ئافرەت و سۆشیال میدیا، د ناڤبەرا دەلیڤە و ئاستەنگان دا
هەیفا دۆسكی
د سەردەمێ نوو یێ تەكنەلۆجیایێ دا، تۆڕێن جڤاكی (سۆشیال میدیا) بووینە پشكەكا سەرەكی ژ ژیانا مە یا ڕۆژانە. هەروەسا، ئەڤ تۆڕە بووینە گۆڕەپانەكا نوی بۆ ئافرەتێ دا كو دەنگێ خۆ بگەهینیت، بەهرەیێن خۆ نیشا بدەت و پشكداریێ د داهێنانا جڤاكی و ئابووری دا بكەت. بەلێ ل گەل هەمی مفایێن خۆ، سۆشیال میدیا ژمارەكا مەزن ژ ئاستەنگ و بەرهنگاربوونا بۆ ئافرەتێ دروستكرینە كو پێدڤی ب هووشیاری و خۆڕاگریێنە.
سەرەكیترین بەرهەنگاربوونێن ئافرەت ڕووبەڕوو دبن
1- لایەنێ دەروونی و سەپاندنا چەمكێن نەڕاستەقینە یێن جوانیێ:
ئێك ژ مەزنترین ئاستەنگان ئەوە كو سۆشیال میدیا وێنەیەكێ نموونەیی و ناڕاستەقینە بۆ «جوانی» و «شێوازێ ژیانێ» بەلاڤ دكەت، ئەڤ یەكە دبیتە ئاستەنگەكا مەزن د رێیا خۆشتڤیاتی یا خۆ و سەربەخۆیا دەروونی دا و فشارەكا مەزنا دەروونی ل سەر ئافرەتان و كچێن گەنج دروست دكەت.
2- گۆتارا كەرب و كینێ و توندوتیژیا دیجیتالی:
گەلەك جاران ئافرەت د تۆڕێن جڤاكی دا دبنە ئارمانجا شۆڤێنیزم، ڕەخنەیێن توند، گۆتارا كەرب و كینێ و حەفتاییكرنا كەسایەتیێ ئەڤ ئاستەنگە و ئاخفتنا ل سەر ئازادیا دەڕبرینێ دروست دكەت، بەلكو دیمێ وێ گرێ نیشاددەت.
3- دەستدرێژیا دیجیتالی و پاراستنا نهێنیان:
تێكدانا تایبەتمەندیا كەسی (Privacy) و بەلاڤكرنا وێنە یان زانیاریێن كەسی بێ دەستویری، ئێك ژ وان مەترسیانە كو ب شێوەیەكێ بەروڤاژی دابونەرێتین جڤاكی ل سەر كچ و ئافرەتان دهێتە ئەنجامدان كو دبتە ئەگەرا زیانگەهاندن ب ناڤودەنگیا وان.
4- بەراوردكرنا نەساخلەم:
بینینا وێنەیێن ژیانا گشتی یان هەمیا خەلكی یا كەسێن دی د تۆڕان دا رێكێ ددەتە ئافرەتێ كو هەست ب كێمیێ یان خەمۆكیێ بكەت، د دەمەكی دا كو ئەوا د سۆشیال میدیا دا دیار دبیت تنێ پشكەكا بچویكە ژ ڕاستیێ.
5- رێكارێن سەردەستبوون و بەرهنگاربوونێ:
بۆ هندێ كو ئافرەت بشێت ب سەربلندی و هوشیاری د ئەڤێ مەیدانێ دا دەرباز ببیت، پێدڤییە ئەڤان پێنگاڤان بگریتە بەر:
بلندكرنا ئاستێ هوشیاریا دیجیتالی: فێربوونا تەكنیكێن پاراستنا نهێنیان و ئاستێ ئێكەم یێ ئۆنلاین سەلامەتیێ.
بەرهەنگاربوونا نەئەرێنیێ ب بێدەنگ نەبوونێ: ڕاپۆرتكرنا (Report) ڕەفتارێن نەجوان و ڕاوەستاندن د بەرانبەر توندوتیژیا دیجیتالی دا.
دیاركرنا سنووران: تێگەهشتن ژ هندێ كو سۆشیال میدیا هەمی راستیا ژیانێ نینە و كێمكرنەكا دەمێ بۆراندنێ یە د ئەڤان تۆڕان دا بۆ پاراستنا ساخلەمیا دەروونی.
پشتەڤانیا هەڤدو: دروستكرنا تۆڕێن ئەرێنی د ناڤبەرا ئافرەتان دا بۆ پالپشتیكرنا ئێكودو بەرانبەر كێشەیێن دیجیتالی. ل داویێ ژی د ئەنجامدا، سۆشیال میدیا چەكەكێ دۆسەرەیە؛ دشێت ببێتە ڕێكەك بۆ پێشئێخستن و سەربەخۆییا ئافرەتێ، یان ببیتە ئەگەرێ گۆشار و مەترسیێ. ئافرەتا ئەڤرۆ ب زانیاری، خۆڕاگری، و پالپشتیا جڤاكی دشێت بەرهنگاری هەمی ئاستەنگێن دیجیتالی ببیت و ئامرازێن تەكنەلۆجیایێ بۆ بەرژەوەندیا خۆ و جڤاكی بكاربینیت.
