خەون و خەمێن «دلدار»ی
عزەت یوسف
پۆستەرە شیعرێن دلداری (دلدار محەمەد)، ب ناڤێ (گۆڕستانا خەونێن سۆتی)، هەر ژ ناڤونیشانی دیارە كو رەشبینی تێدا زالە، یان ژی خەم و كۆڤان سەرپشكن. گۆڕستان و تەرم و كەلەخ و مری، هەتا خەون ژی نەمان و هاتنە سۆتن و شەوتین كو وار و كەتوار و پێكڤە دبێژنە مە ژیارەكا سەخت و ژەهرە تالە.
هەرچەندە پۆستەرە شیعرێن دلداری ڕەنگڤەدانا رەشبینیێ هەلدگرن، لێ ئەڤە ژ ڤالاتیێ نەهاتینە، بەلكو ژ هەست و هزر و دیتن و پێداچوونەكا كویر و هویر هاتینە. پۆستەرێن وی ژ بۆ ئالۆزی یێن ژیانەكا مۆدرێن د زیندی و ساخلەمن.
ل ڤێرە.. دێ ل سەر پۆستەرە شیعرەكا وی كو د ڕۆپەلێ 16 دا هاتیە راوەستم و دەمە بەر كورتەهەژەكا شرۆڤەكرنێ.
(هەكو خەمێن ژیانێ)، ب رامانەكا گشتی، ژیانا بێخەم نینە، چیایێ بێ ئەڤرازی نینە.. خەم یا هەی یا تاك و یا هەی یا گشتی، خەم هەیە مرۆڤ دكاریت سەرەدەریێ ل گەل بكەت و خەم هەیە مرۆڤی دئێخیت.. گۆتنەكا ئنگلیزی هەیە دبێژیت: (هەمی كەسان خەمێن خۆ هەنە، لێ دڤێت هەمی كەس بۆ كونترۆلكرنا خەمێن خۆ رێكە چارەسەریەكێ ببینیت).. ئانكو خەم دەردە و بۆ هەر دەردەكی ژی دەرمانەك هەیە.
لێ خەمێن دلداری (ئەز ب چۆلا ئێخستیم)، كورد دبێژن نەبەس دینن ب چۆلا دكەڤن، دیارە خەم ژی د كویڤینە و بەرێ مرۆڤێ ژ ئاڤاهییان وەردگێریت و بەرەف چۆل و چۆلستانێ ئاراستە دكەت، ل وێرێ، مرۆڤ ل گەل ئەڤان خەمان خلوە دبیت. دیارە ئەڤ خەمە خەمێن گرانن ژ شیانێن مرۆڤی رادەڤەدەرن، لەوا مرۆڤ ژبەر دتەقیێت، نە ئەو ژبەر مرۆڤی دتەقیێن.
(ما مە بێوار)، ئەڤە كولا ل سەر كولانە.. بێواری و بێحالی؛ ئانكو گرفتاری و تەنگەزاری و هەر دیسان ب چۆلا كەتنە، چۆل ژی نینە مرۆڤی بحەوینیت. ئەها ل ڤێرە؛ دڤێت دەستا بهەلینیت نە دەستا بەردەت.
ل داویێ، كو ماف ل گەل دلداری یە، دبێژیت: (هەمی چۆل زرتەكەكی سیمە كربوون).. ژبەر خەمان بۆ چۆلی دەركەت، لێ چۆل ژی یێ سیمە كری بوو و گۆتێ جهێ تە ل ڤێرە نینە! چەند دیمەن و كاودانەكێ داخگران و ناخهەژینە. نەشێت بچیتە چۆلی، كەسەك نەشێت بۆ هەناسەدانەكا خۆشی بچیتە چۆلی، دلدار نەشێت چانتكا خەمێن خۆ بهەلگریت و هلباسكی ژێهەلیێ چۆلی ببیت.. ل ڤێرە، ئەز دێ نموونەكا ڕاست و زیندی ل سەر سیەكرنێ بۆ دلداری ئینم..
د فیلمەكێ دوكیۆمێنتەری ل سەر كەنالێ تەلەڤزیۆنەكێ هاتە نیشاندان، سێ كەسێن پسپۆرێن بایولۆجی یێن بیانی ل گەل دەلیلەكێ دانعەمرێ خەلكێ دەڤەرێ ب مەرەما زانستی هلباسكی چیایەكێ دەڤەرێ بوون. گەلەك ژ دەڤەرا بنارێ چیای یا ب سیمەی پەرژان كری بوو. كەسێ دەلیل بۆ وان سێ كەسان گۆت: (من هەمی ژیانا خۆ یا ل ڤێ دەڤەرا چیای بۆراندی لەوا هەتا نها ژی ئەز یێ ساخلەم و لەشساخم و یێ ل سەر شیانا خۆ… هەیهوو – ئاخینكەك راهێلا – ئەڤ دەڤەرە هەمیا بەردای بوو، ئەڤ چیایە پشت و پەنا مە هەمیا بوو… رەنگە پاش دو سالێن دیتر ئەڤە چیایێ هۆ یێ مەزن هەمی ببیتە ملكێ دو كەسان).
جارەكا دی رەشبینیا دلداری د جهێ خۆ دایە، لێ رەشبینی و گەشبینی تشتەكە و هزرا سەركەفتنێ تشتەكێ دیترە، (هزرا سەركەفتنێ: دبێژن… جارەكێ ئیمپراتۆڕەكێ ژاپۆنی بەری هەر شەڕەكی دا پارێ خۆ یێ كانزایی هەلاڤێت، هەكە ئالیێ وێنەی هاتبا دابێژیت ئەم دێ بسەركەڤین، هەكە ژی ئالیێ دیتر/ نڤێسین هاتبا دابێژیت ئەم دێ شكێین. بۆ بەختێ ئیمپراتۆڕی چەند پارێ خۆ بلند كربا دا وێنە هێت، لەشكەرێ وی ژی دا ب دل و جان شەری كەن و دا سەركەڤن.)
ل ڤێ پۆستەرا شیعرێ، خەونێن دلدارێ شاعر و مرۆڤدوست دهێنە سۆتن، بەس خەمێن وی ناهێنە سۆتن..
لێ ل داویا شەڤا ڕەش، زەلالییا سپێدێ هەر دێ هەلێت. ئاڤاكرنا پرەكا هیڤیبوونێ ل سەر رویبارەكێ بێهیڤیبوونێ كارەكێ هەلەستڤانی یێ گرنگە.
ژێدەر:
گۆڕستانا خەونێن سۆتی؛ پۆستەرە شعر، دلدار محەمەد، دهۆك 2026
