بەری 9 سالان، خەلكێ كوردستانێ ب «بەلێ» دەنگ بۆ سەربخوەیا كوردستانێ دا
د 7ێ حوزەیرانا 2017ێ دا ل سەلاحەدین، نوونەرێن بلند یێن پارتێن سیاسی یێن د ناڤ پەرلەمان و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا ب بەرهەڤبوونا سەرۆك بارزانی و كۆسرەت ڕەسول، جێگرێ سەرۆكێ هەرێمێ یێ وێ دەمی و سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ و سەرۆكێ كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتنێن كوردستانێ، بڕیارا ئەنجامدانا ڕیفراندۆمێ هاتەدان و جڤاتا بلند هاتە پێكئینان. ئەو ئالیێن پشكدار د جڤاتێ دا پێم دهاتن ژ: پارتی دیموكراتی كوردستان، ئێكەتی نیشتمانی كوردستان، ئێكگرتووا ئیسلامی، بزاڤا ئیسلامی، حزبا زەحمەتكێشان، حزبا شیوعی، حزبا سۆسیالیست و پێكهینەرێن دی.
د هەمان كۆمبوونێ دا، ڕۆژا 25ێ ئیلۆنا 2017ێ وەكو ڕۆژا ئەنجامدانا ڕیفراندۆمێ ل هەرێما كوردستانێ و دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ هاتە دیاركرن و هەموو پارت و ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ ب پێكهینەران ڤە، ڕازیبوونا خوە بۆ ئەنجامدانا وێ دیار كر.
10 ڕۆژان بەری ئەنجامدانا وێ، د 15ێ ئیلۆنا 2017ێ دا، پەرلەمانێ كوردستانێ ب پترییا دەنگان بڕێڤەچوونا ڕیفراندۆمێ پەسەند كر. كۆمسیۆنا بلند یا هەلبژارتن و ڕاپرسیان ل هەرێما كوردستانێ سەرپەرشتییا بڕێڤەچوونا وێ كر.
بڕیارا ئەنجامدانا ڕیفراندۆمێ قووناغەكا دی یا گرنگ یا خەبات و قوربانیدانا گەلێ كوردستانێ بوو، ب تایبەت كو هەموو ئالییان پشتەڤانییا خوە بۆ پڕۆسەیێ دوپات كر و سۆز دا هەموو شیانێن خوە بۆ سەرئێخستنا وێ بكار بهینن.
گرنگییا وێ بڕیارێ د وێ چەندێ دا دەركەت كو نە تنێ هەرێما كوردستانێ، بەلكو دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ ژی ڤەگرت. بڕیار ل سەر بنەمایێ مافێ چارەنڤیسی بوو، كو مافەكێ ددانپێدانكری یێ نەتەوەیێن ئێكرتییە و گەلێ كوردستانێ ژی ژ ڕوویێ ئاخ، زمان، كلتوور، دیرۆك و ناسنامەیێ ڤە هەموو تایبەتمەندییێن مللەتەكی یێن هەین و مافێ وی هەیە بڕیارێ ل سەر چارەنڤیسێ خوە بدەت.
د 25/9/2017ێ دا، ڕیفراندۆما خەلكێ كوردستانێ بڕێڤەچوو. چار ملیۆن و 561 هزار و 255 كەسان مافێ دەنگدانێ هەبوو، سێ ملیۆن و 305 هزار و 925 كەسان پشكداری كر (پتری 72%)، ژ وان ژی دوو ملیۆن و 861 هزار و 471 كەسان ب «بەلێ» دەنگ دا (پتری 92%).
بڕیارا ڕیفراندۆمێ مافەكێ یاسایی بوو، چونكی گەلێ كورد ژ دەمێ دروستبوونا دەولەتا ئیراقێ خەبات بۆ مافێن خوە و پێكڤەژیانا ئاشتییانە كربوو، لێ دەستهەلاتدارێن ئیراقێ هەموو سۆزێن خوەشكاندبوون.
پشتی ڕیفراندۆمێ ژی، د 16ێ ئۆكتۆبەرا 2017ێ دا، هێرش كرە سەر كەركووكێ و دەڤەرێن كوردستانی، كو بوو ئەگەرێ شەهیدبوونا پێشمەرگە و وەلاتییان و ئاوارەبوونا ب هزاران كەسان.
