جحا و عهبادی ….. و عهرشێ سولتانی
بهری بچینه د ناڤهروكێ دا پێشنیار دكهم پایتهختێ عیراقێ ناڤێ وێ بێته گوهارتن بۆ (تههران 2) یان (قهندههار 2) دبێژین دهمێ مرۆڤ بهحسێ دیرۆكێ دكهن، ڕامانا وێ ئهوه د نوكه دا لاوازیهكا ههی لهوما دێ وانه سهربۆران ژێ وهرگرین.
دهمێ هارۆن ئهلرهشید حوكم دكر كابرایهكێ عهلهوی سهرهدانا وی كر، هارۆن پێشوازیا وی ب شێوهكێ باش كر، دهمێ دهركهتی ل گهل وی چوو حهتا گههشتیه دهرگههی، كورێ هارۆنی (مهئموون) ب حێبهتى ڤه گۆته بابێ خوه تو دزانی ئهڤ مرۆڤه دوژمێ مهیه و تهماعی یا د دهستههلاتێ دا یا ههى، تو چاوا رێكێ ددهیێ؟
هارۆن ژی بهرسڤا وی دا: كهس نینه دلێ خوه ببته دهستههلاتێ و ئهز یێ ساخ و هشیار به دهمێ چاڤێن ته بچنه كو دهستههلاتێ ژ من بستینی دێ ههردو چاڤێن ته ئینمه دهر.
ڕۆژا پاشتر جحاى گهلهك گازنده ههبوون ل سهر رێڤهبرنا دهولهتێ، چونكو نێزیكی هارۆنی بوو گهلهك تشت ل وی دهاتنه بۆراندن، هارۆنی جابا وی فرێكر و پسیاركر، جحا ته چ دڤێت؟.. جحا:ـ ب تنێ ئێك ڕۆژ ببمه سۆلتان دا گهلهك تشتان گوهۆرم، هارۆن: ـ سوباهی سپێدێ دێ حوكمی وهرگری ههتا شهڤێ، رۆژا پاشتر جحا هات ب كهیڤ و خۆشى ڤه و روونشته ل سهر عهرشی و هارۆنی گۆتێ: ئهڤه عهرش بۆ ته، بهلێ ل هنداڤ سهرێ ته بهرهكێ گهلهك مهزن یێ ههلاویستیه و دهمێ تو بلڤی دێ بهر هێته خوار و دێ ته كوژیت، ئهڤه ئهز چوومه مال كا تو دێ چ كهی، ب شهڤێ دهمێ هارۆن هاتی دیت جحای چ نهكریه ههتا خوارن نهخواریه، هارۆنی گۆتێ: ها جحا ته چ گوهارت ل ویلایهتێ؟. جحاى گۆتێ؛ ئهز نه وێریام خوه تشتهكی بكهم، نهكو بهر بسهر من دا بهێت و من بكوژیت!. هارۆنی كره كهنی و گۆتێ: نێ تو سولتانی دا فهرمانهكێ دهی و وی بهری راكهن و چ ل ته نهدهات!!.
دهمێ عبادی دهستههلات ژ مامۆستایێ خوه مالكی وهرگرتى، ههر ئهڤ تشته لێ هات كو نهشێت چ بریاران بدهت یان كریارهكێ بكهت یان چاكسازیهكێ پێشبێخیت ب تنێ ههكه نێرینا مالكی وهرگرتبا، لهوما مالكی ههشت سال بۆراندن ب تنێ ب جرجر و بڕبڕێ دكر، عهبادی ژی ههروهسا، نه ئاڤاهیهكێ نووی، نه نهخۆشخانهكا نووی، نه پرۆژهكێ باش، ب تنێ خرابتر كر و ب تایبهت ههكه ئهم بزانین ههر دوكانهكا مهی ڤهخارنێ، یان دوكانهكا مهساجێ، دوكانێن (تاتۆ، نهخشا ل سهر پیستی)، پێدڤیه ههر حهفتیهكێ ١٥٥ دۆلاران بدهته لایهنهكی وهكی عیصابا ب ناڤێ میشلیشیاتان دا بشێن كارێ خوه بكهن، ههروهسا لهشفرۆشی ب شێوهكێ فهرمی دهێته كرن ب زاراڤێ (زواج المتعه). د.عهلی ئهلوهردی د پرتووكا خوه دا (تاریخ العراق الحدیپ) دبێژیت: گهرهكهك ل بهغدا ههبوو چهندین لهشفرۆشێن بهغدا ل وێرێ ئاكنجی بوون و دو پۆلیس ل بهر دهرگههێ راوهستیابوون، ئهو زهلامێ ب سمبێل دا (قرانهك) ژێ وهرگریت (٢٥) فلس، و زهلامێ بێ سمبێل (دهرههمهك) ژێ وهردگرت و ب ڤی شێوهی پیچاتی ل بهغدا كێم ببوو و یا سنۆردار بوو ب عهكسێ ئهڤرۆ، ههروهسا دێ بینین دهولهته و (ئالایه)، لێ ل شوونا پۆلیس و لهشكری عیسابهیێن تائیفی یاریێن خوه ب كولاشێن بهغدا و خهلكی بهغدا دكهن و بهردهوام كوشتن و بومبهكرن ههنه، ل ڤێرێ دێ بێژین بۆچی مه گۆت (تههران 2)، چونكو دڤێت ئافرهتا عیراقی یا هۆسا بیت و یا حیجاب بیت وهك ئافرهتێن تههرانێ بن و وهك (قندههار) لێ بهێن، چونكو دهولهتهكا بێ سهره عیسابه ب جلوبهرگێن لهشكری و ب ترومبێلێن بێ هژمار خهلكی درهڤینن و ب تیابهت ڕۆژنامهنڤیسان وهك (ئهفراح شهوقی)، ئیسلاما سیاسی دێ حالێ وێ ئهڤه بیت دێ ڤهخوارنێ و پیچاتیان و گهندهلیێ ل شهڤێن تاری كهن و زنجیرا ل ملێن خوه ددهن و شیرا ل سهرێ خوه ددهن، ژ لایهكی و ب ناڤێ تائیفهكا دی دئاخڤن و ئهو تائیفه بن بڕكرن وهك سۆفیا، بهلێ تشتێ سهیر یێ پهیدا دبیت مهیێ ژ عیراقێ قهت عهكهن، باشه ما مهی هاتیه دووڤ مرۆڤی و گۆتیێ وهره من ڤهخۆ. یان مرۆڤ ل دووڤ مهیێ دچیت و ب تایبهت قانوونهك یا ههی دبێژنێ (قانون المشروبات) ل سالا ١٩٣١ چونكو ل وی دهمی (جوهی، مهسیحی، سائیبه، ئێزدی) ڤانا ههمیان مهی ڤهدخوار، ئایینێ ئیسلامێ یێ پیرۆز دبێژیته موسلمانی نێزیكی مهیێ نهبه و حهرامه، ههروهسا (اموال القاصرین) ناهێته خهرجكرن بۆ قاسڕێ نابیته موسلمان، باشه (لا اكراه فی الدین) و چاوا دێ مرۆڤی دینێ خوه هێلیت و مافێ خوه هێلیت دا ئیسلاما سیاسی بسهربكهڤیت.
