێ یا ل سەر ملێن خوە بجه ئینایە، لێ دیسان بەهانەیێن بەغدا تەمام نابن و ئێرشا كورمور سەلماند كو مەترسی ل سەر ژێدەرێن ئابووری یێن كوردستانێ دێ بەردەوام بن و دڤێت هەرێما كوردستانێ هزر د رێیەكا ستراتیژی و بنگەهین بكەت دا ئێدی ئێرشی كورمور و جهێن دی یێن ئابووری نەهێنە كرن.
لێ ئێرشا كورمور و سیاسەتا برسیكرنێ ل هەمبەر هەرێما كوردستانێ شكەستنێ ئیناینە، چونكی هەرێما كوردستانێ خوەدان سەرۆك وەزیرەك خۆراگرە و هەتا نها شیایە ل هەمبەر گەفان و ئێرشان ل ئالیەكێ هەرێما كوردستانێ بپارێزیت و ل ئالیێ دی ژی بەردەوامیێ بدەتە كاروانێ ئاڤەدانیێ، یێن ل بەغدا گەلەك حێبەتی ماینە كا چاوا سەرەرای نەبوونا بۆدجەی، لێ مەسرور بارزانی شیایە گەلەك پرۆژەیێن سراتیژی ئەنجام بدەت، ئەو یەك د دەمەكێ دایە كو ب ملیار دۆلاران پارە ل بەر دەستێ بەرپرسێن حوكمەتا ئیراقێ هەنە لێ نەشیاینە كێمترین خزمەتگوزاری بۆ دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ دابین بكەن، ئەوا نها ل هەمبەر هەرێما كوردستانێ دهێتە كرن د راستی دا نیشا ددەت وان نەڤێت كوردستانێ پێشكەڤیت.
لێ جهێ داخێ یە كو ل هەرێما كوردستانێ ژی هندەك هێز و كەس هەنە ژ بۆ بەرژەوەندیێن خوە یێن تەنگ دژبەریا پرۆژەیێن رێزدار مەسرور بارزانی دكەن و ب جهێ پشتەڤان بن هەردەم دخوازن ئاستەنگان ژی دروست بكەن، براستی ژی جهێ داخێ یە كو هێزەك د ناڤ حوكمەتێ دا بیت و بخوازیت ئاستەنگان ل هەمبەر پرۆژەیەكا ستراتیژی وەكو پرۆژەیێ رۆناهی دروست بكەت كو خەونا ب سالان یا خەلكێ كوردستانێ یە كو كوردستان ببیتە خوەدانا كارەبا ٢٤ دەمژمێری، لێ دیسان بەهانەیێن وان تەمام نەبووینە و هەروەسا گەفا بڕینا غازێ دكرن، ئانكو یا هندەك هێزێن ناڤخوە ل هەمبەر پێشكەفتنا هەرێما كوردستانێ دروست دكەن ژ یا دوژمنێن گەلێ كوردستانێ كێمتر نینە و ئەو یەك جهێ داخێ یە.
لێ د كەلتورێ پارتی و مالا بارزان دا هەردەم خۆراگری و سەركەفتن هەبوویە، پارتی شیایە ل هەمبەر هەموو ئاستەنگان كوردستانێ ئاڤا بكەت و ئەڤرۆكە ژی مەسرور بارزانی بەردەوامیێ ددەتە كاروانێ ئاڤەدانیێ و سەرۆك وەزیرێن خۆراگر یێ رژدە كوردستانێ بكەتە ئێك ژ دەڤەرێن هەرێ پێشكەفتی ل رۆژهەلاتا ناڤین، ڤێجا گرنگە ئەم ژی وەكو وەلاتی ب هەموو رەنگەكێ پشتەڤانێ جەنابێ سەرۆك وەزیرێن خۆراگر بین.