پشتی هەڤژینێن هەوە دێ هەوە ژی بنئاخ كەین
رەمـەزان دەشتمری
ل دۆر كیمیابارانكرنا دەڤەرا بەهدینان و هێرشێن ئەسكەرێ حوكمەتا ئیراقێ بۆ سەر دەڤەرێ خانم نادیرا مووسا عەلی دبێژیت: ل ئەوی دەمی هەڤژینێ من ب ناڤێ (شەكر موستەفا) ل سنوورێ لیژنا ناڤچا دهۆكێ ل گەل ڕێكخراوا نەورۆز پێشمەرگەبوو، ل ئەوی دەمی ئەركێ هەڤژینێ من یێ پێشمەرگایەتیێ ل پشتا گوندێ بۆتیا و زێوێ بوو. ئەو دو شەڤ بوون هەڤژینێ من وەك بێهنڤەدان بۆ مالێ هاتبوو مالا مە كو ل گوندێ باجلێ بوو. ل ئەوێ هاڤێن ژبەر ڕەمیا فرۆكەیان؛ مە مالا خۆ بربوو چەمێ ئاڤا ڕویبارێ خابیری مە كەپر چێكربوون. ل سپێدەهیا ڕۆژا 25/8/1988ی من خوارنا تێشتێ بۆ هەڤژینێ بەرهەڤكربوو ژبەر كو ئەو قەستا ئەركێ خوە یێ پێشمەرگایەتیێ كەت. من ژی ل دەرێ كەپرێ مەشكا ماستی دكییا. من بەرێ خوە دایێ، فرۆكەیێن جەنگی یێن ژ ڕەنگێ سپی بۆ سەر دەڤەرێ هاتن و دەمێ ڕەمی كرین هندەك تشتێن سپی ژبن چەنگێن وان دهاتن خوار. پشتی بۆرینا دو دەمژمێران من بەرێ خوە دایێ زەلامەك ژ لەز بۆ لایێ مەڤە هات و گۆتە مە: بلەز خوە قورتال بكەن، ژبەركو فرۆكەیێن جەنگی، جەنكێ كێمیاوی یا ل دەڤەرێ ڕەشاندی. مە بەرێ خوە دایێ خەلك یێ بۆ سەرئەڤراز دچن و هەر ب لەز مە ژی ئەوان كەس و كارێن ئێك دەستێن زاڕۆكێن گرتن و مە مال و حال و پەڕ و چێلێن خوە هێلان و ل دەمی دەمی مە شەش زاڕۆك هەبوون، مە ئەو زاڕۆك ل سەر پشتا هەسپێ سیاركرن و ئەم بۆ گوندێ بەرویركێ چووین. ل ئەوێ شەڤێ ئەم گەهشتن بۆ گوندێ مێسكێ ل ئەوێ شەڤێ ل وێرێ ماین و هەر ل ئەوێ شەڤێ من نان بۆ زاڕۆكێن پەحت و ل ڕۆژا دیتر ئەم بۆ گوندێ بازێ و بێلیزانێ ڤە چووین. دەمێ ئەم گەهشتین دەرێ گەلیێ بازێ، حوكمەتا ئیراقێ ئەو دەڤەر تۆپبارانكر. ل وێ شەڤێ مە نەشیا ل جادداا گشتی دەربازببن و ئەم نەچار بووین پاشدا زڤڕین. ل ڕۆژا 28/8/1988 و ل دەمژمێر چاری ئێڤاری، ئەم گەهشتین د ناڤبەرا گوندێ نافكەندالا و گوندێ سەرسیلافكێ و مە بەرێ خوە دایێ ئەسكەرێ حوكمەتا ئیراقێ ل دۆر مە زڤڕین و ئەم دەستەسەركرن. هەر د جه دا زەلام ژ مە جوداكرن و دەستێن وان ژ پشتڤە گرێدان و ئەم ل ترومبێلێن ئەسكەری سیاركرن و بۆ دەشتا بێرڤی ئینان. هەر ژ دەمژمێر چاری ئیڤاری هەتا دەمژمێر دەهی شەڤێ بێ نان و ئاڤ و برسی و تێهنی د ناڤ ئەوان ترومبێلان دا ماین و قێرەقێڕ و دەنگێ زاڕۆك و پیرەژنا دچوو بەرپەڕێن ئەسمانان. پاشی ئەم بۆ كەلها هیزاوا برن و ل ئەوێ شەڤێ ئەم زیندانكرن. ل پشتا دیوارێ كەلهێ پەنجەرەكا ڤەكری هەبوو. ل دەمی شەڤێ من بەرێ خوە دایێ، خەسییا من ب نهێنێ هندەك خوارن و ئاڤ بۆ مە ئینا و من سێ زاڕۆكێن خۆ د ئەوێ پەنجەرێ ڕا ل گەل خەسیا خوە هنارتن. من گۆت هەكەر ئەم چووین، بلا هندەك ژ مە بمینن ساخ، ئەوبوو هندەك ئەسكەر ب مە حەسیان و ئەو پەنجەرە گرتن و نۆبەدار دەینانە ئەوی جهی و كونترۆلكرن. ل ڕۆژا دیتر ل دەمژمێر هەشتێ سپێدێ ئەم ل ترومبێلێن ئەسكەری سیاركرن و ل بەر ئەوێ هەتاڤێ و ماین د ئەوی حالی دا هەتا دەمژمێر پێنجی ئێڤاری پاشی بۆ دهۆكێ برن و ل بەر دەردەرگەهێ كەلها نزاركێ ژ ترومبێلا ڤالەكرن. دەمێ ئەم ژ ترومبێلا ئینانین خوار و زەلامێن ئەمنێ ب داران دەینانە ناڤ قولنجێن مە و وەكی پەزی ئەم هاژۆتین هەتا گەهاندین ناڤ ئاڤاهیێ كەلهێ دا. ل ئەوێ شەڤێ بێ نان و ئاڤ و ل بەر ئەوێ گەرمایێ ماین و مە دیت ل پێش چاڤێن ئەوی خەلكێ زەلام دقوتان و پێ ل سەرێ ئەوان دكرن و دەنگێ قێریێن زەلامان، مە دگۆت: یێ ئەوی ئاڤاهیێ كەلهێ دهەژینن. ل ئەوان سێ ڕۆژێن ئەم ل كەها نزاركێ دا ماین ب تنێ ئاڤا كەل و گوڕی مە ڤەدخوار و دەمێ زەلامێن ئەمنێ بۆ لایێ مەڤە دهاتن و من كوڕێ خوە ئازاد دبن دانگا قیستانێ خوەدا دڤەشارت و د پاراست دا ئەوی نەبن. ل ڕۆژا سیێ ترومبێل ئینان و ئەم لێ سیاركرن و بۆ هۆلێن سەلامیێ ل پشتا باژێڕێ مووسل برن. ل سەلامیێ چل و هەشت هۆل هەبوون و ئەم ئەز خێزان و زاڕۆك بەردانە د ئەوان هۆلان ڤە. ل ڕۆژا دیتر و ئێك ئێكە كرنە ڕێز و پرسیار ژمەدكرن. ژبەركو مە زمانێ عەرەبی نەدزانی من بەرێ خۆ دایێ هەڤالێ هەڤژینێ من ناڤێ وی سابر فەرخۆ مەسیحی بوو، ئەو ژی ل ناڤ شۆڕشێ بۆ و ل گەل مە ئەو ژی هاتبوو گرتن. ئەوی تەرجومانی بۆ مە دكر. هێدیكا من گۆت سابر كا هەڤژینێن مە ئەو ل كیڤەنە؟ سابر ئەوێ مەسیحی هێدیكا گۆتە من: خویشكا نادیرا هەر شەڤ كۆما زەلامان جلكێن ئەوان ژبەردكن و دبن و ب ساخی بنئاخ دكەن. پشتی زەلام خلاس ببن، پاشی دۆرا هەوەیە و دێ وە ژی بنئاخ كەن. ئەوێ ئەمنێ زانی سابر یێ ل گەل من ب كوردی دئاخڤت، هات سەرێ سابر دا بەر كێڤلا و قۆتا و ژ دەف مە برن و مە ئێدی نەزانی سابر بۆ كیڤە برن. ل وێرێ هەر ئێك ژ مە وەك سەرۆك خێزان كارتەكا سۆر دایێ و پێزانینێن مە ل سەر ئەوێ كارتێ هاتبوون نڤیسین. دەمێ ڕۆژا 6/9/1988 لێبۆرینا گشتی هاتی دان و پشتی بۆرینا هەژدە ڕۆژان ب ترومبێلێن كۆستەران ئەم ژ هۆلێن سەلامیێ بۆ دەشتا هەولێرێ ڤەگوهاستن و ل ئوریگایێ جەژنیكان ئاكنجیكرن. ئەز نەچاربووم من و كۆڕێ خوە ئازاد وەك كرێكارەك بۆ خەلكێ كاردكر و ب ڕۆژێ ئەم دچوونە شۆلی و ب شەڤێ من بالاڤا زاڕۆكێن خوە دكر و هەتا مە شیا دەبارا ژیارا خوە و زارۆكێن بكەین. ل دەمێ ئەنفالا ڕەش یازدە زەلام ژ كەس و كارێن مە هاتن ئەنفالكرن، ئەو ژی هەڤژینێ من: شەكر موستەفا نێری سندی، حەجی عەبدولا نێری سندی، ئەمین عەبدولا نێری سندی، خەلیل عەبدولا نێری سندی، خالد عەبدولرەحمان نێری سندی، عەبدولا عەبدولرەحمان نێری سندی، سەهمی عەبدولرەحمان نێری سندی، حسنی ئوسمان نێری سندی، ئدریس ئیسماعیل نێری سندی، محەمەد فەتاح. سابر فەرخۆ مەسیحی ئەڤ كەسە وەك برایەكێ د ناڤ مالا مەدابوو. ل دەمێ سەرهلدانا بهارا سالا 1991 ئەم بۆ باژێڕێ زاخۆ هاتین و كۆمەلگەها تلكەبەرێ ئاكنجی بین. داخوازیا مە ئەوە قەرەبۆیا ئەنفالبۆیان بێتەكرن و ئەنفالچی بێنە دادگەهكرن ل ئەوی دەمی دل و دەروونێ مە دێ ئارام بیت.
