پشتی نهمانا سزایێن نێڤدهولهتی ئیران بهر ب كیڤه؟
وهلاتێ فارسان، جهێ كهڤنترین سهردهمێن مرۆڤایهتیێ بوویه، مللهتهكێ رهسهن و تێگههشتی یه، ژ دهولهتێن دامهزرێنهرێن بزاڤا بێ ئالی رێكخراوا كۆنگرێ ئیسلامی و رێككخراوا ئوپك یا تایبهت ب پهترۆلێ یه زێدهباری كو خودان یهدهكهكا زۆرا پهترۆلێ و غازا سرۆشتی یه، ئهو دهولهتا ئیرانێ یه عهردێ (ئارییان). دهولهتهكا مهزنه و خودان سرۆشتهكێ جوانه، پێگههێ وێ یێ جیوَسیاسی ل رۆژئاڤا ئاسیا یێ گرنگه و د سیاسهتا گشتی و یا دهڤهرێ دا هێزهكا كارا و كاریگهره، ئارمانج و بهرژهوهندیێن وێ دبهربهلاڤن، ئومێدێن وێ گهلهكن كو چ سنوور بۆ نینن و دخوازیت سنوورێن خوه ل سهر حسابا هندهكێن دن بهرفرهه بكهت، چنكو كریار ب نیازان دهێنه پیڤان، بێگومان رهفتاركرن نه ل سهر بنهمایێ باوهریێ و بهرژهوهندیێن ههڤپشك و نیازپاكی و رێزگرتنا ماف و سهروهریا ئالیێن دن فاكتهرێن دروستبوونا ئاریشه نهبهرقراریا رهوشا دهڤهرێنه.
بهرنامێ ئیرانێ یی ناڤۆكی ئێك ژ بادهكێن گهرم بوو كو رهئیا گشتی یا جیهانێ ئالۆز كری، چنكو بزاڤێن خوَرت دكرن كو ل دووری چاڤدێریا نێڤدهولهتی وی بهرنامی پێش بێخیت و ژ ئهنجامێ وی كاری كۆمهكا سزایێن نێڤدهولهتی ل سهر هاتبوونه سهپاندن. پشتی هینگێ ئیران دگهل وهلاتێن ئهندامێن ههردهمی یێن جڤاتا ئهولهكاریا نێڤدهولهتی و ئهلمانیا كهفته د دانوستاندنێن دا درێژ دا و دهرئهنجامێ وان دانوستاندنێن درێژ جڤاكێ نێڤدهولهتی ل ناڤهراستا (2015) رێكهفتنهك دگهل ئیرانێ ئیمزا كر كو ژ سێ قۆناغا پێك دهات، قۆناغا ئێكێ سنوورهك بۆ ناكوَكیێن ئیرانێ و جڤاكێ نێڤدهولهتی بهێته دانان، قۆناغا دویێ بهرنامێ وێ یێ ناڤۆكی بكهڤه ل ژێر چاڤدێریا نێڤدهولهتی و قۆناغا سیێ نههێلانا سزایێن نێڤدهولهتی بوو ل سهر ئیرانێ. نها ژی شهش ههیڤ ل سهر ئیمزاكرنا وێ رێكهفتنێ بوورین كو ئهو رێكهفتن دێ كهڤیته د وارێ بجهئینانێ دا، ئهڤجا پرسیار ئهوه ئهرێ فایده و شوونوارێن ڤێ رێكهفتنێ دێ چ بن؟.
1. ئهڤ رێكهفتنه دێ بۆچوونا جڤاكێ نێڤدهولهتی ب گشتی و یا وهلاتێن ئهندام د جڤاتا ئهولهكاریا نێڤدهولهتی دا ب تایبهتی ههمبهری ئیرانێ هێته گوهۆڕین، كو ژ دهولهتهكا پشتهڤانا تیرۆرا نێڤدهولهتی و پێشلكارا مافێن مرۆڤی بۆ دهولهتهكا پێگیر ب شرعیهتا نێڤدهولهتی دێ هێته گوهۆڕین.
2. ئهڤ رێكهفتنه دێ دهرگههان ههمبهری ئیرانێ ڤهكهت كو پتر ئهجیندایێن خوه بجه بینیت و زالبوون و مایتێكرنا خوه ل دهولهتێن دهڤهرێ زێده بكهت و ب تایبهتی دهولهتێن عهرهبی و ژ وانا، عێراق، سووریا، لبنان، سۆمال و بهحرهین، زێدهباری هلنگفتنا وێ ل هندهك دهولهتان مینا یهمهنێ.
3. پهیوهندیێن ئیرانێ و ئهمریكا د چهندین قوَناغێن جودا جودا دا دهرباز بووینه، بۆ نموونه ل سهردهمێ شاهێ ئیرانێ پهیوهندیێن وان دباش بوون و ئهمریكا ههڤپهیمانهكا ب هێزا شاهی بوو، پشتی شۆڕهشا ئیسلامی ل سالا (1979) ههلویست هاتنه گوهارتن و پهیوهندیێن وان خراب بوون و ئاوایهكێ دوژمنكارانه ب خوهڤه گرتن، ئهڤجا رهنگه پشتی ڤێ رێكهفتنێ ئهو كهربوَكین ناڤبهرا وان نهمینیت و ئهمریكا ئهنقهسد دێ بزاڤێ كهت كو مایتێكرنێ د كاروبارێن ئیرانێ دا نهكهت، ب تایبهتی پشتی مایتێكرنا روسیا د كاروبارێن سووریێ دا.
4. بێگومان بۆ ههیامهكا دیاركری ئیران دێ سیاسهتهكا نهرم و ئارام ههمبهری پرسێن نێڤدهولهتی بكار ئینیت و دێ بزاڤێ كهت ههمبهری دهولهتێن ئهورۆپا و جڤاكێ نێڤدهولهتی یا ڤهكری بیت د رهفتارێن خوه دا، بهلگه ژی ئازادكرنا دهریاڤانێن ئهمریكی كو بهری ههیڤهكێ ژ ئالیێ ئیرانێ ڤه هاتینه گرتن، ههروهسا سهرهدانا سهرۆكێ ئیرانێ بۆ چهند وهلاتێن ئهورۆپی.
5. ڤهژاندنا كهرتێ ئابووری ب رێكا داخوازكرنا كۆمپانیێن جیهانی كو د وارێن وهبهرهێنانێ و بازرگانیێ كهرتێن پهترۆلێ ووزه و پیشهسازیێ دا ل ئیرانێ كاری بكهن.
6. ئازادكرنا دراڤێ ئیرانێ یی دهستهسهركری كو زێدهتره ژ 55 ملیار دۆلاران، ئهڤێ ژی دێ ب گشتی كارتێكرنهكا ئهرێنی ل سهر رهوشێ ههبیت، ل ههمان دهمی كهرتێ دارایی ژی دێ خوَرت بیت.
7. ب دیتنا مه ئهڤ رێكهفتنه دێ فاكتهرهك بیت بۆ سهركهفتنا پارێزگاران د ههلبژارتنان داكو دێ ههڤڕكی د ناڤبهرا پارێزگاران و چاكسازان دا پهیدا بیت.
ل دووماهیێ دبێژین ئیران دهولهتهكا ژیره و سهربۆر د هونهرێ رهفتاركرنا نێڤدهولهتی دا ههیه و گهلهك ئهزموون د رهفتاركرنا بوویهرێن ناڤخوهیی و دهرهكی دا ههیه. ههروهسا دزانیت چهوا یاریێ بكهت و چهوا ببیته یاریكهرهكێ گرنگێ نێڤدهولهتی و ل دووڤ رهئیا جیهانی ناچیت، بۆ نموونه د شهڕێ ههشت سالی دا ل گهل عێراقێ زانی دێ چهوا گهلێ خوه ب ههڤگرتی ل خوه كۆم بكهت، ئهڤجا ئیران هزر دكهت ئهو ئمپراتۆریهتا جیهانا ئیسلامی یه و ل گۆر ڤێ ئایدوَلۆژیێ مافی ددهته خوه دهستههلاتا خوه بهرفرهه بكهت، ل ههمان دهمی شكهستنا شۆڕهشێن عهرهبی ل دهڤهرێ گهلهك خزمهتا وێ كریه، نهمازه كو نها دهڤهر د شهڕ و ئالۆزیان دا دهرباز دبیت، لهورا دێ گوهۆڕینێن دیمۆگرافی د نهخشهیان دا دروست بن و ههڤپهیمانێن نوو دێ چێبن. پێشهاتێن لهشكری و قهیرانێن نێڤدهولهتی ژ ئهگهرێن سهرهكیێن ڤان ههڤپهیمانیان بووینه و ژ ههموویان گرنگتر نههێلانا دوورپێچا نێڤدهولهتی بوو ل سهر ئیرانێ.
ههلویستێ نێڤدهولهتی وهسا دخوازیت كو پێداچوونا هندهك بادهكێن ههستیار یێن ئیرانێ بهێته كرن، بۆ نموونه بادهكا مافێن مرۆڤی دگهل سیاسهتهكا میانڕهو بیت و ل جهم جڤاكێ نێڤدهولهتی یا قهبوولكری بیت، چنكو بهرژهوهندیا مللهتان ل سهر ههموو بهرژهوهندیانه و توَندڕهویا مهزههبی خزمهتا ئیسلامێ ناكهت، ههروهسا رژدی ل سهر ههلویستێن ئالۆز خزمهتا مرۆڤاتیێ ناكهت، ئهڤجا یا باش ئهوه كو ههموو ژبۆ كهیفخوهشكرنا مرۆڤاتیێ كار بكهن و ئهم دهلیڤێ بدهین كو گهنجێن مه ب سلامهت بژین و هیڤیا مه بۆ ڤی مللهتێ مهزن ب رابردوو و دیرۆكا خوه كو سهرفهراز و سهركهفتی بژیت.
وهرگێران، حكمهت زێوكی:
