پارێزگەهەکا پڕ ژ قوتابیان
رەیان شێرزاد
ل دەستپێکا سالا نوی یا خوێندنێ دا ل ئیلۆنا ڤی سالێ، پتر ژ 420,000 قوتابی ل سەرانسەری پارێزگەها دهۆکێ زڤڕینەڤە بۆ پۆلێن خۆ. پشتی ڤێ ژمارێ، ب هزاران پۆل، مامۆستا، مالبات و قوتابخانە هەنە کو پێدڤیە هەمی سالەکێ ب ژمارا قوتابیان ڕێکبکەڤن.
د ڤێ سالێ دا، پێنج قوتابخانەیێن نوی ل دهۆکێ بۆ دەستپێکرنا کارێ خۆ هاتنە بەرهەڤکرن ل گەل دەستپێکرنا سالا نوی یا خوێندنێ. ئەڤ قوتابخانە بۆ هاریکارییا کێمکرنا کێماسییا قوتابخانەیان و کێمکرنا پڕبوونا پۆلانێن قوتابخانەیێن هەیی هاتینە دروستکرن. ئەڤ پێنج قوتابخانە پشکەک ژ پرۆژەیەکا مەزنترین کو تێدا هەشت قوتابخانە هەنە و کار ل سەر سێ قوتابخانەیێن دی هێشتا بەردەوامە. بۆ قوتابیێن کو ل هندەک ناڤچەیان دژین، قوتابخانەکا نوی بتنێ واتا ئاڤایەکێ نوی نینە. قوتابخانەکا نوی دکارێت واتا وێ قوتابیێن پتر نەچن بۆ قوتابخانەیێن دویر ژ مالێ. د قوتابخانەیەکا نوی یا دهۆکێ دا کو تازە هاتیە ڤەکرن، 18 پۆل ل سەر سێ تەبەقان هەنە و ئەو هاریکاری دکەت بۆ پتر ژ 900 قوتابیێن کو بەرێ پێدڤی بوو بچن بۆ قوتابخانەیێن ناڤچەیێن دەوروبەر. بۆ مالەباتان، هەبوونا قوتابخانەکێ نێزیکتر دکارێت دەمی و مەزاختنێن گەهاندنا قوتابیان بۆ قوتابخانە کێمتر بکەت.
ژمارەکان ژی نیشاددەن کو گوهۆڕین بتنێ ل سەر چەند ئاڤایانەکێ نینە. د ناڤبەرا تەمموزا 2019ێ و ئیلۆنا 2026 دا، 236 قوتابخانە و پەرستگەهێن نوی ل سەرانسەری هەرێما کوردستانێ هاتینە تەمامکرن. ل دهۆکێ 73 ژ وان هاتینە تەمامکرن، کو ژمارەکا مەزنە ل ناڤبەرا پارێزگەها و بەڕێڤەبەرێن سەربەخۆ یێن د ڤان ژماران دا هاتینە نیشادان. د هەمان دەم دا، 97 پۆل بۆ قوتابخانەیێن دهۆکێ هاتینە زێدەکرن و 697 ئاڤاهیێن قوتابخانەیان ژی هاتینە نویکرن.
ل دەستپێکا سالا خواندنێ یا 2026–2027 دا، ل سەرانسەری هەرێما کوردستانێ نێزیکی 7,590 قوتابخانە هەبوون کو پتر ژ 1.7 ملیۆن قوتابی تێدا دخوینن. ئەڤ ژمارا مەزن یا سیستەمێ خواندنێ دکەتە هۆکارەکێ هۆسا کو ئاڤاکرنا قوتابخانەیان بۆ ژیانا ڕۆژانە یا خەلکی گرنگ بیت، ب تایبەتی ل ناڤچەیێن بەرفرەهـ و مالەباتێن نوی دچنە ناڤ وان.
بەلێ دروستکرنا قوتابخانەکێ بتنێ پشکەک ژ چارەسەرکرنا کێماسییا قوتابخانەیانە. قوتابخانەکا نوی پێدڤی ب پۆل، مامۆستا، ئامیر و پێدڤیێن دی یێن خواندنێ هەیە. ل دهۆکێ، ڕێڤەبەراتییا پەروەردەیێ گۆتی کو وان پێنج قوتابخانەیێن نوی هاتینە تەمامکرن و کادرێن مامۆستایێ ژی بۆ وان هاتینە دابینکرن بەرێ کو دەست ب کار بکەن.
بابەت بتنێ ژمارا قوتابخانەیان نینە. هندەک ئاڤایێن کەڤن هێشتا پێدڤی ب نویکرنێ هەنە، دەمێ کو گەشەکرنا ژمارا دانشتیان دکارێت پشتی دروستکرنا قوتابخانەیێن نوی ژی فشارەکا نوی ل سەر سیستەمێ خواندنێ دروست بکەت. ڕێڤەبەرایەتییا پەروەردەیێ دهۆکێ گۆتیە کو هێشتا پێدڤی ب قوتابخانەیێن نوی هەیە، ب تایبەتی د ناڤەندا باژێر و ناڤچەیێن پارێزگەهێ دا، ژبەر کو هندەک ئاڤایێن هەیین دکەڤنن و پێدڤی ب چاککرنێ هەنە.
ژبەر هندێ، دەستپێکرنا سالەکا نوی یا خواندنێ بتنێ زڤڕینا قوتابیان نینە، پشتی هاڤینێ نینە. ئەو ژی تاقیکرنەکە بۆ ئەوێ دیتن کا جهێن کو قوتابی تێدا دژین، هێشتا پتر شوێنێن گونجای بۆ خواندنێ هەنە یان نە. دەمێ دهۆک بەرەڤ مەزنبوونێ ڤە دچیت، پرسیار بتنێ ئەو نینە کا چەند قوتابی دچنە قوتابخانێ، بەلکو ئەوژی کو قوتابخانەیێن دەوروبەری وان دشێن هەمی جارەکێ پێکڤە ب ژمارا وان قوتابیان بچن.
ڤان پێنج قوتابخانەیێن نوی کو ڤێ سالێ دەست ب کاری دکەن، بتنێ پشکەک ژ وێ وێنەیا مەزنترن. هەبوونا 73 قوتابخانا و پەرستگەهێن نوی ل دهۆکێ ژ سالا 2019ێ وەرە، نیشاددەت کو د ماوەیێ چەند سالان دا جهێ خواندنێ ل پارێزگەهێ گوهۆڕیە. بەلێ هەر ئیلۆنەکێ کۆمەکا نوی یا قوتابیان دچنە ناڤ دەرگەهێن قوتابخانەیان و ئەڤە دبیتە هۆكارێ پێدڤیا هەبوونا پۆلێن گونجای بەردەوام بیت و ببیتە پشکەک ژ ژیانا پارێزگەهەکا د گەشەیێ دا.
