ئیسلامی ل عیراقێ د ناڤبەرا سیاسەتێ و تیرۆرێ دا
ئایدن دۆسکی
دەمێ دبێژین پارت یان (حزب) دێ هزرەکێ شرۆڤە کەین کو دێ هندەک کەس پێک ئینیت و دێ دارێژن و ب گەلەک شێوا دێ وێ هزرێ بەلاڤ کەن، بەلێ یا سەیر ئەوە دەمێ هزرەکا ئایینی بکەتە رێک بۆ ئارمانجێن دی: ل عیراقێ پارتێن ئیسلامی گەلەک گیرو پەیدا ببوون و هەمی پارتێن ئیسلامی یێن عیراقێ نەخۆمالی بوون بۆ نموونە: کەڤنترین پارتیا ئیسلامی (پارتا الدعوە) بوو ل سالا(1957) ل سەر دەستێ (محەمەد باقر سەدر) بابێ (مقتدی سەدر) هاتە دامەزراندن، شەنگستێن وێ مەزهەبێ (شیعە) بوو و ئەگەر ئەم بهێینە مێژوویێ ئەڤێ بنەمالێ مێژوویەکا سیاسی و ل بەرچاڤ نینە ب تنێ باپیرێ وان تاجا شاهێ عیراقێ دانا بوو ل سەر سەرێ فەیسەلێ ئێکێ (الفیێل الاول) ل (1921) و چوونە د ناڤبەرا ژیانەکا ئایینی یا تائیفی دا و نوکە و ل پشتی سالا (2003) کورێ وی موقتەدای خوە ژ وێ حزبێ ڤەکێشا و رەوتەکا جێگر ب ناڤێ (الێدر) پێک ئینا و ئەوی زیندانەکا تایبەت یا هەی ل دەڤەرا (حەنانە ل نەجەف) و مەرجەعیا وی دو مرۆڤن (کازم جائری و فازل المالکی) و ئەو هەردو عیراقینە، بەلێ ل بن کەفش و پاخلا ئیرانێنە ئەڤان دو مرۆڤان سەخبێریەکا سیاسی نینە و دەرچوویێن خواندنەکا نزمن و بتنێ ل حەوزا عیلمی یا نەجەڤ خواندینە، بەلێ پارێ سیاسی و سیاسەتا چەپ و راست وەلێ کرینە ل عیراقێ خودان هێز بن.
(جڤاتا بلندا ئیسلامی) دامەزراندنا وێ (1982) ژ لایێ ( محەمەد باقر حەکیم) ل ئیرانێ دەمێ شەرێ عیراقێ و ئیرانێ هاتیە پێکئینان و ب ناڤێ ئیسلامێ پشتەڤانیا ئیرانێ، ئێخسیرێن عیراقێ ب هاریکاریا رێکخراوا (بەدر) ئەشکەنجە ددان، ئانکو مێژوویەکا سیاسی نەبوو و ب تنێ باپیرێ وان (عەبدولمحسن حەکیم) ل نەجەف ب هاریکاریا ئیرانێ ببوو مەرجعەکێ شیعی و ئەڤ حزبە دسیان ب پارێ سیاسی و ناڤێ تائیفا شیعی گەهشتیە گوپیتکا گەندەلیێ ل عیراقێ و چاڤێ ڤێ حزبێ بتنێ کۆمکرنا پارێ وەزارەتێن ل ژێر دەستێ وی بوویە.
حزبا ئیسلامی یا عیراقێ ل (1961) هاتە دامەزراندن ژ لایێ (نەعمان سامرائی)ڤە، ئەو ژی دیڤەلانکێ حزبا (ئیخوان المسلین) بوویە وەک حزبەکا سوننی، بەلێ چ بۆ ڤێ تائیفێ نەکریە بتنێ ئەو و سیاسەتمەدارێن وی یێن ماینە ب بەرژوەندیێن خوەڤە و چاڤێ وان ب تنێ ل مەنسبا و داهاتێ وانە و چ دەستهەلات و رەئی و چ تشتەکی بۆ تائیفا خوە و جەماوەرێ خوە یێ لاواز نەکریە.
دبینین ئەڤ هەر سێ حزبێن سەرەکی، ب ناڤێ ئیسلامێ دئاخڤن و هەر ئێکێ ژوان عەسابەکا چێکری و کارێ وێ چ تشتێ دکەت هەمی کارێن داعشا بکاردئینن بتنێ شیعە (زواج المتعە) حەلال کریە، ل دەمەکی ل سالا دویێ ژ کۆچکرنا پێغەمبەری حەرام کربوو، هەروەسا داعش خوە ددانن پارێزگەر بۆ سونا ( جهاد النکاح) حەلال کریە و ئەو ب خۆ چ ئەساس بۆ نینە، تشتێ سەیر (نوری المالکی) سەرۆکێ دەعوە باپیرێ وی ( محەمەد حەسەن ئەبو حەسەنان) ئێک ژ شۆرەشڤانێن شۆرەشا بیستێ بوو و ئێکەمین وەزیرێ (المعارف) ل سەر دەمێ شاهێ فەیسەل ئێکێ، بەلێ کا باپیر وەک مرۆڤێ سیاسەتمەدار؟ و کا نەڤی وەک مرۆڤەکێ فاشل وەکی دبێژن؟ (ژ وەلیا دبن خوەلی) بەلێ تشتێ ژ هەمیان سەیرتر ئەڤەیە، ل شەرێ عیراقێ و ئیرانێ سێ چارێکێن لەشکری و رەفیقێن حزبی و فەرمانبەرێن حەساس هەمیا شەرێ ئیرانێ دکرن ل بن سیبەرا بەعسیا و ئەڤرۆ ئەم دبینین یێ چ ب سەرێ ئێک و دو دئینن و هەردو عیراقی و موسلمانن و ئیران حیل حیل پێ دکەنیت ئاخ بۆ نەزانا! ئسیلام ب ناڤێ تە چەند تاوان دئێنەکرن بۆ نموونە ل ڤان رۆژا ئیمامەکە کو خوە دانیت موسلم ل فرەنسا ب ناڤێ (لودوفیک محەمەد زاهد) زەواجا ( زەلام دگەل زەلامی و ژن دگەل ژنێ) حەلال کریە و عەقد نیکاحێ بۆ چێ دکەت، ئەڤ کریارە ل سەردەمێ پێغەمبەری (ێ) هەبوون و دگۆتنێ (المخنپون) یێ زەلاما، و (المتژاکرات) بۆ ئافرەتان، بەلێ پێغەمبەرێ مە (ێ) نەهیا وان یا کری و ل دووڤ شەریعەتی ئەڤ کریارە نە ئایینێ یەهوودی و مەسیحی رازینە ل سەر، پا چاوا ئیسلام دێ رازی بیت یان چەندین مرۆڤ عەرەق ڤەخۆر و لیراتی و خودان رەوشتێن پیس ئەوێن گەهشتینە داعش و ب ناڤێ ئیسلامێ و سوننا ڤان کریارا دکەن: (ویل دورانت)، خودانێ پرتووکا (قێە الحچارات) دبێژیت، مللەتێ لاواز چ شارستانیەتێ نادانیت. سوپاس بۆ خودێ ئەڤ کریارێن پیس د ناڤ مللەتتێ مە دا نینن و ئەگەر هەبن ل هندەک کونجێن تاری یێن هەین، ئەم کوردین و موسلمانین و خودان رەوشت و سالۆخەتێن باشین و ئەوێن دگەل مەدا دژین ژی وەکی مەنە کریارێن نەجوان قەبوول ناکەن، خودێ بۆ مە پێشمەرگێن مە یێن قەهرەمان بپارێزیت هەلگرێن رەوشتێ پاک و ساخلەم و بژیت کورد و کورستان.
