زمانێ كوردی مان و خۆڕاگری یە
مووسا خالد
زمان تنێ ئامرازەك نینە بۆ ئاخفتنێ، بەلكو نیشادەرێ ناسنامە، دیرۆك و كولتوورێ هەر نەتەوەیەكێ یە. بۆ ملیۆنان كوردان ل جیهانێ، زمانێ كوردی هێمایێ مان و خۆڕاگریێ یە. سالانە د رۆژا ١٥ گولانێ دا، گەلێ كورد ب شانازی ڤە رۆژا زمانێ كوردی پیرۆز دكەت، چونكی ئەڤ رۆژە د دیرۆكا مە دا وەرچەرخانەكا گەلەك گرنگە. دیاركرنا ئەڤێ رۆژێ بۆ سالا ١٩٣٢ ڤەدگەریت، دەما كو رەوشەنبیرێ ناڤدارێ كورد، میر جەلادەت عەلی بەدرخان، ئێكەم ژمارە ژ گۆڤارا «هاوار» ل شامێ بەلاڤكری. گۆڤارا هاوار شۆرشەكا ئەدەبی بوو، چونكی بۆ جارا ئێكێ زمانێ كوردی ب پیتێن لاتینی تێدا هاتە نڤیسین. میر جەلادەت ب ڤێ پێنگاڤێ، ئەلفوبایەكا نوو و ئاسان بۆ زمانێ مە دانا و ڕێكا پاراستنا زمانی رۆهنكر.
د درێژاهیا دیرۆكێ دا، كوردستان كەفتییە بەر هێرش و سیاسەتێن بەرزەكرن و قەدەغەكرنێ. ل زۆر جهان، ئاخفتن یان نڤیسین ب كوردی تاوان بوو. د دۆخەكێ وەسا دا، پاراستنا زمانی كارەكێ ب ساناهی نەبوو، مەزنترین خەبات بوو. دایكێن كورد د مالێن خۆ دا، ب چیڕۆك و لای لایان، ئەڤ زمانە وەك كۆپەكا ئاگری ژ باب و باپیران بۆ نەوەیێن نوو پاراستن و نەهێلان بمرێت. ل ڤێرێ دیار دبیت كو زمانێ مە، ب هێزا فۆلكلۆری و خۆڕاگریا گەلێ خۆ شیایە ل هەنبەر هەمی تەنگاڤییان خۆ ڕاگرێت.
هەر چەندە ئەڤڕۆ زمانێ كوردی د دۆخەكێ باشتر دایە، ب تایبەتی ل باشوورێ كوردستانێ كو زمانێ فەرمی یێ فەرمانگەه و قوتابخانانە، دیسا هێشتا مەترسی ل سەر هەنە. د سەردەمێ تەكنۆلۆژیا و جیهانگیریێ دا، ئەركێ سەر ملێن مە گرانتر لێ هاتییە. پێدڤییە دایك و باب د مال دا پتر ب زمانێ كوردی ل گەل زارۆكێن خۆ باخڤن. ژ لایەكێ دی ڤە، پێدڤییە بزاڤ بهێنەكرن بۆ زێدەكرنا بابەتێن كوردی ل سەر ئینتەرنێتێ و تۆرێن جڤاكی، ل گەل ئێكخستنا پەیڤێن زانستی د زانكۆیان دا دا كو زمانێ كوردی پێش بكەڤیت و ل گەل سەردەمێ نوو بگونجیت.
رۆژا زمانێ كوردی تنێ بیرهاتنەكا سادە نینە، بەلكو پەیمان نووكرنە دگەل پیت و پەیڤێن زمانی كو مۆركا مللەتێ مەنە. زمانێ مە، مالا مەیا دەروونی و نیشتیمانێ مە یێ ڕاستەقینەیە. وەرن دا پاراستنا پەیڤێن كوردی، ئەڤێ مالێ ئاڤەدانتر بكەین، چونكی هەر گەلەكێ زمانێ خۆ بەرزە كر، ناسنامەیا خۆ ژی ژ دەستددەت. رۆژا زمانێ كوردی ل هەمی كوردان پیرۆز بیت.
