كـوردسـتان رەهـا ڕزگـاربوونـا ئـابـووری يه
مەتین وەرمێلی
ئەو مەترسیا هەردەم بەحس لێ دهاتەكرن، بوو واقیع. ژناڤبرنا گەمییێن نەفتا ئیراقێ و گرتنا تەنگێ هورمز، ئیراق و جیهان بەرانبەر قەیرانەكا بێ وێنە ڕاوەستاندن. حوكمەتا ئیراقێ ل شوینا كو ل سەر پیێن خۆ ڕاوەستیت، خۆ هاڤێتبوویە بن بالێ وەلاتێن دەوروبەر و ئەجێندایێن وان جێبەجێ دكرن؛ ڤێ چەندێ ب ڕەنگەكێ ب كریار سەلماند كو پشتبەستن ب تەكتیكێن هەرێمایەتی، بتنێ شكەستن و وێرانكاری بۆ ئیراقێ بدەستڤەئینا.
پشتی ژناڤچوونا ڕێكا ئاڤی، ئێدی چ دەلیڤە بۆ بەغدا نەماینە، بتنێ ڤەگەریان بۆ لایێ هەرێمێ و بهێزكرنا بۆڕیێن نەفتا كەركووكێ بۆ بەندەرێ جیهان ل توركیا نەبیت. ئەڤ ڕێكا كو د دلێ ئاخا كوردستانێ ڕا دەرباز دبیت، نوكە بوویە «شڕیانا ژیانێ» بۆ هەمی ئیراقیان. ڤێ ڕویدانێ ب هێزەكا سیاسی یا مەزن كارتەكا فشارێ دایە دەستێ هەرێما كوردستانێ، دا كو مەرجێن خۆ یێن دەستووری و نەتەوەیی ل سەر بەغدا بچەسپینیت.
ئەو هێزێن وەك حەشدا شەعبی كو ب فەرمانا دەرەكی كار دكر، نوكە د بن بارێ ڤێ كارەساتێ دا بێدەنگ بووینە؛ ب تایبەت كو ئەمریكا ژی بەردەوام بنگە و كۆگەهێن وان یێن چەك و تەقەمەنیان بوردۆمان دكەت و ژناڤدبەت. لاوازبوونا ڤان هێزان و شكەستا وان «خۆفرۆشێن» بەری نوكە ئاخا كوردستانێ دفرۆتن، دەلیڤێ بۆ هێزێن مە یێن نیشتمانی خۆش دكەت كو پتر ژ هەر دەمەكی وەك پارێزەرێن ڕاستەقینە د چاڤێ جیهانێ دا دەربكەڤن. كێ نوكە جورئەت هەیە هێرشێ ل هەرێمێ بكەت، دەما جیهان هەمی ل هیڤیا وزەیا ڤێ ئاخێ بیت؟
سیاسەتا حەكیمانە یا هەرێما كوردستانێ د قووناغا بهێت دا، دێ پتر جەختێ ل سەر ڤەگەراندنا دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ كەت. لاوازبوونا هێزێن سەپاندی ل ڤان دەڤەران، دەلیڤێ بۆ دیالۆگەكا ب هێزتر دگەل بەغدا و جیهانێ خوش دكەت تا مافێن مە یێن مێژوویی و جوگرافی ب فەرمی بچەسپینن. ئێدی چ ئاستەنگ ل پێش ڤەگەراندنا كەركووك و دەوروبەرێن وێ بۆ باوەشا هەرێمێ نەماینە.
سەرەدەریا وەلاتێن زلهێز ل گەل كوردستانێ ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێن ستراتیژی یە. جیهان باش دزانیت كو كوردستان «دلێ ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاستە». پاراستنا ڤێ هەرێمێ وەك قەوارەیەكێ ئارام و خۆدان ئینێرجی، گرەنتیا نەهێلانا تیرۆرێ و پاراستنا هەڤسەنگیا هێزێ یە ل دەڤەرێ. هەرێما كوردستانێ ئێدی نە بتنێ پارێزەرا ئاخا خۆیە، بەلكو كلیلا ئارامیا جیهانێ یە.
قووناغا نوو، قووناغا ب هێزبوونا نەتەوەیی و گۆهوڕینا كوردستانێ یە بۆ شڕیانا سەرەكی یا ووزێ د جیهانێ دا. هەرێما كوردستانێ ب ئیرادەیا گەلێ خۆ و سیاسەتەكا ژیر، دێ بەر ب ئاسۆیەكی چیت كو تێدا چ هێز نەوێرن چاڤێ تەماعێ ببەنە ئاخا وێ.